Adhyaya 209: Description of the Greatness of the Pativratā (Marital Fidelity and Ethical Devotion)

Verse 1

अथ पतिव्रतामाहात्म्यवर्णनम् ॥ नारद उवाच ॥ कर्मणा केन राजेन्द्र तपसा वा तपोधनाः ॥ उत्तमां च गतिं यान्ति कृष्णवासः प्रशंस मे ॥

Bấy giờ bắt đầu phần thuật về đại oai đức của các pativratā (người vợ trọn đạo với chồng). Nārada thưa: “Muôn tâu đại vương, do nghiệp nào hay do khổ hạnh nào mà các bậc tu khổ hạnh đạt đến cảnh giới tối thượng? Hỡi Kṛṣṇavāsa, xin giảng giải và tán dương điều ấy cho con.”

Verse 2

एवमुक्तस्तु धर्मात्मा नारदेनाब्रवीत्तदा ॥ यम उवाच ॥ न तस्य नियमो विप्र तपो नैव च सुव्रत ॥

Được thưa hỏi như vậy, bậc dharmātmā liền đáp Nārada khi ấy. Yama nói: “Này brāhmaṇa, để đạt được điều ấy không có niyama (giới lệ) nào, cũng không cần khổ hạnh, hỡi người giữ hạnh nguyện thanh tịnh.”

Verse 3

उपवासो न दानं वा न देवो वा महामुने ॥ यादृशी तु भवेद्विप्र शृणु तत्त्वं समासतः ॥

Hỡi bậc đại hiền! Không phải chỉ nhịn ăn, không phải bố thí, cũng không phải (chỉ) thờ phụng chư thiên là điều cốt yếu. Hỡi Bà-la-môn, hãy nghe tóm lược chân lý về loại hạnh hạnh nào là như vậy.

Verse 4

प्रसुप्ते या प्रस्वपिति जागर्ति विबुधे स्वयम् ॥ भुङ्क्ते तु भोजिते विप्र सा मृत्युम् जयति ध्रुवम् ॥

Người nữ nào ngủ khi (phu quân) đã ngủ, thức khi chàng đã thức, và chỉ ăn sau khi đã cho chàng dùng bữa—hỡi Bà-la-môn—người ấy chắc chắn chiến thắng tử thần.

Verse 5

मौने मौना भवेद्या तु स्थिते तिष्ठति या स्वयम् ॥ सा मृत्युम् जायते विप्र नान्यत्पश्यामि किञ्चन ॥

Người nữ nào im lặng khi (chàng) im lặng, và đứng khi chàng đứng—hỡi Bà-la-môn—người ấy chiến thắng tử thần; ta không thấy điều gì khác nữa.

Verse 6

एकदृष्टिरेकमना भर्त्तुर्वचनकारिणी ॥ तस्या बिभीमहे सर्वे ये तथान्ये तपोधन ॥

Một ánh nhìn, một tấm lòng, và thi hành lời của phu quân—hỡi bậc hiền giả giàu công phu khổ hạnh—trước người nữ như vậy, tất cả chúng ta đều kính sợ; các ẩn sĩ khác cũng thế.

Verse 7

देवानामपि सा साध्वी पूज्या परमशोभना ॥ भर्त्रा चाभिहिता यापि न प्रत्याख्यायिनी भवेत् ॥

Người phụ nữ hiền đức ấy đáng được tôn kính ngay cả giữa chư thiên, rạng ngời tối thượng; và dù được phu quân gọi hay dạy bảo, nàng cũng không nên khước từ lời chàng.

Verse 8

वर्त्तमानापि विप्रेन्द्र प्रत्याख्यातापि वा सदा ॥ न दैवतं सम्प्रयाति पत्युर्न्यं कदाचन ॥

Hỡi bậc tối thượng trong hàng Bà-la-môn, dù nàng sống cách biệt (với chồng) hay luôn bị ruồng bỏ, nàng vẫn không bao giờ, vào bất cứ lúc nào, hướng đến một thần linh nào khác ngoài người chồng của mình.

Verse 9

सा न मृत्युमुखं याति एवं या स्त्री पतिव्रता ॥ एवं या तु भवेद्नित्यं भर्त्तुः प्रियहिते रता ॥

Người phụ nữ như thế không đi vào ‘miệng của tử thần’—đó là đối với người vợ một lòng phụng sự chồng. Cũng vậy, người luôn chuyên tâm vào điều chồng yêu thích và điều lợi ích cho chồng, cũng được gọi như thế.

Verse 10

एष माता पिता बन्धुरेष मे दैवतं परम् ॥ एवं शुश्रूषते या तु सा मां विजयते सदा ॥

‘Người ấy đối với ta là mẹ, là cha, là thân quyến; người ấy là chỗ nương tựa thần thánh tối thượng của ta.’ Người phụ nữ phụng sự chồng như vậy, nàng luôn vượt thắng ta (tức được tuyên xưng là bậc đứng đầu theo chuẩn mực này).

Verse 11

पतिव्रता तु या साध्वी तस्यां चाहं कृताञ्जलिः ॥ भर्तारमनुध्यायन्ती भर्तारमनुगच्छती ॥

Nhưng người phụ nữ hiền đức, một lòng pativrata, đối với nàng ta, ta cũng chắp tay kính lễ. Quán niệm về chồng, nàng theo bước chồng.

Verse 12

भर्तारमनुशोचन्ती मृत्युद्वारं न पश्यति ॥ गीतवादित्रनृत्यानि प्रेक्षणीयान्यनेकशः ॥

Than khóc (hay khắc khoải nhớ thương) vì chồng, nàng không thấy ‘cửa ngõ của tử thần’. Những khúc ca, nhạc khí và vũ điệu—nhiều loại cảnh tượng đáng xem—

Verse 13

न शृणोति न पश्येद्या मृत्युद्वारं न पश्यति ॥ स्नान्ती च तिष्ठती वापि कुर्वन्ती वा प्रसाधनम् ॥

Người nữ không nghe và không nhìn những cuộc tiêu khiển như thế—thì không thấy “cửa ngõ của tử thần”. Dù đang tắm, đang đứng bận rộn, hay đang trang điểm—

Verse 14

नान्यं या मनसा पश्येन्मृत्युद्वारं न पश्यति ॥ देवतार्चयन्तं वा भुज्यमानमपि द्विज ॥

Người nữ trong tâm không hướng nhìn đến người đàn ông khác—thì không thấy “cửa ngõ của tử thần”. Dù (phu quân) đang thờ phụng các thần linh hay đang dùng bữa, hỡi bậc nhị sinh—

Verse 15

पतिं न त्यजते चित्तान्मृत्युद्वारं न पश्यति ॥ भानौ चानुदिते वापि उत्थाय च तपोधन ॥

Người nữ không bỏ phu quân trong lòng; thì không thấy “cửa ngõ của tử thần”. Và ngay cả khi mặt trời chưa mọc, sau khi thức dậy sớm, hỡi bậc tích chứa khổ hạnh—

Verse 16

गृहं मार्जयते नित्यं मृत्युद्वारं न पश्यति ॥ चक्षुर्देहश्च भावश्च यस्या नित्यं सुसंवृतम् ॥

Người nữ thường xuyên quét dọn nhà cửa thì không thấy “cửa ngõ của tử thần”. Đôi mắt, thân thể và tâm tính của nàng—đều luôn được gìn giữ, chế ngự một cách tốt đẹp.

Verse 17

शौचाचारसमायुक्ता सापि मृत्युम् न पश्यति ॥ भर्तुर्मुखं प्रपश्येद्या भर्त्तुश्चित्तानुसारिणी ॥

Được đầy đủ sự thanh tịnh và hạnh kiểm đúng đắn, nàng cũng không thấy cái chết. Người nữ nhìn ngắm dung nhan phu quân và thuận theo ý hướng trong lòng của phu quân—

Verse 18

वर्तते च हिते भर्त्तुर्मृत्युद्वारं न पश्यति ॥ एवं कीर्त्तिमतां लोके दृश्यन्ते दिवि देवताः ॥

Khi nàng an trú trong điều lợi ích cho phu quân, nàng không thấy “cửa ngõ của tử vong”. Vì vậy, ở đời, những người có danh tiếng được thấy như chư thiên trên cõi trời.

Verse 19

मया तस्मात्तु विप्रर्षे यथावृत्तं यथाश्रुतम् ॥ गुह्यमेतत्ततो दृष्ट्वा पूजयामि पतिव्रताः ॥

Vì thế, hỡi bậc Bà-la-môn hiền triết, ta đã thuật lại đúng như đã xảy ra và đúng như đã nghe. Nhận biết đây là giáo huấn bí mật, nên ta tôn kính các người vợ pativrata (trọn đạo với chồng).

Verse 20

अनुवेष्टनभावेन भर्त्तारमनुगच्छति ॥ सा तु मृत्युमुखद्वारं न गच्छेद्ब्रह्मसम्भव ॥

Với tâm thế kề cận phụng sự và bền lòng đồng hành, nàng theo phu quân. Nhưng, hỡi đấng do Phạm Thiên sinh ra, nàng không đi đến “cửa ngõ là miệng của tử thần”.

Verse 21

मानुषाणां च भार्या वै तत्र देशे तु दृश्यते ॥ कथितैव पुरा विप्र आदित्येन पतिव्रता ॥

Và quả thật, một người vợ trong loài người được thấy ở miền ấy. Hỡi Bà-la-môn, thuở trước Āditya (Thần Mặt Trời) đã nói về người vợ pativrata.