Adhyaya 20: The Birth of the Aśvins: Solar Lineage, Saṃjñā and Chāyā, and the Granting of a Hymn and Boons

Verse 1

प्रजापाल उवाच । एवमग्नेः समुत्पत्तिर्जाता ब्रह्मन् महात्मनः । प्राणापानौ कथं देवावश्विनौ सम्बभूवतुः ॥ २०.१ ॥

Prajāpāla thưa: “Như vậy, nguồn gốc của Agni đã được trình bày, bạch Bà-la-môn, từ bậc đại hồn ấy. Vậy thì hai vị thần Aśvin đã trở thành prāṇa và apāna (hơi thở vào và hơi thở ra) như thế nào?”

Verse 2

मरीचिर्ब्रह्मणः पुत्रः स्वयं ब्रह्मा द्विसप्तभिः । रूपैर्व्यवस्थितस्तेषां मरीचिः श्रेष्ठतामगात् ॥ २०.२ ॥

Marīci, con trai của Brahmā—thật vậy như chính Brahmā—được an lập giữa họ trong mười bốn hình tướng; trong các hình tướng ấy, Marīci đạt địa vị tối thắng.

Verse 3

तस्य पुत्रो महातेजाः कश्यपो नाम वै मुनिः । स्वयं प्रजापतिः श्रीमान् देवतानां पिता अभवत् ॥ २०.३ ॥

Con trai của ngài là bậc hiền triết Kaśyapa, rực rỡ đại quang minh; chính ngài trở thành một Prajāpati tôn quý và được xem là phụ thân của chư thiên.

Verse 4

तस्य पुत्रा बभूवुर्हि आदित्या द्वादश प्रभो । आदित्यपत्यानि ते सर्वे आदित्यास्तेन कीर्तिताः ॥ २०.४ ॥

Bạch Chúa tể, Ngài ấy quả thật có mười hai người con—các Āditya. Vì vậy, toàn thể hậu duệ ấy đều được tôn xưng là Āditya.

Verse 5

तेषां मध्ये महातेजा मार्त्तण्डो लोकविश्रुतः । नारायणात्मकं तेजो द्वादशं संप्रकीर्तितम् ॥ २०.५ ॥

Trong số họ, Mārtaṇḍa rực rỡ đại quang—nổi danh khắp các cõi—được tuyên xưng là ánh huy hoàng thứ mười hai, có bản thể là Nārāyaṇa.

Verse 6

ये ते मासास्त आदित्याः स्वयं संवत्सरो हरिः । एवं ते द्वादशादित्या मार्त्तण्डश्च प्रधानवान् ॥ २०.६ ॥

Những tháng của Ngài chính là các Āditya; còn Hari, trong tự thể của Ngài, là năm (saṃvatsara). Như vậy có mười hai Āditya, và Mārtaṇḍa (Mặt Trời) là bậc tối thượng trong số ấy.

Verse 7

तस्य त्वष्टा ददौ कन्यां संज्ञां नाम महाप्रभाम् । तस्यापत्यद्वयं जज्ञे यमश्च यमुना तथा ॥ २०.७ ॥

Tvaṣṭṛ đã gả cho Ngài người con gái tên Saṃjñā, rạng ngời đại quang. Từ nàng sinh ra hai người con: Yama và Yamunā.

Verse 8

तस्य तेजोऽप्यसहती बभूवाश्वी मनोजवा । स्वां छायां तत्र संस्थाप्य सा जगमोत्तरान् कुरून् ॥ २०.८ ॥

Không thể chịu nổi quang lực của Ngài, nàng hóa thành một con ngựa cái, nhanh như ý niệm; đặt lại nơi ấy chính bóng mình (Chāyā), rồi đi đến Uttara-Kuru (Bắc Curu).

Verse 9

तद्रूपां तां सवर्णां तु भेजे मार्त्तण्डभास्करः । तस्याः अपि द्वयं जज्ञे शनिं तपतिमेव च ॥ २०.९ ॥

Mārtaṇḍa, Thần Mặt Trời (Bhāskara), đã mang chính hình dạng ấy, tương đồng với dung mạo của nàng. Từ nàng lại sinh ra một đôi: Śani và cả Tapati.

Verse 10

यदा त्वसदृशं भेजे पुत्रान् प्रति नरोत्तम । संज्ञां प्रोवाच भगवान् क्रोधसंरक्तलोचनः । असमत्वं न कर्त्तव्यं स्वेष्वपत्येषु भामिनि ॥ २०.१० ॥

Nhưng khi bậc tối thượng trong loài người tỏ thái độ không thích đáng đối với các con trai, Đấng Thế Tôn—đôi mắt đỏ ngầu vì giận—đã nói với Saṁjñā: “Hỡi người đầy nhiệt tính, chớ thực hành sự bất bình đẳng đối với chính con cái của mình.”

Verse 11

एवमुक्ता यदा सा तु असमत्वं व्यरोचत । तदा यमः स्वपितरं प्रोवाच भृशदुःखितः ॥ २०.११ ॥

Khi được nói như vậy, nàng vẫn bộc lộ tâm ý thiên lệch, không bình đẳng. Bấy giờ Yama, vô cùng đau khổ, đã thưa với chính phụ thân mình.

Verse 12

नेयं माता भवेत् तात अस्माकं शत्रुवत् सदा । सपत्नीव वृत्ताचाराः स्वेष्वपत्येषु वत्सला ॥ २०.१२ ॥

“Thưa phụ thân, người đàn bà này chẳng phải là mẹ thật của chúng con; đối với chúng con nàng luôn như kẻ thù—cư xử như một người vợ chung—chỉ âu yếm con cái của chính mình.”

Verse 13

एवं यमवचः श्रुत्वा सा छाया क्रोधमूर्च्छिता । शशाप प्रेतराजस्त्वं भविष्यस्यचिरादिव ॥ २०.१३ ॥

Nghe lời của Yama như vậy, Chāyā—bị cơn giận dâng trào chế ngự—đã thốt lời nguyền: “Chẳng bao lâu nữa, ngươi sẽ trở thành Chúa tể của những kẻ đã khuất (Pretarāja).”

Verse 14

एवं श्रुत्वाऽथ मार्त्तण्डस्तदा पुत्रहितैषया । उवाच मध्यवर्ती त्वं भविता धर्मपापयोः । लोकपालश्च भविता त्वं पुत्र दिवि शोभसे ॥ २०.१४ ॥

Nghe như vậy, Mārtaṇḍa (Thần Mặt Trời) vì mong điều lành cho con mà nói: “Con sẽ trở thành kẻ ở vị trí trung gian, giữa dharma (công đức) và pāpa (tội lỗi). Con cũng sẽ là Lokapāla, vị hộ thế; và con, hỡi con trai, sẽ rực sáng nơi cõi trời.”

Verse 15

शनिं शशाप मार्त्तण्डश्छायाकोपप्रधर्षितः । त्वं क्रूरदृष्टिर्भविता मातृदोषेण पुत्रक ॥ २०.१५ ॥

Bị kích động bởi cơn giận của Chāyā, Mārtaṇḍa (Thần Mặt Trời) nguyền rủa Śani: “Do lỗi của mẹ con, hỡi con trai, con sẽ trở thành kẻ có ánh nhìn hung dữ, điềm gở.”

Verse 16

एवमुक्त्वा समुत्थाय योगं भानुर्दिदृक्षया । तामपश्यत्त्वसौ साश्वी उत्तरेषु कुरुष्वथ ॥ २०.१६ ॥

Nói xong, Bhānu đứng dậy, muốn dùng năng lực yoga để chiêm kiến (nàng); rồi Ngài thấy vị phu nhân vĩnh cửu ấy ở xứ Uttarakuru, miền Kurus phương bắc.

Verse 17

ततोऽश्वरूपं कृत्वा स गत्वा तत्रोत्तरान् कुरून् । प्राजापत्येन मार्गेण युयोजात्मानमात्मना ॥ २०.१७ ॥

Rồi Ngài hóa thành hình ngựa, đi đến miền Kurus phương bắc; theo con đường Prajāpatya, Ngài tự mình điều phục và kết nối chính mình bằng năng lực của bản thân.

Verse 18

तस्यां त्वाष्ट्र्यामश्वरूप्यां मार्त्तण्डस्तीव्रतेजसः । बीजं निर्वापयामास तज्ज्वलन्तं द्विधा अपतत् ॥ २०.१८ ॥

Trong nàng—Tvaṣṭrī, Aśvarūpī (mang hình ngựa)—Mārtaṇḍa, bậc rực sáng mãnh liệt, đã gieo tinh chủng của mình; và tinh chủng bừng cháy ấy rơi xuống làm hai phần.

Verse 19

तत्र प्राणस्त्वपानश्च योनौ चात्मजितौ पुरा । वरदानेन च पुनर्मूर्तिमन्तौ बभूवतुः ॥ २०.१९ ॥

Tại đó, Prāṇa và Apāna—xưa kia tự chế ngự trong bào thai—nhờ ân ban của một phúc lành, lại một lần nữa thọ nhận thân tướng hữu hình.

Verse 20

तौ त्वाष्ट्र्यामश्वरूपिण्यां जातौ येन नरोत्तमौ । ततस्तावश्विनौ देवौ कीर्त्येते रविनन्दनौ ॥ २०.२० ॥

Hai bậc nam nhân tối thắng ấy sinh từ Tvāṣṭrī, vị đã hóa thân làm ngựa cái; vì thế hai vị thần ấy được tôn xưng là Aśvin, những người con của Ravi (Thái Dương).

Verse 21

प्रजापतिः स्वयं भानुस्त्वाष्ट्रॄ शक्तिः परापरा । तस्याः प्राग्वच्छरीरस्थावमूर्त्तौ मूर्तिमाश्रितौ ॥ २०.२१ ॥

Prajāpati chính là Bhānu; còn năng lực Tvāṣṭrī (śakti) vừa siêu việt vừa nội tại. Như trước kia, từ nơi bà—đang trú trong thân—hai nguyên lý tuy vô hình đã nương vào hình tướng hữu hiện.

Verse 22

ततस्तावश्विनौ देवौ मार्त्तण्डमुपतस्थतुः । उचतुः स्वरुचिं तावत् किं कर्तव्यमथावयोः ॥ २०.२२ ॥

Bấy giờ hai vị thần Aśvin đến gần Mārtaṇḍa (Thái Dương). Họ thưa với Svaruci: “Giờ đây, chúng tôi phải làm điều gì?”

Verse 23

मार्त्तण्ड उवाच । पुत्रौ प्रजापतिं देवं भक्त्याराधयतां वरम् । नारायणं स वो दाता वरं नूनं भविष्यति ॥ २०.२३ ॥

Mārtaṇḍa nói: “Hỡi các con, hãy chí thành phụng thờ Prajāpati, vị thần tối thượng. Nārāyaṇa—chính Ngài—ắt hẳn sẽ ban cho các con một ân phúc.”

Verse 24

एवं तावश्विनौ प्रोक्तौ मार्त्तण्डेन महात्मना । तेपतुस् तीव्रतपसौ तपः परमदुष्चरम् । ब्रह्मपारामयं स्तोत्रं जपन्तौ तु समाहितौ ॥ २०.२४ ॥

Như vậy, được Đại Tâm Mārtaṇḍa (Thần Mặt Trời) phán dạy, đôi Aśvin—cả hai đang hành khổ hạnh nghiêm khắc—đã thực hiện một pháp khổ hạnh cực kỳ khó làm, và với tâm chuyên nhất, họ trì tụng một thánh tụng hướng về Brahman tối thượng.

Verse 25

तयोः कालेन महता ब्रह्मा नारायणात्मकः । तुतोष परमप्रीत्या वरं चैतं ददौ तयोः ॥ २०.२५ ॥

Trải qua một thời gian rất dài, Brahmā—đấng có bản tính đồng nhất với Nārāyaṇa—hoàn toàn hoan hỷ với họ, và với lòng thương mến sâu xa đã ban cho họ ân phúc này.

Verse 26

प्रजापाल उवाच । अश्विभ्यामीरितं स्तोत्रं ब्रह्मणोऽव्यक्तजन्मनः । श्रोतुमिच्छाम्यहं ब्रह्मंस्त्वत्प्रसादान्महामुने ॥ २०.२६ ॥

Prajāpāla thưa: “Bạch Brahman, bậc đại hiền—nhờ ân huệ của ngài, con muốn được nghe thánh tụng do đôi Aśvin tuyên thuyết, nói về Brahmā, đấng có nguồn gốc bất hiển (avyakta).”

Verse 27

महातपा उवाच । शृणु राजन् यथा स्तोत्रमश्विभ्यां ब्रह्मणः कृतम् । ईदृशं च फलं प्राप्तं तयोः स्तोत्रस्य चानघ ॥ २०.२७ ॥

Mahātapā nói: “Hãy nghe, hỡi đại vương, thánh tụng mà đôi Aśvin đã soạn dâng lên Brahmā; và, hỡi bậc vô cấu, hãy nghe họ đã đạt được kết quả như thế nào nhờ thánh tụng ấy.”

Verse 28

ॐ नमस्ते निष्क्रिय निष्प्रपञ्च निराश्रय निरपेक्ष निरालम्ब निर्गुण निरालोक निराधार निर्जय निराकार । ब्रह्मन् महाब्रह्मन् ब्राह्मणप्रिय पुरुष महापुरुषोत्तम । देव महादेवोत्तम स्थाणो स्थितस्थापक । भूत महाभूत भूताधिपति यक्ष महायक्ष यक्षाधिपते । गुह्य महागुह्याधिपते सौम्य महासौम्य सौम्याधिपते । पक्षि महापक्षिपते दैत्य महादैत्याधिपते । रुद्र महारुद्राधिपते विष्णु महाविष्णुपते । परमेश्वर नारायण प्रजापतये नमः । एवं स्तुतस्तदा ताभ्यामश्विभ्यां स प्रजापतिः । तुतोष परमप्रीत्या वाक्यं चेदमुवाच ह ॥ २०.२८ ॥

“Oṃ. Đảnh lễ Ngài—đấng vô tác, vượt ngoài mọi phô bày của hiện tượng, không chỗ nương, không lệ thuộc, không điểm tựa, vô tính (nirguṇa), không cảnh giới khả kiến, không nền tảng, bất khả chiến thắng, và vô tướng. Hỡi Brahman, Đại Brahman; đấng yêu mến hàng Brāhmaṇa; Purusha, bậc tối thượng trong các đại nhân. Hỡi Deva, bậc tối thượng trong các đại thần; Sthāṇu, đấng an trụ và thiết lập sự an trụ. Hỡi Bhūta, Đại Bhūta; chúa tể muôn loài; hỡi Yakṣa, Đại Yakṣa, chúa tể Yakṣa; chúa tể các Guhya; hỡi bậc hiền hòa, cực hiền hòa, chúa tể của hiền hòa; hỡi Điểu, chúa tể của đại điểu; hỡi Daitya, chúa tể của đại Daitya; hỡi Rudra, chúa tể của đại Rudra; hỡi Viṣṇu, chúa tể của đại Viṣṇu; hỡi Đấng Tối Thượng, Nārāyaṇa—đảnh lễ Prajāpati.” Được đôi Aśvin tán thán như vậy khi ấy, Prajāpati vô cùng hoan hỷ và liền phán những lời này.

Verse 29

वरं वरयतां शीघ्रं देवैः परमदुर्लभम् । येन मे वरदानेन चरतस्त्रिदिवं सुखम् ॥ २०.२९ ॥

Xin ban cho con một ân huệ thật mau—một ân huệ cực kỳ khó được, ngay cả đối với chư thiên—nhờ ân huệ ấy, khi đi lại khắp nơi, con có thể hưởng an lạc trong cõi trời ba tầng.

Verse 30

अश्विनावूचतुः । आवयोऱ्यज्ञभागं तु देहि देव प्रजापते । सोमपत्वं च देवानां सामान्यत्वं च शाश्वतम् ॥ २०.३० ॥

Hai vị Aśvin thưa rằng: “Bạch đấng Prajāpati thiêng liêng, xin ban cho chúng con phần dự trong lễ tế; và xin cho quyền được thọ hưởng Soma giữa chư thiên, cùng địa vị bình đẳng bền lâu.”

Verse 31

ब्रह्मोवाच । रूपं कान्तिरनौपम्यं भिषक्त्वं सर्ववस्तुषु । सोमपत्वं च लोकेषु सर्वमेतद् भविष्यति ॥ २०.३१ ॥

Phạm Thiên (Brahmā) phán: “Sắc đẹp, hào quang, sự ưu việt vô song, tài năng làm thầy thuốc đối với mọi sự, và địa vị làm chủ Soma trong các thế giới—tất cả điều ấy sẽ thành tựu.”

Verse 32

एतत् सर्वं द्वितीयायामश्विभ्यां ब्रह्मणा पुरा । दत्तं यस्मादतस्तेषां तिथीनामुत्तमा तिथिः ॥ २०.३२ ॥

Vì trước kia, vào ngày trăng thứ hai (dvitīyā), Phạm Thiên đã ban trọn những điều ấy cho đôi Aśvin; bởi vậy, trong các tithi (ngày âm lịch), tithi ấy được tôn là tối thượng.

Verse 33

एतस्यां रूपकामास्तु पुष्पाहारो भवेन्नरः । संवत्सरं शुचिर्नित्यं सुस्वरूपी भवेन्नरः । अश्विभ्यां ये गुणाः प्रोक्तास्ते तस्यापि भवन्ति च ॥ २०.३३ ॥

Vào tithi này, người cầu sắc đẹp nên sống bằng hoa. Giữ mình thanh tịnh không gián đoạn suốt một năm, người ấy sẽ có dung mạo thù thắng; và những phẩm chất được nói là thuộc về đôi Aśvin cũng sẽ đến với người ấy.

Verse 34

य इदं शृणुयान्नित्यमश्विभ्यां जन्म चोत्तमम् । सर्वपापविनिर्मुक्तः पुत्रवान् जायते नरः ॥ २०.३४ ॥

Người nào thường xuyên lắng nghe câu chuyện này—về sự giáng sinh tối thắng gắn với đôi thần Aśvin—sẽ được giải thoát khỏi mọi tội lỗi và được phúc có con trai, tức được nối dõi.