Adhyaya 196: Description of the City of Dharmarāja (Yama)

Verse 1

अथ धर्मराजपुरवर्णनम् ॥ वैशम्पायन उवाच ॥ तेषां तद्वचनं श्रुत्वा ऋषीणां भावितात्मनाम् ॥ उवाच वाक्यं वाक्यज्ञः सर्वं निरवशेषतः ॥

Nay là phần mô tả thành của Pháp Vương (Diêm Vương). Vaiśampāyana nói: Nghe lời các bậc hiền triết đã điều phục tự tâm, bậc thiện xảo về ngôn từ liền thuật lại trọn vẹn, không sót điều gì.

Verse 2

नाचिकेत उवाच ॥ श्रूयतां द्विजशार्दूलाः कथ्यमानं मया द्विजाः ॥ योजनानां सहस्रं तु विस्ताराद्द्विगुणायतम् ॥

Nāciketa nói: “Hãy lắng nghe, hỡi các bậc dvija như hổ; hỡi các dvija, ta sẽ thuật bày. Bề ngang một ngàn do-tuần, còn bề dài gấp đôi như thế.”

Verse 3

द्विगुणं परिवेषेण तद्वै प्रेतपतेः पुरम् ॥ भवनैरावृतं दिव्यैर्याम्बूनदमयैः शुभैः ॥

Được bao bọc bởi vòng thành ngoại vi gấp đôi (về kích thước), ấy chính là thành của Chúa tể người đã khuất; bốn phía đều được phủ quanh bởi những dinh thất cát tường, thần diệu, làm bằng vàng jāmbūnada.

Verse 4

हर्म्यप्रासादसंबाधमहाट्टालसमन्वितम् ॥ सौवर्णेनैव महता प्राकारॆणाभिवेष्टितम् ॥

Dày đặc những lâu đài và cung điện, lại có các vọng lâu lớn, thành ấy được bao bọc bởi một trường thành vàng đồ sộ.

Verse 5

कैलासशिखराकारैर्भवनैरुपशोभितम् ॥ तत्र वै विमला नद्यस्तोयपूर्णाः सुशोभनाः ॥

Được trang nghiêm bởi những dinh thất có hình dáng như các đỉnh Kailāsa; tại đó có những dòng sông thanh tịnh, mỹ lệ, nước đầy tràn.

Verse 6

दीर्घिकाश्च तथा कान्ता नलिन्यश्च सरांसि च ॥ तडागाश्चैव कूपाश्च वृक्षषण्डाः सुशोभनाः

Ở đó có những ao dài, những lùm sen khả ái và các hồ nước; lại có hồ chứa, giếng nước và những cụm cây được điểm trang rực rỡ.

Verse 7

नरनारीसमाकीर्णा गजवाजिसमाकुलाः ॥ नानादेशसमुत्थानैर्नानाजातिभिरेव च

Thành ấy đông nghịt nam nữ, đầy voi và ngựa, và có dân cư xuất thân từ nhiều xứ sở, thuộc nhiều cộng đồng khác nhau.

Verse 8

सर्वजीवैस्तथाकीर्णं तस्य राज्ञः पुरोत्तमम् ॥ क्वचिद्युद्धं क्वचिद्द्वन्द्वं तेन बद्धो यमालये

Thành tối thắng của vị vua ấy được lấp đầy bởi mọi loài hữu tình. Nơi thì có chiến trận, nơi thì có cuộc quyết đấu; bởi vậy ông bị ràng buộc trong cảnh giới của Diêm Vương (Yama).

Verse 9

क्वचिद्गायन् हसांश्चैव क्वचिद्दुःखेन दुःखितः ॥ क्वचित्क्रीडन् यथाकर्म क्वचिद्भुञ्जन् क्वचित्स्वपन्

Nơi thì ông ca hát và cười vui; nơi thì vì khổ não mà sầu muộn. Nơi thì ông vui chơi tùy theo nghiệp của mình; nơi thì ăn, nơi thì ngủ.

Verse 10

स्वकर्मभिः प्रदृश्यन्ते स्थूलाः सूक्ष्माश्च जन्तवः ॥ मया दृष्टा द्विजश्रेष्ठास्तस्य राज्ञः पुरोत्तमे

Các hữu tình—thô và tế—được thấy tùy theo chính nghiệp của mình. Hỡi bậc tối thắng trong hàng nhị sinh (dvija), ta đã thấy họ trong thành tối thắng của vị vua ấy.

Verse 11

अङ्गानि चैव सीदन्ति मनो विह्वलतीव मे ॥ दिव्यभावाः स्पृशन्त्येते चिन्तयानस्य तत्फलम्

Tay chân ta quả thật rã rời, và tâm trí ta như bị choáng váng. Khi quán niệm về quả báo ấy, những trạng thái thiêng liêng này liền chạm đến ta.

Verse 12

तथापि कथयिष्यामि यथादृष्टं तथाश्रुतम् ॥ पुष्पोदका नाम तत्र नदीनाṃ प्रवरा नदी

Dẫu vậy, ta sẽ thuật lại đúng như điều đã thấy và đã nghe. Ở đó có một dòng sông bậc nhất trong các sông, mang tên Puṣpodakā.

Verse 13

दृश्यते न च दृश्येत नानावृक्षसमाकुला ॥ सुवर्णकृतसोपाना दिव्यकाञ्चनवालुका

Nó hiện ra—mà dường như lại không hiện ra—kỳ diệu đến thế; rậm rạp muôn loài cây. Có những bậc thềm làm bằng vàng, và cát vàng thiêng liêng.

Verse 14

प्रसन्नेन च तोयेन शीतलेन सुगन्धिना ॥ पुष्प्यत्फलवनाकीर्णा नाना पक्षिसमाकुला

Với dòng nước trong vắt—mát lạnh và thơm ngát—bờ sông đầy những rừng cây trổ hoa kết trái, và dày đặc muôn loài chim chóc.

Verse 15

भ्राजते सरितां श्रेष्ठा सर्वपापप्रणाशिनी ॥ तस्यास्तीरे मया दृष्टाः पादपाश्च सहस्रशः

Nó rực sáng—bậc nhất trong các dòng sông, có năng lực diệt trừ mọi tội lỗi. Trên bờ sông ấy, ta đã thấy cây cối hàng ngàn muôn.

Verse 16

अमराः क्रीडमानाश्च जलक्रीडां पुनःपुनः ॥ विशालजघना यस्यां गन्धर्वाः सामगा इव

Tại đó, các bậc bất tử nhiều lần vui đùa trong trò chơi nước; và trong dòng sông ấy có những nữ nhân hông rộng hiện diện, còn các Gandharva ca hát như những người xướng tụng thánh ca Sāman.

Verse 17

भुजङ्गावनताङ्ग्यश्च किन्नर्यश्च सुगायनाः ॥ दिव्यभूषणसम्भोगैः क्रीडन्त्यत्र समागताः

Tại đây, những nữ nhân có thân thể uốn cong duyên dáng như rắn, cùng các Kinnari ca hát tuyệt diệu, tụ hội và vui đùa trong sự hưởng thụ các trang sức thần diệu.

Verse 18

एवं नारीसहस्राणि तत्र दिव्यानि नित्यशः ॥ क्रीडन्ति सलिले तत्र प्रासादेषु शुभेषु च

Như vậy, nơi ấy có hàng ngàn nữ nhân thần diệu, thường hằng vui đùa trong nước và cũng tiêu dao trong các cung điện cát tường.

Verse 19

प्रमदाश्च जले तत्र कामरूपाः सुमेखलाः ॥ रमयन्त्यो नरास्तत्र यथाकामं यथासुखम्

Và tại đó, trong nước có những mỹ nữ khả ái—có thể tùy ý biến hiện hình dạng, thắt đai đẹp đẽ—làm vui lòng các nam nhân nơi ấy theo điều mong muốn và theo sự an lạc.

Verse 20

तां नदीं क्षोभयन्त्यस्ताः क्रीडन्ति सहिताः प्रियैः ॥ गायन्ति सलिले काश्चिन्मधुरं मधुविह्वलाः

Khuấy động dòng sông ấy, họ vui đùa cùng những người bạn tình thân ái; và có kẻ say men vị ngọt (như mật xuân), cất tiếng hát êm dịu ngay trong làn nước.

Verse 21

जलतूर्यनिनादेन भूषणानां स्वनेन च ॥ भाति सा निम्नगा दिव्या दिव्यरत्नैरलंकृता

Với tiếng vang của nhạc cụ nước và tiếng leng keng của châu báu, dòng sông thiêng ấy rực sáng—được trang nghiêm bằng các bảo châu thần diệu.

Verse 22

वैवस्वती नाम महानदी सा शुभा नदीनां प्रवरा अतिरम्या ॥ प्रयाति मध्ये नगरस्य नित्यं मातेव पुत्रं परिपालयन्ती

Đại hà ấy mang danh Vaivasvatī—cát tường, bậc nhất trong các dòng sông, vô cùng khả ái. Nàng luôn chảy qua giữa thành, che chở như mẹ gìn giữ con thơ.

Verse 23

तोयानुरूपा च मनोहरा च दिव्येन तोयेन सदैव पूर्णा ॥ यस्यास्तु हंसाः पुलिनेषु मत्ताः कुन्देन्दुवर्णाः प्रचरन्ति नित्यम्

Hài hòa với dòng nước và đầy quyến rũ, nàng luôn tràn đầy nước thiêng. Trên các bãi bờ, đàn thiên nga—say men hoan hỷ—trắng như hoa kunda và vầng trăng, không ngừng dạo lượn.

Verse 24

रथाङ्गसाह्वैः प्रवरैश्च पद्मैः प्रतप्तजाम्बूनद कर्णिकाभिः ॥ या दृश्यते चैव मनोज्ञरूपा सुवर्णसोपानयुता सुकान्ता

Nàng hiện ra với dáng vẻ mỹ lệ—điểm trang bằng những đóa sen thượng hạng gọi là rathāṅga, với nhụy sen như vàng Jāmbūnada nung rực; lại càng khả ái, có những bậc thềm bằng vàng.

Verse 25

यस्यास्तु तोयं विमलं सुगन्धि स्वादु प्रसन्नं त्वमृतोपमं च ॥ वृक्षास्तु यस्या वनखण्डजाताः सदा शुभैः पुष्पफलैरुपेताः

Nước của nàng trong sạch, thơm ngát, ngọt lành và an tịnh—thật ví như cam lộ. Còn cây cối của nàng, sinh trong những khu rừng, luôn đầy đủ hoa trái cát tường.

Verse 26

नार्यः सुरूपा मदविह्वलाश्च क्रीडन्ति ता यत्र मनोज्ञरूपाः ॥ यस्यां जनः क्रीडनताडनाद्यैर्विवर्णतां याति न वै कदाचित् ॥

Ở nơi ấy, những phụ nữ dung mạo tuyệt mỹ, say sưa trong niềm hoan lạc, vui đùa với hình sắc khả ái. Tại chốn đó, con người không bao giờ trở nên tái nhợt hay mất vẻ tươi nhuận, dù giữa cuộc chơi, những cái vỗ đánh đùa và các hành vi vui thú khác.

Verse 27

या देवतानामपि पूजनीया तापनिधीनां च तथा मुनीनाम् ॥ या दृश्यते तोयभरेण कान्ताकृतिः कवीनामिव निर्मलार्था ॥

Nàng/điều ấy—vẻ huy hoàng linh thánh—đáng được tôn thờ ngay cả bởi chư thiên, cũng như bởi những kho tàng của khổ hạnh và các bậc Muni. Nàng/điều ấy hiện ra với sự đầy tràn của nước, dáng hình khả ái—như lời của thi nhân, nghĩa lý trong sạch và minh bạch.

Verse 28

वादित्रगीतस्वनतालयुक्ता गायन्ति नार्यः सहिताः सदा हि ॥ कन्याकुलानां मृदुभाषितानि मनोहराणां च वनेषु तेषु ॥

Cùng với âm thanh và nhịp điệu của nhạc khí và ca khúc, các phụ nữ tụ hội mà hát mãi không ngừng. Và trong những lâm viên ấy vang lên lời nói dịu dàng, quyến rũ của từng nhóm thiếu nữ.

Verse 29

कुर्वन्ति संहर्षमिव स्वनेन मनोज्ञरूपा दिवि देवतानाम् ॥ मृदङ्गनादश्च सुतन्त्रियुक्तगीतध्वनिश्चैव सुवंशयुक्तः ॥

Bằng âm thanh của mình, những phụ nữ dung sắc khả ái ấy dường như khơi dậy niềm hân hoan, như dành cho chư thiên trên trời. Nơi đó còn có tiếng trống mṛdaṅga vang rền, âm thanh ca hát hòa cùng nhạc khí dây, và làn điệu ngọt ngào kết hợp với suvaṃśa (sáo trúc).

Verse 30

प्रासादकुञ्जेषु विहार्यमाणा न तृप्तिमेवं बहु ताः प्रयान्ति ॥ गन्धः सुगन्धोऽगुरुचन्दनानां वातः शुभो वाति सुशीतमन्दः ॥

Vui đùa trong những lâm viên của cung điện, họ vẫn không hề thấy thỏa mãn, dù đã hưởng lạc rất nhiều. Hương thơm ngào ngạt của trầm hương và đàn hương lan tỏa, và làn gió cát tường thổi đến mát dịu, nhẹ nhàng.

Verse 31

क्वचित् सुगन्धः प्रचचार भूयः प्रासादरोधं प्रविरूढमार्गः ॥ क्वचिज्जनाः क्रीडनकावसक्ताः क्वचिच्च नारीनरगीतशब्दाः ॥

Ở vài nơi, hương thơm lan tỏa hết lần này đến lần khác, như tìm lối đi mọc dọc theo tường cung điện. Ở vài nơi, người ta say mê trò vui; và ở vài nơi vang lên tiếng ca do nữ và nam cùng hát.

Verse 32

तथाऽपरे क्रीडनकाः सकान्ताः सुवर्णवेदीकृतसानुशोभाः ॥ विमानभूताः प्रचरन्ति तोये प्रमत्तनारीनरसं्कुलाश्च ॥

Cũng vậy, những người khác—ưa cuộc vui và có người yêu kề bên—được tô điểm bằng các sân thượng làm như bệ vàng, đi lại trên mặt nước như thể đã hóa thành những cung điện trên không; và nơi ấy chen chúc những nữ nam đang say sưa hân hoan.

Verse 33

शक्यो विभागो न हि रम्यताया ह्यसौ दिनैर्वा बहुभिः प्रवक्तुम् ॥ नैषा कथा कर्मसमाधियुक्ता शक्त्या प्रवक्तुं दिवसैरनल्पैः ॥

Quả thật, không thể nói hết mức độ mỹ lệ ấy, dẫu có dùng đến nhiều ngày. Câu chuyện này gắn với hạnh nghiệp có kỷ luật và sự nhất tâm định (samādhi), nên dù tốn nhiều thời gian và công phu cũng khó thuật lại cho thỏa đáng.

Verse 34

क्वचिन्नृत्यन् क्वचित्तिष्ठन् क्वचिद्बन्धनसंस्थितः ॥ एवं शतसहस्राणि तस्य राज्ञः पुरोत्तमे ॥

Nơi thì có kẻ múa, nơi thì có kẻ đứng, nơi thì có kẻ ở trong tình trạng bị ràng buộc/kiềm chế—như thế, trong thành đô tối thắng của vị vua ấy có đến hàng trăm nghìn cảnh trạng.

Verse 35

तत्रापरे वृक्षषण्डा नित्यपुष्पफलान्विताः ॥ ते च कामप्रदा नित्यं तथा द्विजसमायुताः ॥

Tại đó còn có những cụm cây luôn đầy đủ hoa và quả quanh năm. Chúng thường hằng ban cho những điều mong cầu, và nơi ấy cũng luôn có các dvija (người “hai lần sinh”/bậc học giả) lui tới tụ hội.

Verse 36

जलं च दत्तं बहुभिर्नरैश्च तस्याः स्वरूपप्रतिमा च निष्ठा ॥ प्रासादपङ्क्तिर्ज्वलनप्रकाशा तस्यास्तु तीरे बहुभक्तिरम्याः ॥

Nhiều người đã hiến dâng nước làm bố thí; và cũng có sự an lập kiên cố hình tướng của Ngài dưới dạng tượng thờ. Trên bờ của Ngài là hàng dãy đền tháp rực sáng như ánh lửa, đẹp đẽ bởi lòng sùng kính dồi dào.