Adhyaya 190: Determinative Exposition on Śrāddha and the Pitṛyajña (Ancestral Offering)

Verse 1

अथ श्राद्धपितृयज्ञनिश्चयप्रकरणम् ॥ धरण्युवाच ॥ देवमानुषतिर्यक्षु प्रेतेषु नरकेषु च ॥ आयान्ति जन्तवः केचिद्भूत्वा गच्छन्ति चापरे

Nay bắt đầu phẩm về sự quyết định lễ śrāddha và pitṛ-yajña. Dharaṇī nói: “Trong hàng chư thiên, loài người, loài tiryak (súc sinh), các preta (ngạ quỷ), và cả trong các địa ngục nữa—có chúng sinh đến (sinh ra/hiện đến), và có kẻ khác, sau khi mang lấy thân phận ấy, lại rời đi.”

Verse 2

स्वप्नोपममिमं लोकं ह्यात्मकर्म शुभाशुभम् ॥ वर्तते तिष्ठते देव तव मायाबलैर्जगत्

Thế gian này quả thật như một giấc mộng; chính nghiệp của mỗi người—thiện và bất thiện—vận hành tại đây. Hỡi Deva, vũ trụ vận chuyển và tồn tại nhờ sức mạnh māyā của Ngài.

Verse 3

क एते पितरो देव श्राद्धं भोक्ष्यन्ति योगतः ॥ आत्मकर्मवशाल्लोके गतिः पञ्चसु वर्तते ॥

Bạch Thần, những vị Pitṛ (tổ tiên) nào thật sự—nhờ nghi lễ thích đáng—thọ hưởng lễ śrāddha? Trong thế gian này, con đường (gati) của hữu tình vận hành theo năm cách, bị chi phối bởi chính nghiệp của mình.

Verse 4

कथं तं पिण्डसङ्कल्पं मासे मासे नियोजयेत् ॥ के भवन्ति च भोक्तारः श्राद्धे पिण्डान्पितृक्रियाः ॥

Làm thế nào để mỗi tháng đều thiết lập ý nguyện (saṅkalpa) và dâng piṇḍa đúng phép? Và trong lễ śrāddha, ai là những vị thọ hưởng—những người mà vì họ các piṇḍa và nghi thức pitṛ-kriyā được cử hành?

Verse 5

निश्चयं श्रोतुमिच्छामि परं कौतूहलं हि मे ॥ पृथिव्या एवमुक्तस्तु देवो नारायणो हरिः ॥

“Con muốn được nghe một kết luận dứt khoát, vì lòng hiếu kỳ của con rất lớn.” Được Pṛthivī thưa hỏi như vậy, Thần Nārāyaṇa, tức Hari, liền chuẩn bị đáp lời.

Verse 6

वराहरूपी भगवान्प्रत्युवाच वसुन्धराम् ॥ श्रीवराह उवाच ॥ साधु भूमे वरारोहे सर्वधर्मव्यवस्थिते ॥

Đức Thế Tôn trong hình tướng Varāha đáp lời Vasundharā. Śrī Varāha phán: “Lành thay, hỡi Bhūmi, bậc ưu việt, kiên định trong sự an lập mọi dharma.”

Verse 7

कथयिष्यामि ते देवि यन्मां त्वं परिपृच्छसि ॥ ये ते भवन्ति भोक्तारः पितृयज्ञेषु माधवि ॥

Hỡi Nữ Thần, điều nàng hỏi Ta, Ta sẽ thuật lại tường tận: hỡi Mādhavī, trong các nghi lễ pitṛ-yajña, những vị thọ hưởng phần cúng dành cho nàng là ai.

Verse 8

पिता पितामहश्चैव तथैव प्रपितामहः ॥ क्रियते पिण्डसङ्कल्पो मासे ह्येकदिने तथा ॥

(Đó là) cha, ông nội và cũng vậy cụ nội. Vì các vị ấy, người ta lập ý nguyện dâng piṇḍa, mỗi tháng một lần, vào đúng một ngày.

Verse 9

ज्ञात्वा नक्षत्रसंयोगं पितृपक्षे ह्युपागते ॥ तिथिं पर्वं विजानीयाद्येषु दत्तं महत्फलम् ॥

Khi Pitṛ-pakṣa đã đến, sau khi xác định sự hội hợp của nakṣatra, cần nhận biết tithi và parvan thích hợp; lễ cúng hay bố thí dâng vào những dịp ấy đem lại quả báo lớn.

Verse 10

केचिद्यजन्ति यज्ञं वै ब्रह्मयज्ञं द्विजातयः ॥ केचिद्यजन्ति सुभगे देवयज्ञं हुताशने ॥

Một số người dvija quả thật thực hành tế lễ gọi là brahma-yajña. Những người khác, hỡi bậc cát tường, thực hành deva-yajña bằng cách dâng āhuti vào lửa thiêng.

Verse 11

केचिच्च भूतयज्ञेन वर्त्तयन्ति सुमध्यमे ॥ केचिन्मनुष्ययज्ञेन पूजयन्ति गृहाश्रमे ॥

Một số, hỡi người thắt lưng thon, duy trì hạnh tu bằng bhūta-yajña. Và một số khác, trong giai đoạn gia chủ, tôn kính và phụng sự người đời qua manuṣya-yajña.

Verse 12

पितृयज्ञं च भो देवि शृणु वक्ष्यामि निश्चयम् ॥ ये यजन्ति वरारोहे क्रतूनेकशतैरपि ॥

Và nay, hỡi Nữ Thần, xin lắng nghe: ta sẽ trình bày một cách xác quyết về pitṛ-yajña—kể cả đối với những ai thực hành hàng trăm kratu, hỡi bậc ưu tú.

Verse 13

सर्वे ते मयि वर्तन्ते सत्यमेतद्ब्रवीमि ते ॥ अग्निर्मुखं च देवानां हव्यकव्येषु माधवि ॥

Tất cả (các chức năng nghi lễ) đều an trụ trong Ta—điều chân thật này Ta nói với nàng. Trong các lễ hiến cúng havya và kavya (cúng chư thiên và nghi thức tổ tiên), hỡi Mādhavī, Agni được gọi là ‘miệng’ của chư thiên.

Verse 14

उत्तरोग्निरहं चैव दक्षिणाग्निरहं तथा ॥ अहम् आहवनीयोऽग्निः सर्वयज्ञेषु सुन्दरि ॥

Ta chính là lửa phương Bắc, và cũng chính là lửa phương Nam. Hỡi Sundarī, trong mọi yajña, Ta là lửa Āhavanīya.

Verse 15

पावनः पावकश्चैव अहमेव व्यवस्थितः ॥ सर्वेष्वेव तु कार्येषु देवसत्रेषु माधवि ॥

Với tư cách Pāvana (đấng tẩy uế) và Pāvaka (ngọn lửa thanh tịnh), chỉ riêng Ta được an lập. Hỡi Mādhavī, quả thật trong mọi nghi lễ và trong các devasatra (kỳ tế tự dài ngày) cũng vậy.

Verse 16

वैश्वदेवे नियुञ्जीत ब्रह्मचारी शुचिः सदा ॥ भिक्षुको देवतीर्थेषु वानप्रस्थो यतिस्तथा ॥

Trong nghi lễ Vaiśvadeva, nên cử một brahmacārin luôn thanh tịnh; cũng vậy, tại các tīrtha của chư thiên nên cử một bhikṣuka, và cũng thế một vānaprastha cùng một yati.

Verse 17

एतान्न भोजयेच्छ्राद्धे देवतीर्थेषु पूजयेत् ॥ व्रतस्थान्संप्रवक्ष्यामि श्राद्धमर्हन्ति ये द्विजाः ॥

Trong lễ śrāddha, không nên thết đãi những người này; trái lại, tại các tīrtha của chư thiên thì có thể tôn kính họ. Nay Ta sẽ nói về những người giữ vrata—các dvija xứng đáng thọ nhận śrāddha.

Verse 18

उत्तमो गृहसन्तुष्टः क्षान्तो दान्तो जितेन्द्रियः ॥ उदासीनः सत्यसन्धः श्रोत्रियो धर्मपाठकः ॥

Bậc tối thượng là người an trú mãn nguyện trong đời sống gia thất—nhẫn nhục, tự chế, chế ngự các căn; không chấp trước, kiên định nơi chân thật, là bậc śrotriya uyên bác và người tụng đọc/học tập Dharma.

Verse 19

दत्त्वा हुताशनायादौ देवतीर्थेषु सुन्दरि ॥ मुखेषु पश्चाद्ब्राह्मणस्य पित्रे दद्याद्यथाविधि ॥

Hỡi Sundarī, sau khi trước hết dâng cúng cho Hutāśana (Agni) tại các thánh địa (tīrtha) của chư thiên; kế đó, đúng theo nghi thức, hãy bố thí cho các ‘miệng’ của Bà-la-môn (tức các vị Bà-la-môn chủ lễ), rồi sau cùng dâng cho người cha (người thọ nhận śrāddha).

Verse 20

चतुर्णामेव वर्णानां यद्यथा श्राद्धमर्हति ॥ तथा विधिः प्रयोक्‍तव्यः पितृयज्ञेषु सुन्दरि ॥

Hỡi Sundarī, đối với bốn varṇa, śrāddha thích hợp theo cách nào cho từng hạng, thì trong các nghi lễ cúng tổ tiên (pitṛyajña) cũng phải áp dụng đúng theo cách ấy.

Verse 21

यन्न पश्यन्ति ते भोज्यं श्वानः कुक्कुटसूकराः ॥ ब्राह्मणाश्चाप्यपांक्तेया नराः संस्कारवर्जिताः ॥

Thức ăn để chó, gà trống và heo nhìn thấy (tức không được che giữ, bảo hộ); cũng như các Bà-la-môn không đủ tư cách ngồi trong hàng nghi lễ, và những người thiếu các saṃskāra cần thiết—những điều ấy không nên hiện diện trong bữa thọ thực śrāddha.

Verse 22

सर्वकर्मकरा ये च सर्वभक्षाश्च ये नराः ॥ एताञ्छ्राद्धे न पश्येत्तु पितृयज्ञेषु सुन्दरि ॥

Và những kẻ hành nghề làm đủ mọi dịch vụ, cùng những người ăn uống bừa bãi không phân biệt—hỡi Sundarī—chớ để họ hiện diện trong śrāddha hay trong các nghi lễ cúng tổ tiên (pitṛyajña).

Verse 23

एते पश्यन्ति यच्छ्राद्धं तच्छ्राद्धं राक्षसं विदुः ॥ मया प्रकल्पितो भागो बलये पूर्वमेव तु

Những kẻ chăm chăm tìm lỗi trong nghi lễ thì xem Śrāddha ấy là ‘rākṣasa’ (bất tịnh/bị ngăn trở). Nhưng phần cúng đã được Ta định sẵn từ trước cho Bali (lễ vật dâng các chúng phụ trợ).

Verse 24

हृतं यदा तु त्रैलोक्यं शक्रस्यार्थे त्रिविक्रमॆ ॥ एवं श्राद्धं प्रतीक्षन्ति मन्त्रहीनमविक्रियम्

Khi trong tích Trivikrama, ba cõi bị đoạt lấy vì lợi ích của Śakra (Indra), thì cũng như vậy, họ rình chờ một Śrāddha không có thần chú và không được cử hành đúng phép.

Verse 25

वर्जनीया बुधैरेते पितृयज्ञेषु सुन्दरि ॥ प्रच्छन्नं भोजयेच्छ्राद्धे तर्पयित्वा द्विजं शुचिः

Hỡi người đẹp, trong các nghi lễ pitr̥-yajña, bậc trí nên tránh những hiện diện gây chướng ngại này. Trong Śrāddha, khi đã thanh tịnh, trước hết làm cho vị dvija (Bà-la-môn) được thỏa mãn, rồi mới cho thọ thực theo cách che chở/che phủ.

Verse 26

पितॄींस्तत्राह्वयेद्भूमे मन्त्रेण विधिपूर्वकम् ॥ पिण्डास्त्रयः प्रदातव्याः सह व्यञ्जनसंयुताः

Hỡi Đất Mẹ, tại đó nên thỉnh mời các tổ tiên bằng thần chú, đúng theo nghi thức đã định. Ba piṇḍa (viên cơm nắm) phải được dâng cúng, cùng các món ăn kèm.

Verse 27

पिता पितामहश्चैव तथैव प्रपितामहः ॥ अपसव्येन दातव्यं मासिमासि तिलोदकम्

Đối với cha, ông nội và cụ nội, mỗi tháng nên dâng tilodaka (nước hòa mè), cử hành theo thế apasavya (hướng trái/đi ngược thông lệ).

Verse 28

एवं दत्तेन प्रीयन्ते पितरश्च न संशयः ॥ परमात्मा शरीरस्थो देवतानां मया कृतः

Nhờ các lễ vật dâng cúng như vậy, tổ tiên được hoan hỷ—không còn nghi ngờ. Đấng Tự Ngã Tối Thượng (Paramātman) an trụ trong thân này, ta đã thiết lập làm sự hiện diện nội tại (antar-yāmin) của chư thiên.

Verse 29

त्रयस्तत्र वरारोहे देवगात्राद्विनिःसृताः ॥ पितृदेवा भविष्यन्ति भोक्तारः पितृपिण्डकान्

Tại đó, hỡi người nữ có dáng bước mỹ lệ, ba hữu thể phát xuất từ thân của chư thiên trở thành ‘pitṛ-deva’—những vị thọ hưởng lễ vật piṇḍa dâng cho tổ tiên.

Verse 30

देवतासुरगन्धर्वा यक्षराक्षसपन्नगाः ॥ छिद्रं श्राद्धेऽस्य पश्यन्ति वायुभूता न संशयः

Chư thiên, a-tu-la, càn-thát-bà, dạ-xoa, la-sát và các loài rắn—trở nên như gió (vi tế và linh động)—đều nhận ra mọi kẽ hở hay sai sót trong lễ Śrāddha này; không nghi ngờ.

Verse 31

पितृयज्ञं विशालाक्षि ये कुर्वन्ति विदो जनाः ॥ आयुः कीर्तिं बलं तेजो धनपुत्रपशुस्त्रियः

Hỡi người có đôi mắt lớn, những bậc hiểu biết thực hành nghi lễ pitṛyajña sẽ được thọ mạng, danh tiếng, sức lực, oai quang và phú túc—gồm tài sản, con cái, gia súc và an lạc gia đình.

Verse 32

ददन्ते पितरस्तस्य आरोग्यं नात्र संशयः ॥ आत्मकर्मवशाल्लोकान् प्राप्नुवन्तीह शोभनान्

Tổ tiên của người ấy ban cho sức khỏe—không nghi ngờ. Và, tùy theo sự chi phối của nghiệp do chính mình tạo, người ấy đạt đến những cõi lành tốt đẹp ở đời sau.

Verse 33

तिर्यग्भ्यश्च विमुच्यन्ते प्रेतभावेन मानवाः ॥ नरके पच्यमानानां त्राता भवति मानवः ॥

Ngay cả những kẻ đã sa vào cảnh giới súc sinh cũng được giải thoát (nếu được trợ giúp) nhờ trạng thái làm ngạ quỷ (preta); và đối với những người đang bị hành hạ trong địa ngục, chính con người trở thành đấng cứu độ.

Verse 34

पूजकः पितृदेवानां सर्वकालं गृहाश्रमे ॥ द्विजातींस्तर्पयित्वा तु पूर्णेन विधिना नरः ॥

Trong giai đoạn gia chủ, người nam phải luôn là kẻ phụng thờ đầy cung kính đối với các thần linh tổ tiên (pitṛ); và sau khi làm tarpaṇa, cúng dường để làm thỏa mãn các bậc dvija (nhị sinh), hãy thực hành theo nghi thức trọn vẹn.

Verse 35

अक्षय्यं तस्य मन्यन्ते पितरः श्राद्धतर्पिताः ॥ नरा ये पितृभक्तास्ते प्राप्नुवन्ति परां गतिम् ॥

Các bậc Tổ phụ (Pitṛ) được thỏa mãn bởi lễ śrāddha xem phẩm vật cúng dường của người ấy là bất hoại; và những ai chí thành phụng kính tổ tiên sẽ đạt đến cảnh giới tối thượng.

Verse 36

सात्विकं शुक्लपन्थानमेतॆ यान्ति विदो जनाः ॥ पुनरन्यत्प्रवक्ष्यामि शृणु तत्त्वेन सुन्दरि ॥

Những bậc trí này tiến bước theo con đường sāttvika, tức ‘bạch đạo’. Nay ta sẽ giảng thêm điều khác—hỡi người đẹp, hãy lắng nghe với sự thấu hiểu chân lý.

Verse 37

कल्पान्तं पच्यमानापि त्रायन्ते येन मानवाः ॥ तेषां पुत्राश्च पौत्राश्च कदाचिदपि सुन्दरि ॥

Dẫu bị hành hạ cho đến tận cùng một kiếp (kalpa), nhờ phương cách này con người vẫn được cứu độ; và hỡi người đẹp, con trai và cháu trai của họ cũng vào một thời điểm nào đó (được dự phần) trong sự giải thoát ấy.

Verse 38

मुंचन्ति जलबिन्दूंश्च अमां प्राप्य जलाशये ॥ तेनैव भविता तृप्तिस्तेषां निरयगामिनाम् ॥

Vào ngày Amāvasyā, khi đến nơi chứa nước, họ dâng cúng dù chỉ một giọt nước; chỉ bấy nhiêu cũng đem lại sự thỏa mãn cho những kẻ bị định đi vào địa ngục.

Verse 39

ये वै श्राद्धं प्रकुर्वन्ति तर्पयित्वा द्विजातयः ॥ दत्त्वा तिलोदकं पिण्डान् पितृभ्यो भक्तिभावतः ॥

Những bậc dvija thực hành lễ śrāddha—sau khi làm tarpaṇa để dâng sự thỏa mãn, và với tâm bhakti mà cúng nước mè cùng piṇḍa (viên cơm) cho tổ tiên—

Verse 40

निरयात्तेऽपि मुच्यन्ते तृप्तिर्भवति चाक्षया ॥ गृह्य चोदुम्बरं पात्रं कृत्वा तत्र तिलोदकम् ॥

Họ cũng được giải thoát khỏi địa ngục, và sự thỏa mãn của họ trở nên bất tận. Lấy một bình bằng gỗ udumbara, rồi chuẩn bị nước mè trong đó—

Verse 41

विप्राणां वचनं कृत्वा यथाशक्त्या च दक्षिणा ॥ देया तेषां तु विप्राणां पितॄणां मोक्षणाय च ॥

Sau khi làm theo lời dạy của các vị vipra (Bà-la-môn học giả), nên dâng dakṣiṇā tùy theo khả năng; lễ phí ấy cũng được trao cho các vị vipra vì sự giải thoát của tổ tiên.

Verse 42

देयो नीलो वृषस्तत्र नरकार्त्तिविनाशनः ॥ नीलषण्डस्य लाङ्गूले तोयमप्युद्धरेद्यदि ॥

Tại đó nên dâng một con bò đực màu xanh, kẻ tiêu trừ khổ não của địa ngục. Và nếu ai có thể kéo lên dù chỉ nước ở nơi đuôi của ‘nīlaṣaṇḍa’ (bò xanh) —

Verse 43

षष्टिवर्षसहस्राणि पितरस्तेन तर्पिताः ॥ मुक्तमात्रेण शृङ्गेण नीलषण्डेन सुन्दरि ॥

Hỡi người đẹp! Chỉ nhờ việc thả tự do chiếc sừng của con bò đực màu lam ấy, người ấy làm cho các bậc tổ tiên được thỏa mãn suốt sáu vạn năm.

Verse 44

उद्धृतो यदि सुश्रोणि पङ्कः शृङ्गेण तेन च ॥ बान्धवाः पितरस्तस्य निरये पतितास्तु ये ॥

Hỡi người có vòng hông đẹp! Nếu dùng chiếc sừng ấy nhấc bùn lên, thì những thân quyến của người ấy—tức các bậc tổ tiên—đã sa vào địa ngục, được hiểu là được cứu vớt.

Verse 45

तानुद्धृत्य वरारोहे सोमलोकं स गच्छति ॥ मुक्तेन नीलषण्डेन यत्पुण्यं जायते भुवि ॥

Hỡi người có dáng bước cao nhã! Sau khi cứu vớt họ, người ấy đi đến cõi Soma. Bất cứ công đức nào phát sinh trên mặt đất do việc thả tự do con bò đực màu lam ấy—

Verse 46

एष धर्मो गृहस्थानां पुत्रपौत्रसमन्विताः ॥ त्रातारश्च भविष्यन्ति वर्तयन्तो यथासुखम् ॥

Đây là dharma của người tại gia: được đầy đủ con trai và cháu nội, họ trở thành chỗ nương tựa che chở, và tiếp tục đời sống trong sự an hòa thích đáng.

Verse 47

पिपीलिकादिभूतानि जङ्गमाश्च विहङ्गमाः ॥ उपजीवन्ति सुश्रोणि गृहस्थेषु न संशयः ॥

Hỡi người có vòng hông đẹp! Các loài hữu tình bắt đầu từ loài kiến, cùng các loài động vật di chuyển và chim muông, đều nương nhờ người tại gia để sinh kế; điều này không nghi ngờ.

Verse 48

एवं गृहाश्रमो मूलं धर्मस्तत्र प्रतिष्ठितः ॥ मासिमासि तु ये श्राद्धं प्रकुर्वन्ति गृहाश्रमे ॥

Như vậy, āśrama gia chủ (gṛhastha) là gốc rễ; dharma được an lập tại đó. Và những ai trong āśrama gia chủ, tháng này qua tháng khác, cử hành lễ śrāddha—

Verse 49

तिथौ पर्वणि ये चैव स्वपितॄींस्तारयन्ति वै ॥

Và những ai vào ngày tithi (ngày theo lịch trăng) và vào các thời điểm parvan (giao tiết lễ hội), quả thật cứu độ các bậc tổ tiên của chính mình—

Verse 50

न यज्ञदानाध्ययनोपवासैस्तीर्थाभिषेकैरपि चाग्निहोत्रैः ॥ दानैरनेकैर्विधिसम्प्रदत्तैर्न तत्फलं श्राद्धगृहस्य धर्मे ॥

Không phải nhờ tế lễ, bố thí, học tập hay trai giới; cũng không phải nhờ tắm ở các thánh địa tīrtha, hay nhờ nghi lễ agnihotra; cũng không phải nhờ vô số sự cúng dường được ban theo đúng nghi thức—mà chính là quả báo ấy thuộc về dharma của người gia chủ thực hành lễ śrāddha.

Verse 51

पितरो निर्गतास्तत्र ब्रह्मविष्णुशरीरगाः ॥ पिता पितामहश्चैव तथैव प्रपितामहः ॥

Tại đó, các bậc tổ tiên tiến bước, mang thân tướng của Brahmā và Viṣṇu. (Đó là) cha, ông, và cũng vậy là cụ (ông cố).

Verse 52

एवं क्रमेण वै तत्र पितृदेवा वसुन्धरे ॥ देवताः कश्यपोत्पन्ना श्राद्धेषु विनियोजिताः ॥

Như vậy theo đúng thứ tự, hỡi Vasundharā, các Pitṛ-deva—những thần linh sinh từ Kaśyapa—được chỉ định để đảm nhiệm trong các nghi lễ śrāddha.

Verse 53

तत एते न जानन्ति देवाः शक्रपुरोगमाः ॥ ईश्वरश्च न जानाति आत्मदेहविनिःसृताः ॥

Vì thế, ngay cả chư thiên do Śakra (Indra) dẫn đầu cũng không nhận ra họ; và ngay cả Đấng Tối Thượng cũng không nhận biết những kẻ đã lìa khỏi chính thân xác mình.

Verse 54

न च ब्रह्मा विजानाति निःसृतो मम मायया ॥ एवं मायामयौ भूमौ ब्रह्मरुद्रौ बहिष्कृतौ ॥

Và cả Phạm Thiên (Brahmā) cũng không nhận biết, vì người ấy đã bị phóng xuất bởi māyā của Ta. Do vậy, hỡi Đất Mẹ, Brahmā và Rudra—được cấu thành bởi māyā—bị để ở bên ngoài (bị loại ra).

Verse 55

कृत्वा वै पिण्डसङ्कल्पं दर्भानास्तीर्य भूतले ॥ तेन ते पितृपिण्डेन पितृदेवा वसुन्धरे ॥

Sau khi khởi lập ý nguyện (saṅkalpa) dâng piṇḍa và trải cỏ darbha trên mặt đất, nhờ piṇḍa dành cho tổ tiên ấy, hỡi Vasundharā, các thần Pitṛ được phụng sự và cúng kính.

Verse 56

अजीर्णेनाभिपीड्यन्ते भुज्यन्ते न च सुन्दरि ॥ ततो दुःखेन सन्तप्ताः पद्यन्ते सोममेव च ॥

Hỡi người đẹp, họ bị khổ vì chứng khó tiêu và không thể thọ dụng (lễ vật). Rồi, bị nung đốt bởi đau khổ, họ cũng tìm đến Soma.

Verse 57

दृष्टाः सोमेन सुष्रोणि देवताजीर्णपीडिताः ॥ स्वागतेनाथ वाक्येन पूजितास्तदनन्तरम् ॥

Hỡi người có vòng hông đẹp, Soma trông thấy các vị thần đang bị khổ vì chứng khó tiêu; ngay sau đó, họ được tôn kính bằng lời chào đón “Xin nghênh tiếp” và những lời tương tự.

Verse 58

सोम उवाच ॥ देवताः कस्य चोत्पन्ना दुखिताः केन हेतुना ॥ एवं तु भाषमाणस्य सोमस्य तदनन्तरम् ॥

Soma nói: “Hỡi chư Thiên, các ngài là hậu duệ của ai, và vì duyên cớ gì mà đang chịu khổ?” Ngay sau khi Soma nói như vậy…

Verse 59

श्राद्धे नियुक्तास्तैस्तु पितृपिण्डेन तर्पिताः ॥ अजीर्णं जायते सोम तेन वै दुःखिता वयम् ॥

“Trong lễ śrāddha, họ đã mời chúng tôi và chúng tôi được thỏa mãn bởi piṇḍa dâng cúng tổ tiên. Nhưng chứng khó tiêu phát sinh, hỡi Soma; vì thế chúng tôi quả thật khổ não.”

Verse 60

सोम उवाच ॥ सखा चाहं भविष्यामि त्रयाणां च चतुर्थकः ॥ सहितास्तत्र गच्छामो यथा श्रेयो भविष्यति ॥

Soma nói: “Ta cũng sẽ làm bạn đồng hành—là người thứ tư giữa ba vị. Hãy cùng nhau đến đó, để điều lợi ích (śreyas) được thành tựu.”

Verse 61

एवमुक्तास्तु सोमेन पितृदेवास्तदन्तरे ॥ सोमं सोमेन गच्छन्ति श्रेयस्कामा वसुन्धरे ॥

Được Soma nói như vậy, các Pitṛ-thần ngay lúc ấy—mong cầu điều lợi ích—hỡi Vasundharā, đã cùng Soma tiến bước.

Verse 62

ऊचुस्ते सोममेवापि वाक्यं नः श्रूयतामिति ॥ त्रयस्तु पितरो देवा ब्रह्मविष्णुहरोद्भवाः ॥

Họ cũng nói với Soma: “Xin hãy lắng nghe lời chúng tôi.” “Ba vị Pitṛ là các thần, sinh khởi từ Brahmā, Viṣṇu và Hara (Rudra/Śiva).”

Verse 63

शरण्यं शरणं देवं ब्रह्माणं पद्मसम्भवम् ।। मेरुशृङ्गे सुखासीनं ब्रह्मर्षिगणसेवितम्

Nương tựa nơi vị Thần ban chỗ nương—Phạm Thiên (Brahmā) sinh từ hoa sen—họ trông thấy Ngài an tọa thong dong trên đỉnh núi Meru, được các đoàn brahmarṣi phụng sự.

Verse 64

य एते पितरो देव दुःखिताजीरनपीडिताः ।। आगताः शरणं चात्र सोमं सोमेन सत्तम

“Bạch Thần, các vị Pitṛ (tổ phụ) này đang khổ não, bị chứng suy nhược/khó tiêu giày vò. Họ đến đây cầu nương tựa, cùng với Soma. Ôi bậc tối thắng trong hàng Soma,”

Verse 65

यथा नश्यन्ति जीर्णानि तथा कुरु पितामह ।। मुहूर्तं ध्यानमास्थाय ईश्वरं च ददर्श ह

“Như những vật đã mòn cũ thì tiêu hoại, xin Ngài cũng hãy làm như vậy, hỡi Pitāmaha.” Rồi trong chốc lát nhập thiền, Ngài liền thấy Īśvara.

Verse 66

उवाच वचनं तत्र ब्रह्मा योगीश्वरं प्रति ।। एते ते पितरो देव दुःखिताजीरनपीडिताः

Tại đó, Phạm Thiên nói với Yogīśvara: “Bạch Thần, đây là các vị Pitṛ của Ngài, đang khổ não và bị chứng suy nhược/khó tiêu bức bách.”

Verse 67

आगताः शरणं चात्र सोमेन सहिताः मम ।। आचक्ष्व निर्मिता येन यथा श्रेयो भवेत् तव

“Họ đến đây nương tựa nơi ta, có Soma đi cùng. Xin hãy nói rõ: do phương cách nào họ được tạo lập/ấn định, để đối với Ngài phát sinh điều cát tường và kết quả đúng đắn.”

Verse 68

ब्रह्मणा चैवमुक्तस्तु ईश्वरः परमेश्वरः ।। मुहूर्तं ध्यानमास्थाय दिव्यं योगं च माधवि

Được Phạm Thiên thưa như vậy, Īśvara—Đấng Tối Thượng—an trụ trong thiền định trong một khoảnh khắc, rồi, hỡi Mādhavī, nhập vào yoga thiêng liêng.

Verse 69

पश्यते ईश्वरं तत्र योगवेदाङ्गनिर्मितम् ।। विस्मयं परमं गत्वा ब्रह्माणं वाक्यमब्रवीत्

Tại đó, ông thấy Īśvara, được mô tả là cấu thành bởi yoga và các chi phần của Veda; rồi, trong niềm kinh ngạc sâu xa, ông thưa lời với Phạm Thiên.

Verse 70

निर्मिता विष्णुना ब्रह्मन् वैष्णव्या मायया च ते ।। प्रथमं पितरौ देवा ये च श्रेष्ठा भवन्ति ते

“Hỡi Bà-la-môn, họ được tạo lập bởi Viṣṇu, và cũng bởi māyā Vaiṣṇavī. Trước hết là hai vị thần Pitṛ; và những bậc tối thắng thì trở thành hàng đầu trong phẩm vị ấy.”

Verse 71

पिता तु ब्रह्मदैवत्यो मम गात्राद्विनिर्मितः ।। पितामहो विष्णुदेवो विष्णुगात्राद्विनिर्मितः

“Người Cha gắn với thần Brahmā và được tạo từ thân thể của ta; còn Người Ông (pitāmaha) là thần Viṣṇu, được tạo từ thân thể của Viṣṇu.”

Verse 72

प्रपितामहो रुद्रदेवो मम गात्राद्विनिर्मितः ।। श्राद्धे नियोजितास्तेऽत्र मर्त्येषु पितृदेवताः

“Bậc Cụ (prapitāmaha) là thần Rudra, được tạo từ thân thể của ta. Trong các nghi lễ śrāddha, chính các thần Pitṛ này được chỉ định tại đây giữa cõi người hữu tử.”

Verse 73

आगताः शरणं ब्रह्मन् सोमेन सहिताः यदि ॥ येन नश्यत्यजीर्णं च पितॄणां च सुखं भवेत्

Nếu họ đến nương tựa, hỡi Bà-la-môn, cùng với Soma, thì nhờ đó chứng khó tiêu được tiêu trừ và an lạc cho các Pitṛ (tổ tiên) được phát sinh.

Verse 74

शृणु तत्ते प्रवक्ष्यामि ब्रह्मन् लोकपितामह ॥ शाण्डिल्यपुत्रस्तेजस्वी धूम्रकेतुर्विभावसुः

Hãy lắng nghe, ta sẽ giảng cho ngươi, hỡi Bà-la-môn—đấng Lokapitāmaha (Ông Tổ của thế gian) nói: người con rực sáng của Śāṇḍilya là Dhūmraketu, Vibhāvasu (Agni).

Verse 75

श्राद्धे तु प्रथमं तस्य दातव्यं मानुषेषु वा ॥ सह तेनैव भोक्तव्यं पितृपिण्डविसर्जितम्

Trong lễ śrāddha, trước hết phải dâng cho vị ấy (Agni/người thọ nhận được chỉ định), hoặc dâng qua con người (tức các vị chủ lễ); và phần liên hệ với piṇḍa dành cho các Pitṛ đã được xả bỏ thì nên thọ thực cùng với lễ vật ấy.

Verse 76

ईश्वरैनेवमुक्तस्तु ब्रह्मा कमलसम्भवः ॥ आहूय मनसा चैव ह्यागतो हव्यवाहनः

Được Đấng Tối Thượng nói như vậy, Brahmā sinh từ hoa sen liền triệu thỉnh chỉ bằng ý niệm; và Havyavāhana (Agni), vị mang lễ phẩm, đã đến.

Verse 77

प्रदीप्तस्तेजसा वह्निः सर्वभक्षो हुताशनः ॥ योजितः पञ्चयज्ञेषु ब्रह्मणा मम मायया

Rực cháy bởi uy quang, Vahni—Hutāśana, ngọn lửa nuốt trọn muôn loài—được Brahmā, nhờ māyā của Ta (Đấng Chúa Tể), an lập trong năm lễ yajña.

Verse 78

ब्रह्माग्निं भाषते तत्र शृणुष्व च हुताशन ॥ भोक्तव्यं प्रथमं ब्रह्मन् पितृपिण्डविसर्जितम्

Tại đó, Phạm Thiên nói với Agni: ‘Hãy lắng nghe, hỡi Hutāśana; hỡi Bà-la-môn, trước hết phải thọ thực phần gắn với piṇḍa đã được ký thác dâng cho các Pitṛ.’

Verse 79

त्वया भुक्तेति भोक्ष्यन्ति देवताः समरुद्गणाः ॥ भोक्तव्यं मध्यमं श्राद्धं पथ्यं अन्नं च वै सह

‘Khi ngươi đã thọ thực,’ các thần linh cùng đoàn Marut sẽ cùng thọ phần. Phần giữa của lễ śrāddha cần được thọ thực, kèm theo thức ăn thích hợp, thanh tịnh và bổ dưỡng.

Verse 80

पश्चाद्दत्तं तु तं पिण्डं सह सोमेन भुञ्जते ॥ ब्रह्मणा ह्येवमुक्तास्तु पितृदेवहुताशनाः

Còn piṇḍa được dâng sau đó thì được thọ thực cùng với Soma. Được Phạm Thiên dạy bảo như vậy, các Pitṛ, chư thiên và Hutāśana (Agni) đều làm đúng theo lời ấy.

Verse 81

प्रस्थिताः सह सोमेन देवतास्ता वसुन्धरे ॥ पितृयज्ञं वरारोहे भोक्ष्यन्ति सहिताः सदा

Hỡi Vasundharā, các vị thần ấy đã lên đường cùng với Soma. Hỡi Varārohā, trong lễ Pitṛyajña họ sẽ luôn cùng nhau thọ phần.

Verse 82

पश्चात्पिण्डान्प्रदद्याच्च दर्भानास्तीर्य भूतले ॥ प्रथमं ब्रह्मणोऽंशाय दद्यात्पिण्डं विधानतः

Sau đó, hãy dâng các piṇḍa, sau khi trải cỏ darbha trên mặt đất. Theo đúng nghi thức, trước hết phải dâng một piṇḍa cho phần của Phạm Thiên (Brahmā).

Verse 83

पितामहाय रुद्रांशसम्भूताय तु मध्यमम् ॥ प्रपितामहाय विष्णोस्तु दद्यात्पिण्डं महीतले

Trên mặt đất, nên dâng piṇḍa ở phần giữa cho pitāmaha (ông nội), được nói là sinh từ một phần của Rudra; và cũng dâng piṇḍa cho prapitāmaha (cụ), ở đây được gắn với Viṣṇu.

Verse 84

विधिना मन्त्रपूर्वेण श्राद्धं कुर्वन्ति ये नराः ॥ तेषां वरं प्रयच्छन्ति पितरः श्राद्धतर्पिताः

Những ai cử hành śrāddha đúng theo nghi thức và có thần chú dẫn trước—các tổ tiên được thỏa mãn bởi śrāddha ấy sẽ ban cho họ một ân phúc.

Verse 85

मम मायाबलेनैव कृतं श्राद्धं द्विजातिभिः ॥ अपाङ्क्तेयांस्तथा विप्रान्प्रवक्ष्यामि वसुन्धरे

Chỉ do sức lực của māyā của Ta mà các dvija đã thực hiện śrāddha; nay, hỡi Vasundharā, Ta sẽ giảng về những brāhmaṇa bị xem là apāṅkteya, tức không xứng đáng ngồi trong hàng lễ.

Verse 86

नपुंसकाश्चित्रकारा वसुपालविनिन्दकाः ॥ कुनखाः श्यावदन्ताश्च काणाश्च विकटोदऱाः

Những người hoạn; thợ vẽ; kẻ phỉ báng Vasupāla; người có móng tay dị dạng; người răng bị đen; người chột một mắt; và người bụng dị hình—đều được liệt kê là không đủ tư cách.

Verse 87

नर्त्तका गायनाश्चैव तथा रङ्गोपजीविनः ॥ वेदविक्रयिणश्चैव सर्वे याजकयाजकाः

Vũ công, ca sĩ và người mưu sinh bằng sân khấu; kẻ buôn bán Veda; cùng tất cả những ai làm tư tế vì tiền công hoặc sắp đặt dịch vụ tư tế như vậy—đều được kể là không đủ tư cách.

Verse 88

राजोपसेवकाश्चैव वाणिज्यक्रयविक्रयाः ॥ ब्रह्मयोन्यां समुत्पन्नाः सङ्कीर्णा पतिताश्च ये

Những người hầu hạ vua chúa, và những người làm nghề buôn bán—mua và bán; cùng những kẻ sinh trong dòng Bà-la-môn nhưng thuộc hạng pha tạp (saṅkīrṇa) và cả những người bị gọi là sa ngã (patita)—đều được liệt vào hàng bất xứng (không đủ tư cách).

Verse 89

असंस्कारप्रवृत्ताश्च शूद्रकर्मोपजीविनः ॥ शूद्रकर्मकरा ये च गणका ग्रामयाजकाः

Những người sống không theo các nghi lễ saṁskāra đã định; những kẻ mưu sinh bằng nghề nghiệp kiểu Śūdra; những người làm các việc ấy; các gaṇaka (kế toán/nhà tính toán); và các tư tế làng (grāma-yājaka)—đều bị kể là bất xứng.

Verse 90

दीक्षितः क्रोडपृष्ठश्च यश्च वार्धुषिको द्विजः ॥ विक्रेतारो रसानां च ये च वैश्योपजीविनः

Người đã thọ dīkṣā (dīkṣita); kẻ được gọi là “kroḍapṛṣṭha”; và vị dvija làm nghề cho vay lấy lãi (vārdhuṣika); những người bán rasa (nước vị/gia vị); cùng những kẻ sống bằng sinh kế kiểu Vaiśya—đều bị kể là bất xứng.

Verse 91

सर्वकर्मकरा ये च सर्वविक्रयिणस्तथा ॥ एतान्न भोजयेच्छ्राद्धे पितरर्थे च वसुन्धरे

Những kẻ làm đủ mọi thứ việc và những kẻ bán đủ mọi thứ hàng—hỡi Vasundharā, trong lễ śrāddha dâng cho tổ tiên (pitṛ), chớ nên thết đãi họ dùng bữa.

Verse 92

दूराध्वानं गता ये च तत्र कर्मोपजीविनः ॥ रसविक्रयिणश्चैव शैलूषस्तिलविक्रयी

Những người đi đường xa và mưu sinh tại nơi ấy bằng công việc; những kẻ bán rasa (nước vị/gia vị); một śailūṣa (nghệ sĩ/diễn viên); và người bán mè (vừng)—đều bị kể là bất xứng.

Verse 93

श्राद्धकालमनुप्राप्तं राजसं तं विदुर्बुधाः ॥ अन्ये ये दूषिता देवि द्विजरूपेण राक्षसाः

Bậc hiền trí biết rằng vào thời khắc śrāddha, khuynh hướng rājasa đã khởi lên. Lại còn có kẻ khác, hỡi Nữ Thần, là những ảnh hưởng làm ô uế—các rākṣasa hiện ra dưới lốt brāhmaṇa.

Verse 94

एतन्न पश्येच्छ्राद्धेषु पितृपिण्डेषु माधवि ॥ अपाङ्क्तेयाँस्तथा विप्रान्भुञ्जतः पश्यतो द्विजान्

Hỡi Mādhavī, chớ để những kẻ ấy hiện diện trong lễ śrāddha và trong việc dâng piṇḍa cho tổ tiên. Cũng vậy, hãy tránh các brāhmaṇa bất xứng (apāṅkteya), và cả những dvija vừa ăn vừa nhìn người khác ăn.

Verse 95

पितरस्तस्य षण्मासं दुःखमृच्छन्ति दारुणम् ॥ न्यस्तपात्रं द्रुतं कुर्यात्प्रायश्चित्तमुभौ धरे

Tổ tiên của người ấy chịu khổ đau dữ dội suốt sáu tháng. Vì vậy, sau khi đặt riêng khí cụ (nghi lễ), hãy mau chóng thực hành prāyaścitta (sám hối, chuộc lỗi) ngay trên cõi đất này.

Verse 96

धृतं तु जुहुयादग्नावादित्यं चावलोकयेत् ॥ पुनरावपनं कृत्वा पितरं च पितामहान्

Hãy dâng bơ tinh khiết (ghṛta) vào lửa và chiêm ngưỡng Mặt Trời. Rồi sau khi thực hiện punar-āvapana (dâng lại), hãy tiếp tục kính lễ các tổ tiên và các bậc ông tổ (pitāmaha).

Verse 97

गन्धपुष्पं च धूपं च दद्यादर्घ्यं तिलोदकम् ॥ यथाविधिं च विप्राय भोजयेच्च पुनः शुचिः

Hãy dâng hương liệu, hoa và trầm hương, và hiến arghya bằng nước pha mè. Rồi sau khi thanh tịnh trở lại, hãy thết đãi brāhmaṇa đúng theo nghi thức.

Verse 98

पुनश्चान्यत्प्रवक्ष्यामि शृणु तत्त्वेन सुन्दरि ॥ ज्ञानशुद्धेन विप्रेण मन्त्रशुद्धिं यथाविधि

Ta sẽ lại giảng thêm điều khác—hỡi người đẹp, hãy lắng nghe với tâm chú ý theo chân lý. Theo đúng nghi pháp, sự thanh tịnh và chuẩn xác của thần chú được bảo đảm bởi vị Bà-la-môn có tri kiến thanh khiết.

Verse 99

मृतान्नं ये न भुञ्जन्ति कदाचिदपि माधवि ॥ वैश्वदेवेषु दातव्यं श्राद्धेषु च न योजयेत्

Hỡi Mādhavī, những người không bao giờ ăn thức ăn gắn với cảnh tang—thì thức ăn ấy nên đem cúng trong lễ vaiśvadeva, và không nên dùng trong các nghi lễ śrāddha.

Verse 100

दम्भकारकृतोच्छिष्टं कृत्वा तु नरकं व्रजेत् ॥ प्रायश्चित्तं प्रवक्ष्यामि यथा शुध्यन्ति ते नराः

Kẻ tạo ra hay xử dụng đồ thừa do thói giả dối, phô trương mà sinh, thì rơi vào cảnh khổ (naraka). Ta sẽ giảng phép sám hối (prāyaścitta) nhờ đó họ được thanh tịnh.

Verse 101

माघमासे तु द्वादश्यां सर्पिर्युक्तं तु पायसम् ॥ स लिहेन्मधुमांसॆन तर्पयित्वा द्विजातयः

Vào tháng Māgha, ngày dvādaśī (mồng mười hai), nên nấu pāyasa (cháo sữa gạo) trộn với bơ ghee. Sau khi làm cho các dvijāti được thỏa mãn, theo lời bản văn, người ấy nếm (liếm) cùng với mật ong và thịt.

Verse 102

सवत्सां कपिलां दद्यादात्मनः शुद्धिकामुकः ॥ पुनः श्राद्धं प्रकुर्वीत चात्मनः शुभकामुकः

Người mong tự thân được thanh tịnh nên bố thí một con bò kapilā (màu nâu đỏ) cùng bê con. Và vì cầu điều lành cho mình, người ấy lại nên cử hành nghi lễ śrāddha một lần nữa.

Verse 103

स्नानोऽपलेपनं भूमे कृत्वा विप्रान्प्रमन्त्रयेत् ॥ दन्तकाष्ठं विसृज्यैव ब्रह्मचारी शुचिर्भवेत् ॥

Hỡi Đất Mẹ, sau khi tắm gội thanh tịnh và xoa dầu (abhyañjana), người ấy nên dùng các thần chú thích hợp mà làm nghi thức chú nguyện, kính lễ các bà-la-môn; và khi từ bỏ que chải răng, vị phạm hạnh (brahmacārin) phải giữ mình thanh khiết.

Verse 104

यत्नेन मिथुनं श्राद्धे भोजयित्वा विसर्ज्जयेत् ॥ अमायां च विशालाक्षि दन्तकाष्ठं न खादयेत् ॥

Với sự cẩn trọng, trong lễ śrāddha hãy thết đãi một đôi bà-la-môn rồi tiễn họ; và vào ngày amāvasyā (ngày sóc), hỡi người mắt rộng, chớ nhai que chải răng.

Verse 105

अमायां तु च यो मूर्खो दन्तकाष्ठं हि खादति ॥ हिंसितो हि भवेत्सोमो देवताः पितरस्तथा ॥

Nhưng vào ngày sóc, kẻ ngu dại mà nhai que chải răng thì được nói là làm tổn hại Soma; và cũng khiến chư thiên cùng các tổ tiên (pitṛ) bị phương hại.

Verse 106

प्रभातायां तु शर्वर्यामुदिते च दिवाकरे ॥ दिवाकृत्यं ततो गृह्य विप्रस्य विधिपूर्व्वकम् ॥

Vào lúc rạng đông, khi đêm đã qua và mặt trời đã mọc, sau đó hoàn tất các bổn phận ban ngày, hãy tiến hành đúng nghi thức đối với vị bà-la-môn (chủ lễ/ người thọ nhận).

Verse 107

श्मश्रुकर्म च कर्त्तव्यं नखानां छेदनानि च ॥ स्नापनाभ्यञ्जने दद्यात्पितृभक्तेन सुन्दरी ॥

Việc cạo tỉa râu tóc cũng cần làm, và việc cắt móng tay móng chân cũng vậy; và người có lòng kính thờ tổ tiên (pitṛ) hãy cung cấp những vật cần cho việc tắm gội và xoa dầu, hỡi người đẹp.

Verse 108

पक्वान्नं तत्र वै कार्यं सुविमृष्टं च शुद्धितः ॥ वृत्ते तु तत्र मध्याह्ने श्राद्धारम्भं तु कारयेत् ॥

Tại đó nên chuẩn bị cơm thức ăn đã nấu chín, được làm sạch kỹ và thanh tịnh; và khi đến giờ chính ngọ, nên khởi sự nghi lễ śrāddha ngay tại nơi ấy.

Verse 109

आसनं कल्पयित्वा तु आवाह्य तदनन्तरम् ॥ अर्घ्यं दत्त्वा विधानेन गन्धमाल्यैः प्रपूज्य च ॥

Sau khi sắp đặt chỗ ngồi, rồi tiếp đó thỉnh mời (các vị); dâng arghya đúng theo nghi thức, và cũng cung kính tôn thờ bằng hương thơm cùng vòng hoa.

Verse 110

धूपं दीपं तथा वस्त्रं तिलोदकमथापि वा ॥ पात्रं च भोजनस्यार्थे विप्राग्रे धारयेत्तथा ॥

Hương đốt, đèn, cùng y phục, và cả nước mè (tilodaka); lại thêm vật đựng để dùng cho bữa ăn—tất cả nên đặt trước vị brāhmaṇa.

Verse 111

भस्मना मण्डलं कार्यं पङ्क्ति दोषनिवारकम् ॥ अग्निकार्यं ततः कृत्वा अन्नं च परिवेषयेत् ॥

Nên dùng tro tạo thành một vòng tròn để trừ các lỗi/điềm bất tường ảnh hưởng đến hàng ngồi thọ thực; rồi sau khi làm nghi lễ lửa, hãy dọn và mời dùng thức ăn.

Verse 112

तत्र कार्यो न सङ्कल्पः पितॄन्नुद्दिश्य सुन्दरी ॥ यथासुखेन भोक्तव्यमिति ब्रूयाद्द्विजं प्रति ॥

Tại đó, hỡi người đẹp, không nên lập saṅkalpa (lời phát nguyện trong tâm) hướng về tổ tiên; trái lại hãy nói với vị dvija: “Xin thọ thực thong thả, tùy ý ngài.”

Verse 113

रक्षोघ्नमन्त्रपाठांश्च श्रावयीत विचक्षणः ॥ तृप्तं तु ब्राह्मणं दत्त्वा दद्याद्वै विकिरं ततः ॥

Vị chủ lễ sáng suốt nên cho mọi người được nghe việc tụng đọc các thần chú rākṣaḥ-ghna (trừ diệt quỷ dữ, hộ vệ). Sau khi làm cho vị bà-la-môn được mãn nguyện và tôn kính, rồi tiếp đó dâng lễ vikira, tức lễ vật rải tán.

Verse 114

उत्तरीयासनं दत्त्वा पिण्डप्रश्नं तु कारयेत् ॥ दक्षिणाभिमुखो भूत्वा दर्भानास्तीर्य भूतले ॥

Sau khi dâng uttarīya (áo choàng) và chỗ ngồi, hãy tiến hành piṇḍa-praśna, tức sự thẩm vấn về lễ dâng piṇḍa. Quay mặt về phương Nam, trải cỏ darbha trên mặt đất.

Verse 115

पिण्डदानं प्रकुर्वीत पित्रादित्रितये तथा ॥ पिण्डानां पूजनं कार्यं तन्तुवृद्ध्यै यथाविधि ॥

Hãy thực hiện piṇḍa-dāna cho bộ ba tổ tiên bắt đầu từ người cha. Việc lễ bái các piṇḍa phải được cử hành đúng pháp, nhằm làm tăng trưởng sự nối tiếp của dòng tộc.

Verse 116

ब्राह्मणस्य च हस्ते तु दद्यादक्षय्यमात्मवान् ॥ दक्षिणाभिः प्रतोष्यापि स्वस्ति वाच्यं विसर्जयेत् ॥

Người tự chế nên đặt lễ vật akṣayya (bất hoại, không suy giảm) vào tay vị bà-la-môn. Lại làm cho vị ấy hoan hỷ bằng dakṣiṇā, rồi nói lời svasti (cát tường) và tiễn vị ấy ra về.

Verse 117

पिण्डास्त्रयस्तु वसुधे यावत्तिष्ठन्ति भूतले ॥ अप्यायमानाः पितरस्तावत्तिष्ठन्ति वै गृहे ॥

Hỡi Vasudhā (Đất Mẹ), chừng nào ba piṇḍa còn ở trên mặt đất, chừng ấy các tổ tiên—được nuôi dưỡng—còn hiện diện trong gia thất.

Verse 118

वैष्णवी काश्यपी चेति अक्षया चेति नामतः ॥ भक्षयेत्प्रथमं पिण्डं पत्न्यै देयं तु मध्यमम् ॥

Chúng được gọi theo danh xưng là ‘Vaiṣṇavī’, ‘Kāśyapī’ và ‘Akṣayā’. Nên dùng piṇḍa thứ nhất; còn piṇḍa ở giữa thì phải trao cho người vợ.

Verse 119

तृतीयमुदके दद्याच्छ्राद्धे एवं विधिः स्मृतः ॥ पितृदेवांश्च विसृजेत् ततश्च प्रणमेत् तान् ॥

Piṇḍa thứ ba nên đặt vào nước; trong lễ śrāddha, đây được ghi nhớ là nghi thức. Rồi hãy tiễn các pitṛ-deva (chư thần tổ tiên), và sau đó đảnh lễ các vị ấy.

Verse 120

एवं दत्तेन तुष्यन्ति पितृदेवा न संशयः ॥ दीर्घायुष्यं प्रयच्छन्ति पुत्रपौत्रधनानि च ॥

Nhờ các lễ vật được dâng như vậy, các pitṛ-deva được thỏa mãn—không nghi ngờ gì. Các vị ban cho thọ mạng lâu dài, cùng con trai, cháu nội và tài phú.

Verse 121

ज्ञानोत्तमेषु विप्रेषु दद्याच्छ्राद्धं विधानतः ॥ अन्यथा तत्तु वै श्राद्धं निष्फलं नास्ति संशयः ॥

Nên dâng lễ śrāddha đúng theo nghi thức cho các brāhmaṇa bậc nhất về tri kiến. Nếu không, lễ śrāddha ấy quả thật vô hiệu—không nghi ngờ gì.

Verse 122

मन्त्रहीनं क्रियाहीनं यः श्राद्धं कुरुते द्विजः ॥ मद्भक्तस्यासुरेन्द्रस्य फलं भवति भागतः ॥

Nếu một người dvija cử hành śrāddha thiếu mantra và thiếu hành nghi đúng phép, thì quả báo của nó sẽ dồn thành phần về cho một asura-indra, kẻ sùng kính Ta.

Verse 123

उद्धरेद्यदि पात्रं तु ब्राह्मणो ज्ञानवर्जितः॥ राक्षसैर्ह्रियते तच्च भुञ्जतस्तस्य सुन्दरि॥

Nhưng nếu một bà-la-môn vô học tự nhận mình là pātra (người thọ nhận xứng đáng), thì, hỡi người đẹp, lễ vật ấy được nói là bị các rākṣasa cướp mất ngay khi ông ta đang thọ dụng.

Verse 124

एतत्ते कथितं भद्रे पितृकार्यमनुत्तमम्॥ उत्पतिश्चैव दानं च यत्पुण्यं कथितं तव॥

Như vậy, hỡi bậc cát tường, nghi lễ tối thượng dành cho tổ tiên (pitṛkārya) đã được ta thuật cho nàng; và phước đức (puṇya) liên hệ đến sự phát sinh quả báo cùng việc bố thí (dāna) cũng đã được trình bày cho nàng.

Verse 125

अपरं चापि वसुधे किमन्यच्छ्रोतुमिच्छसि।

Và hơn nữa, hỡi Vasudhā (Đất Mẹ), nàng còn muốn nghe điều gì khác?

Verse 126

करिष्यन्ति च ये श्राद्धं श्रद्धया ज्ञानिनो जनाः॥ तत्सर्वं कथयिष्यामि श्रूयतां शुभ लोचने॥

Và những bậc trí giả sẽ cử hành śrāddha với lòng thành tín—tất cả điều ấy ta sẽ giảng nói; xin hãy lắng nghe, hỡi người có đôi mắt cát tường.

Verse 127

तस्करा लेखकाऱाश्च याजका रङ्गकारकाः॥ शौलिका गिरिका ये च दाम्भिका ये च माधवि॥

Kẻ trộm cắp, người chép sách, các yājaka (tư tế hành lễ vì nghề), và kẻ diễn trò sân khấu; cùng các śaulika, girika, và những kẻ giả trá—hỡi Mādhavī.

Verse 128

प्रेतान्नं भुञ्जमानास्तु श्राद्धमर्हन्ति ये द्विजाः॥ तेषां दोषं प्रवक्ष्यामि भुक्तं भोजयते तु सः॥

Đối với những bậc nhị sinh ăn ‘pretānna’ mà vẫn được xem là xứng đáng thọ thực trong lễ śrāddha, ta sẽ nói rõ lỗi của họ; quả thật, người ấy khiến kẻ khác ăn thứ đã bị ăn rồi.

Verse 129

स्वागतं च तथा कृत्वा पाद्यार्थं सलिलं शुचि॥ पाद्यं दत्त्वा तु विप्राय गृहस्याभ्यन्तरं नयेत्॥

Sau khi đón tiếp đúng phép, nên dâng nước sạch để rửa chân; và sau khi trao pādya cho vị brāhmaṇa, hãy dẫn ngài vào phần bên trong ngôi nhà.

Verse 130

उपस्पृश्य शुचिर्भूत्वा दद्याच्छान्त्युदकानि च॥ प्रणम्य शिरसा भूमौ निवापस्य च धारिणीः॥

Sau khi chạm nước để tự thanh tịnh và trở nên sạch sẽ, cũng nên dâng nước an hòa (śānty-udaka); và cúi đầu sát đất, hãy tôn kính các vị ‘người mang’ liên hệ đến lễ phẩm nivāpa.

Verse 131

वेदविद्याव्रतस्नातो सुविमृष्टान्नभोजकः॥ ईदृशान्भोजयेच्छ्राद्धे पितृयज्ञेषु माधवि॥

Người tinh thông Veda và học thuật, đã hoàn tất các vrata và tắm lễ, và thọ thực món ăn thanh tịnh được chuẩn bị chu đáo—hỡi Mādhavī, trong lễ śrāddha và các nghi pitṛ-yajña nên thỉnh và cúng thực cho những người như vậy.

Verse 132

प्रणम्य शिरसा देवीर्निर्वापस्य च धारिणीः॥ वैष्णवी काश्यपी चेति अजया चेति नामतः॥

Cúi đầu đảnh lễ, nên tôn kính các Nữ thần là những vị ‘người mang’ liên hệ đến lễ phẩm nirvāpa—đích danh: Vaiṣṇavī, Kāśyapī và Ajayā.

Verse 133

अज्ञानतमसारूढा निकृतिज्ञाः शठास्तथा ॥ स्नेहपाशशतेनैव पच्यन्ते नरके नराः

Những kẻ bị bóng tối vô minh bao phủ—biết sự gian trá và cũng hành xử xảo quyệt—bị nấu trong địa ngục, bị trói buộc bởi hàng trăm xiềng xích của ái luyến.

Verse 134

षष्टिवर्षसहस्राणि षष्टिवर्षशतानि च ॥ सोमलोकेषु मोदन्ते क्षुत्तृड्भ्यां च विवर्जिताः

Trong sáu vạn năm và lại thêm sáu trăm năm nữa, họ hoan hỷ ở các cõi của Soma, lìa hẳn đói và khát.

Verse 135

पुनश्चान्यत्प्रवक्ष्यामि पितृयज्ञेषु सुन्दरी ॥ दद्याद्वै ब्राह्मणमुखे नाग्नौ तु जुहुयात्क्वचित्

Hỡi người đẹp, ta lại nói thêm một điều về lễ cúng tổ tiên (pitṛ-yajña): vật thí nên trao vào “miệng” của bà-la-môn, tức là dâng trực tiếp cho bà-la-môn; chớ bao giờ đổ làm tế phẩm vào lửa.

Verse 136

दृष्ट्वा पितामहं देवं प्रणम्य सहसा क्षितौ ॥ अत्रिपुत्रेण सोमेन भाषितो वै पितामहः

Thấy đấng Pitāmaha thiêng liêng, liền mau chóng phủ phục xuống đất đảnh lễ; Soma, con của Atri, quả thật đã thưa lời với Pitāmaha.

Verse 137

ब्राह्मणानां हितार्थाय निर्मिता विष्णुमायया ॥ तर्पिताः पितृयज्ञेषु पितरोऽजीर्णपीडिताः

Vì lợi ích của các bà-la-môn, phép tắc này được thiết lập bởi māyā của Viṣṇu; trong các lễ cúng tổ tiên, các bậc tiền nhân được thỏa mãn—nhất là khi bị khổ vì chứng khó tiêu.

Verse 138

एवं तु प्रथमं श्राद्धं दद्यादग्नेरवसुन्धरे ॥ उद्दिश्य च पितॄन्देवी तर्पयित्वा द्विजातयः

Như vậy, hỡi Vasundharā, lễ śrāddha đầu tiên nên được cúng dường theo cách này, tách biệt với lễ tế lửa. Hỡi Nữ thần, sau khi chỉ định các tổ tiên và thực hành tarpaṇa, người thuộc hàng lưỡng sinh nên tiếp tục nghi lễ.