Adhyaya 180: The Glory of Dhruva-Tīrtha: Rules of Ancestor Libations and Śrāddha, and the Consequences of Lineage-Continuity

Verse 1

श्रीवराह उवाच ॥ पुनरन्यत्प्रवक्ष्यामि पितॄणां तृप्तिकारकम् ॥ ध्रुवतीर्थे पुरावृत्तं तच्छृणुष्व वसुन्धरे

Śrī Varāha nói: Ta sẽ lại tuyên thuyết một chuyện khác, đem lại sự thỏa mãn cho các bậc tổ tiên. Hỡi Vasundharā, hãy lắng nghe điều đã xảy ra thuở xưa tại Dhruva-tīrtha.

Verse 2

अस्यां पुर्यां तु राजा आसीद्धार्मिकः सत्यविक्रमः ॥ चन्द्रसेनेति नाम्ना च यज्वा दानहिते रतः

Trong thành này có một vị vua—chính trực, dũng lực chân thật—tên là Candrasena; ngài là người cử hành tế lễ (yajña) và chuyên tâm làm việc bố thí vì lợi ích thiện lành.

Verse 3

तस्य नार्यः शते द्वे तु कुलशीलवयोयुते ॥ तासां मध्येऽधिका चैका पतिव्रतपरायणा

Ngài có hai trăm phu nhân, đầy đủ gia thế, hạnh kiểm và tuổi xuân; trong số ấy có một người vượt trội hơn cả, hoàn toàn chuyên nhất theo lý tưởng pativratā—đức hạnh thủy chung với phu quân.

Verse 4

नाम्ना चन्द्रप्रभा चैव वीरसूर्वीरपुत्रका ॥ तस्या दासीशतस्यैका दासी नाम्ना प्रभावती ॥

Nàng được biết đến với danh xưng Candraprabhā, con gái của Vīrasūrvīra. Trong một trăm thị nữ của nàng có một tỳ nữ tên là Prabhāvatī.

Verse 5

स्वदोषैः पतिताः सर्वे नरकं प्रति भामिनि ॥ सङ्करो नरकायैव कुलघ्नानां कुलस्य हि ॥

“Hỡi người đẹp, tất cả bọn họ vì chính lỗi mình mà sa ngã và hướng về địa ngục. Quả thật, varṇa-saṅkara—sự pha tạp và rối loạn xã hội—dẫn đến địa ngục, nhất là đối với kẻ hủy diệt dòng tộc.”

Verse 6

कदाचिदपि तस्याथो भ्रष्टः प्राणिजनो महान् ॥ सूक्ष्मः प्राणिसमूहो हि ध्रुवतीर्थे तदापतत् ॥

Vào một thời điểm nào đó, hơn nữa, một đoàn sinh linh đông lớn—đã lạc khỏi trạng thái đúng đắn—tức một tập hợp chúng sinh vi tế, khi ấy giáng xuống tại Dhruva-tīrtha.

Verse 7

कृष्णरूपाश्चङ्क्रमन्तो मशकाकारसन्निभाः ॥ दृष्टास्ते ऋषिणा तत्र त्रिकालज्ञेन भामिनि ॥

“Hỡi người đẹp, họ có hình tướng đen sẫm, đi lại lăng xăng, giống hình dạng muỗi. Tại đó, một vị ṛṣi—bậc tri tam thời—đã trông thấy họ.”

Verse 8

तस्याः परिग्रहास्त्वेकोद्दिष्टाचारविहीनकाः ॥ तस्या पितृगणाः सर्वे अतीताः शतसङ्ख्यया ॥

Còn những người thân thuộc/đi theo của nàng thì thiếu vắng phép tắc đã được quy định liên hệ đến lễ cúng ekoddiṣṭa (dâng riêng cho một vong linh). Và toàn thể các nhóm tổ tiên của nàng (pitṛ-gaṇa) đều đã qua đời, số lượng đến hàng trăm.

Verse 9

षष्ठान्नकालभोक्ता पयोव्रतेन महात्मना ॥ मानैर्व्रतेन सा देवी सूर्यगत्या स्थितेन च ॥

Bà, vị Nữ Thần, dùng bữa đúng vào thời điểm của bữa thứ sáu theo phép tắc; nhờ payovrata (lời nguyện sữa) của bậc đại tâm, và nhờ vrata được đo định bằng các giới hạnh cố định—lại thuận theo lộ trình của mặt trời—bà an trụ vững trong kỷ luật tu trì.

Verse 10

चतुर्थांशावशेषश्च दिवसः पर्यवर्त्तत ॥ एके तत्र समायान्ति पितरो नभसोऽवनिम् ॥

Khi chỉ còn lại một phần tư của ngày và ngày tiếp tục trôi, một số Pitṛ (tổ tiên) đã đến nơi ấy, từ cõi trời hạ xuống mặt đất.

Verse 11

अन्ये पूर्वोत्तराद्देशाद्दक्षिणात्पश्चिमात्तथा ॥ केचित्स्वभावतो हृष्टाः केचित्पुत्रैः स्वधाकृताः ॥

Những vị khác đến từ miền đông-bắc, cũng như từ phương nam và phương tây. Có vị hoan hỷ do tự tánh; có vị được thỏa mãn nhờ các lễ dâng svadhā do con trai thực hiện.

Verse 12

हृष्टास्तुष्टा सुपुष्टाङ्गा गच्छन्तो दिवि सङ्घशः ॥ तपस्विनः स्नानरता रूक्षाः क्षामशरीरिणः ॥

Hoan hỷ, mãn nguyện và thân thể sung mãn, họ đi lên cõi trời theo từng đoàn. (Một số) là các khổ hạnh giả, chuyên tâm tắm gội thanh tịnh, nghiêm khắc, thân hình gầy mòn.

Verse 13

वस्त्रालङ्कारपुष्टाङ्गा हृष्टा गच्छन्ति सङ्घशः ॥ तथाऽपरे नग्नदेहाः सुपुष्टा यान्ति तत्र वै ॥

Mặc y phục và trang sức, thân thể sung mãn, họ hân hoan đi theo từng đoàn. Cũng vậy, những vị khác—dẫu thân trần nhưng vẫn sung mãn—quả thật cũng đi đến nơi ấy.

Verse 14

अन्ये यथागतं यान्ति आयान्ति पुनरेव हि ॥ यानैरुच्चावचैः केचिन्नानारूपैः खगैस्तया ॥

Có kẻ ra đi đúng như lúc họ đến, và quả thật lại trở về. Có kẻ đến bằng nhiều loại cỗ xe, cao thấp khác nhau, mang muôn hình dạng, được đưa qua không trung theo con đường ấy.

Verse 15

समागच्छन्ति गच्छन्तीरयन्तश्चाशिषो मुदा ॥ केचिद्यथागता यान्ति क्रुद्धाः शापप्रदायिनः ॥

Họ tụ hội rồi đến và đi, vui mừng thốt lời chúc phúc. Nhưng có kẻ ra đi như lúc đến—giận dữ, ban xuống lời nguyền rủa.

Verse 16

निर्गतोदरसूक्ष्माश्च गच्छन्ति सुविमानिताः ॥ सम्मानितास्तथान्ये तु पितरः श्राद्धपूजिताः ॥

Có kẻ ra đi với thân hình mảnh khảnh, gầy mòn, bụng như rỗng—chịu nhục nhã sâu xa. Nhưng những vị khác là các Pitṛ (Tổ phụ), được tôn kính vì được cúng tế bằng lễ śrāddha, nên ra đi trong sự trọng vọng.

Verse 17

महोत्सवमिवालक्ष्य विस्मितो मुनिरुत्थितः ॥ गते पितृगणे पुत्राः सकलत्रा गृहान्ययुः ॥

Thấy cảnh ấy như một đại lễ hội (mahotsava), vị hiền triết đứng bật dậy trong kinh ngạc. Khi đoàn Pitṛ đã rời đi, các người con—cùng với vợ mình—trở về nhà.

Verse 18

निर्जनं ध्रुवतीर्थं तु वृत्तवेलमिवाभवत् ॥ तत्रैकान्ते कृशाङ्गोऽथ क्षुत्क्षामो गतिविह्वलः ॥

Rồi Dhruvatīrtha trở nên vắng lặng, như bờ biển sau khi thủy triều đã rút. Nơi chốn riêng vắng ấy có một người thân thể tiều tụy—kiệt quệ vì đói, bước đi chao đảo.

Verse 19

न वाक्च श्रूयते तस्य क्षुद्रपक्षिरवो यथा ॥ को भवान्विकृताकारो वेष्टितो मशकैर्बहु ॥

Từ người ấy không nghe được lời nói rõ ràng; chỉ có âm thanh như tiếng chim nhỏ ríu rít. “Ngươi là ai, hình dạng biến dị, bị muỗi bâu kín khắp nơi như vậy?”

Verse 20

न गच्छसि यथास्थानमागतस्तु निरुद्यमः ॥ यथावत्पृच्छते मह्यं कथयात्मविचेष्टितम् ॥

Ngươi không trở về chỗ của mình như lẽ phải, và đến đây rồi lại ở yên không nỗ lực, không khởi ý. Vì ngươi đã đến hỏi ta một cách đúng mực, hãy thuật cho ta câu chuyện về những việc ngươi đã làm và tình trạng của chính ngươi.

Verse 21

ममाद्य नैत्यकं कर्म तीर्थेऽस्मिन्नश्यतेऽनिशम् ॥ इमानुच्चावचान् जन्तून् दृष्ट्वा मां मोह आविशत् ॥

“Hôm nay, nghi lễ bổn phận hằng ngày của ta tại bến tắm thiêng này dường như bị quấy nhiễu liên miên. Thấy các loài hữu tình đủ dạng như vậy, sự mê mờ đã tràn đến trong ta.”

Verse 22

त्वां दृष्ट्वेदृक्स्वरूपं च क्रिया मे सा गता त्वयि ॥ विस्रब्धः कथयास्माकं करोमि च हितं तव ॥

“Thấy ngươi trong tình trạng như thế, sự chú tâm của ta trong nghi lễ ấy đã chuyển về phía ngươi. Hãy nói với ta không sợ hãi; ta cũng sẽ làm điều lợi ích cho ngươi.”

Verse 23

जन्तुरुवाच ॥ बृहन्निमित्तमद्यैव पितॄणां तृप्तिकारकम् ॥ ध्रुवतीर्थे च यः श्राद्धं पुनः कुर्यात्तिलोदकम् ॥

Hữu tình ấy nói: “Ngay hôm nay có một dịp lớn đem lại sự thỏa mãn cho các Pitṛ (Tổ tiên). Và tại Dhruvatīrtha, bất cứ ai lại cử hành śrāddha, dâng nước hòa mè—”

Verse 24

तिलतृप्ताः दिवं यान्ति पितरस्तेन पुत्रिणः ॥ सोऽहं स्वान्तरिकादत्तस्तृप्त्यर्थस्तु बुभुक्षितः

Nhờ lễ cúng mè (vừng) mà được thỏa mãn, các tổ tiên của người đàn ông có con trai sẽ lên cõi trời. Còn ta—bị tước mất lễ vật từ bên trong, đói khát, tìm sự thỏa mãn—vẫn mãi không được no đủ.

Verse 25

योनिसंकरदोषेण नरकं समुपाश्रितः ॥ आशापाशशतैर्बद्धः शतवर्षैरिहागतः

Vì lỗi lầm do sự pha trộn dòng giống bất chính, ta đã nương náu nơi địa ngục. Bị trói buộc bởi hàng trăm thòng lọng của hy vọng, ta đã đến đây suốt một trăm năm.

Verse 26

अगतिर्गमने मे स्यात्ते त्रितापैः समागतः ॥ सन्तानैः पुष्टवपुषो दत्तश्राद्धैः कृतोदकैः

Khi ta tiến bước thì không có lối thông; vì thế, bị hành hạ bởi ba thứ khổ (tam nhiệt), ta đã đến với ngài. Sự giải khổ chỉ có được nhờ con cháu thân thể sung mãn, những người dâng lễ śrāddha và thực hiện nghi thức rưới nước cúng (udaka).

Verse 27

बलयुक्ता ययुः स्वर्गं निर्बलस्य कुतो गतिः ॥ येषां सन्ततिरक्षय्या तिष्ठत्येवं प्रजावती

Những người có sức lực đã lên cõi trời; kẻ không sức thì làm sao có đường đi? Với những ai dòng dõi không suy diệt, gia tộc ấy cứ thế bền vững, sung mãn con cháu.

Verse 28

दृष्टास्त्वया त्रिकालज्ञ दिव्यदृष्ट्या दिवं गताः ॥ ब्राह्मणानां च वैश्यानां शूद्राणां पितरस्तथा

Hỡi bậc biết ba thời, bằng thiên nhãn của ngài, ngài đã thấy các tổ tiên đã lên cõi trời—tổ tiên của các Brāhmaṇa, của các Vaiśya, và cũng vậy, tổ tiên của các Śūdra.

Verse 29

प्रतिलोमानुलोमानां शूद्राणां श्राद्धकर्मिणाम् ॥ सर्वेषां च त्वया दृष्टं येषां सन्ततिरव्यया

Ngài cũng đã thấy những người sinh từ các kết hợp pratiloma và anuloma, cùng các Śūdra thực hành nghi lễ śrāddha; quả thật, ngài đã thấy hết thảy những ai có dòng dõi không gián đoạn.

Verse 30

एवं पृष्टः स विप्रेण कथयामास कारणम् ॥ पुनः पप्रच्छ तं जन्तुः कौतूहलसमन्वितः

Được vị Bà-la-môn hỏi như vậy, ông liền thuật rõ nguyên do; rồi sinh linh ấy, đầy lòng hiếu kỳ, lại tiếp tục hỏi thêm.

Verse 31

तवापि सन्ततिस्तात नास्ति दैवाद्यथोचिताः ॥ यदि कश्चिदुपायोऽत्र मह्यं तव हितैषिणे

Hỡi con hiền, con cũng không có dòng dõi—do số mệnh, như đã thành ra vậy. Nếu ở đây có phương cách nào, hãy nói cho ta, kẻ luôn cầu lợi ích cho con.

Verse 32

वद सर्वं करिष्यामि यदि सत्यं वचो मम ॥ ततः स कथयामास दुःस्थः पितृगणैर्वृतः

Hãy nói đi, ta sẽ làm hết thảy, nếu lời ta là chân thật. Khi ấy, kẻ khốn khổ, bị vây quanh bởi các đoàn pitṛ (tổ tiên), bắt đầu trình bày.

Verse 33

इमे ये मम देहे तु भवन्ति मशकाः कृशाः ॥ सन्तानप्रक्षयादेते मम देहं समाश्रिताः

Những con muỗi gầy guộc này phát sinh trên thân ta—vì dòng dõi ta đã tuyệt diệt, nên chúng nương trú nơi thân thể ta.

Verse 34

तन्तुमन्त्रमहं तेषां मम तन्तुमयी सकृत् ॥ आस्ते नगर्या मध्ये तु चन्द्रसेनस्य वेश्मनि

“Đối với họ, ta là ‘tantu-mantra’ (chân ngôn sợi chỉ); tự thể của ta đã một lần bị ràng buộc như sợi chỉ.” Nàng cư ngụ giữa thành, trong nhà của Candrasena.

Verse 35

महिष्याः प्रेषणे नित्यं दासी नाम्ना प्रभावती ॥ तस्या दासी कर्मकरी विरूपनिधिनामतः

Theo lệnh thường xuyên của hoàng hậu có một tỳ nữ tên Prabhāvatī. Tỳ nữ ấy lại có một nữ gia nhân làm việc, được gọi là Virūpanidhi.

Verse 36

अस्माकं सन्ततेस्तन्तुस्तस्य श्राद्धकृते वयम् ॥ आशया बद्धहृदयाः श्राद्धतर्पणहेतवः

“Đối với dòng dõi chúng ta, người ấy là ‘tantu’—sợi chỉ của sự nối tiếp; vì lễ śrāddha cho người ấy mà chúng ta hành sự. Lòng bị ràng buộc bởi hy vọng, chúng ta chuyên tâm vì mục đích śrāddha và tarpaṇa (rưới cúng tổ tiên).”

Verse 37

श्रुत्वैतत्स त्रिकालज्ञो मोहाविष्टोऽब्रवीदिदम् ॥ कथं निकृष्टयोन्या यद्दत्तं चापद्यते हविः

Nghe vậy, bậc tri tam thời, bị sự mê nghi hoặc bao phủ, liền nói: “Làm sao haviḥ—lễ vật tế tự—do người thuộc ‘thấp sinh’ dâng cúng lại có thể thành lễ vật đúng pháp?”

Verse 38

विधिरत्र कथं तस्या येन यूयं स पुत्रिणः ॥ प्रोवाच स त्रिकालज्ञं ज्ञानक्लिष्टं कृपान्वितम्

“Ở đây, nghi thức dành cho nàng là gì, nhờ đó các ông có thể được con?” Rồi ông nói với bậc tri tam thời—người mỏi mệt vì tri kiến của mình, nhưng đầy lòng từ mẫn.

Verse 39

पूर्वकर्मविपाकेन यां यां गतिमधोमुखीम् ॥ ऊर्ध्वां यां चापि पितरः पुत्रिणः पुत्रमीहते

Do quả chín của nghiệp đời trước, bất cứ cảnh giới thấp kém nào đạt đến; và cả cảnh giới cao thượng mà các tổ tiên, với tư cách “có con trai”, mong cầu nhờ nơi người con—tất thảy đều tùy theo quả báo của nghiệp.

Verse 40

श्राद्धं पिण्डोदकं दानं नित्यं नैमित्तिकं तथा ॥ नान्या गतिः पितॄणां स्यात्पितरस्तेन पुत्रिणः

Śrāddha, lễ dâng piṇḍa và nước, cùng việc bố thí—cả thường nhật (nitya) lẫn theo dịp (naimittika)—đó là con đường của tổ tiên; không có lối nào khác cho các pitr. Vì vậy tổ tiên được gọi là “có con trai”, vì nhờ con cháu thực hành các nghi lễ ấy mà được nuôi dưỡng.

Verse 41

अपि स्यात्स कुलेऽस्माकं यो नो दद्याज्जलाञ्जलिम् ॥ नदीषु बहुतोयासु शीतलासु विशेषतः

Ước sao trong dòng tộc chúng ta có người dâng cho chúng ta một vốc nước (jalāñjali)—tại những con sông nhiều nước, nhất là nơi dòng nước mát lạnh.

Verse 42

विशेषात्तीर्थमध्ये तु तिलमिश्रं जलाञ्जलिम् ॥ रौप्यजुष्टजलेनाथ नाभिदघ्ने जले स्थितः

Và đặc biệt, giữa nơi tīrtha, nên dâng một vốc nước trộn mè—dùng nước gắn với bạc; rồi đứng trong nước ngập đến rốn mà cúng hiến.

Verse 43

दर्भपाणिस्त्रिस्त्रिगोत्रे पितृन्नाम समुच्चरन् ॥ तृप्यत्वेवं नाम शर्म स्वधाकारमुदाहरन्

Tay cầm cỏ kuśa (darbha), cho ba lần cúng và cho ba gotra, vừa xướng danh các tổ tiên, hãy thốt: “Nguyện (các ngài) được thỏa mãn như vậy”; đồng thời tụng công thức “svadhā” và xướng danh có hậu tố “Śarman”.

Verse 44

अदावेका॒ञ्जलिर्द्वे तु तिस्रो वै तर्पणे स्मृताः ॥ देवर्षिपितृसङ्घानां क्रमाज्ज्ञेयं विचक्षणैः

Hai lễ hiến được ghi nhớ là dâng bằng chắp tay (añjali), và ba lễ hiến được ghi nhớ trong nghi thức tarpaṇa (rưới nước cúng). Trình tự dành cho các nhóm chư thiên, các ṛṣi và các tổ tiên cần được người minh triết hiểu theo thứ tự.

Verse 45

तृप्यध्वमिति चान्ते वै मन्त्रं मन्त्रप्रतिक्रियाः ॥ उदीरतामङ्गिरस आयान्तु न इतीरयेत्

Vào lúc kết thúc, nên tụng câu chú “tṛpyadhvam—hãy được thỏa mãn” như nghi thức kết thúc đã định cho các thần chú. Rồi nên xướng: “Nguyện các Aṅgirasa trỗi dậy; nguyện họ đến với chúng ta,” như vậy.

Verse 46

एवं मातामहः शर्म गोत्रे पितामहस्तथा ॥ ऊर्ध्वं पितृभ्यो ये चेह ते पितर इहोच्यते

Như vậy, ông ngoại được xướng với danh xưng “Śarman”, và tương tự ông nội cũng được xướng kèm theo gotra. Những vị ở bậc cao hơn các tổ tiên gần nhất và được thỉnh mời trong nghi lễ này, trong văn cảnh này được gọi là “pitaraḥ”.

Verse 47

मधुवातेति॒ ऋचं तद्वत्पूर्ववत्समुदीरयेत् ॥ पितामहीं प्रपितामहीं पत्याऽ मातृवत्स ह

Cũng như vậy, như trước, nên tụng bài ṛk mở đầu “madhuvāte…”. Nên xưng thỉnh bà và cụ bà; và (xưng) kèm theo người chồng liên hệ, theo đúng cách đã dùng đối với mẹ, quả thật.

Verse 48

एवं मातामहानां च पूर्ववत्क्रमशो बुधः ॥ नमो व इति मन्त्रेण प्रत्येकं त्रितयं त्रिषु

Cũng vậy đối với các ông ngoại, bậc học giả tiến hành theo thứ tự như trước. Với thần chú mở đầu “namo vaḥ…”, mỗi bộ ba được dâng riêng rẽ trong ba nhóm ấy.

Verse 49

गोत्रोच्चारं प्रकुर्वीत असूर्यान्नाशयामहे ॥ गोत्राय पित्रे महाय शर्मणे चेदमासनम्

Nên xướng danh gotra (dòng tộc) và nói: “Chúng con trừ diệt asūrya—sự tối tăm và điều bất tường không có mặt trời.” “Vì gotra, vì phụ thân, vì bậc tôn quý, và vì ‘Śarman’—xin dâng cúng chỗ ngồi (āsana) này.”

Verse 50

गोत्रायै मातॄे मह्यै तु देव्यै चासनकर्मणि ॥ गोत्रः पितामहः शर्म गोत्रा मातामही मही

Trong nghi thức dâng āsana, nói rằng: “Vì gotrā (xưng hệ nữ), vì mẹ, và vì Nữ Thần—nghi lễ này được thực hiện.” Xướng gotra; tổ phụ là ‘Śarman’; xướng gotrā; ngoại tổ mẫu là ‘Mahī’.

Verse 51

अर्घ्यपात्रसङ्कल्पे तु पिण्डदानेऽवनेजने ॥ गोत्रस्य पितुर्महस्य शर्मणोक्तस्य कर्मणि

Trong saṅkalpa về bình arghya, trong việc dâng piṇḍa, và trong nghi thức avanejana (tẩy rửa/thanh tịnh)—thuộc nghi lễ cho gotra, cho người cha đáng tôn kính, và cho vị được xưng danh ‘Śarman’—các quy định này được áp dụng.

Verse 52

गोत्रायै मातुर्महायै देव्याश्चाज्ञेयकर्मणि ॥ आवाहने द्वितीया च चतुर्थी पूज्यकर्मणि

Vì gotrā, vì người mẹ đáng tôn kính, và vì Nữ Thần khả kính—trong các nghi thức cần biết và áp dụng: ở hành vi āvāhana (thỉnh mời) dùng cách thứ hai (đối cách); và ở hành vi pūjā (thờ phụng) dùng cách thứ tư (tặng cách).

Verse 53

प्रथमा चाशिषि प्रोक्ता दत्तस्याक्षय्यकारिका ॥ श्राद्धपक्षे तथा षष्ठी अक्षय्यासनयोः स्मृता

Cách thứ nhất (chủ cách) được dạy trong bối cảnh lời chúc phúc (āśīs), như làm phát sinh quả báo akṣayya (không suy giảm) cho vật đã bố thí. Cũng vậy, trong phần śrāddha, cách thứ sáu (sở hữu cách) được ghi nhớ liên hệ đến các công thức về akṣayya và việc dâng āsana.

Verse 54

पितुरक्षयकाले तु पितॄणां दत्तमक्षयम् ॥ एवमेतत्तु पुत्रेण भक्तिपूर्वं द्विजेन तु ॥

Khi người cha đã đi vào trạng thái bất hoại, thì lễ vật dâng cúng cho các Pitṛ trở thành không cạn. Quả thật, khi người con thực hiện với lòng bhakti, và người dvija cử hành đúng pháp, nghi lễ ấy cho quả bền lâu.

Verse 55

कृत्वा श्राद्धं तु पितरो हृष्टा मुमुदिरे सदा ॥ जोषमास्स्व त्रिकालज्ञ गच्छामो नरकाय वै ॥

Sau khi thọ nhận lễ śrāddha, các tổ tiên vui mừng hoan hỷ mãi, nhưng lại nói: “Hỡi Trikālajña, bậc biết ba thời, hãy an nhiên; chúng ta quả thật đang đi về địa ngục.”

Verse 56

पूर्वकर्मविपाकेन चिरं तु वसितुं मुने ॥ त्रिकालज्ञ उवाच ॥ ये मया चागता दृष्टास्तीर्थेऽस्मिन्पितरोऽथ वै ॥

“Do quả chín của nghiệp xưa, hỡi bậc muni, họ phải lưu trú rất lâu.” Trikālajña nói: “Còn những vị tổ tiên mà ta đã thấy đến nơi tīrtha này, quả thật …”

Verse 57

बहवः स्वस्थमनसो बहवो दुःस्थमानसाः ॥ पुत्रदत्तं तथा श्राद्धं जग्रासोद्विग्नरूपिणः ॥

Nhiều vị có tâm an ổn, và nhiều vị có tâm ưu não. Một số—với dáng vẻ bấn loạn—đã chộp lấy lễ vật śrāddha do người con dâng cúng.

Verse 58

मौनेन गच्छतां तेषां किमेतद्वद निश्चितम् ॥ अगस्तिरुवाच ॥ अत्र यन्निश्चितं श्राद्धे पुत्रस्य विफलं भवेत् ॥

Khi họ lặng lẽ ra đi, hãy nói dứt khoát điều này có nghĩa gì. Agastya nói: “Ở đây điều đã định là: trong lễ śrāddha, nếu có những lỗi nhất định, nghi lễ của người con có thể trở nên vô hiệu.”

Verse 59

नरस्य करणं किञ्चित्तन्मे निगदतः शृणु ॥ अदेशकाले यद्दत्तं विधिहीनमदक्षिणम् ॥

Hãy nghe từ ta—đây là quy tắc hạnh kiểm cho con người: của bố thí được trao ở nơi hoặc thời không thích hợp, thiếu nghi thức đúng pháp và không có dakṣiṇā (lễ tạ) theo quy định, thì là bố thí khiếm khuyết.

Verse 60

अपात्रे मलिनं द्रव्यं महत्पापाय जायते ॥ अश्रद्धेयमपाङ्क्तेयं दुष्टप्रेक्षितमीक्षितम् ॥

Của cải ô uế đem cho kẻ không xứng đáng sẽ trở thành nguyên nhân của đại tội. Cũng vậy, lễ vật dâng không có śraddhā (lòng tin kính), dâng cho người apāṅkteya (bị loại khỏi hàng đồng thực), và điều được nhìn hay thực hiện dưới ánh nhìn ác độc hoặc ô nhiễm, đều là lỗi.

Verse 61

तिलमन्त्रकुशैर्हीनमासुरं तद्भवेदिति ॥ वैरोचनाय देवेन वामनेन विभूतये ॥

“Nghi lễ nào thiếu mè (tila), thần chú và cỏ kuśa thì trở thành ‘āsura’ (mang tính asura),” người ta nói như vậy. Do thần Vāmana, vì Virocana, để được vibhūti (uy lực/phúc lực) …

Verse 62

सच्छूद्रस्य च श्राद्धस्य फलं दत्तं पुरा किल ॥ तथा दाशरथी रामो हत्वा राक्षसमீश्वरम् ॥

Quả thật, thuở xưa, quả báo của lễ śrāddha do một śūdra hiền thiện cử hành đã từng được ban cho. Cũng vậy, Rāma—con của Daśaratha—sau khi giết vị chúa tể loài Rākṣasa …

Verse 63

रावणं सगणं घोरं तुष्टेन सह सीतया ॥ श्रुत्वा भक्तिं च राक्षस्यास्त्रिजटायास्त्रिलोककृत् ॥

Ngài đã diệt Rāvaṇa đáng sợ cùng toàn bộ quân lực của hắn; và rồi, cùng với Sītā đã hoan hỷ, Đấng Tạo tác ba cõi, sau khi nghe lòng bhakti của nữ rākṣasī Trijaṭā …

Verse 64

क्रोधाविष्टानि दानानि विधिपात्रयुतानि च ॥ पाक्षिशौचमनभ्यङ्गप्रतिश्रयमभोजनम्

Bố thí được ban khi tâm bị sân hận chi phối—dẫu kèm theo đúng phép tắc và đúng người thọ nhận—cùng với (trong văn cảnh này) nghi thức thanh tịnh liên hệ đến loài chim, việc kiêng xức dầu, thọ nhận nương tựa như một lời nguyện, và việc nhịn ăn, đều được nêu ra gắn với quy phạm hành trì nghi lễ.

Verse 65

त्रिजटे त्वत्प्रयच्छामि यच्च श्राद्धमदक्षिणम् ॥ तथैव शम्भुना दत्तं नागराजाय भक्तितः

“Hỡi Trijaṭā, ta dâng lên nàng lễ śrāddha không kèm dakṣiṇā (lễ phí cho tư tế); cũng vậy, điều mà Śambhu đã hiến cúng với lòng bhakti cho Nāga-vương được nói là đồng loại như thế.”

Verse 66

तुष्टेन वै वासुकये तन्मे निगदतः शृणु ॥ अनुज्ञाप्य व्रतं जन्तुर्वार्षिकी सकला क्रिया

“Khi Vāsuki hoan hỷ—hãy nghe ta thuật lại—người ấy, sau khi được cho phép, đã thọ trì vrata; và toàn bộ các nghi thức được cử hành trọn vẹn như một pháp hành hằng năm.”

Verse 67

यज्ञस्य योचिताः देया दक्षिणा नाददाद्द्विजः ॥ वृथाशपथकारा या देवब्राह्मणसन्निधौ

Dakṣiṇā thích đáng cho một yajña phải được dâng; nhưng vị brāhmaṇa ấy đã không dâng. Và việc thề thốt vô ích trước sự hiện diện của chư thiên và các brāhmaṇa là hành vi đáng bị quở trách.

Verse 68

अश्रोत्रियाणि श्राद्धानि क्रिया मन्त्रैर्विनापि च ॥ रात्रौ सवाससा स्नानं यथासत्त्वस्वरूपतः

Những lễ śrāddha cử hành cho người thọ nhận không phải śrotriya, và các nghi thức được làm thậm chí không có mantra; cùng việc tắm ban đêm khi vẫn mặc y phục—tùy theo tính khí/bản tánh của mỗi người—đều được liệt kê (ở đây) như những thực hành bất thường.

Verse 69

यः शिष्यो न नमेद्भक्त्या गुरुं ज्ञानप्रदायकम् ॥ तथैव प्राकृतं धर्ममग्रे गेयं करिष्यतः

Người đệ tử không cúi lạy với lòng sùng kính trước vị guru ban tri thức, về sau cũng chỉ tiến hành thứ “pháp” tầm thường (prākṛta-dharma), làm như một nghi thức để tụng đọc hay phô bày mà thôi.

Verse 70

सर्वं तुभ्यं मया दत्तं नागराजाय वार्षिकम् ॥ इत्येतद्वै पुराणेषु सेतिहासेषु पठ्यते

“Tất cả những điều này đã được ta ban cho ngươi—vị Nāga-vương—làm lễ vật hằng năm.” Quả thật, lời ấy được tụng đọc trong các Purāṇa và các Itihāsa.

Verse 71

तद्वदलिककरणं श्राद्धं दानं व्रतं तथा ॥ नोपतिष्ठति तेषां वै तेन नग्नादयस्त्वमी

Cũng vậy, khi có sự gian trá, thì lễ śrāddha, việc bố thí và các lời nguyện (vrata) không “đứng vững”, không phát sinh hiệu lực cho họ; vì thế họ bị kể vào hạng “kẻ trần truồng và tương tự”, tức những loại khiếm khuyết về xã hội và nghi lễ trong mạch luận này.

Verse 72

मुषिताच्छिद्रकरणैस्तद्दानफलभोक्तृभिः ॥ यथा गतास्तथा ते तु श्राद्धहूतास्तु निष्फलाः

Do những kẻ trộm cắp và tạo ra “khe hở khuyết tật”, rồi trở thành kẻ hưởng quả của sự bố thí ấy—những người được mời đến lễ śrāddha ra về y như lúc đến; quả thật, đối với chủ lễ thì họ là vô hiệu, không đem lại kết quả.

Verse 73

त्रिकालज्ञ उवाच ॥ षट्काले भोजनं त्वद्य नाहं भोक्तुमिहोत्सहे ॥ यावत्तृप्तिर्न ते भूयाद्दृष्ट्वा हन्त स्थिरो भव

Trikālajña nói: “Hôm nay, với việc ăn vào sáu thời, ta không muốn dùng bữa ở đây. Cho đến khi sự thỏa mãn của ngươi tăng thêm—thấy vậy rồi, hãy vững lòng mà đứng vững.”

Verse 74

तावत्कालं प्रतीक्षस्व यावदागमनं मम ॥ अस्मिंस्तीर्थे सदैवाहं दिवा रात्रमतन्द्रितः ॥

Hãy đợi chừng ấy thời gian cho đến khi ta trở lại. Tại thánh địa tirtha này, ta luôn ở đây ngày đêm, không hề xao lãng.

Verse 75

सोऽहमद्य व्रतं त्यक्त्वा तव कारुण्यपूरितः ॥ गत्वाहमानयिष्यामि त्वयोक्तां तां वरां स्त्रियम् ॥

Vì vậy, hôm nay ta, đầy lòng từ mẫn đối với ngươi, sẽ tạm gác lời thệ nguyện; ta sẽ đi và đem về người nữ ưu tú mà ngươi đã nói đến.

Verse 76

अनया कारयिष्यामि श्राद्धं तु विधिना सह ॥ एवमुक्त्वा स षष्ठाशी मौनवाक्संययौ द्रुतम् ॥ राजा समीपगं दृष्ट्वा अकस्मादागतं ऋषिम् ॥

Nhờ nàng ấy, ta sẽ cho cử hành lễ śrāddha đúng theo nghi thức. Nói vậy xong, vị khổ hạnh—chỉ thọ thực vào ngày thứ sáu, tiết chế lời nói—liền nhanh chóng ra đi. Nhà vua thấy vị hiền triết bất ngờ đến gần…

Verse 77

क्षित्यास्तले विलुलितः पादौ कृत्वा तु मूर्द्धनि ॥ धन्योऽस्म्यनुगृहीतोऽस्मि यद्भवान्गृहमागतः ॥

Phủ phục trên đất và đặt (chân của bậc hiền sĩ) lên đỉnh đầu, nhà vua thưa: “Thật phước lành cho tôi, thật được ân sủng, vì Ngài đã đến nhà tôi.”

Verse 78

सदा यज्ञं करिष्यामि गृहमागमने तव ॥ अद्य मे सफलं जन्म यद्भवांस्त्वमिहागतः ॥

Hễ khi nào Ngài đến nhà tôi, tôi sẽ luôn cử hành tế lễ yajña. Hôm nay đời sinh ra của tôi đã thành tựu, vì Ngài đã đến đây.

Verse 79

इदं पाद्यमिदं चार्घ्यं मधुपर्कमिमां च गाम् ॥ गृहाण मुनिशार्दूल येनाहं शान्तिमाप्नुयाम् ॥

Đây là nước rửa chân (pādya); đây là lễ vật kính dâng (arghya); đây là madhuparka, và cả con bò này nữa. Xin Ngài, bậc “hổ giữa các hiền triết”, thọ nhận để con được đạt an lạc.

Verse 80

तस्य तत्प्रतिगृह्याशु स मुनिस्त्वरितोऽब्रवीत् ॥ मदीयागमने राजन् शृणु त्वं कारणं महत् ॥

Sau khi mau chóng thọ nhận các lễ vật ấy, vị hiền triết liền nói không chậm trễ: “Tâu Đại vương, xin hãy nghe nguyên do trọng đại của việc ta đến đây.”

Verse 81

तच्छ्रुत्वा कुरु तत्सर्वं येनाहं तोषितोऽभवम् ॥ एवमुक्तस्तु राजर्षिरब्रवीत्तं तपोधनम् ॥

“Nghe xong điều ấy, hãy làm tất cả những gì khiến ta được thỏa lòng.” Được nói như vậy, vị rājaṛṣi (vua hiền triết) liền thưa đáp với bậc tịnh tu giàu công khổ hạnh ấy.

Verse 82

तस्या दासी वरारोहा प्रभावत्यपि विश्रुता ॥ सापि देव्याः तु सहिता आयातु मम सन्निधौ ॥

“Hãy để nữ tỳ của nàng—dáng vẻ đoan trang, nổi danh là Prabhāvatī—cũng đến trước mặt ta, cùng đi với Hoàng hậu.”

Verse 83

ततश्चान्तःपुराद्देवी सदासी तत्र चागता ॥ क्षितौ विलुलिता साध्वी प्रणाममकरोदृषेः ॥

Bấy giờ Hoàng hậu từ nội cung, cùng với nữ tỳ, đi đến nơi ấy. Người phụ nữ hiền đức ấy phủ phục xuống đất và đảnh lễ vị hiền triết.

Verse 84

समासीनां च विप्रेन्द्रः प्रोवाच विनताननाम् ॥ ध्रुवतीर्थे मयाश्चर्यं यद्दृष्टं कथयामि वः ॥

Bấy giờ vị Bà-la-môn tối thượng cất lời với những người đang ngồi, nét mặt khiêm cung: “Tại Dhruva-tīrtha, ta đã chứng kiến một điều kỳ diệu; nay ta sẽ kể cho các vị điều ta đã thấy.”

Verse 85

ये केचित्पितरो लोके लोकानां सर्वतः स्थिताः ॥ ये पूजिताः श्राद्धकृद्भिः पुत्रैः प्रीता दिवं ययुः ॥

“Hễ là các Pitṛ (tổ tiên) trong thế gian, hiện diện khắp mọi cõi—những vị được con trai làm lễ śrāddha mà tôn kính, khi hoan hỷ sẽ đạt đến cõi trời.”

Verse 86

एको वृद्धो नरस्तत्र सूक्ष्मप्राणिभिरावृतः ॥ क्षुत्क्षामदेहः शुष्कास्यो निर्गतोदरसूक्ष्मदृक् ॥

“Tại đó có một ông lão cô độc, bị bao quanh bởi những sinh vật vi tế; thân thể tiều tụy vì đói, miệng khô khốc, bụng lép, và ánh nhìn mờ nhạt yếu ớt.”

Verse 87

निराशो गन्तुकामश्च पुनः स निरयेऽशुचौ ॥ कारुण्यात्स मया पृष्टः कस्त्वं ब्रूहि किमिच्छसि ॥

“Tuyệt vọng và muốn ra đi, ông như thể lại rơi vào địa ngục ô uế. Vì lòng bi mẫn, ta hỏi ông: ‘Ông là ai? Hãy nói—ông mong cầu điều gì?’”

Verse 88

तेनात्मकर्मजनितं मम कर्म निवेदितम् ॥ ततस्तत्रैव तच्छ्रुत्वा तस्य कारुण्ययन्त्रितः ॥

“Ông đã thuật lại cho ta chính nghiệp của ta, phát sinh từ hành động của bản thân ta. Ngay tại đó, nghe xong, ta bị lòng bi mẫn lay động và như bị lòng thương xót ràng buộc.”

Verse 89

तव दास्याश्च या दासी तस्यास्तन्तुः किलॊच्यते ॥ नाम्ना विरूपकनिधिस्तामानय वरानने ॥

Nữ tỳ thuộc về tỳ nữ của nàng—mối liên hệ ấy được gọi là ‘Tantu’. Tên nàng là Virūpakanidhi; hỡi người có dung nhan đoan mỹ, hãy đưa nàng đến đây.

Verse 90

इति श्रुत्वानवद्याङ्गी तस्या आनयनेऽत्वरत् ॥ प्रेषयामास सर्वत्र तस्या आनयने बहून् ॥

Nghe vậy, người phụ nữ có thân thể không tì vết liền vội vã đi đón nàng, và sai nhiều người tỏa đi khắp nơi để đưa nàng về.

Verse 91

सेवकैः सा करे गृह्य आनीता मुनिसन्निधौ ॥ तां दृष्ट्वा मदिरामत्तां स मुनिः प्राह धर्मवित् ॥

Các gia nhân nắm tay nàng và đưa đến trước vị Muni. Thấy nàng say men rượu, vị Muni am tường dharma liền cất lời.

Verse 92

प्रत्ययार्थं तु तस्या वै मुनिः प्राह क्रियां प्रति ॥ पितॄणां च कृते दत्तं दानं वारि न वा स्वधा ॥

Để xác chứng việc ấy, vị Muni hỏi nàng về nghi lễ: “Có bố thí nào dâng cho các Pitṛ (Tổ phụ) chăng—lễ dâng nước, hay lễ hiến ‘svadhā’?”

Verse 93

तर्पणं चापि नो दत्तं पितॄणां चातिमुक्तिदम् ॥ सा नैवमित्युवाचेदं तं मुनिं संशितव्रतम् ॥

“Cả lễ tarpaṇa cũng không được dâng cho các Pitṛ—nghi lễ ban sự giải thoát lớn lao cho Tổ phụ.” Nàng thưa với vị Muni khổ hạnh: “Không phải như vậy.”

Verse 94

न जानामि पितॄन्स्वान्वै क्रियां कार्यं च वै विभो ॥ इति ब्रुवाणां ता दासीं त्रिकालज्ञोऽभ्युवाच ह ॥

“Bạch Đấng Tôn Chủ, con không biết các bậc tổ tiên của chính mình, cũng không biết nghi lễ và bổn phận cần phải thực hành.” Nói vậy, người tỳ nữ ấy được vị hiền triết biết ba thời đáp lời.

Verse 95

सकौतुकाः महाभागाः श्राद्धदानं च नैव ह ॥ नगरस्थाश्च ते सर्वे ब्राह्मणा भावपूजिताः ॥ १०६ ॥ राज्ञा नीतास्तत्र तीर्थे श्राद्धार्थं मुनिना सह ॥ लोकैः परिवृतो राजा ध्रुवतीर्थं गतः प्रभुः ॥

Những bậc phúc đức ấy, đầy lòng hiếu kỳ, đều chuyên tâm vào việc bố thí lễ śrāddha. Tất cả các Bà-la-môn cư trú trong thành—được tôn kính bằng sự kính lễ chân thành—được nhà vua cùng vị hiền triết dẫn đến bến thánh ấy để làm śrāddha. Được dân chúng vây quanh, đức vua uy nghi tiến đến Dhruvatīrtha.

Verse 96

तत्र दृष्टः स वै जन्तुर्न च तन्तुर्विचेतनः ॥ मशकैर्वेष्टितः क्षुद्रैः क्षुधया चातिपीडितः ॥

Tại đó họ thấy chúng sinh ấy—Tantu—mất hẳn tri giác, bị muỗi nhỏ bu quanh và bị cơn đói hành hạ dữ dội.

Verse 97

पत्नी च मथुरेशस्य नृपः सपुरसज्जनः ॥ सर्वे द्रक्ष्यथ माहात्म्यं पितॄणां सन्ततेः फलम् ॥

Hoàng hậu của chúa tể Mathurā, và đức vua cùng các bậc thiện nhân trong thành—xin tất cả hãy chiêm ngưỡng đại oai đức: quả báo từ sự tiếp nối việc dâng cúng cho tổ tiên (pitṛ).

Verse 98

ततः श्राद्धं सरौप्यं च सवस्त्रं सविलेपनम् ॥ अर्चित्वा पिण्डदानेन करोत् वेषा च भक्तितः ॥

Rồi nàng cử hành lễ śrāddha với phẩm vật bằng bạc, với y phục và với hương liệu bôi thoa; sau khi cung kính tôn lễ những người thọ nhận, nàng hoàn tất bằng việc dâng piṇḍa (viên cơm) với lòng sùng kính.

Verse 99

अत्रैव सर्वे स्थित्वा वै माम् ईक्षथ सुखान्वितम् ॥ कारयित्वा यथासर्वं श्राद्धदानं हि तन्तुना ॥

Tất cả hãy ở lại ngay đây và chiêm ngưỡng ta, người được an lạc đầy đủ, sau khi lễ thí cúng śrāddha đã được cử hành đúng pháp, trọn vẹn mọi mặt thay cho Tantu.

Verse 100

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा राजपत्नी यशस्विनी ॥ कारयामास दास्या वै श्राद्धं सुबहुदक्षिणम् ॥

Nghe lời ấy, hoàng hậu lừng danh liền sai nữ tỳ cử hành lễ śrāddha, ban dakṣiṇā (lễ vật thù lao) vô cùng dồi dào.

Verse 101

पट्टवस्त्रं तथा धूपं कर्पूरागुरुचन्दनम् ॥ तिलोत्तरं तथान्नं च बहुरूपं सपिण्डकम् ॥ ११४ ॥ कृते श्राद्धे पिण्डदाने स जन्तुः सुकृती यथा ॥ दिव्यकान्तिरदीनात्मा तथाभूतैः पृथक् पृथक् ॥ ११५ ॥ वेष्टितः शुशुभेऽतीव दीक्षितोऽवभृथे यथा ॥ स्वर्गागतैर्विमानैश्च छादितं तत्र वै नभः ॥

Vải lụa, hương trầm, long não, trầm hương và đàn hương; lễ vật có mè, cùng các món ăn nhiều loại kèm theo piṇḍa—tất cả đều được dâng cúng. Khi lễ śrāddha và việc dâng piṇḍa đã hoàn mãn, hữu tình ấy hiện ra như người đầy công đức: rạng ngời quang huy thần diệu, tâm không u uất, và được bao quanh bởi những chúng sinh đã biến hóa ấy, mỗi vị mang hình tướng riêng biệt. Được vây quanh như vậy, người ấy sáng chói vô cùng, như kẻ đã thọ dīkṣā sau lễ tắm kết thúc avabhṛtha; và bầu trời nơi đó bị che phủ bởi các vimāna thiên giới từ cõi trời giáng đến.

Verse 102

तेषां मशकगात्राणां सुगात्राणां सुरूपिणाम् ॥ ततस्तुष्टमना जन्तुर्विमानं प्रेक्ष्य चागतम् ॥ ११७ ॥ गन्तुं स्वर्गमुवाचेदं त्रिकालज्ञं मुनिं नृपम् ॥ शृण्वन्तु वचनं सर्वे मदीयं पितृतुष्टिदम् ॥ ११८ ॥ तीर्थानि सरितः श्रेष्ठाः पर्वताश्च सरांसि च ॥ कुरुक्षेत्रं गया चैव स्थानान्यायतनानि च ॥

Những hữu tình (xưa kia) mang thân muỗi nay đã có tứ chi thanh tú và dung mạo đoan nghiêm. Bấy giờ hữu tình ấy lòng đầy hoan hỷ, thấy vimāna đã đến, liền nói để lên cõi trời, kính cáo vị hiền triết biết ba thời và nhà vua: “Xin tất cả hãy lắng nghe lời ta, lời đem sự thỏa mãn cho tổ tiên: các tīrtha, những dòng sông thượng hạng, núi non và hồ ao; lại có Kurukṣetra và Gayā, cùng các thánh địa và đền xá khác.”

Verse 103

शुक्लप्रतिपदन्तं च तीर्थं प्राप्य ससत्वराः ॥ पितरः श्राद्धपिण्डादा आश्विने ध्रुवमास्थिताः ॥

Nhanh chóng đến được tīrtha ấy trong thời hạn cho đến ngày pratipadā (mồng một) của nửa tháng sáng, các tổ tiên—những vị thọ nhận piṇḍa của lễ śrāddha—chắc chắn an trụ vững bền trong tháng Āśvina.

Verse 104

कृत्वा प्रेतपुरीं शून्यां स्वर्गपातालमेव च ॥ इहमानाः स्वकं पुत्रं गोत्रतन्तुमथानुजम्

Sau khi làm cho thành của các vong linh trở nên trống vắng, và đã đến cả cõi trời lẫn địa giới, họ vẫn ở đây khắc khoải nhớ con trai của mình—mạch dây nối tiếp dòng tộc—và cả người thân trẻ hơn nữa.

Verse 105

कन्यां गते सवितरि यः श्राद्धं सम्प्रदास्यति ॥ तर्पणं ध्रुवतीर्थे ते पितॄणां षोडशान्तरे

Ai, khi Mặt Trời nhập vào Kanyā (Xử Nữ), dâng lễ śrāddha đúng pháp và làm tarpaṇa tại Dhruva-tīrtha, thì đó là cúng dường cho tổ tiên trong khoảng mười sáu ngày.

Verse 106

सुतृप्ताः स्मो वयं शश्वद्यास्यामः परमां गतिम् ॥ एष एव प्रभावोऽत्र ध्रुवस्य कथितो मया

‘Chúng ta đã hoàn toàn mãn nguyện, và mãi mãi sẽ đạt đến cảnh giới tối thượng.’ Đó chính là hiệu lực nơi đây của Dhruva (và thánh địa của ngài), như ta đã nói.

Verse 107

दृष्टो भवद्भिः सर्वं यदस्माकं सुदुरत्ययम् ॥ दुस्तरं तारितं पापं त्वत्प्रसादान्महामुने

Nhờ các ngài, mọi điều vốn cực kỳ khó vượt qua đối với chúng ta đã được thấy và hiểu rõ. Ôi bậc đại hiền, nhờ ân huệ của ngài, tội lỗi khó băng qua ấy đã được đưa qua bờ.

Verse 108

इति विश्राव्य वचनं राजानं स ऋषिं जनान् ॥ राजपुत्रीं तथा दासीं स्वां सुतां शिवमस्तु वः

Vì vậy, sau khi tuyên cáo lời ấy với nhà vua, vị ṛṣi và mọi người—kể cả công chúa và người nữ tỳ, chính con gái của mình—ông nói: ‘Nguyện điều cát tường (śivam) đến với các vị.’

Verse 109

आरुह्य वरयानं ते गताः स्वर्गं वृता सुरैः ॥ श्रीवराह उवाच ॥ ततः स राजशार्दूलः सगणः परिवारकैः

Cưỡi lên cỗ thiên xa tối thượng, họ đi lên cõi trời, được chư thiên vây quanh. Śrī Varāha phán: rồi bấy giờ vị “hổ trong hàng vua chúa” ấy, cùng đoàn tùy tùng và gia nhân, (tiếp tục)…

Verse 110

दृष्ट्वा तीर्थस्य माहात्म्यं प्रणम्य ऋषिसत्तमम् ॥ प्रविष्टो नगरीं रम्यां संस्मरन्नित्यमच्युतम्

Sau khi thấy rõ đại oai đức của thánh địa (tīrtha) và đảnh lễ bậc hiền thánh tối thượng, ông bước vào thành phố mỹ lệ, luôn tưởng niệm Acyuta (Viṣṇu).

Verse 111

एतत्ते कथितं भद्रे माहात्म्यं मथुराभवम् ॥ स्मरणाद्यस्य पापानि नश्यन्ते पूर्वजन्मनि

Hỡi bậc hiền thiện, māhātmya phát xuất từ Mathurā này đã được thuật cho người; chỉ cần tưởng niệm điều ấy, các tội lỗi từ đời trước được nói là sẽ tiêu trừ.

Verse 112

एतत्त्वयानाव्रतिने न चाशुश्रूषये तथा ॥ कथनीयं महाभागे यश्च नार्चयते हरिम्

Hỡi bậc phúc đức, người chớ thuật điều này cho kẻ không giữ kỷ luật trong các hạnh nguyện (vrata), cũng không cho kẻ không chuyên cần phụng sự; và cũng không cho kẻ chẳng tôn thờ Hari.

Verse 113

तीर्थानां परमं तीर्थं धर्माणां धर्ममुत्तमम् ॥ ज्ञानानां परमं ज्ञानं लाभानां लाभ उत्तमः

Đây là thánh địa (tīrtha) tối thượng trong mọi thánh địa, là Chánh pháp tối cao trong mọi pháp; là tri kiến tối thượng trong mọi tri kiến, và là lợi ích tối thắng trong mọi lợi ích.

Verse 114

कथनीयं महाभागे पुण्यान्भागवतांसदा ॥ सूत उवाच ॥ एतच्छ्रुत्वा प्रभोर्वाक्यं धरणी विस्मयान्विता ।

Sūta nói: “Hỡi phu nhân cao quý, các tín đồ công đức của Bhagavat luôn đáng được nhắc đến.” Nghe lời của Đấng Chúa Tể, Dharaṇī (Đất Mẹ) tràn đầy kinh ngạc.

Verse 115

पप्रच्छ मुदिता देवी प्रतिमास्थापनं प्रति ।

Nữ thần hoan hỷ liền hỏi về việc “pratimā-sthāpana”, tức nghi thức an vị và thiết lập tượng thờ.

Verse 116

तस्मिन्क्षणे न च कृतं व्रतं जप्यं विमोहनात् ॥ कृपया परिभूतस्य कौतुकॆन निरीक्षता ।

Ngay lúc ấy, vì mê lầm nên không giữ giới nguyện (vrata) cũng chẳng tụng niệm (japa); và dù lẽ ra phải khởi lòng từ, người ấy vẫn tò mò nhìn kẻ đã bị hạ nhục.

Verse 117

सा चैकान्ते च दिवसे पानमांसरता सदा ॥ पुरुषेण सहासीना शय्यायां मदविह्वला ।

Và nàng, vốn luôn ham rượu và thịt, ban ngày ngồi cùng một người đàn ông nơi kín đáo trên giường, bị men say làm cho mê mệt.

Verse 118

उवाच ते तदा विप्रोऽभवत्सन्तानजाः स्त्रियः ॥ आनीतास्तव पुष्ट्यार्थं यथेच्छसि तथा कुरु ॥ १०९ ॥ अगस्त्य उवाच ॥ स्नात्वैषा ध्रुवतीर्थे तु ब्रह्मणोक्तक्रमेण च ॥ करोतु तर्पणं चास्मिन्पूर्वोक्तविधिना त्वियम् ।

Bấy giờ vị brāhmaṇa nói với ngươi: “Những người nữ sinh trong dòng tộc của ngươi đã được đưa đến vì sự hưng thịnh của ngươi; hãy làm theo ý muốn.” Agastya nói: “Sau khi nàng tắm tại Dhruva-tīrtha và theo đúng trình tự do Brahmā truyền dạy, hãy để nàng thực hiện nghi thức tarpaṇa tại đây theo विधि đã nêu trước đó.”

Verse 119

पितॄणां मुक्तिदं चान्यन्न भूतं न भविष्यति ॥ आषाढ्याः पञ्चमे पक्षे प्रतिपत्प्रभृतित्वथ ।

Không có điều gì khác đã từng có hay sẽ có, có thể ban sự giải thoát cho tổ tiên như pháp này. Rồi vào tháng Āṣāḍha, trong pakṣa thứ năm, bắt đầu từ ngày pratipat…

Verse 120

पठति श्रद्धया युक्तो ब्राह्मणानां च सन्निधौ ॥ स पितॄंस्तर्पयेत्सर्वानभिगम्य गयाशिरे ।

Ai tụng đọc điều này với lòng śraddhā, trước sự hiện diện của các brāhmaṇa, thì sau khi đến Gayāśiras, nên làm tarpaṇa để làm thỏa mãn hết thảy tổ tiên.

Verse 121

वेपथुः कोटराक्षश्च पृष्ठलग्नलघूदरः ॥ ऊरुचर्मास्थिरुक् त्रस्तो जृम्भमाणो भृशं कृशः ।

Run rẩy, mắt hõm sâu, bụng nhỏ như dính vào lưng; da đùi chảy xệ, đau nhức tận xương, hoảng sợ, ngáp liên hồi—gầy mòn tột độ.

Verse 122

ते स्वधापूजितैः पुत्रैर्गच्छन्ति परमां गतिम् ॥ अद्य राज्ञस्तु पितरश्चन्द्रसेनस्य पूजिताः ।

Những vị tổ tiên được các con trai tôn kính bằng lễ svadhā thì đạt đến cảnh giới tối thượng. Hôm nay quả thật tổ tiên của Vua Candrasena đã được phụng thờ.

Verse 123

स्थिताः एतावदेवं तु कालं यास्यामहेऽम्बुधौ ॥ नरके त्वप्रतिष्ठे तु निराशाः स्वेन कर्मणा ।

‘Chúng ta đã ở như vậy chỉ ngần ấy thời gian, rồi sẽ đi vào trong nước. Nhưng trong địa ngục bất định kia, do chính nghiệp của mình, họ sống trong tuyệt vọng.’

Verse 124

पित्रे प्रथमतॊ दद्यान्मात्रे दद्यादथाचरन् ॥ गोत्रं माता नाम देवी तृप्यत्वेवं स्वदोच्चरन् ॥

Trước hết nên dâng lễ vật cho cha; sau đó theo đúng phép tắc mà dâng cho mẹ. Xướng tên gotra và nói: “Mẹ—tên là Devī—xin được thỏa mãn”, rồi tụng “svadhā”; như vậy nghi lễ được thành tựu.

Verse 125

वार्यपि श्रद्धया दत्तं तदानन्त्याय कल्पते ॥ श्रद्धया ब्राह्मणेनैव यथा श्राद्धविधिक्रिया ॥

Ngay cả nước, nếu được dâng với lòng śraddhā (niềm tin kính), cũng trở thành nhân của công đức vô tận. Và nghi lễ Śrāddha phải do một vị brāhmaṇa với śraddhā thực hành, đúng theo pháp thức đã định.

Verse 126

सीतावाक्यप्रतुṣ्टेन तस्यै प्रादाद्वरं विभुः ॥ अशुचीनि गृहाण्येव तथा श्राद्धहवींषि च ॥

Hài lòng trước lời của Sītā, Đấng Chí Tôn ban cho nàng một ân huệ: (sự cho phép) liên quan đến cả những ngôi nhà bị xem là bất tịnh, và cũng như các lễ vật havis trong nghi lễ Śrāddha.

Verse 127

मौनव्रतधरा यान्ति पुनः प्राप्यार्थहेतवे ॥ एवमेतन्महाप्राज्ञ यन्मां त्वां परिपृच्छसि ॥

Những ai thọ trì mauna-vrata (lời nguyện im lặng) thì tiến hành theo đó, rồi lại đạt được mục đích của mình, vì chính điều ấy là nhân duyên của sự thành tựu. Hỡi bậc đại trí, như điều ông hỏi ta, sự việc là như vậy.

Verse 128

किं तद्वद यथाकार्यं येन सिद्धं भवेदिदम् ॥ त्रिकालज्ञ उवाच ॥ या सा ते राजमहीषी तामानय वराननाम् ॥

“Đó là gì? Xin nói phải làm điều gì để việc này được thành tựu.” Bậc tri tam thời đáp: “Hãy đưa hoàng hậu của ngươi—người có dung nhan mỹ lệ—đến đây.”