Adhyaya 170: The Birth of Gokarṇa and the Fruits of Śiva Worship (including the Śukodara Parrot Episode and Hospitality Ethics)

Verse 1

श्रीवराह उवाच ॥ पुनरन्यत् प्रवक्ष्यामि तच्छृणुष्व वसुन्धरे ॥ मथुरायां पुरा वृत्तं गोकर्णस्य महात्मनः ॥ वसुकर्णः पिता तस्य वैश्यो धनसमृद्धिमान्

Śrī Varāha phán: “Ta lại sẽ thuật thêm một điều khác; hãy lắng nghe, hỡi Vasundharā. Xưa kia tại Mathurā đã xảy ra một chuyện tích liên quan đến bậc đại hồn Gokarṇa. Cha của ngài là Vasukarṇa, một người Vaiśya giàu có, thịnh vượng về tài sản.”

Verse 2

तस्य भार्या सुशीला तु नाम्ना गुणसमन्विता ॥ भर्त्तुः प्रियकरी साध्वी न प्रसूता वयोऽधिका

Vợ ông tên Suśīlā, đầy đủ các đức hạnh; làm đẹp lòng chồng và là bậc sādvī đoan chính. Thế nhưng bà vẫn chưa sinh con và tuổi đã cao.

Verse 3

विललाप च सुश्रोणि चैकान्ते दीनमानसा ॥ सरस्वतीसङ्गमेऽथ स्त्रियो दृष्ट्वा प्रजावतिः

Người phụ nữ có dáng hông đẹp ấy than khóc nơi cô quạnh, lòng đầy sầu muộn. Rồi tại chỗ hợp lưu của sông Sarasvatī, khi thấy những người phụ nữ có con—

Verse 4

वृक्षमूले तु तत्रैव मुनिरेकोऽपि समास्थितः ॥ तस्याः विलपितं श्रुत्वा शनैः सकरुणं हृदि

Ngay tại đó, dưới gốc cây, chỉ có một vị hiền triết ngồi an tọa. Nghe tiếng than khóc của nàng, lòng ngài dần dần tràn đầy lòng từ bi.

Verse 5

इति तस्य वचः श्रुत्वा सा स्त्री ऋषिमथाब्रवीत् ॥ सापत्यास्तु स्त्रियो दृष्ट्वा क्रीडन्त्यो बालकैः सह

Nghe lời ngài, người phụ nữ liền thưa với vị ẩn sĩ. Khi đã thấy những người đàn bà có con vui đùa cùng các con thơ của họ,

Verse 6

मम तन्नास्ति हि मुने दुर्भगायाः प्रजासुखम् ॥ उवाच मुनिशार्दूलस्तां स्त्रियं पुत्रगर्द्धिनीम्

Nàng thưa: “Bạch Muni, đối với kẻ bất hạnh như con, niềm vui có con cái không hề có.” Khi ấy, bậc đại ẩn sĩ—như hổ giữa hàng hiền triết—liền nói với người đàn bà đang khát cầu một người con trai.

Verse 7

देवतायाः प्रसादेन तव पुत्रो भविष्यति ॥ शिवस्यायतनं पुण्यं गोकर्णेति च विश्रुतम्

“Nhờ ân phúc của Thần linh, nàng sẽ có một người con trai. Có một thánh điện của Śiva rất linh thiêng, nổi danh với tên ‘Gokarṇa’.”

Verse 8

जातहार्दः प्रियं चेष्टं शनैः स्त्रियमथाब्रवीत् ॥ का त्वं कस्यासि सुभगे किमर्थं रोदिषि स्वयम्

Lòng ngài khởi lên sự dịu dàng, lại hành xử đầy thiện ý, nên ngài nhẹ nhàng nói với người phụ nữ: “Này người có phúc, nàng là ai? Thuộc về nhà ai? Vì cớ gì nàng khóc một mình?”

Verse 9

तमाराध्य देवेशं पत्या सह यशस्विनी ॥ स्नानदीपोपहारेण स्तोत्रैर्नानाविधैर्जपैः ॥

Sau khi chí thành làm cho Đấng Chúa tể của chư thiên hoan hỷ, người phụ nữ danh giá ấy—cùng với phu quân—đã phụng thờ Ngài bằng nghi lễ tắm gội (snāna), dâng đèn và các phẩm vật cúng dường, cùng những bài tán tụng và nhiều loại trì tụng (japa).

Verse 10

स तद्वचनमाकर्ण्य प्रीतियुक्तं सुसंयुतम् ॥ जगादोच्चैः प्रियां देवि भद्रं जातो मनोरथः ॥

Nghe những lời ấy—được kết cấu khéo léo và chan chứa thiện ý—ông cất tiếng nói lớn với người yêu dấu: “Hỡi phu nhân, điềm lành thay! Điều mong cầu đã thành tựu.”

Verse 11

ममाप्येतन्मतं देवि यदुक्तमृषिणा ततः ॥ इति प्रियां समाभाष्य प्रियया च तथाऽकरोत् ॥

Ông nói: “Hỡi phu nhân, đó cũng là ý của ta, đúng như lời vị hiền triết đã dạy.” Nói với người yêu dấu như vậy rồi, ông cùng nàng thực hành đúng theo điều ấy.

Verse 12

सरस्वत्याः संगमे तौ स्नात्वा गोकर्णमर्चतुः ॥ पुष्पदीपोपहारं तु चक्राते तौ दिने दिने ॥

Sau khi tắm gội tại nơi hợp lưu của sông Sarasvatī, cả hai đã làm lễ thờ phụng tại Gokarṇa; và ngày qua ngày, họ dâng cúng hoa và đèn như phẩm vật cúng dường.

Verse 13

एवं तयोर् दशाब्दानि गतानि सुतहेतवे ॥ ततः प्रसन्नो भगवान् उमापति रुवाच ह ॥

Như vậy, vì mục đích có được một người con, mười năm đã trôi qua đối với cả hai; rồi Đức Bhagavān Umāpati, khi đã hoan hỷ, liền phán dạy.

Verse 14

भविष्यति युवां पुत्रो रूपवान् गुणसंयुतः ॥ सस्यसन्ततिवद्दृश्यः सन्तानो यस्य वै बहु ॥

Hai vị sẽ có một người con trai—dung mạo tuấn tú và đầy đủ đức hạnh; và dòng dõi của người ấy sẽ hiện ra đông đúc, như sự nối tiếp của mùa màng.

Verse 15

देवतानां प्रसादेन तदुक्तस्य भविष्यति ॥ इत्युक्तौ तौ तु देवेन स्नानं कृत्वा सरस्वतीम् ॥

Nhờ ân phúc của chư thiên, lời đã nói ắt sẽ thành tựu. Được vị thần dạy như vậy, hai người liền tắm gội nơi sông Sarasvatī.

Verse 16

प्रभाते देवदेवाय ददौ द्रव्यमनन्तकम् ॥ ब्राह्मणेभ्यो ददौ भोज्यं वस्त्राय बहुदक्षिणम् ॥

Lúc rạng đông, ông dâng vô lượng tài vật lên Đấng Thần của các thần; rồi bố thí cho các Bà-la-môn đồ ăn, cùng y phục và khoản dakṣiṇā dồi dào.

Verse 17

ततस्तस्यां सुशीलायां गर्भाधानमविन्दत ॥ ततः प्रववृधे गर्भः शुक्लपक्षे यथा शशी ॥ सुषुवे दशमे मासि पुत्रं बालं शशिप्रभम् ॥

Rồi nơi người phụ nữ hiền hạnh ấy xảy ra sự thụ thai. Sau đó bào thai lớn dần như vầng trăng trong nửa tháng sáng; và đến tháng thứ mười, nàng sinh một bé trai rạng ngời như ánh trăng.

Verse 18

गोसहस्रं तदा दत्त्वा ससुवर्णं सवस्त्रकम् ॥ बहुशः सर्ववर्णेभ्यः पुत्रजन्ममहोत्सवे ॥

Rồi trong đại lễ mừng ngày sinh con trai, ông bố thí một nghìn con bò—kèm vàng và y phục—và nhiều lần phân phát tặng vật cho người thuộc mọi giai tầng.

Verse 19

एवमन्नप्राशनं च चूडोपनयनं तथा ॥ अतःपरं च गोदानं वैवाहिकमनुत्तमम् ॥

Như vậy đã cử hành lễ annaprāśana (cho ăn lần đầu), lễ cūḍā (cạo tóc) và lễ upanayana (nhập môn); sau đó là lễ godāna (hiến tặng bò) và nghi lễ hôn phối (vaivāhika) vô song.

Verse 20

दानं तु ददतस्तस्य देवतां पूजयिष्यतः ॥ कृतानि बहुमुख्यानि मङ्गलानि यथाविधि ॥

Đối với ông, trong khi bố thí và khởi ý phụng thờ thần linh, nhiều nghi thức cát tường trọng yếu đã được cử hành đúng theo pháp thức.

Verse 21

ततः प्रविष्टे तारुण्ये त्वप्रजं वीक्ष्य पुत्रकम् ॥ पुनर्विवाहयामास भार्याणां च चतुष्टयम् ॥

Rồi khi đã đến tuổi thanh xuân, thấy con trai mình không có con nối dõi, ông lại sắp đặt việc hôn phối lần nữa—thêm vào đủ bốn người vợ.

Verse 22

वयोरूपगुणोपेतास्तस्य भार्याः सुलोचनाः ॥ अप्रजा एव ताः सर्वा नाभवत्पुत्रिणी क्वचित् ॥

Các người vợ của ông, mắt đẹp, đầy đủ tuổi tác, dung sắc và đức hạnh; thế nhưng tất cả đều không con, chẳng ai từng trở thành mẹ của con cái.

Verse 23

प्रपामालाश्च नित्यन्नं भोजनं वर्त्तनानि च ॥ अनित्यतां ततो मत्वा चञ्चला स्थिरजीवितम् ॥

Và ông đã cung cấp vòng hoa cho các nơi phát nước công cộng, lương thực hằng ngày, bữa ăn và các vật dụng; rồi, nhận rõ tính vô thường—rằng đời sống chao đảo, chẳng thật bền vững—ông hành xử theo đó.

Verse 24

विनियोगः कृतस्तेन सर्वदा सर्वकर्मसु ॥ गोकर्णस्य समीपे तु पश्चिमे चक्रपाणिनः ॥

Nhờ ông, việc phân bổ và định liệu được thực hiện nhất quán trong mọi thời cho mọi công việc—gần Gokarṇa, về phía tây của Cakrapāṇi.

Verse 25

प्रासादं कारयामास पञ्चायतनकं हरेः ॥ आरामस्तत्र विस्तीर्णः पुष्पजात्यस्तथैव च ॥

Ông cho xây một prāsāda—đền như cung điện—của Hari theo bố cục pañcāyatana; và tại đó lập một khu vườn rộng lớn với nhiều loài hoa.

Verse 26

तेनैव धर्म आरब्धः प्रजार्थो देवसेवनम् ॥ वापीकूपतडागानि देवतायतनानि च ॥

Chính ông đã khởi sự dharma theo cách ấy—phụng sự thần linh vì lợi ích của dân chúng: giếng bậc, giếng, ao hồ, và cả các đền thờ chư thần.

Verse 27

आम्रजम्बीरनारङ्गं बीजपूरः सदाडिमः ॥ प्राकारं कारयामास परिखामण्डलीयकम् ॥

Ông cho trồng xoài, jambīra (chanh thanh yên), cam, bījapūra và lựu; lại cho xây tường bao (prākāra) cùng hào nước bao quanh.

Verse 28

स्नानं पूजादिकं तद्वन्मार्जनं दीपकर्म च ॥ कुर्वन्ति देवतागारे ताः सर्वाः शुभलोचनाः ॥

Các nghi thức tắm rửa, lễ bái và những việc tương tự, cũng như quét dọn thanh tịnh và việc thắp, chăm sóc đèn—tất cả đều do những người nữ có ánh mắt cát tường thực hiện trong đền thờ.

Verse 29

पतिव्रता महाभागाश्चतुरो भगिनीर्यथा ॥ नित्यकालं पतेर्वाक्ये स्थिताः कुर्वन्त्यहर्निशम्

Như bốn chị em đầy phúc phần, là những người vợ trinh tiết một lòng với chồng, họ luôn chăm chú giữ lời chồng, hành sự suốt ngày đêm.

Verse 30

मालाकारस्तथा नित्यं विटपांश्च प्रसिंचति ॥ पालयामास विधिवद्विधिदृष्टेन कर्मणा

Và người làm vườn cũng thường xuyên tưới tắm các cành nhánh, chăm nom đúng phép, bằng công việc được thực hiện theo quy định đã định.

Verse 31

जाताः सुपुष्पवन्तश्च द्रुमाः फलसमन्विताः ॥ नित्यकालं त्वरयन्तः फलानां सुमहोत्सवम्

Cây cối trở nên rực rỡ hoa và đầy đủ quả, như thể luôn hối thúc đại lễ hội của mùa kết trái.

Verse 32

दीयते भुज्यते सर्वैर्यथा शक्रस्तथा सदा ॥ एवं तु वसतस्तस्य मथुरायां स्थितस्य च

Vật ấy được ban phát và thọ dụng bởi mọi người—luôn luôn, như trường hợp của Śakra (Indra). Như vậy, khi ông cư trú và an định tại Mathurā…

Verse 33

धनस्य संक्षयो जातः प्रत्यहं ददतः सतः ॥ शेषमात्रे धने तस्य चिन्ताभून्महती तदा

Vì mỗi ngày đều bố thí, tài sản của ông dần hao hụt; và khi chỉ còn lại một phần nhỏ, bấy giờ trong lòng ông khởi lên nỗi lo lớn.

Verse 34

मातापित्रोः कुटुम्बस्य भरणीयस्य भोजनम् ॥ कथं ब्रूहि करिष्यामि महाकष्टं तु सोऽब्रवीत्

“Lương thực cho cha mẹ ta và cho gia quyến cần phải nuôi dưỡng—xin nói cho ta biết, ta sẽ xoay xở thế nào?” Ông thốt lên trong nỗi khổ lớn.

Verse 35

इति निश्चित्य मनसा वणिग्भावं हृदि स्थिरम् ॥ कृत्वा सार्थमुपामन्त्र्य निर्गतः पूर्वमण्डलम्

Sau khi quyết định như vậy trong tâm, khắc ghi trong lòng ý chí vững chắc sẽ trở thành thương nhân, ông tập hợp đoàn lữ hành, cáo biệt mọi người rồi lên đường về miền Đông.

Verse 36

तत्र क्रीत्वा सुपण्यानि उत्तरापथगानि च ॥ यातायातं ततः कृत्वा लाभालाभविचक्षणः

Tại đó, ông mua những hàng hóa thượng hạng, kể cả các món gắn với tuyến thương lộ phương Bắc (Uttarāpatha); rồi ông đi lại nhiều chuyến, tinh tường trong việc xét lợi và lỗ.

Verse 37

मणिरत्नं ह्यश्वरत्नं पट्टरत्नं समर्थकम् ॥ गृहीत्वा तु समागच्छन्मथुरायां गृहं प्रति

Mang theo châu báu, ngựa quý và những tấm vải đắt giá hữu dụng, ông trở về, quay lại nhà mình tại Mathurā.

Verse 38

एकदा सार्थसम्भारो विश्रान्तुमुपचक्रमे ॥ सानौ पर्वतसामीप्ये प्रभूतयवसोदके

Một lần, lương thực và hành trang của đoàn lữ hành bắt đầu dừng lại nghỉ—gần sườn núi, sát bên núi, nơi có cỏ làm thức ăn và nước dồi dào.

Verse 39

नद्यास्तीरे सुप्रदेशे आवासांश्च प्रचक्रिरे ॥ निवेश्य भाण्डं तत्रैव अश्वानां यवसादिकम् ॥

Bên bờ sông, tại một miền đất tốt đẹp, họ sửa soạn chỗ trú ngụ; rồi đặt hành lý ngay tại đó, đồng thời sắp xếp cỏ khô và thức ăn cho ngựa như lúa mạch v.v.

Verse 40

समादिश्येतिकृत्यं च भृत्यैः कतिपयैर्वृतः ॥ समारुरोह तं शैलं बहुकन्दरशोभितम् ॥

Sau khi căn dặn các tùy tùng về những việc cần làm, và được vài người hầu cận theo cùng, ông leo lên ngọn núi ấy, nơi được tô điểm bởi nhiều hang động.

Verse 41

क्रीडार्थं विहरंस्तत्र सोऽपश्यत् स्थानमुत्तमम् ॥ प्रसन्नसलिलोपेतं नारङ्गैस्तु विभूषितम् ॥

Dạo chơi để tiêu khiển tại đó, ông thấy một nơi chốn tuyệt hảo—có dòng nước trong và lặng, lại được điểm trang bằng những cây cam.

Verse 42

फलवन्तश्च वृक्षाश्च पुष्पाणि सुरभीणि च ॥ पाषाणसन्धौ तत्रस्थैर्मालाकारैस्तु रोपितम् ॥

Ở đó có những cây kết trái và các loài hoa thơm; và trong những kẽ đá, chúng đã được trồng bởi những người kết vòng hoa cư trú tại nơi ấy.

Verse 43

तत्रारुह्य दरीद्वारं यावद्दृष्टिर्निपात्यते ॥ तावदभ्यागतादीनि स्वागतादि शृणोति च ॥

Lên đến cửa vào khe núi, trong tầm mắt có thể nhìn tới, ông nghe những lời như “khách đã đến” và “xin hoan nghênh” cùng những câu tương tự.

Verse 44

श्रुत्वापि शब्दप्रभवं किमेतदिति निश्चयम् ॥ करिष्यंस्तत्र चैका‌न्ते दृष्टः पञ्जरगः शुकः ॥

Dẫu đã nghe được nguồn phát ra âm thanh, ông vẫn quyết định: “Đây là gì?” Rồi khi dò xét ở nơi vắng lặng, ông thấy một con vẹt bị nhốt trong lồng.

Verse 45

तेनोक्तं भो इहागच्छ आतिथ्यं करवाणि ते ॥ पाद्यं गृहाण भोः पान्थ आसनं ते इदं शुभम् ॥

Con vẹt nói: “Bạch ngài, xin đến đây—tôi sẽ dâng sự tiếp đãi. Hỡi lữ khách, xin nhận nước rửa chân (pādya) và đây là chỗ ngồi cát tường dành cho ngài.”

Verse 46

आगत्य पितरौ मह्यं विशेषं तौ करिष्यतः ॥ अतिथेरागतस्येह पूजाया विमुखो भवेत् ॥

“Nếu ta tiếp đãi vị khách đã đến đây, thì hai bậc tổ tiên của ta sẽ đến và ban cho lợi ích đặc biệt; còn kẻ quay lưng với việc tôn kính, cúng kính vị khách đã tới đây thì mắc lỗi.”

Verse 47

गृहस्थस्तस्य पितरो वसन्ति नरके ध्रुवम् ॥ पूजिते पूजिताः स्वर्गे मोदन्ते कालमक्षयम् ॥

“Đối với người gia chủ ấy, tổ tiên chắc chắn ở địa ngục (nếu không tôn kính khách); nhưng khi vị khách được tôn kính, họ cũng được tôn kính nơi thiên giới và hoan hỷ trong thời gian bất hoại.”

Verse 48

अतिथिर्यस्य भग्नाशो गृहात्प्रव्रजते यदि ॥ आत्मनो दुष्कृतं तस्मै दत्त्वा तत्सुकृतं हरेत् ॥

“Nếu một vị khách rời khỏi nhà ai đó với niềm hy vọng bị dập tắt, thì chủ nhà ấy, sau khi trao nghiệp xấu của mình cho vị khách, lại đoạt lấy công đức của vị khách ấy.”

Verse 49

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन पूज्यो वै गृहमेधिना ।। काले प्राप्तस्त्वकाले वा यथा विष्णुस्तथैव सः

Vì vậy, người gia chủ phải hết lòng tôn kính và cúng dường vị khách—dù đến đúng lúc hay trái lúc—bởi người ấy phải được xem như chính Viṣṇu vậy.

Verse 50

एवंविधाः शुभा वाचो वैश्यो धर्मोपदेशकात् ।। श्रुत्वा शुकात्स सर्वस्मै गोकर्णो मुदितोऽब्रवीत्

Nghe những lời lành như thế từ Śuka, vị Vaiśya tên Gokarṇa hoan hỷ rồi lên tiếng nói với tất cả mọi người đang hiện diện.

Verse 51

ऋषिः कस्त्वं पुराणज्ञः किं वा देवोऽथ गुह्यकः ।। तव प्रसन्नरूपस्य यस्येयं वागमानुषी

“Ngài là ai—một Ṛṣi, bậc thông hiểu Purāṇa, hay là một vị thần, hoặc có lẽ là một Guhyaka? Vì dung mạo ngài an hòa, và lời nói này dường như vượt khỏi lời người thường.”

Verse 52

कस्त्वं कथय मे सत्यं उत्साहश्चातिथिप्रियः ।। धन्यः स मानुषो यस्य नित्यं सन्निहितो भवान्

“Ngài là ai? Xin nói cho tôi sự thật. Ngài đầy nhiệt tâm và ưa việc kính đãi khách. Phúc thay người nào mà ngài luôn ở bên cạnh.”

Verse 53

इत्युक्तः स शुकः सर्वं शशंसात्मपुराकृतम् ।। शृणु रौद्रं यथा पूर्वे मया कृतमबुद्धिना

Được hỏi như vậy, Śuka thuật lại tất cả những việc mình đã làm thuở trước. “Hãy nghe việc làm khắc nghiệt (đáng sợ) mà ta từng phạm, do thiếu sự phân biệt.”

Verse 54

शुकस्य विप्रियं यादृङ् महर्षेस्तु तपस्यतः ।। सुमेरोरुत्तरे पार्श्वे महर्षिगणसेविते

Trên sườn phía bắc núi Sumeru, nơi các đoàn đại hiền thánh thường lui tới phụng sự, Śuka đã làm điều bất kính, gây điều không vừa lòng đối với một bậc Ṛṣi vĩ đại đang chuyên tu khổ hạnh—

Verse 55

ऋषयस्तत्र चाजग्मुरसितो देवलस्तदा ।। मार्कण्डेयो भरद्वाजो यवक्रीतस्ततो भृगुः

Bấy giờ các bậc ṛṣi đến nơi ấy—Asita, Devala khi đó, Mārkaṇḍeya, Bharadvāja, Yavakrīta, rồi đến Bhṛgu—

Verse 56

अङ्गिरास्तैत्तिरी रैभ्यः काण्वो मेधातिथिः कृतः ।। तन्तुः सुतन्तुरादित्यो वसुमानेकतो द्वितः

Aṅgiras, Taittirī, Raibhya, Kāṇva, Medhātithi, Kṛta, Tantu, Sutantu, Āditya, Vasumān, Ekata và Dvita—

Verse 57

वामदेवश्चाश्वशिरास्त्रिशीर्षो गौतमोदरः ।। अन्ये च सिद्धा देवाश्च पन्नगा गुह्यकास्तथा

Vāmadeva, Aśvaśiras, Triśīrṣa, Gautamodara—và còn những vị khác nữa: các Siddha, các Deva, các Pannaga (loài rắn), cùng các Guhyaka—

Verse 58

शुकं सम्मुखयामासुः पप्रच्छुर्द्धर्मसंहिताम् ।। अहं तु वामदेवस्य शिष्यो नाम्ना शुकोदरः

Họ đưa Śuka ra trước mặt và hỏi về bộ dharma-saṃhitā. Ông đáp: “Ta là đệ tử của Vāmadeva; tên ta là Śukodara.”

Verse 59

भ्रष्टः श्रद्धान्वितो बाल्यात्सुनीत्यामग्रतश्चरन् ॥ ऊहापोहकरं प्रश्नं वारंवारं च पृष्टवान् ॥

Dẫu ta có lầm lỗi, nhưng từ thuở ấu thơ vẫn đầy lòng tín kính và đi theo nề nếp tốt đẹp trước bậc trưởng thượng; ta đã nhiều lần nêu một câu hỏi khiến phát sinh tranh biện và phản biện.

Verse 60

अन्यायवादिनं मां च गुरुर्नित्यं निषेधति ॥ गुरूणामग्रतो वाक्यं कथायां वदतां सह ॥

Thầy ta luôn ngăn cản ta, vì cho rằng ta nghiêng về lối biện luận sai trái, không cho ta thốt lời trước mặt các bậc tôn trưởng khi các ngài đang đàm đạo.

Verse 61

पूर्वपक्षाश्च सिद्धान्ताः परस्परजिगीषवः ॥ अन्तरे चान्तराक्षेपं पुनर्नैवमवोचथाः ॥

Pūrvapakṣa và siddhānta, mỗi bên đều muốn thắng bên kia, cứ xen vào những lời ngắt quãng và phản bác ở giữa; vì thế hết lần này đến lần khác họ không nói theo trật tự.

Verse 62

एवं निषेधितश्चाहं गुरुणा मुनिसत्तमैः ॥ न कृतं यन्मया वाक्यं तेनाहं शपितस्तदा ॥

Vì thế, tuy được thầy ta—bậc tối thắng trong hàng hiền sĩ—ngăn răn, ta vẫn không làm theo lời dạy về lời nói; do đó khi ấy ta đã bị nguyền rủa.

Verse 63

शुकेन कोपाच्छापो मे दत्तोऽयं जल्पको बटुः ॥ यथानामा त्वयं पक्षी शुको भवति नान्यथा ॥

Trong cơn phẫn nộ, Śuka ban cho ta lời nguyền này: “Hỡi cậu bé lắm lời! Vì tên ngươi là Śuka, ngươi sẽ hóa thành loài chim—con vẹt—chứ không thể khác.”

Verse 64

मुनयस्तं महात्मानं शुकं तत्त्वार्थवित्तमम् ॥ नान्यथा नान्यथा चोक्तं कदाचित्त्संभविष्यति ॥

Các bậc hiền triết nói về đại hồn Śuka, người thấu triệt chân lý và ý nghĩa: “Điều ấy tuyệt chẳng thể khác; lời đã nói ra sẽ không bao giờ trở thành khác vào bất cứ thời nào.”

Verse 65

आगामिकाले दास्यामि वरमस्मै शुकाय भो ॥ युष्माकमुपरोधेन यथारूपो विहङ्गमः ॥

“Trong thời vị lai, hỡi bhō, ta sẽ ban một ân phúc cho Śuka này; theo lời thỉnh cầu của các ngươi, người ấy sẽ hóa thành một loài chim với hình dạng như đã định.”

Verse 66

अयं भविष्यति सदा सद्भावहितभावनः ॥ पुराणतत्त्ववेत्ता च सर्वशास्त्रार्थपारगः ॥

Người ấy sẽ luôn nuôi dưỡng ý hướng phù hợp với lợi ích của các bậc thiện nhân; lại là bậc thông hiểu nguyên lý Purāṇa và tinh thông ý nghĩa của mọi śāstra.

Verse 67

मथुरायां मृतः पश्चाद्ब्रह्मलोकं गमिष्यति ॥ एवं शापं वरं गृहीत्वा तस्माद्दीनो ह्यहं द्रुतम् ॥

Sau khi chết tại Mathurā, về sau người ấy sẽ đi đến Brahmaloka. Như vậy, đã chấp nhận cả lời nguyền lẫn ân phúc, nên ta liền trở nên u sầu, rũ rượi ngay tức khắc.

Verse 68

मथुरामथुरोच्चारं कुर्वन्नित्यमतन्द्रितः ॥ नित्योद्विग्नश्च मे गात्रे हिमाद्रौ तु गुहां वसन् ॥

Không hề lơ là, ta luôn miệng xưng niệm “Mathurā, Mathurā”; thế nhưng thân ta vẫn mãi bồn chồn dao động, khi cư trú trong một hang động trên núi Himālaya.

Verse 69

प्राप्तोऽहं शबरेणैव येनाहं पञ्जरे धृतः ॥ शबरस्तु सभार्यो वै क्रीडते स मया सह ॥

Quả thật ta đã rơi vào tay người Śabara ấy, kẻ đã giam ta trong lồng. Người Śabara đó cùng với vợ mình ở nơi ấy vui đùa với ta.

Verse 70

मुनेः प्रसादान्मे ज्ञानं न जहाति कदाचन ॥ भुज्यते ह्यवशेनैव कृतं येन यथा च यत् ॥

Nhờ ân huệ của bậc hiền triết, tri kiến không bao giờ rời bỏ ta. Vì điều đã làm—do ai, theo cách nào, và bất cứ điều gì—đều phải được trải nghiệm, dù trong cảnh bất lực.

Verse 71

स्वस्थो भव महाभाग मा स्म शोके मनः कृथाः ॥ इत्युक्तः स तु गोकर्णस्तदा तेन शुकेन च ॥

“Bậc hữu phúc, hãy an nhiên; chớ để tâm chìm trong sầu muộn.” Nói vậy, vào lúc ấy Śuka đã ngỏ lời với Gokarṇa.

Verse 72

तस्य तद्वचनं हृद्यं शुकमोक्षप्रदायकम् ॥ या सा मुक्तिप्रदा रम्या मधुरा पापनाशिनी ॥

Lời của ngài ấy làm đẹp lòng người nghe và ban giải thoát cho Śuka. Những lời đem lại giải thoát ấy thật mỹ diệu, ngọt lành và diệt trừ tội lỗi.

Verse 73

मथुरावासिनं श्रुत्वा गोकर्णं स शुकस्तदा ॥ पुत्रं संस्थाप्य चात्मानं गोकर्णस्य यथेप्सितम् ॥

Nghe rằng Gokarṇa là người cư trú tại Mathurā, bấy giờ Śuka—sau khi an lập con trai mình đúng phép và tự sắp đặt bản thân—đã tiến hành theo điều Gokarṇa mong muốn.

Verse 74

एवं च वदतस्तस्य शबरी शयनोत्थिता ॥ दर्पान्निर्गत्य तु बहिर्ददर्शासनसंस्थितम् ॥

Trong khi ông đang nói như vậy, Śabarī liền đứng dậy khỏi giường; rồi từ bên trong bước ra và thấy vị khách đang ngồi trên một chỗ ngồi ở bên ngoài.

Verse 75

भृत्यैः परिवृतं चारुदर्शनीयस्वरूपकम् ॥ निरीक्ष्य बहुशस्तत्र शुको वचनमब्रवीत् ॥

Được các tùy tùng vây quanh và mang dung mạo đẹp đẽ, đáng chiêm ngưỡng—sau khi nhìn đi nhìn lại tại đó, Śuka nói những lời này.

Verse 76

प्रियातिथिं च संप्राप्तं मातः पूज्यतमं शुचिम् ॥ कुरु पूजां यथार्हं च गोकर्णस्य वरातिथेः ॥

Mẹ ơi, một vị khách thân quý đã đến—đáng tôn kính bậc nhất và thanh tịnh. Hãy cử hành việc thờ kính và tiếp đãi cho xứng đáng đối với Gokarṇa, vị thượng khách ấy.

Verse 77

शुकस्य वचनाद्यावत्पूजार्थमुपकल्पितम् ॥ न ददाति ततस्तत्र वनाच्छबर आगतः ॥

Dù việc chuẩn bị để thờ kính đã được sắp đặt theo lời Śuka, bà vẫn không dâng (vật phẩm) ấy. Ngay lúc đó, một người Śabara từ rừng đi đến nơi ấy.

Verse 78

तस्याग्रे तु पुनस्तेन शुकेनातिथिपूजनम् ॥ शंसितं स तथेत्युक्त्वा कृत्वा पूजां प्रणम्य च ॥

Rồi ngay trước mặt ông, Śuka lại khuyên việc thờ kính vị khách. Ông đáp: “Xin vâng,” rồi cử hành lễ tiếp đãi, và cúi lạy cung kính.

Verse 79

फलानि मांसयुक्तानि मधुनि सुरभीणि च॥ सम्पाद्य संविदं कृत्वा वद किंकरवाणि ते॥

Sau khi sắm được trái cây kèm thịt và mật ong thơm, rồi lập giao ước, hãy nói cho ta biết: ta phải phụng sự ngươi điều gì?

Verse 80

इत्युक्तः शबरेणाथ गोकर्णो वाक्यमब्रवीत्॥ अन्यत्किंचिदथो देयं यदि किंचिद्ददासि च॥

Được Śabara nói như vậy, Gokarṇa liền đáp: “Nếu ngươi định cho vật gì, thì hãy cho thêm một vật khác nữa.”

Verse 81

शुकोऽयं पञ्जरश्चैष पुत्रार्थं मे प्रदीयताम्॥ मथुरायां गमिष्यामि कृतार्थः पितुरन्तिके॥

Con vẹt này và chiếc lồng này—xin hãy trao cho ta vì mục đích cầu được con trai. Ta sẽ đến Mathurā, khi đã toại nguyện, để ra mắt phụ thân.

Verse 82

सरस्वत्याः फले चैव दत्ते दास्यामि ते शुकम्॥ शबरेणैवमुक्तस्तु गोकर्णः प्रत्यभाषत॥

“Nếu ‘quả’ của Sarasvatī được ban cho, ta sẽ trao cho ngươi con vẹt.” Được Śabara nói như vậy, Gokarṇa liền đáp lời.

Verse 83

सरस्वत्याः सङ्गमे च यत्फलं लभते नरः॥ स्नानेन किं फलं तस्य यदि जानासि तद्वद॥

Tại nơi hợp lưu của sông Sarasvatī, con người đạt được kết quả gì? Việc tắm gội ở đó đem lại quả báo gì? Nếu ngươi biết, hãy nói cho ta.

Verse 84

शबर उवाच॥ शुकेनानेन मे सर्वं मथुरायाश्च यत्फलम्॥

Śabara nói: “Nhờ con vẹt này, đối với ta, toàn bộ quả báo—cùng mọi công đức liên hệ đến Mathurā—đều được thọ nhận.”

Verse 85

यत्फलं सङ्गमस्योक्तं शृणुयाद्द्वादशीव्रतम्॥ वियोनिस्थो राक्षसो वा तिर्यग्योनिं गतस्य वा॥

“Về quả báo đã được tuyên thuyết cho Saṅgama, hãy lắng nghe: dù chỉ nghe về sự hành trì Dvādaśī-vrata—dẫu là rākṣasa trú trong một sinh loại bất thường, hay kẻ đã rơi vào thai sinh loài súc sinh—cũng đều được bao hàm trong đó.”

Verse 86

यमुद्दिश्य व्रतं कुर्यात्स गच्छेत्परमां गतिम्॥ सङ्गमस्य फलं तस्य दृष्ट्वा गोकर्णमीश्वरम्॥

“Ai được nhắm đến và vì người ấy mà hành trì lời nguyện, người ấy sẽ đạt đến cảnh giới tối thượng. Đó là quả của Saṅgama: được chiêm bái Gokarṇa, đấng Īśvara tôn kính.”

Verse 87

नासौ यमपुरं याति विष्णुलोकं च गच्छति॥ एवं मया श्रुतं तस्य सङ्गमस्य महाफलम्॥

“Người ấy không đến thành của Yama; trái lại, đi đến cõi Viṣṇu. Như vậy ta đã được nghe về đại quả của Saṅgama ấy.”

Verse 88

इत्युक्ता सा च सुश्रोणी प्रणिपत्य प्रसाद्य तम्॥ भर्त्रे सा कथयामास यदुक्तं मुनिना प्रियम्॥

Được chỉ dạy như vậy, người phụ nữ có vòng hông mỹ lệ ấy cúi mình đảnh lễ và làm đẹp lòng ngài; rồi nàng thuật lại cho chồng những lời khả ái mà vị hiền triết đã nói.

Verse 89

जातकर्म तथा चैव नामकर्म चकार च ॥ गोकार्णं नाम तस्यैव पिता चक्रे निरूप्य च

Ngài đã cử hành lễ Jātakarma và cả lễ đặt tên (Nāmakarma); rồi người cha, sau khi cân nhắc thỏa đáng, ban cho ngài danh xưng “Gokarṇa”.

Verse 90

प्रावर्तनं च कूपेषु येन सिञ्चेत्प्रवाटिकाम् ॥ पुष्पाणि च विचिन्वन्ति सर्वास्ता वरयोषितः

Và có một dụng cụ kéo nước từ giếng, nhờ đó có thể tưới cho một luống vườn nhỏ; và tất thảy những người nữ ưu tú ấy đều hái hoa.

Verse 91

क्रीत्वा क्रेयानि वस्तूनि लाभालाभं विचार्य च ॥ उत्तरापथदेशात्तु सार्थं सबहुविस्तरम्

Sau khi mua những hàng hóa thích hợp cho việc buôn bán và cân nhắc lợi lỗ, họ từ xứ Uttarāpatha mà đến, cùng với một đoàn lữ hành rộng lớn.

Verse 92

फलानीमानि स्वादूनि मधुमांसोदकानि च ॥ यथेष्टं यावतीच्छा च तावद्गृह्णन्त्विमे नराः

“Đây là những quả ngọt, lại có mật ong, thịt và nước; tùy theo ý muốn—mong bao nhiêu—thì những người này hãy lấy bấy nhiêu.”

Verse 93

तपश्चचार विपुलं शुको व्याससुतो महान् ॥ श्रोतुकामाः पुराणानि सेतिहासानि नैगमाः

Śuka, người con vĩ đại của Vyāsa, đã thực hành khổ hạnh dồi dào; và có những người khát khao được nghe các Purāṇa, các Itihāsa, cùng Naigama (những giáo huấn kinh điển).

Verse 94

इत्युक्तमात्रे वचने तत्रैवाहं शुकोदरः ॥ शुकत्वं तत्क्षणात्प्राप्तः क्षमस्वेत्यूचु तेजसा

Vừa khi những lời ấy được thốt ra, ngay tại đó ta—Śukodara—tức khắc đạt đến trạng thái làm chim vẹt; và nhờ uy lực linh diệu (tejas) của họ, họ nói: “Xin hãy tha thứ (cho chúng tôi).”

Verse 95

तस्यां वसाम्यहं भद्र वाणिज्यार्थमिहागतः ॥ पुनरिच्छामहे तत्र भाण्डं गृह्य यथासुखम्

“Bạch ngài hiền thiện, tôi cư trú ở nơi ấy; tôi đến đây vì việc buôn bán. Chúng tôi muốn trở về đó lần nữa, mang theo hàng hóa, một cách an ổn.”

Verse 96

इत्युक्तमात्रे वचने शबरो वाक्यमब्रवीत् ॥ अस्माकं यमुनास्नानं सङ्गमे यमुनाम्भसः

Vừa khi những lời ấy được nói ra, người Śabara đáp: “Đối với chúng tôi, có việc tắm thiêng trong sông Yamunā—tại nơi hợp lưu (saṅgama) của dòng nước Yamunā.”