Adhyaya 153: The Glory of the Mathurā Sacred Landscape: Saṃyamana Tīrtha and the Twelve Sacred Forests

Verse 1

अथ मथुरातीर्थमाहात्म्यम् ॥ श्रीवराह उवाच ॥ उत्तरे शिवकुण्डाच्च तीर्थानां नवकं स्मृतम् ॥ नवतीर्थात्परं तीर्थं न भूतं न भविष्यति ॥

Nay thuật về đại công đức của các thánh địa (tīrtha) ở Mathurā. Śrī Varāha phán: Ở phía bắc Śivakuṇḍa, có một nhóm chín tīrtha được truyền nhớ. Vượt trên chín tīrtha ấy, chưa từng có và cũng sẽ không có tīrtha nào cao cả hơn.

Verse 2

तत्रैव स्नानमात्रेण सौभाग्यं जायते परम् ॥ रूपवन्तः प्रजायन्ते स्वर्गलोके न संशयः ॥

Ngay tại đó, chỉ cần tắm gội cũng phát sinh phúc lành tối thượng. Con cái sinh ra đoan chính, hình thể tốt đẹp; và công đức ấy kết quả nơi cõi trời—không còn nghi ngờ.

Verse 3

तस्मिन् स्नातो नरो देवि मम लोके प्रपद्यते ॥ तत्र संयमनं नाम तीर्थं त्रैलोक्यविश्रुतम् ॥

Hỡi Nữ Thần, người nào tắm tại đó sẽ đạt đến thế giới của Ta. Tại đó có một thánh địa mang tên Saṁyamana, nổi danh khắp ba cõi.

Verse 4

तत्र स्नातो मृतो वापि मम लोकं स गच्छति ॥ पुनरन्यत्प्रवक्ष्यामि तच्छृणुष्व वसुन्धरे ॥

Người nào tắm tại đó, dù có chết ngay tại đó, cũng sẽ đi đến thế giới của Ta. Nay Ta sẽ nói thêm điều khác—hãy lắng nghe, hỡi Vasundharā (Đất Mẹ).

Verse 5

तस्मिन् संयमने तीर्थे यद्यद्वृत्तं पुरातनम् ॥ कश्चित्पापसमाचारो निषादो दुष्टमानसः ॥

Tại thánh địa Saṁyamana ấy đã xảy ra một việc xưa: có một người Niṣāda, kẻ có hành vi tội lỗi và tâm địa bại hoại.

Verse 6

वसते नैमिषारण्ये सुप्रतीतेऽतिपापकृत् ॥ केनचित्त्वथ कालेन सोऽगच्छन्मथुरां प्रति ॥

Ông ta sống tại Naimiṣāraṇya nổi tiếng, là kẻ gây tạo tội lỗi cực nặng. Rồi sau một thời gian, ông lên đường hướng về Mathurā.

Verse 7

तत्र प्राप्य च कालिन्दीं कृष्णपक्षे चतुर्दशीम् ॥ स निषादस्तर्त्तुकामस्तस्यां चैव तिथौ ततः ॥

Tại đó, khi đến sông Kāлиндī (Yamunā), vào ngày caturdaśī—ngày mười bốn của hắc bán nguyệt—người Niṣāda ấy, mong được qua sông, liền thử vượt đúng vào tithi ấy.

Verse 8

ततार यमुनां सोऽथ प्राप्य संयमनं शुभे ॥ ममज्जासौ ततः पापस्तस्मिंस्तीर्थे वरे शुभे ॥

Rồi ông ta vượt qua sông Yamunā và, hỡi bậc cát tường, đến Saṁyamana. Sau đó kẻ tội lỗi ấy chìm xuống trong tīrtha tối thượng, cát tường ấy.

Verse 9

मग्नमात्रस्ततः पापः सद्यः प्राणैर्व्ययुज्यत ॥ तत्तीर्थस्य प्रभावेण जातोऽसौ पृथिवीपतिः ॥

Vừa chìm xuống, kẻ tội lỗi ấy lập tức lìa khỏi sinh khí. Nhờ uy lực của tīrtha ấy, về sau ông được sinh ra làm chúa tể cõi đất, tức một vị vua.

Verse 10

पालयामास वसुधां क्षत्रधर्मं समाश्रितः ॥ तेनोढा काशिराजस्य पीवरी नामतः शुभा ॥

Ông cai trị cõi đất, nương theo kṣatriya-dharma (đạo của giai cấp chiến vương). Ông cưới người nữ cát tường tên Pīvarī, có liên hệ với vua xứ Kāśī.

Verse 11

पत्नी शतानां मुख्यानां प्रवरा सा वसुङ्घरे॥ तां चैव रमयामास उद्यानेषु वनेषु च॥

Hỡi Vasuṅgharā, trong hàng trăm chính phi, nàng là bậc tối thượng; và nhà vua cũng làm nàng hoan hỷ nơi vườn ngự uyển cùng chốn rừng sâu.

Verse 12

प्रासादेषु च रम्येषु नदीनाṃ पुलिनेṣu च॥ प्रजाः पालयतस्तस्य दानानि ददतस्तथा॥

Trong những cung điện mỹ lệ và cả trên bãi cát ven sông, khi bảo hộ muôn dân, nhà vua cũng tùy nghi mà bố thí cúng dường đúng phép.

Verse 13

कालो गच्छति राजा तु भोगासक्तिं च विन्दति॥ भोगासक्तस्य वसुधे वर्षाणि सप्तसप्ततिः॥

Thời gian trôi qua, nhà vua sinh lòng luyến ái các dục lạc; hỡi Vasudhā, đối với kẻ đắm chấp dục lạc, năm tháng thành bảy mươi bảy.

Verse 14

पुत्राः सप्त तथा जाताः कन्याः पञ्च सुषोभनाः॥ राज्ञां पञ्चसुता दत्ताः कन्याः कमललोचनाः॥

Bảy người con trai được sinh ra, cùng năm người con gái rực rỡ; năm ái nữ mắt như hoa sen ấy đã được gả (kết duyên) cho các bậc quân vương.

Verse 15

पुत्रान्संस्थापयामास स्थानेषु वसुधाधिपान्॥ पीवर्या सह सुप्तः स रात्रौ च वसुधाधिपः॥

Ngài an lập các con trai vào những vị trí riêng, làm chúa tể cõi đất; và vị chúa tể ấy ban đêm an giấc cùng Pīvarī.

Verse 16

तत्र प्रबुद्धो नृपतिर् हाहेति वदते मुहुः॥ स्मृत्वा तु मथुरां देवि स्मृत्वा संयमनं परम्॥

Tại đó, nhà vua tỉnh dậy liền kêu mãi: “Than ôi!”—hỡi Nữ Thần, do nhớ đến Mathurā và nhớ đến Saṃyamana tối thượng.

Verse 17

ततः सा पीवरी प्राह किमेवं भाषसे नृप॥ प्रियाया वचनं श्रुत्वा राजा वचनमब्रवीत्॥

Bấy giờ Pīvarī nói: “Tâu bệ hạ, sao người lại nói như thế?” Nghe lời của người yêu, nhà vua liền đáp lại.

Verse 18

मत्तः सुप्तः प्रमत्तश्च असम्बद्धं प्रभाषते॥ निद्रावश्यस्य वचनं न सम्प्रष्टुं त्वमर्हसि॥

Người say, người đang ngủ, hay kẻ lơ đãng thì nói năng rời rạc; ngươi không nên tra hỏi tỉ mỉ lời của người bị giấc ngủ chế ngự.

Verse 19

प्रियाया वचनं श्रुत्वा प्रत्युवाच नराधिपः॥ अवश्यं यदि वक्तव्यं गच्छावो मथुरां पुरीम्॥

Nghe lời người yêu, bậc chúa tể loài người đáp: “Nếu quả thật phải nói ra, thì chúng ta hãy đến thành Mathurā.”

Verse 20

तत्र गत्वा यथातत्त्वं वदिष्यामि शुभानने॥ ददस्व विपुलं दानं ब्राह्मणेभ्यः सुलोचने॥

Đến đó rồi, hỡi người có dung nhan cát tường, ta sẽ nói đúng theo sự thật của việc ấy; hỡi người mắt sáng, hãy ban bố thí dồi dào cho các vị brāhmaṇa.

Verse 21

पुत्रान्संस्थाप्य दौहित्रान्स्वे स्थाने शुभान्प्रिये ॥ ग्रामांश्च कोशं रत्नानि पुत्रान्वीक्ष्य पुनः पुनः ॥

Sau khi đã an vị các con trai và các cháu ngoại vào những vị trí thích đáng và cát tường của mình, hỡi người yêu dấu, ông nhiều lần ngắm nhìn các thôn ấp, kho tàng, châu báu và các con trai của mình.

Verse 22

ततः सम्मानयामास जनं पुरनिवासिनम् ॥ पितृपैतामहं राज्यं पालनीयं यथाक्रमम् ॥

Rồi ông tôn kính dân chúng cư ngụ trong thành. Vương quốc thừa hưởng từ cha và ông nội phải được cai trị và gìn giữ theo đúng trật tự, tuần tự thích đáng.

Verse 23

राज्ये पुत्रान्नियोक्ष्यामि यदि वो रोचतेऽनघाः ॥ राज्यपुत्रकलत्राणि बन्धुवर्गं तथैव च ॥

“Nếu điều ấy làm các vị vừa lòng, hỡi những bậc vô tội, ta sẽ bổ nhiệm các con trai ta trong vương quốc. Xin cũng xét đến việc nước, các con và các phối ngẫu, cùng toàn thể quyến thuộc.”

Verse 24

नित्यमिच्छन्ति वै लोको यमस्येच्छन्ति नान्यथा ॥ एवं ज्ञात्वा प्रसन्नेन कर्त्तव्यं चात्मनो हितम् ॥

Con người quả thật luôn ham muốn; họ ham muốn những điều thuộc về Yama (Thần Chết), chứ không khác. Biết như vậy, với tâm sáng suốt và an hòa, người ta nên làm điều lợi ích cho chính mình.

Verse 25

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन गच्छावो मथुरां पुरीम् ॥ अहो कष्टं यदस्माभिः पुरा राज्यमनुष्ठितम् ॥

Vì thế, với mọi nỗ lực, chúng ta hãy đi đến thành Mathurā. Than ôi, thật khổ não thay, trước kia chúng ta đã gánh vác (gánh nặng) vương quyền.

Verse 26

इदानीं तु मया ज्ञातं त्यागान्नास्ति परं सुखम् ॥ नास्ति विद्यसमं चक्षुर्नास्ति चक्षुस्समं बलम् ॥

Nay ta đã hiểu: không có hạnh phúc nào cao hơn sự xả ly (tyāga). Không có con mắt nào như tri thức, và không có sức mạnh nào như thị lực.

Verse 27

नास्ति रागसमं दुःखं नास्ति त्यागात्परं सुखम् ॥ यः कामान्कुरुते सर्वान्यश्चैतान्केवलाṃस्त्यजेत् ॥

Không có khổ đau nào như ái nhiễm (rāga), và không có hạnh phúc nào cao hơn sự xả ly (tyāga). Ai theo đuổi mọi dục vọng, và ai từ bỏ chúng hoàn toàn—đó là sự đối chiếu được nêu ra.

Verse 28

ततः पौरजनं दृष्ट्वा चतुरङ्गबलान्वितः ॥ ततः कालेन महता सम्प्राप्तो मथुरां पुरीम् ॥

Rồi sau đó, khi đã nhìn thấy dân chúng trong thành, và được hộ tống bởi đạo quân bốn binh chủng (caturaṅga), sau một thời gian dài ông đã đến thành Mathurā.

Verse 29

तेन दृष्टा पुरी रम्या वासवस्य पुरी यथा ॥ तीर्थैर्द्वादशभिर्युक्ता पुण्या पापहरा शुभा ॥

Ông đã thấy thành trì xinh đẹp ấy, như thành của Vāsava (Indra). Được ban phúc với mười hai tīrtha, nơi ấy đầy công đức, cát tường, và được nói là có năng lực trừ diệt tội lỗi.

Verse 30

रम्यं मधुवनं नाम विष्णुस्थानमनुत्तमम् ॥ तं दृष्ट्वा मनुजो देवि कृतकृत्यो हि जायते ॥

Có một khu rừng mỹ lệ tên Madhuvana, là thánh địa vô song của Viṣṇu. Hỡi Nữ Thần, ai được chiêm ngưỡng nơi ấy thì quả thật trở thành kṛtakṛtya—người đã hoàn thành điều cần làm.

Verse 31

एकादशी शुक्लपक्षे मासि भाद्रपदे तथा ॥ तस्यां स्नातो नरो देवि कृतकृत्यो हि जायते ॥

Vào ngày Ekādaśī của nửa tháng sáng (Śuklapakṣa) trong tháng Bhādrapada nữa, hỡi Devī, người nào tắm gội thanh tịnh trong ngày ấy được nói là trở thành kṛtakṛtya, tức người đã hoàn thành bổn phận.

Verse 32

वनं कुन्दवनं नाम तृतीयं चैवमुत्तमम् ॥ तत्र गत्वा नरो देवि कृतकृत्यो हि जायते ॥

Một khu rừng mang tên Kundavana được mô tả là thứ ba và thật sự tối thắng; hỡi Devī, người nào đến đó được nói là trở thành kṛtakṛtya, tức đã viên mãn bổn phận.

Verse 33

एकादशी कृष्णपक्षे मासि भाद्रपदे हि वा ॥ तत्र स्नातो नरो देवि रुद्रलोके महीयते ॥

Hoặc vào ngày Ekādaśī của nửa tháng tối (Kṛṣṇapakṣa) trong tháng Bhādrapada—hỡi Devī—người nào tắm gội tại đó sẽ được tôn vinh nơi Rudraloka, cõi của Rudra.

Verse 34

चतुर्थं काम्यकवनं वनानां वनमुत्तमम् ॥ तत्र गत्वा नरो देवि मम लोके महीयते ॥

Thứ tư là Kāmyakavana, khu rừng tối thượng trong các rừng; hỡi Devī, người nào đến đó sẽ được tôn vinh trong cõi của Ta.

Verse 35

विमलस्य च कुण्डे तु सर्वपापैः प्रमुच्यते ॥ यस्तत्र मुञ्चते प्राणान्मम लोकं स गच्छति ॥

Và tại Vimalakuṇḍa, người ta được giải thoát khỏi mọi tội lỗi; ai xả bỏ sinh khí tại đó thì đi đến cõi của Ta.

Verse 36

पञ्चमं बकुलं नाम वनानामुत्तमं वनम् ॥ तत्र गत्वा नरो देवि अग्निस्थानं स गच्छति ॥

Khu rừng thứ năm mang tên Bakula, bậc tối thắng trong các rừng; hỡi Devī, người nào đến đó thì sẽ đi đến Agnisthāna, tức trú xứ của thần Agni.

Verse 37

तत्र गत्वा तु वसुधे मद्भक्तो मत्परायणः ॥ तद्वनस्य प्रभावेण नागलोकं स गच्छति ॥

Đến nơi ấy, hỡi Vasudhā, người là kẻ sùng kính Ta và chuyên tâm nương tựa nơi Ta—nhờ uy lực của khu rừng ấy—sẽ đi đến Nāgaloka, thế giới của các Nāga.

Verse 38

सप्तमं तु वनं भूमे खादिरं लोकविश्रुतम् ॥ तत्र गत्वा नरो भद्रे मम लोकं स गच्छति ॥

Hỡi Bhūmi, khu rừng thứ bảy là Khādira, nổi danh trong nhân gian; hỡi Bhadrā, người nào đến đó thì sẽ đi đến thế giới của Ta.

Verse 39

महावनं चाष्टमं तु सदैव तु मम प्रियम् ॥ यत्र गत्वा तु मनुज इन्द्रलोके महीयते ॥

Và khu rừng thứ tám là Mahāvana, luôn luôn được Ta yêu quý; người nào đến đó thì bậc nhân loại được tôn vinh nơi Indraloka, cõi của Indra.

Verse 40

लोहजङ्घवनं नाम लोहजङ्घेन रक्षितम् ॥ नवमं तु वनं नाम सर्वपातकनाशनम् ॥

Có khu rừng mang tên Lohajaṅghavana, được Lohajaṅgha hộ trì; đó được gọi là khu rừng thứ chín, có năng lực tiêu trừ mọi trọng tội.

Verse 41

वनं बिल्ववनं नाम दशमं देवपूजितम् ॥ तत्र गत्वा तु मनुजो ब्रह्मलोके महीयते ॥

Khu rừng thứ mười mang tên Bilvavana, là nơi được chư thiên tôn kính và thờ phụng. Người nào đến đó sẽ được tôn vinh trong cõi Phạm Thiên (Brahmaloka).

Verse 42

एकादशं तु भाण्डीरं योगिनः प्रियमुत्तमम् ॥ तस्य दर्शनमात्रेण नरो गर्भं न गच्छति ॥

Khu rừng thứ mười một là Bhāṇḍīra, tối thượng và rất được các hành giả yoga yêu kính. Chỉ cần được chiêm kiến, người ấy được nói là không còn vào bào thai nữa (thoát tái sinh).

Verse 43

भाण्डीरं तमनुप्राप्य वनानां वनमुत्तमम् ॥ वासुदेवं ततो दृष्ट्वा पुनर्जन्म न विद्यते ॥

Khi đã đến Bhāṇḍīra ấy—bậc nhất trong các khu rừng—rồi chiêm bái Vāsudeva, thì được nói là không còn tái sinh nữa.

Verse 44

वृन्दावनं द्वादशकं वृन्दया परिरक्षितम् ॥ मम चैव प्रियं भूमे महापातकनाशनम् ॥

Vṛndāvana là khu rừng thứ mười hai, được Vṛndā che chở. Hỡi Đất Mẹ, nơi ấy cũng thân thiết với Ta và được nói là có năng lực diệt trừ các trọng tội.

Verse 45

वृन्दावनं च गोविन्दं ये पश्यन्ति वसुन्धरे ॥ न ते यमपुरं यान्ति यान्ति पुण्यकृतां गतिम् ॥

Hỡi Vasundharā (Đất Mẹ), những ai chiêm kiến Vṛndāvana và Govinda thì không đến thành của Diêm Vương; họ đạt đến cảnh giới của người tạo công đức.

Verse 46

सौराष्ट्रविषये देवि क्षत्रियोऽभूद् धनुर्धरः ॥ नाम्ना यक्ष्मधनुर्नाम सोऽभवत् प्रियदर्शनः ॥

Hỡi Nữ Thần, tại xứ Saurāṣṭra có một vị Kṣatriya thiện xạ, người mang cung. Tên ông là Yakṣmadhanus, dung mạo đoan chính khả ái.

Verse 47

पृथिव्युवाच ॥ कथयस्व ममाद्य त्वं यद्यहं वल्लभा तव ॥ प्राणांस्त्यक्ष्याम्यहं देव गोपयिष्यसि मे यदि ॥

Pṛthivī thưa: Xin hôm nay hãy nói cho thiếp, nếu thiếp quả thật là người được Ngài yêu quý. Ôi Chúa Tể, nếu Ngài che chở cho thiếp, thiếp nguyện xả bỏ hơi thở sinh mệnh.

Verse 48

प्रायेण सर्वकामानां परित्यागो विशिष्यते ॥ अभिषिच्य सुतं ज्येष्ठमनुयोज्य परान्बहून् ॥

Nói chung, sự từ bỏ mọi dục vọng được xem là thù thắng—sau khi làm lễ tấn phong người con trưởng làm kẻ kế vị, và phân giao cho nhiều người khác các bổn phận tương ứng.

Verse 49

यमुनायाः परे पारे देवानामपि दुर्लभम् ॥ अस्ति भद्रवनं नाम षष्ठं वनमनुत्तमम् ॥

Ở bờ xa bên kia sông Yamunā—nơi ngay cả chư thiên cũng khó đạt tới—có một khu rừng mang tên Bhadravana, khu rừng thứ sáu, vô song trong các rừng thẳm.