Adhyaya 144: The Māhātmya of Someśvara and Related Liṅgas: The Liberation-Field of Triveṇī and the Śālagrāma Sacred Landscape

Verse 1

अथ सोमेश्वरादिलिङ्गमुक्तिक्षेत्रत्रिवेण्यादिमाहात्म्यम् ॥ सूत उवाच ॥ श्रुत्वा मन्दारमाहात्म्यं धर्मकामा वसुन्धरा ॥ विस्मयं परमं गत्वा पुनः पप्रच्छ माधवम्

Nay bắt đầu phần tán dương Somēśvara và các liṅga khác, thánh địa giải thoát, Triveṇī cùng những nơi liên hệ. Sūta nói: Nghe xong sự vĩ đại của Mandāra, Vasundharā—người khát cầu dharma—vô cùng kinh ngạc và lại hỏi Mādhava.

Verse 2

धरण्युवाच ॥ मया देवप्रसादेन श्रुतं मन्दारवर्णनम् ॥ मन्दारात्परमं स्थानं विष्णो तद्वक्तुमर्हसि

Dharāṇī thưa: Nhờ ân phúc của Thần linh, con đã được nghe lời mô tả về Mandāra. Kính lạy Viṣṇu, xin Ngài giảng rõ nơi chốn vượt trội hơn Mandāra ấy.

Verse 3

श्रीवराह उवाच ॥ शृणु तत्त्वेन मे देवि यन्मां त्वं परिपृच्छसि ॥ कथयिष्यामि मे गुह्यं शालग्राममिति स्मृतम्

Śrī Varāha phán: Hỡi Nữ thần, hãy nghe đúng theo chân lý điều nàng hỏi Ta. Ta sẽ giảng bày giáo huấn bí mật của Ta, được ghi nhớ với danh xưng ‘Śālagrāma’.

Verse 4

द्वापरे तु युगे भूमे यदूनां कुलसङ्कुले ॥ तत्र शूर इति ख्यातो यदूनां वंशवर्धनः

Trong thời Dvāpara, hỡi Đất Mẹ, giữa mạng lưới dòng tộc Yadu dày đặc, có một người nổi danh là Śūra, bậc làm hưng thịnh dòng Yadu.

Verse 5

तस्य पुत्रो महाभागो सर्वकर्मपरायणः ॥ वसुदेवो गृहे जातो यादवानाṃ कुलोद्वहः ॥

Con trai của ông là bậc đại phúc, chuyên tâm trong mọi bổn phận chánh pháp. Trong gia thất ấy, Vasudeva ra đời, bậc tôn quý nâng đỡ dòng dõi Yādava.

Verse 6

तस्य भार्या च वसुधे सर्वावयवसुन्दरी ॥ देवकी नाम नामाच मनोज्ञा शुभदर्शना ॥

Và hiền thê của ông, hỡi Vasudhā, đẹp đẽ ở mọi chi thể. Nàng mang danh Devakī, duyên dáng và có dung mạo cát tường.

Verse 7

तस्या गर्भे महाभागे भविष्यामि न संशयः ॥ वासुदेव इति ख्यातो देवानामरिमर्दनः ॥

Trong thai của bậc đại phúc ấy, Ta chắc chắn sẽ giáng sinh, không chút nghi ngờ. Ta sẽ được xưng tụng là Vāsudeva, bậc khuất phục kẻ thù của chư thiên.

Verse 8

ततोऽपि संस्थिते तत्र यादवानाṃ कुलोद्वहे ॥ तत्र ब्रह्मर्षिपरमः सालङ्कायन एव च ॥

Rồi khi bậc nâng đỡ dòng Yādava đã an trú tại đó, nơi ấy cũng có vị Brahmarṣi tối thượng, Sālaṅkāyana, hiện diện.

Verse 9

ममैवाराधनार्थाय भ्रमते स दिशो दश ॥ पुत्रार्थं स तपस्तेपे मेरुशृङ्गे समाहितः ॥

Vì chỉ để phụng thờ riêng Ta, vị ấy đã du hành khắp mười phương. Cầu được một người con, ông chuyên tâm khổ hạnh trên đỉnh núi Meru.

Verse 10

ईश्वरेण समं पूर्वं सर्वयोगेश्वरं स्थितम् ॥ न च पश्यति मां देवि मार्गमाण इतस्ततः ॥

Thuở trước, dù đứng cùng với Đấng Īśvara—bậc Chúa tể của mọi yoga—hỡi Nữ thần, người ấy vẫn không thấy Ta khi tìm kiếm khắp nơi.

Verse 11

ईश्वरेण समं पूर्वमहमासं वसुन्धरे ॥ तस्यैव तप्यमानस्य सालङ्कायनकस्य ह ॥

Thuở trước, hỡi Vasundharā, Ta đã ở cùng với Đấng Īśvara; quả thật, liên hệ đến chính Sālaṅkāyana ấy đang chuyên tâm khổ hạnh.

Verse 12

तस्मिन्क्षेत्रे हरो देवो मत्स्व रूपेण संयुतः ॥ शालग्रामे गिरौ तस्मिञ्छिलारूपेण तिष्ठति ॥

Trong thánh địa ấy, thần Hara—hợp nhất với chính hình tướng của Ta—an trụ trên núi Śālagrāma kia dưới dạng một khối đá.

Verse 13

अहं तिष्ठामि तत्रैव गिरिरूपेण नित्यशः ॥ तस्मिञ्छिलाः समग्रास्तु मत्स्वरूपा न संशयः ॥

Ta cũng an trụ ngay tại đó, thường hằng trong hình tướng núi non; và mọi phiến đá nơi ấy hoàn toàn là chính hình tướng của Ta—không chút nghi ngờ.

Verse 14

पूजनीयाः प्रयत्नेन किंपुनश्चक्रलाञ्छिताः ॥ लिङ्गरूपेण च हरस्तत्र देवालये गिरौ ॥

Những phiến đá ấy đáng được tôn thờ với sự chuyên cần—huống chi những phiến mang dấu hiệu bánh xe (cakra); và thần Hara cũng ở đó, trong ngôi đền trên núi ấy, dưới dạng liṅga.

Verse 15

शिवनाभाः शिलास्तत्र चक्रनाभास्तथा शिलाः ॥ सोमेश्वराधिष्ठितस्तु शिवरूपो गिरिः स्मृतः

Tại đó có những tảng đá mang “rốn như của Śiva”, và cũng có những tảng đá mang “rốn như bánh xe (cakra)”. Núi ấy, do Someśvara ngự trị, được ghi nhớ là mang hình tướng của Śiva.

Verse 16

सोमेन तत्र संस्थाप्य स्वनाम्ना लिङ्गमुत्तमम् ॥ वर्षाणां तु सहस्रं वै स्वशापस्य निवृत्तये

Tại đó, Soma đã an lập một liṅga tối thượng mang chính danh hiệu của mình; và quả thật suốt một nghìn năm—để cho lời nguyền của chính mình được dứt trừ.

Verse 17

ततः शापाद्विनिर्मुक्तः तेजसा च परिप्लुतः ॥ स्वकं तेजोबलं प्राप्य तुष्टाव गिरिजा पतिम्

Rồi sau đó, được giải thoát khỏi lời nguyền và tràn ngập quang huy, khi đã phục hồi sức mạnh rực sáng của chính mình, Ngài tán thán Đấng là Phu quân của Girijā (Pārvatī).

Verse 18

सोमेश्वराच्च वरदमाविर्भूतं त्र्यम्बकम्

Và từ Someśvara, Tryambaka (Śiva) — Đấng ban ân phúc — đã hiển lộ.

Verse 19

शशाङ्कशेखरं दिव्यं सर्वदेवनमस्कृतम् ॥ पिनाकपाणिं देवेशं भक्तानामभयप्रदम्

Đấng đội vầng trăng làm miện, thiêng diệu và rạng ngời, được chư thiên đồng đảnh lễ; tay cầm Pināka, Chúa tể các thần, ban sự vô úy cho hàng tín đồ.

Verse 20

त्रिशूलिनं डमरुणा लसद्धस्तं वृषध्वजम् ॥ नानामुखैर्गणैर्जुष्टं नानारूपैर्भयानकैः

Ngài cầm tam xoa, tay rực sáng nắm ḍamaru, mang hiệu kỳ bò (vṛṣadhvaja); được các gaṇa nhiều mặt, nhiều hình tướng, uy nghi đáng sợ vây quanh.

Verse 21

त्रिपुरघ्नं महाकालमन्धकादिनिषूदनम् ॥ गजाजिनावृतं स्थाणुं व्याघ्रचर्मविभूषितम्

Ngài là Đấng diệt Tripura, Mahākāla, kẻ tiêu trừ Andhaka và các loài khác; Sthāṇu bất động, khoác da voi, trang sức bằng da hổ.

Verse 22

नागभोगोपवीतं च रुद्रमालाधरं प्रभुम् ॥ अरूपमपि सर्वेशं भक्तेच्छोपात्तविग्रहम्

Ngài lấy vòng rắn làm thánh tuyến (upavīta), mang tràng hạt rudrākṣa, là Đấng Tối Thượng; tuy vô tướng vẫn là Chúa tể muôn loài, nhưng tùy nguyện của người mộ đạo mà hiện thân hữu hình.

Verse 23

वह्निसोमार्क नयनं मनोवाचामगोचरम् ॥ जटाजूटप्रकटितं गङ्गासम्मार्ज्जितांहसम्

Ngài có đôi mắt là Lửa, Trăng và Mặt Trời; vượt ngoài tầm với của tâm và lời; hiển lộ với búi tóc jaṭā dày; tội lỗi được dòng Gaṅgā gột rửa.

Verse 24

कैलासनिलयं शम्भुं हिमाचलकृताश्रमम् ॥ एवं स्तुतस्तदा शम्भुरिन्दुं वचनमब्रवीत्

Śambhu, Đấng ngự tại Kailāsa, có đạo tràng dựng trên dãy Himālaya—được tán thán như vậy, bấy giờ Śambhu liền nói lời với Indu (Soma).

Verse 25

वरं वरय भद्रं ते यत्ते मनसि वर्तते ॥ दुर्लभं दर्शनं यस्मात् प्राप्तवानसि गोपते ॥

Hỡi Gopati, nguyện điều lành đến với ngươi; hãy chọn một ân huệ theo điều đang ở trong tâm. Vì ngươi đã đạt được sự chiêm kiến (darśana) vô cùng khó được.

Verse 26

सोम उवाच ॥ वरं ददासि चेद्देव मम लिङ्गे सदा वस ॥ एतल्लिङ्गस्य भक्तानां पूरयस्व मनोरथम् ॥

Soma nói: “Hỡi Thần, nếu Ngài ban ân huệ, xin Ngài hằng trú trong liṅga của ta. Xin làm viên mãn những ước nguyện của các bhakta của liṅga này.”

Verse 27

देवदेव उवाच ॥ विष्णुसान्निध्यमप्यत्र सदैव निवसाम्यहम् ॥ विशेषतस्त्वदीयेऽस्मिन्नद्यप्रभृतिगोपते ॥

Devadeva phán: “Tại đây Ta hằng trú, cùng với sự hiện diện (sānnidhya) của Viṣṇu nữa. Và đặc biệt, hỡi Gopati, từ hôm nay trở đi Ta sẽ an trú trong (liṅga) thuộc về ngươi.”

Verse 28

वरान्दास्यामि भद्रं ते देवानामपि दुर्लभान् ॥ सालङ्कायनकाख्यस्य मुनेस्तपसो बलात् ॥

Nguyện điều lành đến với ngươi; Ta sẽ ban cho ngươi những ân huệ mà ngay cả chư thiên cũng khó đạt được, nhờ sức mạnh khổ hạnh (tapas) của vị hiền triết mang danh Sālaṅkāyanaka.

Verse 29

विष्णुना सह सम्मन्त्र्य स्थितावावां कलानिधे ॥ शालग्रामगिरिर्विष्णुरहं सोमेश्वराभिधः ॥

Hỡi Kalanidhi (Chúa của các tuần trăng, tức Mặt Trăng), sau khi cùng Viṣṇu nghị bàn, chúng ta hai vị đã an trú tại đây. Núi Śāligrāma chính là Viṣṇu, còn Ta được biết đến với danh hiệu Someśvara.

Verse 30

तयोः पर्वतयोऱ्या वै शिला विष्णुशिवाभिधा ॥ रेवया च कृतं पूर्वं तपः शिवसुतुष्टिदम् ॥

Tảng đá thuộc về hai ngọn núi ấy quả thật được gọi là ‘Viṣṇu–Śiva’. Và thuở xưa, Revā đã tu khổ hạnh—một khổ hạnh khiến Śiva hoan hỷ.

Verse 31

मम त्वत्सदृशः पुत्रो भूयादिति मनीषया ॥ अहं कस्यापि न सुतः किं करोमीति चिन्तयन् ॥

Với ý nguyện: “Ước sao ta có một người con giống như ngươi,” nàng đã cầu nguyện/hành trì. (Ngài tự nghĩ:) “Ta chẳng là con của ai—ta phải làm gì đây?” rồi suy tư như vậy.

Verse 32

रेवायास्तु वरो देयस्त्ववश्यं मृगलाञ्छन ॥ निश्चित्यैवं तदा प्रोक्तः प्रसन्नेनान्तरात्मना ॥

Hỡi Đấng mang dấu hươu! Nhất định phải ban một ân huệ cho Revā. Quyết định như vậy, Ngài liền nói với nội tâm an nhiên hoan hỷ.

Verse 33

लिङ्गरूपेण ते देवि गजाननपुरस्कृतः ॥ गर्भे तव वसिष्यामि पुत्रो भूत्वा शिवप्रिये ॥

Hỡi Nữ thần, trong hình tướng liṅga, với Gajānana đi trước/đồng hành, Ta sẽ ngự trong thai của nàng, trở thành một người con, hỡi người yêu dấu của Śiva.

Verse 34

मम त्वमपरा मूर्तिः ख्याता जलमयी शिवा ॥ शिवशक्तिविभेदेन आवामेकत्रसंस्थितौ ॥

Nàng là hiện thân khác của Ta, nổi danh là Śivā mang bản tính nước. Do sự phân biệt giữa Śiva và Śakti, hai chúng ta cùng an lập tại một nơi.

Verse 35

एवं दत्तवरा रेवा मत्सान्निध्यमिहागता ॥ रेवाखण्डमिति ख्यातं ततः प्रभृति गोपते ॥

Như vậy, Revā sau khi được ban ân phúc đã đến đây, vào trước sự hiện diện của ta; từ đó trở đi, hỡi chúa tể của những người chăn bò, nơi này được gọi là Revā-khaṇḍa.

Verse 36

गण्डक्यापि पुरा तप्तं वर्षाणामयुतं विधो ॥ शीर्णपर्णाशनं कृत्वा वायुभक्षा अप्यनन्तरम् ॥

Hỡi bậc hiền triết, Gaṇḍakī thuở xưa cũng đã tu khổ hạnh suốt mười nghìn năm; ban đầu sống bằng lá héo khô, rồi về sau thậm chí chỉ lấy không khí làm thực dưỡng.

Verse 37

उवाच मधुरं वाक्यं प्रीतः प्रणतवत्सलः ॥ गण्डकि त्वां प्रसन्नोऽस्मि तपसा विस्मितोऽनघे ॥

Hài lòng và đầy thương mến đối với người cúi lạy cung kính, Ngài nói lời dịu ngọt: “Hỡi Gaṇḍakī, Ta đã mãn nguyện về nàng; bởi khổ hạnh của nàng, Ta kinh ngạc, ôi người vô tỳ vết.”

Verse 38

अनविच्छिन्नया भक्त्या वरं वरय सुव्रते ॥ किं देयं तद्वदस्वाशु प्रीतोऽस्मि वरवर्णिनि ॥

“Nhờ lòng sùng kính không gián đoạn, hỡi người giữ hạnh nguyện cao quý, hãy chọn một ân huệ. Hãy nói ngay điều gì nên được ban; hỡi người có thân thể đoan mỹ, Ta đã hoan hỷ.”

Verse 39

गण्डक्यपि पुरा दृष्ट्वा शंखचक्रगदाधरम् ॥ दण्डवत्प्रणता भूत्वा ततः स्तोतुं प्रचक्रमे ॥

Bấy giờ Gaṇḍakī, khi thấy Ngài mang ốc tù và, đĩa thần và chùy, liền phủ phục đảnh lễ theo nghi thức daṇḍavat, rồi bắt đầu cất lời tán thán Ngài.

Verse 40

अहो देव मया दृष्टो दुर्दर्शो योगिनामपि ॥ त्वया सर्वमिदं सृष्टं जगत्स्थावरजङ्गमम् ॥

Ôi Thần linh! Con đã được chiêm bái Ngài—Đấng mà ngay cả các yogin cũng khó thấy. Chính Ngài đã tạo dựng toàn thể thế giới này, cả bất động lẫn hữu động.

Verse 41

तदनु त्वं प्रविष्टोऽसि पुरुषस्तेन चोच्यते ॥ त्वल्लीलोन्मीलिते विश्वे कः स्वतन्त्रोऽस्ति वै पुमान् ॥

Rồi sau đó Ngài đi vào trong ấy; vì thế Ngài được gọi là ‘Puruṣa’. Trong vũ trụ được khai mở bởi cuộc hí lộng (līlā) của Ngài, ai có thể thật sự tự chủ?

Verse 42

अनाद्यन्तमपर्यन्तं यद्ब्रह्म श्रुतिबोधितम् ॥ तदेव त्वं महाविष्णो यस्त्वां वेद स वेदवित् ॥

Brahman vô thủy vô chung, vượt ngoài mọi giới hạn, như Śruti (Veda) đã chỉ dạy—chính là Ngài, ôi Mahāviṣṇu. Ai biết Ngài, người ấy mới thật là bậc thông hiểu Veda.

Verse 43

तवैवाद्या जगन्माता या शक्तिः परमा स्मृता ॥ तां योगमायां प्रकृतिं प्रधानमिति चक्षते ॥

Chính Ngài sở hữu Đấng Mẹ Thế Gian nguyên sơ, quyền năng tối thượng được Smṛti ghi nhớ. Bà được gọi là Yogamāyā, là Prakṛti, và cũng là Pradhāna.

Verse 44

निर्गुणः पुरुषोऽव्यक्तश्चित्स्वरूपो निरञ्जनः ॥ आनन्दरूपः शुद्धात्मा ह्यकर्त्ता निर्विकारकः ॥

Puruṣa là bậc vô thuộc tính (nirguṇa), vô hiển (avyakta), mang bản tính của ý thức (cit), và thanh tịnh không nhiễm. Ngài là hình thái của hỷ lạc (ānanda), là Tự Ngã thuần khiết; thật vậy, vô tác giả và bất biến.

Verse 45

स्वां योगमायामाविश्य कर्तृत्वं प्राप्तवानसि ॥ प्रकृत्या सृज्यमानेऽस्मिन्द्रष्टा साक्षी निगद्यते ॥

Ngự nhập vào Yoga-māyā của chính Ngài, Ngài nhận lấy địa vị như kẻ tác tạo. Nhưng khi sự sáng tạo vận hành qua Prakṛti, Ngài được gọi là Đấng thấy và là hiện diện chứng tri.

Verse 46

स्फटिके हि यथा स्वच्छे जपा कुसुमरागतः ॥ प्रकाश्यते त्वप्रकाशाज्ज्योतीरूपं नतास्मि तत् ॥

Như sắc hoa dâm bụt hiện rõ trong pha lê trong suốt, cũng vậy nhờ sự chiếu soi của Ngài, hình tướng của Ngài như ánh sáng được hiển lộ; con xin đảnh lễ nơi ấy.

Verse 47

ब्रह्मादयोऽपि कवयो न विदन्ति यथार्थतः ॥ तत्कथं वेद्म्यहं मूढा तव रूपं निरञ्जनम् ॥

Ngay cả Brahmā và các bậc hiền triết thi sĩ cũng không biết đúng như thật. Vậy thì con, kẻ mê muội, làm sao hiểu được hình tướng vô cấu của Ngài?

Verse 48

मूढस्य जगतो मध्ये स्थिता किञ्चिदजानती ॥ त्वया धृता कृता चास्मि योग्यायोग्यमविन्दती ॥

Ở giữa thế gian mê lầm, biết chẳng bao nhiêu, con được Ngài nâng đỡ và nhào nặn; thế mà con vẫn gặp cả điều hợp lẽ và điều không hợp lẽ.

Verse 49

तेन लोके महत्त्वं च त्वत्प्रसादेन चैषिता ॥ ययाचेऽज्ञातयोदार तन्मे दातुं त्वमर्हसि ॥

Vì thế, nhờ ân sủng của Ngài, con đã cầu mong sự tôn quý ở đời. Ôi bậc cao quý rộng lòng, con đã xin trong vô minh; nhưng Ngài xứng đáng ban điều ấy cho con.

Verse 50

दयालुरसि दीनेषु नेति मां न वद प्रभो ॥ ततः प्रोवाच भगवान्देवि यद्यत्त्वमिच्छसि ॥

Lạy Chúa Tể, Ngài đầy lòng từ mẫn đối với kẻ khốn cùng; xin đừng nói với con lời ‘không’. Bấy giờ Đức Thế Tôn phán: “Này Nữ Thần, điều gì nàng mong muốn…”

Verse 51

तद्याचय वरारोहे अदेयमपि सर्वथा ॥ यद्दुर्लभं मनुष्याणां शीघ्रं याचय मां प्रति ॥

Vì vậy, hỡi người có dáng hông đẹp, hãy xin ta một ân huệ—dẫu là điều hoàn toàn bị xem là ‘không thể ban’. Điều gì khó được đối với loài người, hãy mau xin từ ta.

Verse 52

मद्दर्शनमनु प्राप्य को वा अपूर्णो मनोरथः ॥ ततो हिमांशो सा देवी गण्डकी लोकतारिणी ॥

Sau khi được chiêm bái (darśana) Ta, ước nguyện nào còn có thể dang dở? Khi ấy, hỡi người tựa vầng trăng, Nữ Thần ấy—Gaṇḍakī, đấng cứu độ các cõi—hiện ra.

Verse 53

प्राञ्जलिः प्रणता भूत्वा मधुरं वाक्यमब्रवीत् ॥ यदि देव प्रसन्नोऽसि देयो मे वाञ्छितो वरः ॥

Chắp tay, cúi mình đảnh lễ, nàng nói lời dịu ngọt: “Lạy Thần, nếu Ngài hoan hỷ, xin ban cho con ân huệ mà con hằng ước nguyện.”

Verse 54

मम गर्भगतो भूत्वा विष्णो मत्पुत्रतां व्रज ॥ ततः प्रसन्नो भगवान्श्चिन्तयामास गोपते ॥

“Xin Ngài vào trong thai tạng của con, hỡi Viṣṇu, và trở thành con trai của con.” Bấy giờ Đức Bhagavān hoan hỷ trầm tư—hỡi gopati (đấng hộ trì).

Verse 55

इत्येवं कृपया देवो निश्चित्य मनसा स्वयम्॥ गण्डकीमवदत्प्रीतः शृणु देवि वचो मम॥

Như vậy, vì lòng từ mẫn, vị Thần tự quyết định trong tâm mình; rồi hoan hỷ nói với Gaṇḍakī: “Hỡi Nữ Thần, hãy lắng nghe lời của ta.”

Verse 56

शालग्रामशिलारूपी तव गर्भगतः सदा॥ स्थास्यामि तव पुत्रत्वे भक्तानुग्रहकारणात्॥

“Mang hình tướng đá Śālagrāma, ta sẽ luôn ở trong thai của nàng; vì để ban ân cho các tín đồ, ta sẽ an trụ như ‘người con’ của nàng.”

Verse 57

मत्सान्निध्यान्नदीनां त्वमतिश्रेष्ठा भविष्यसि॥ दर्शनात्स्पर्शनात्स्नानात्पानाच्चैवावगाहनात्॥

“Nhờ sự hiện diện gần gũi của ta, nàng sẽ trở thành bậc tối thắng trong các dòng sông—do công đức từ việc chiêm ngưỡng, chạm đến, tắm gội, uống, và dìm mình (trong nàng).”

Verse 58

हरिष्यसि महापापं वाङ्मनःकायसम्भवम्॥ यः स्नास्यति विधानॆन देवर्षिपितृतर्पकः॥

“Nàng sẽ trừ diệt đại tội phát sinh từ lời nói, ý nghĩ và thân hành. Ai tắm theo đúng nghi thức, dâng lễ tarpaṇa làm thỏa mãn chư thiên, các ṛṣi và tổ tiên…”

Verse 59

तर्पयेत्स्वपितॄंश्चापि तारयित्वा दिवं नयेत्॥ स्वयं मम प्रियो भूत्वा ब्रह्मलोके गमिष्यति॥

“…người ấy cũng nên làm tarpaṇa để làm thỏa mãn tổ tiên của mình; sau khi cứu độ họ, sẽ dẫn họ lên cõi trời. Trở nên người được ta yêu mến, chính người ấy sẽ đi đến Brahmaloka.”

Verse 60

यदि त्वय्युत्सृजेत्प्राणान् मम कर्मपरायणः॥ सोऽपि याति मम स्थानं यत्र गत्वा न शोचति॥

Nếu người chuyên tâm phụng hành các pháp lệnh của Ta mà xả bỏ sinh mạng ngay nơi ngươi, người ấy cũng đến được thánh cảnh của Ta; đã đến đó rồi thì không còn sầu muộn nữa.

Verse 61

एवं दत्त्वा वरान्देव्यै तत्रैवान्तरधीयत॥ ततः प्रभृति तिष्ठामः क्षेत्रेऽस्मिञ्छशलाञ्छन॥

Như vậy, sau khi ban các ân phúc cho Thánh Nữ, Ngài liền ẩn mất ngay tại đó. Từ thời khắc ấy trở đi, chúng ta an trú trong thánh địa này, hỡi Đấng mang dấu thỏ (śaśa-lāñchana).

Verse 62

अहं च भगवान्विष्णुर्भक्तेच्छोपात्तविग्रहः॥ एवमुक्त्वा द्विजपतिमन्वगृह्णाद्धरः प्रभुः॥

“Và Ta chính là Bhagavān Viṣṇu, đấng thọ nhận hình tướng tùy theo ước nguyện của người mộ đạo.” Nói vậy xong, Chúa tể Hari liền tiếp nhận và gia hộ vị đứng đầu hàng dvija.

Verse 63

प्रभासयन्नुडुपतेरङ्गानि प्रममार्ज ह॥ शङ्करेण करेणापि नीरुजानि विधाय च॥

Ngài làm rạng chiếu các chi thể của chúa tể tinh tú (Candra) và lau chùi cho thanh sạch; lại nhờ chính bàn tay của Śaṅkara, khiến chúng trở nên vô bệnh.

Verse 64

रावणेन प्रकटिता जलधारा अतिपुण्यदा॥ बाणगङ्गेति विख्याता या स्नाता चाघहारिणी॥

Dòng nước do Rāvaṇa làm hiển lộ này ban phước đức thù thắng. Nó nổi danh là “Bāṇa-Gaṅgā”; ai tắm trong đó được nói là trừ diệt tội lỗi.

Verse 65

सोमेशात्पूर्व दिग्भागे रावणस्य तपोवनम् ॥ यत्र स्थित्वा त्रिरात्रेण तपसः फलमश्रुते ॥

Về phía đông của Someśa có khu rừng khổ hạnh của Rāvaṇa; ai ở đó ba đêm thì được nói là đạt quả báo của sự tu khổ hạnh.

Verse 66

यत्र नृत्येन देवेशस्तुष्टस्तस्मै वरं ददौ ॥ तेन रावणनृत्येन प्रख्यातो नर्त्तनाचलः ॥

Tại đó, nhờ điệu vũ của ông, Đấng Chúa tể của chư thiên hoan hỷ và ban cho một ân huệ; vì điệu múa của Rāvaṇa ấy, ngọn núi trở nên nổi danh là Narttanācala (“Núi Vũ”).

Verse 67

स्नात्वा तु बाणगङ्गायां दृष्ट्वा बाणेश्वरं प्रभुम् ॥ गङ्गास्नानफलं प्राप्य मोदते देववद्दिवि ॥

Tắm trong Bāṇagaṅgā và chiêm bái Đức Chúa Bāṇeśvara, người ấy đạt công đức như tắm sông Gaṅgā và hoan hỷ nơi thiên giới như chư thiên.

Verse 68

सालङ्कायनकोऽप्याशु क्षेत्रे तस्मिन्परं मम ॥ शालग्रামে महातीव्रमास्थितं परमं तपः ॥

Và Sālaṅkāyana cũng vậy, mau chóng, tại thánh địa tối thượng của Ta, ở Śālagrāma, đã thực hành khổ hạnh tối thượng—vô cùng mãnh liệt và nghiêm khắc.

Verse 69

अन्यच्च ते प्रवक्ष्यामि परं गुह्यं वसुन्धरे ॥ तप्यतस्तस्य तु मुने रीश्वरेण समं सुतम् ॥

Và Ta sẽ nói với nàng điều khác nữa—cực kỳ bí mật, hỡi Vasundharā: khi vị hiền triết ấy vẫn tiếp tục tu khổ hạnh, ông đã phát nguyện cầu được một người con ngang bằng với Đấng Īśvara.

Verse 70

प्राप्यामिति परं भावं ज्ञात्वा देवो महेश्वरः ॥ सुन्दरं त्वपरं रूपं धृत्वा दृष्टिसुखावहम् ॥

Biết rõ ý định tối thượng của mình—“Ta sẽ đạt được một người con như vậy”—Thần Maheśvara liền mang một hình tướng khác, đẹp đẽ và làm hoan hỷ cho mắt nhìn.

Verse 71

सालङ्कायनपुत्रत्वं योगमायामुपाश्रितः ॥ प्राप्तोऽपि तं न जानाति दक्षिणं पाश्वर्मास्थितः ॥

Nương tựa Yogamāyā, Ngài đạt địa vị làm con của Sālaṅkāyana; nhưng vị hiền triết vẫn không nhận ra, vì Ngài đứng ở phía bên phải.

Verse 72

मायायोगबलोपेतस्त्र्यक्षो वै शूलपाणिधृक् ॥ रूपवान् गुणवांश्चैव वपुषादित्यसन्निभः ॥

Được ban sức lực của māyā và yoga, Ngài quả thật có ba mắt và cầm cây tam xoa trong tay; dung mạo đoan nghiêm, đầy đủ phẩm tính, thân thể rực sáng như mặt trời.

Verse 73

उत्तिष्ठ मुनि शार्दूल सफलस्ते मनोरथः ॥ त्वद्दक्षिणाङ्गाज्जातोऽस्मि पुत्रस्ते शाधि मां प्रभो ॥

“Hãy đứng dậy, hỡi bậc hổ trong hàng hiền triết; ước nguyện của ngài đã thành. Từ phía bên phải của ngài, ta đã sinh ra làm con của ngài—xin dạy bảo ta, bậc Chúa tể.”

Verse 74

त्वया तपः समारब्धमीश्वरेण समं सुतम् ॥ प्राप्स्यामिति ततो मह्यं सदृशोऽन्यो न कश्चन ॥

“Ngài đã khởi tu khổ hạnh với ý nguyện: ‘Ta sẽ đạt được một người con ngang bằng với Īśvara’; vì thế, đối với ta, không ai khác có thể sánh với ngài.”

Verse 75

विचार्येति तवाहं वै जातोऽस्मि स्वयमेव च ॥ तपसाराधयन् देवं शङ्खचक्रगदाधरम्

Suy xét như vậy, quả thật ta đã tự mình sinh ra vì ngươi. Nhờ khổ hạnh, ta đã phụng thờ và làm đẹp lòng Đấng Chúa tể mang ốc tù và, đĩa luân và chùy.

Verse 76

प्राप्तोऽसि परमां सिद्धिं त्वत्पुत्रोऽहं यतः स्थितः ॥ श्रुत्वा तन्नन्दिनो वाक्यं प्रहृष्टवदनो मुनिः

Ngươi đã đạt thành tựu tối thượng, vì ta đang đứng đây với tư cách là con của ngươi. Nghe lời Nandin, gương mặt vị hiền triết rạng ngời hoan hỷ.

Verse 77

विस्मितस्तु तदोवाच कथं नाद्यापि मे हरिः ॥ दृग्गोचरत्‍वमायाति जातं चेत्तपसः फलम्

Kinh ngạc, ông nói: “Nếu quả của khổ hạnh ta thật đã phát sinh, cớ sao Hari đến nay vẫn chưa hiện trong tầm mắt ta?”

Verse 78

यावत्तं न समीक्षिष्ये तावन्न विरतं तपः ॥ अहमत्रैव वत्स्यामि यावदच्युतदर्शनम्

Chừng nào ta chưa được chiêm bái Ngài, khổ hạnh của ta sẽ chưa dừng. Ta sẽ ở ngay nơi này cho đến khi được kiến Acyuta.

Verse 79

त्वमपि योगेन मथुरां व्रज सत्वरम् ॥ मदाश्रमे तत्र पुण्ये धनं गोव्रजसङ्कुलम्

Ngươi cũng hãy dùng năng lực yoga mà mau đến Mathurā. Ở đó, tại đạo tràng thanh tịnh của ta, có của cải—một vùng đông đúc các xóm làng mục đồng của Govraja.

Verse 80

अमुष्यायणमादाय शीघ्रमत्र समानय

“Hãy đưa Amuṣyāyaṇa theo, rồi mau chóng dẫn người ấy đến đây.”

Verse 81

ततस्त्वाज्ञां समादाय नन्दी सत्वरमाव्रजत् ॥ गत्वा च मथुरां तस्य ऋषेराश्रममीक्ष्य च

Bấy giờ, sau khi nhận mệnh lệnh, Nandin lập tức lên đường. Đến Mathurā, thấy đạo tràng (āśrama) của vị hiền triết ấy, rồi tiến hành theo lẽ phải.

Verse 82

सालङ्कायनशिष्योऽपि अमुष्यायणसंज्ञितः ॥ सर्वत्र कुशलं साधो प्रभावात्तु गुरोर्मम

“Ta cũng là đệ tử của Sālaṅkāyana, được gọi là Amuṣyāyaṇa. Hỡi bậc hiền thiện, nhờ uy lực của thầy ta mà khắp nơi đều an lành.”

Verse 83

गुरोश्च कुशलं ब्रूहि कुत्रास्ते स तपोधनः ॥ भवान् कुतः समायातः किमत्रागमकारणम्

“Xin hãy nói cho biết thầy được an khang chăng. Vị khổ hạnh giàu công phu ấy hiện ở đâu? Ngài từ đâu đến, và vì sao đến nơi này?”

Verse 84

तन्मे विस्तरतो ब्रूहि अर्घ्यश्चैवोपगृह्यताम् ॥ इत्युक्तः सोऽर्घ्यमादाय विश्रम्य च ततो गुरोः

“Xin hãy thuật cho ta tường tận, và cũng xin nhận lễ arghya này.” Được thưa như vậy, người ấy nhận arghya, nghỉ ngơi rồi sau đó tiếp lời về vị thầy.

Verse 85

वृत्तान्तं कथयामास त्वागमस्य च कारणम् ॥ ततस्तेनैव सहितो गोधनं तत्प्रगृह्य च ॥

Ông thuật lại toàn bộ sự tình và cả nguyên do cho sự quang lâm của ngài; rồi cùng với người ấy, ông thu gom gōdhana (tài sản là đàn bò) và lên đường.

Verse 86

दिनैः कतिपयैश्चैव गण्डकीतीरमाश्रितः ॥ शनैरुत्तीर्य च ततस्त्रिवेणीं प्राप्य हर्षितः ॥

Sau vài ngày, ông đến bờ sông Gaṇḍakī và nương trú tại đó; rồi từ tốn vượt qua, đến Triveṇī thì lòng hoan hỷ.

Verse 87

देविका नाम देवानां प्रभावाच्च तपस्यताम् ॥ नियमार्थं समुद्भूता गण्डक्याः मिलिता शुभा ॥

Một dòng sông tên Devikā, do uy lực của chư thiên và các vị khổ hạnh mà phát sinh, hiện khởi vì mục đích niyama (kỷ luật tôn giáo), và cát tường hợp lưu với Gaṇḍakī.

Verse 88

आश्रमादपरा चासीत्त्पुलस्त्यपुलहाश्रमात् ॥ गण्डक्या मिलिता सापि त्रिवेणी गण्डकीत्यभूत् ॥

Lại có một dòng khác từ đạo tràng—từ āśrama của Pulastya và Pulaha; dòng ấy cũng hợp lưu với Gaṇḍakī, và Triveṇī vì thế được biết đến với danh xưng “Gaṇḍakī”.

Verse 89

कामिकं तन्महातीर्थं पितॄणामतिवल्लभम् ॥ तत्र स्थितं महालिङ्गं त्रिजलेश्वरसंज्ञितम् ॥

Thánh địa lớn ấy gọi là “Kāmika”, vô cùng được các pitṛ (tổ tiên) yêu quý; tại đó có một Mahāliṅga, được xưng danh là Trijaleśvara.

Verse 90

मुक्तिभुक्तिप्रदं देवि दर्शनादघनाशनम् ॥

Hỡi Nữ Thần, điều ấy ban cả giải thoát (mokṣa) lẫn quả phúc thế gian; chỉ cần chiêm bái cũng diệt trừ tội lỗi.

Verse 91

वेणीमाधवनाम्ना अपि यत्र विष्णुः स्वयं स्थितः ॥ गङ्गा च यमुना चैव सरस्वत्यपरा नदी ॥

Nơi ấy còn được gọi là Veṇīmādhava, nơi chính Viṣṇu ngự trị—tại đó có sông Gaṅgā, Yamunā và một dòng nữa là Sarasvatī.

Verse 92

सर्वेषां चैव देवानामृषीणां सरसामपि ॥ सर्वेषां चैव तीर्थानां समाजस्तत्र मे श्रुतः ॥

Tại đó, như ta đã nghe, có sự hội tụ của hết thảy chư thiên, các bậc ṛṣi, và cả những hồ thiêng; đồng thời cũng là nơi quy tụ của mọi tīrtha.

Verse 93

यत्राप्लुता दिवं यान्ति मृता मुक्तिं प्रयान्ति च ॥ तीर्थराज इति ख्यातं तत्तीर्थं केशवप्रियम् ॥

Nơi mà người đã tắm sẽ lên cõi trời, và người chết (tại đó) sẽ đạt giải thoát; tīrtha ấy nổi danh là ‘Tīrtharāja’, được Keśava yêu quý.

Verse 94

सैव त्रिवेणी विख्याता किमपूर्वां प्रशंससि ॥ एतद्गुह्यतमं प्रोक्तं त्वया विष्णो न संशयः ॥

Chính Triveṇī ấy vốn đã nổi tiếng—cớ sao Ngài lại ca ngợi như điều chưa từng có? Hỡi Viṣṇu, điều tối mật này chính Ngài đã nói ra; không còn nghi ngờ.

Verse 95

तत्कथ्यतां महाभाग लोकानां हितकाम्यया ॥ मय्यनुक्रोशबुद्ध्या च कृपां कुरु दयानिधे ॥

Bạch bậc đại phúc đức, xin hãy nói điều ấy vì mong cầu lợi ích cho muôn thế giới. Và với tâm thương xót đối với con, ô bậc biển cả của lòng từ, xin ban ân huệ.

Verse 96

श्रीवराह उवाच ॥ शृणुष्व देवि भद्रं ते यद्गुह्यं परि पृच्छसि ॥ अत्र ते कीर्तयिष्यामि सेतिहासां कथां शुभाम् ॥

Śrī Varāha phán: “Hỡi Nữ thần, hãy lắng nghe; nguyện điều lành đến với nàng. Về điều bí mật mà nàng hỏi, tại đây Ta sẽ thuật lại một câu chuyện cát tường, kèm theo truyền sử theo truyền thống.”

Verse 97

पुरा विष्णुस्तपस्तेपे लोकानां हितकाम्यया ॥ हिमालये गिरौ रम्ये देवतागणसेविते ॥

Thuở xưa, vì mong cầu lợi ích cho các thế giới, Viṣṇu đã tu khổ hạnh trên dãy Hi-mã-lạp-sơn, trên ngọn núi đẹp đẽ được các đoàn chư thiên thường lui tới phụng sự.

Verse 98

ततो बहुतिथे काले याते सति तपस्यतः ॥ तीव्रं तेजः प्रादुरासीद्येन लोकाश्चराचराः ॥

Rồi khi thời gian rất lâu trôi qua trong lúc Ngài chuyên chú khổ hạnh, một quang minh mãnh liệt hiện ra; do đó các thế giới, cả hữu động lẫn vô động, đều bị tác động.

Verse 99

तस्योष्मणा समुद्भूतः स्वेदपूरस्तु गण्डयोः ॥ तेन जाता धुनी दिव्या लोकानामघहारिणी ॥

Từ sức nóng ấy, trên đôi má Ngài dâng lên dòng mồ hôi; từ đó sinh ra một dòng sông thiêng, có năng lực trừ diệt tội lỗi của các thế giới.

Verse 100

देवाः सर्वे ततो जग्मुर्ब्रह्माणं प्रति चोत्सुकाः ॥ पप्रच्छुः प्रभवं तस्य प्रणम्य च पुनःपुनः ॥

Bấy giờ tất cả chư thiên hăm hở đến yết kiến Phạm Thiên; sau khi đảnh lễ nhiều lần, họ hỏi về nguồn gốc của ánh quang/hiện tượng phi thường ấy.

Verse 101

ब्रह्मापि हि न जानाति मोहितस्तस्य मायया ॥ ततो देवैः समं ब्रह्मा शङ्करं प्रत्युपस्थितः ॥

Ngay cả Phạm Thiên cũng không biết, vì bị māyā của Ngài làm mê hoặc. Bấy giờ Phạm Thiên cùng với chư thiên đến gần Śaṅkara.

Verse 102

तं दृष्ट्वा सहसा देवैः समेतं प्रत्युपस्थितम् ॥ पप्रच्छ तं महादेवस्तदामनकारणम् ॥

Thấy Phạm Thiên bất chợt đến cùng chư thiên và đứng trước mặt mình, Mahādeva liền hỏi nguyên do của sự đến ấy.

Verse 103

ब्रह्मा तं च महादेवं पप्रच्छ प्रणतः स्थितः ॥ अत्यद्भुतं महत्तेजश्चाद्भुतं किं महेश्वर ॥

Phạm Thiên đứng với lòng cung kính, đảnh lễ rồi hỏi Mahādeva: “Bạch Maheśvara, một đại quang minh vô cùng kỳ diệu đã hiện ra; điều kỳ diệu này là gì?”

Verse 104

येन प्रत्याहता क्ष्मा असौ जगद्व्यतिकरावहा ॥ किन्नु स्यात्कथमेतेत्स्यात्कश्चास्य प्रभवो विभो ॥

Bởi điều ấy mà trái đất này như bị đánh động, gây xáo trộn cho thế gian: rốt cuộc đó là gì, vì sao có thể xảy ra như vậy, và nguồn gốc của nó là đâu, hỡi bậc Đại Năng?

Verse 105

शिवः क्षणं ततो ध्यात्वा ब्रह्माद्यान् प्रत्युवाच ह ।। महसोऽस्य समुत्पत्तिं महतो दर्शयामि वः ॥

Śiva suy niệm trong giây lát rồi đáp lời Brahmā và chư thiên: “Ta sẽ chỉ cho các ngươi sự phát sinh của đại quang minh này và sự vĩ đại gắn liền với nó.”

Verse 106

जगाम देवसहितः सोमः सहगणः प्रभुः ।। यत्रास्ते भगवान् विष्णुर्महता तपसान्वितः ॥

Soma, bậc chúa tể, cùng chư thiên và đoàn tùy thuộc đã đến nơi Đức Bhagavān Viṣṇu ngự, đầy đủ đại khổ hạnh (tapas).

Verse 107

उवाच परमप्रीतस्तदा शम्भुः स्मयन्निव ।। तपस्यसि किमिच्छन्तस्त्वं कर्ता जगतां प्रभुः ॥

Bấy giờ Śambhu vô cùng hoan hỷ, như thể mỉm cười, nói rằng: “Ngài là đấng tạo tác, là chúa tể các thế giới—vì mong cầu điều gì mà thực hành khổ hạnh (tapas)?”

Verse 108

सर्वाधारोऽखिलाध्यक्षस्तत्किं यत्तव दुर्लभम् ।। एवमुक्तः प्रत्युवाच प्रणम्य जगतां प्रभुः ॥

“Ngài là chỗ nương tựa của hết thảy và là đấng giám sát mọi sự—điều gì có thể là khó đạt đối với Ngài?” Được nói như vậy, Chúa tể các thế giới cúi lạy rồi đáp lời.

Verse 109

त्वद्दर्शनममनुप्राप्य कृतार्थोऽस्मि जगत्पते ।

“Bạch Jagatpati, nhờ được chiêm bái (darśana) Ngài, con nay đã viên mãn, toại nguyện.”

Verse 110

शिव उवाच ।। मुक्तिक्षेत्रमिदं देव दर्शनादेव मुक्तिदम् ।। गण्डस्वेदोद्भवा यत्र गण्डकी सरितां वरा ॥

Śiva nói: “Hỡi thần, đây là thánh địa giải thoát; chỉ cần chiêm bái cũng ban giải thoát. Tại đây, sông Gaṇḍakī—bậc nhất trong các dòng sông—phát sinh từ mồ hôi nơi má (gaṇḍa).”

Verse 111

भविष्यति न सन्देहो यस्या गर्भे भविष्यति ।। त्वयि स्थिते जगन्नाथे तव सान्निध्यकारणात् ॥

“Không còn nghi ngờ: điều gì sẽ phát sinh trong thai của nàng ắt sẽ thành tựu; vì Ngài ngự tại đây, hỡi Jagannātha—Chúa tể thế gian—do chính nhân duyên cận kề của Ngài.”

Verse 112

अहं ब्रह्मा च देवाश्च ऋषिभिः सह केशव ।। सर्वे वेदाश्च यज्ञाश्च सर्वतीर्थानि चाप्युत ॥

“Hỡi Keśava, ta—Brahmā—cùng chư thiên với các ṛṣi; quả thật toàn thể Veda, mọi lễ tế yajña, và hết thảy các thánh địa tīrtha nữa, hỡi Acyuta—đều hiện diện tụ hội tại đây.”

Verse 113

वसिष्यामः सदैवात्र गण्डक्यां जगतां पते ।। कार्त्तिकं सकलं मासं यः स्नास्यति नरः प्रभो ॥

“Hỡi Chúa tể muôn loài, chúng ta sẽ luôn ngụ tại đây bên sông Gaṇḍakī. Hỡi Prabhu, người nào tắm suốt trọn tháng Kārttika, …”

Verse 114

सर्वपापविनिर्मुक्तो मुक्तिभागी न संशयः ।। तीर्थानां परमं तीर्थं मङ्गलानां च मङ्गलम् ॥

“Được giải thoát khỏi mọi tội lỗi, người ấy trở thành kẻ dự phần vào giải thoát—không còn nghi ngờ. Đây là tīrtha tối thượng trong các tīrtha, và là điều cát tường bậc nhất trong mọi cát tường.”

Verse 115

यत्र स्नानेन लभ्येत गङ्गास्नानफलं नरैः ॥ स्मरणाद्दर्शनात्स्पर्शान्निष्पापो जायते नरः

Tại nơi ấy, chỉ cần tắm gội thì người đời được quả phúc như tắm ở sông Gaṅgā; lại nhờ tưởng niệm, chiêm bái và chạm đến, con người trở nên sạch hết tội lỗi.

Verse 116

यस्यास्त्समतां कन्या लभेद्गङ्गां विना नदीम् ॥ यत्र सा परमा पुण्या गण्डकी भुक्तिमुक्तिदा

Không có Gaṅgā, còn con sông nào mà một thiếu nữ có thể nhận làm kẻ ngang hàng? Nơi nào có sông Gaṇḍakī tối thượng công đức ấy, sông được nói là ban cả hưởng thụ thế gian lẫn giải thoát.

Verse 117

अपरा देविका नाम्ना गण्डक्या सह संगता ॥ पुलस्त्यपुलहौ पूर्वं तेपाते परमं तपः

Một con sông khác tên Devikā hợp lưu cùng Gaṇḍakī; thuở xưa, Pulastya và Pulaha đã tu khổ hạnh tối thượng tại nơi ấy.

Verse 118

ततोऽभूद्ब्रह्मतनया पुण्या सा सरितां वरा ॥ गण्डक्या यत्र मिलिता ब्रह्मपुत्री यशस्विनी

Rồi một dòng sông thánh thiện—tối thắng trong các dòng sông—khởi sinh, được gọi là ái nữ của Phạm Thiên (Brahmā); nơi ‘Phạm Thiên nữ’ lừng danh ấy hội tụ với Gaṇḍakī thì được ca ngợi.

Verse 119

त्रिवेणी सा महापुण्या देवानामपि दुर्लभा ॥ धरे जानीहि तत्क्षेत्रं योजनं परमार्च्छितम्

Triveṇī ấy đại công đức, ngay cả chư thiên cũng khó được gặp. Hỡi Đất Mẹ, hãy biết thánh địa ấy trải rộng một yojana, được tôn kính tối thượng và đáng thờ phụng bậc nhất.

Verse 120

पुरा वेदनिधेः पुत्रौ जयो विजय एव च ॥ यजनाय गतौ राज्ञा वृत्तौ तौ कर्दमात्मजौ

Thuở xưa, hai con trai của Vedanidhi—Jaya và Vijaya—đi để chủ trì việc cử hành tế lễ (yajña); nhà vua đã mời và giao cho hai người con của Kardama ấy đảm nhiệm nghi lễ.

Verse 121

तृणबिन्दोः सुतौ पापौ जातौ दृष्ट्यैव सुव्रतौ ॥ यज्ञविद्यासुनिपुणौ वेदवेदाङ्गपारगौ

Hỡi bậc giữ giới hạnh tốt, hai con trai của Tṛṇabindu sinh ra ‘mang tội’ chỉ bởi một cái liếc nhìn; tuy vậy họ rất tinh thông các khoa học về yajña và đã thông đạt Veda cùng các Vedāṅga (phụ bộ).

Verse 122

पूजयन्तौ हरिं भक्त्या तन्निष्ठेन्द्रियमाणसौ ॥ ययोः पूजयतोर्नित्यं सान्निध्यं किल केशवः

Họ cả hai thờ phụng Hari bằng lòng sùng kính, với các căn và tâm đều an trú trong sự chuyên nhất ấy; người ta nói rằng Keśava luôn hiện diện bên cạnh hai vị thường hằng lễ bái.

Verse 123

ददाति पूजावसरे भक्त्या किल वशीकृतः ॥ मरुत्तेन कदाचित्तावाहूतौ कुशलौ द्विजौ

Vào lúc cúng bái, Ngài được nói là ban ân phúc, như thể bị lòng bhakti cảm hóa. Có một lần, Marutta đã thỉnh mời hai vị Bà-la-môn song sinh (dvija) tài giỏi ấy.

Verse 124

राज्ञा समाप्तयज्ञेन पूजयित्वा पुरस्कृतौ ॥ दक्षिणाभिस्तोषयित्वा विसृष्टौ गृह मागतौ

Khi nhà vua hoàn tất yajña, ngài tôn kính, lễ bái và đãi ngộ họ trọng hậu; sau khi làm họ thỏa lòng bằng dakṣiṇā (lễ vật cúng dường cho tư tế), ngài tiễn họ, và họ trở về nhà.

Verse 125

विभागं कर्त्तुमारब्धौ पस्पर्द्धाते परस्परम् ॥ समो विभागः कर्त्तव्य इति ज्येष्ठोऽभ्यभाषत ॥

Khi họ bắt đầu phân chia, họ tranh cãi với nhau. Bấy giờ người anh cả tuyên bố: “Phải chia phần cho công bằng, ngang nhau.”

Verse 126

विजयश्चाब्रवीच्चैनं येन लब्धं हि तस्य तत् ॥ जयोऽब्रवीदसामर्थ्यं मन्वानो मां ब्रवीषि किम् ॥

Vijaya nói với người ấy: “Quả thật, vật ấy thuộc về kẻ đã giành được nó.” Jaya đáp: “Ngươi nói với ta như vậy, phải chăng cho rằng ta bất lực?”

Verse 127

गजो भव मदान्धस्त्वं यो मामेवं प्रभाषसे ॥ एवं तौ ग्राहमातङ्गावभूतां शापतः पृथक् ॥

“Hãy hóa thành voi say cuồng đến mù lòa—kẻ đã nói với ta như thế!” Do lời nguyền, cả hai liền biến riêng rẽ: một thành cá sấu, một thành voi.

Verse 128

गण्डक्यामेव सञ्जातो ग्राहः पूर्वस्मृतिर्द्विजः ॥ त्रिवेणीक्षेत्रमध्ये तु जयोऽभूद्वै महान्गजः ॥

Ngay tại sông Gaṇḍakī, một con cá sấu được sinh ra—một vị dvija vẫn còn nhớ tiền kiếp. Còn giữa thánh địa Triveṇī, Jaya trở thành một voi lớn oai nghiêm.

Verse 129

करिशावैर्गजीभिश्च क्रीडमानो वने वसन् ॥ बहून्यब्दसहस्राणि व्यतीतानि तयोस्तदा ॥

Sống trong rừng, vui đùa cùng những voi con và voi cái, bấy giờ đối với cả hai đã trôi qua muôn ngàn năm tháng.

Verse 130

वने विहरतोर् भूमे शापमोहितयोः सतोः ॥ कदाचित्स गजः स्नातुं करेणु गणसंवृतः ॥

Hỡi Đất Mẹ, khi cả hai lang thang trong rừng, bị mê lầm bởi lời nguyền, có lần con voi ấy—được bầy voi cái vây quanh—đã đi đến để tắm gội thanh tịnh.

Verse 131

ततः पिण्डारके गता मम क्षेत्रे वसुन्धरे ॥

Rồi sau đó, hỡi Vasundharā (Đất Mẹ), họ đi đến Piṇḍāraka, trong miền thánh địa của Ta.

Verse 132

लोहर्गले ततो गत्वा सहस्रं चैव तिष्ठति ॥

Từ đó, sau khi đến Lohargala, người ấy lưu trú tại đó trọn một nghìn năm.

Verse 133

धरण्युवाच ॥ प्रयागे या त्रिवेणीति यत्र देवो महेश्वरः ॥ शूलटङ्क इति ख्यातः सोमेश इति चापरः ॥

Dharaṇī nói: “Tại Prayāga có nơi hợp lưu gọi là Triveṇī—ở đó thần Maheśvara được tôn xưng là Śūlaṭaṅka, và cũng được biết đến bằng một danh hiệu khác là Someśa.”

Verse 134

महर्लोकादयः सर्वे विस्मिताः सर्वतो दिशम् ॥ तस्य प्रभवमिच्छन्तो ज्ञातुं नेशुः कथंचन ॥

Tất cả chúng sinh, начиная từ Maharloka, đều kinh ngạc khắp mọi phương; dẫu mong biết nguồn gốc của điều ấy, họ vẫn không thể xác định được bằng bất cứ cách nào.

Verse 135

यत्र सृष्टिविधानार्थं कृत्वाश्रमपदं पृथक् ॥ सृष्टेर्विधानसामर्थ्यं यत्र लब्धं ततः परम् ॥

Tại nơi ấy, để thiết lập phép tắc của sự sáng tạo, một đạo tràng (āśrama) riêng biệt đã được dựng lập; và rồi từ đó, năng lực sắp đặt trật tự của công cuộc tạo hóa được đạt thành.

Verse 136

न ददासि गृहीत्वा यत्तस्माद्ग्राहत्वमाप्नुहि ॥ विजयोऽप्यब्रवीन्नूनमन्धीभूतोऽति किं धनैः ॥

“Ngươi không trao lại điều mình đã lấy; vì thế hãy đạt đến trạng thái bị nắm giữ bởi sự chấp thủ—trở thành kẻ bị bắt lấy.” Ngay cả Vijaya cũng nói: “Quả thật, của cải có ích gì nếu con người bị làm cho mù lòa quá mức?”

Verse 137

तत्त्वानि पीडितान्यासन्ननेकानि क्षयं ययुः ॥ ततो जलेश्वरॊ राजा भगवन्तं व्यजिज्ञपत् ॥

Nhiều tattva (nguyên lý) bị bức bách và đi đến suy hoại. Bấy giờ vua Jaleśvara liền thưa hỏi và khẩn cầu Đức Bhagavān.

Verse 138

तत्र स्नानेन तेजस्वी सूर्यलोके महीयते ॥ यदि प्राणैर्वियुज्येत मम लोके महीयते ॥

Tại đó, nhờ tắm gội, người rực sáng được tôn vinh trong Sūrya-loka (cõi Mặt Trời). Nếu tại đó mà lìa prāṇa (hơi thở sinh mệnh), người ấy được tôn vinh trong cõi của Ta.

Verse 139

एतत्त्रैधारिकं तीर्थं त्रिजटाभ्यः समुत्थितम् ॥ यत्र शम्भुः स्थितः साक्षान्महायोगी महेश्वरः ॥

Thánh địa Traidhārika này phát sinh từ (ba) búi tóc bện (jaṭā) của Trijaṭā. Tại đó, Śambhu hiện diện trực tiếp—bậc Mahāyogin, Maheśvara.

Verse 140

तत्राथ मुञ्चते प्राणाञ्छिवभक्तिपरायणः ॥ यक्षलोकमतिग्रम्य मम लोकं प्रपद्यते ॥

Rồi tại đó, người chuyên nhất nơi Śiva-bhakti liền xả bỏ hơi thở sinh mệnh; vượt qua cõi Yakṣa, người ấy đạt đến thế giới của Ta.

Verse 141

सोम उवाच ॥ शिवं सौम्यं उमाकान्तं भक्तानुग्रहकातरम् ॥ नतोऽस्मि पञ्चवदनं नीलकण्ठं त्रिलोचनम् ॥

Soma nói: “Con đảnh lễ Śiva—đấng hiền hòa, phu quân của Umā, luôn khắc khoải ban ân cho các tín đồ; con đảnh lễ đấng năm mặt, cổ xanh, ba mắt.”

Verse 142

ममैवान्या परा मूर्त्तिस्तं शशाङ्क न संशयः ॥ एतल्लिङ्गार्च्छकानां च भक्तानां मम सर्वदा ॥

Hỡi Śaśāṅka, không nghi ngờ gì, đó chính là một hóa thân khác, cao thượng hơn của Ta. Điều này luôn đúng đối với các tín đồ của Ta, kể cả những người thờ phụng liṅga.

Verse 143

दिव्यवर्षशतं तेपे विष्णुं चिन्तयती तदा ॥ ततः साक्षाज्जगन्नाथो हरिर्भक्तजनप्रियः ॥

Bấy giờ, trong khi quán niệm Viṣṇu, nàng tu khổ hạnh suốt một trăm năm thiên giới. Rồi Hari—Jagannātha, đấng được các tín đồ yêu kính—hiện ra trực tiếp.

Verse 144

प्रकृतैस्त्रिगुणैरस्मिन्सृज्यमानेऽपि नान्यथा ॥ सान्निध्यमात्रतो देव त्वयि स्फुरति कारणे ॥

Dẫu thế giới này được tạo tác bởi Prakṛti với ba guṇa, rốt cuộc cũng không khác: bạch Deva, chỉ nhờ sự hiện diện cận kề của Ngài mà nguyên lý nhân (căn nguyên) hiển lộ nơi Ngài.

Verse 145

किं याचितं निम्नगया नित्यं मत्सङ्गलुब्धया ॥ दास्यामि याचितं येन लोकानां भवमोक्षणम् ॥

Sông Niminagā, kẻ luôn khát khao được ở gần ta, đã cầu xin điều gì? Ta sẽ ban điều được cầu—nhờ đó muôn người được giải thoát khỏi vòng luân hồi (saṁsāra).

Verse 146

पश्यतस्तस्य तु विधोस्तत्रैवान्तरधीयत ॥ सोमेशाद्दक्षिणे भागे बाणेनाद्रिं विभिद्य वै ॥

Khi ông còn đang nhìn, vị Chúa ấy—Vidhu như vầng trăng—liền ẩn mất ngay tại đó. Rồi ở phía nam của Someśa, ông quả thật dùng mũi tên xuyên phá ngọn núi.

Verse 147

स तं न ज्ञायते जातं ममैवाराधने स्थितः ॥ अथ नन्दी प्रहस्याह महादेवाज्ञया मुनिम् ॥

Ông không nhận ra người ấy là kẻ vừa đến, dù người ấy đang đứng chuyên chú trong chính sự thờ phụng ta. Bấy giờ Nandin mỉm cười, theo lệnh Mahādeva, mà nói với vị hiền triết.

Verse 148

दृष्ट्वामुष्यायनं तत्र पृष्ट्वा नाम तमप्युत ॥ गृहे वित्ते च कुशलमपृच्छद्गोधनेषु च ॥

Thấy ông đến đó và cũng hỏi tên ông, người ấy liền thăm hỏi an lành—về gia thất, của cải, và cả về đàn bò cùng gia súc (godhāna).

Verse 149

त्रिवेणीमभितो यातोऽवगाहनपरायणः ॥ सिञ्चन्करेणूस्ताभिश्च सिच्यमानो जलं पिबन् ॥

Ông đi quanh Triveṇī, một lòng hướng đến nghi thức ngâm mình tắm gội. Vừa dùng tay rảy nước lên những voi cái, vừa bị chúng rảy lại, ông uống nước ấy.

Verse 150

स्वयं च पाययंस् ताश्च चिक्रिड प्रीतमानसः ॥ एवं संक्रीडतस्तत्र दैवयोगेन तस्य हि ॥

Chính ngài tự tay cho họ uống nước và vui đùa với tâm hoan hỷ. Khi ngài còn đang nô đùa tại đó, do sự hội tụ của thiên mệnh (đại định), biến cố kế tiếp đã xảy đến với ngài.

Verse 151

ग्राहः सम्प्रेरितः पूर्वं वैरयोगमनुस्मरन् ॥ जग्राह सुदृढं पादं गजोऽपि च विषाणतः ॥

Một con cá sấu, bị thúc đẩy bởi nhân duyên từ trước và nhớ lại mối thù oán, đã ngoạm chặt bàn chân voi; còn voi cũng dùng ngà mà đánh trả.

Verse 152

ग्राहं विव्याध सोऽप्येनमाकर्षयत तज्जले ॥ तयोऱ्युद्धं समभवदनेकाब्दं विकर्षणैः ॥

Voi đâm thủng cá sấu, nhưng cá sấu lại kéo voi vào chính dòng nước ấy. Cuộc giao chiến giữa hai bên kéo dài nhiều năm, với những lần giằng co liên tiếp.

Verse 153

आकर्षणैश्च बहुभिर्दन्तभेदैः परस्परम् ॥ प्रयुध्यतस्तयोरेवं मत्सरग्रस्तयोः सतॊः ॥

Với nhiều phen giằng kéo và những cú ngà đánh lẫn nhau, cả hai cứ thế giao chiến—bị chi phối bởi lòng ganh ghét và oán hận.

Verse 154

तेन विज्ञापितो देवो भगवान्भक्तवत्सलः ॥ सुदर्शनॆन चक्रेण ग्राहास्यं समपाटयत् ॥

Được ngài ấy khẩn cáo, Đức Thần—Bhagavān, đấng thương yêu người sùng tín—đã dùng đĩa Sudarśana mà chẻ toạc miệng cá sấu.

Verse 155

क्षिप्तं पुनः पुनस्तत्तु शिलाः सङ्घट्टयद्धरे ॥ सङ्घट्टनात्तु चक्रस्य शिलाश्चक्रेण लाञ्छिताः ॥

Những tảng đá ấy bị ném đi ném lại nhiều lần và va đập nhau trên mặt đất; do chạm vào Luân (cakra), các đá ấy được khắc dấu hiệu của cakra.

Verse 156

बाहुल्येन बभूवुर्हि तस्मिन्क्षेत्रे परे मम ॥ वज्रकीटैश्च ज्ञातानि सन्ततानि विलोकय ॥

Quả thật, trong thánh địa tối thượng của Ta, chúng trở nên vô cùng nhiều; và được nhận biết nhờ các vết ‘vajra-kīṭa’, hãy nhìn chuỗi liên tục của chúng.

Verse 157

न सन्देहस्त्वया कार्यस्त्रिवेणीं प्रति सुन्दरी ॥ त्रिवेणिक्षेत्रमहिमा एवं ते परिकीर्तितः ॥

Hỡi người đẹp, nàng chớ khởi nghi về Triveṇī; như vậy, sự vĩ đại của thánh địa Triveṇī đã được thuật lại cho nàng.

Verse 158

यदा च भरतो राजा पुलस्त्यस्याश्रमान्तिके ॥ स्थित्वा पर्यचरद्विष्णुं त्रिजलेशमपूजयत् ॥

Và khi vua Bharata, sau khi lưu trú gần đạo tràng của Pulastya, đã chí thành phụng sự Viṣṇu và thờ phụng Ngài như Trijaleśa, Chúa tể của ba dòng nước,

Verse 159

ततःप्रभृति तस्यासीद्भरतेनारतिः स्फुटम् ॥ पुनश्च मृगदेहान्ते जडः स भरतोऽभवत् ॥

Từ đó về sau, sự luyến chấp của Bharata khởi lên rõ rệt; rồi về sau, khi chấm dứt thân làm nai (tức sau một kiếp nai), Bharata ấy trở nên đần độn ở trạng thái kế tiếp.

Verse 160

तैनैव पूजितो यस्माज्जलेश्वर इति स्मृतः ॥ यस्य सम्पूजनाद्भक्त्या योगसिद्धिः प्रजायते ॥

Vì Ngài đã được Bharata thờ phụng đúng theo cách ấy, nên được ghi nhớ với danh xưng ‘Jaleśvara’; và do sự thờ phụng trọn vẹn bằng lòng sùng kính, thành tựu yoga (yoga-siddhi) được sinh khởi.

Verse 161

शालग्रামে परे क्षेत्रे यदाहं सुभगे स्थितः ॥ तत्र ज्ञात्वा जलेशेन स्तुतोऽहं वसुधे महि ॥

Hỡi người hữu phúc, khi Ta ngự tại thánh địa tối thượng ở Śālagrāma, thì ngay nơi ấy—sau khi nhận ra Ta—Jaleśa đã tán thán Ta, hỡi Vasudhā (Đất Mẹ).

Verse 162

ततो भक्तकृपावेशात्क्षिप्तवांस्तत्सुदर्शनम् ॥ प्रथमं पतितं यत्र तत्र तीर्थं ततोऽभवत् ॥

Rồi do lòng từ mẫn đối với người sùng đạo, Ngài phóng Sudarśana ấy; nơi nó rơi xuống lần đầu, nơi ấy liền trở thành một tīrtha (thánh địa) từ đó về sau.

Verse 163

भक्तसंरक्षणार्थाय मयाज्ञप्तं सुदर्शनम् ॥ यत्र यत्र भ्रमति तत्तत्र तत्राङ्किताः शिलाः ॥

Vì sự hộ trì các tín đồ, Sudarśana đã được Ta truyền lệnh; nó du hành đến đâu, thì tại đó những phiến đá đều được khắc ghi dấu ấn.

Verse 164

एवं तद्वै भ्रमाक्षिप्तं सर्वं चकमयं त्वभूत् ॥ ततः स पञ्चरात्राणि स्थित्वा वै विधिपूर्वकम् ॥

Như vậy, quả thật, do được phóng đi trong khi du hành, mọi nơi đều trở thành ‘cakra-maya’, tức tràn đầy các dấu ấn bánh xe (cakra); rồi Ngài lưu lại năm đêm theo đúng nghi thức.

Verse 165

गोधनान्यग्रतः कृत्वा हरिक्षेत्रं जगाम ह ॥ हरिणाधिष्ठितं क्षेत्रं पूजनीयं ततः स्मृतम् ॥

Đặt đàn gia súc đi trước, ông đến thánh địa của Hari. Nơi ấy—do Hari ngự trị—vì thế được ghi nhớ là đáng tôn thờ.

Verse 166

शालग्रामस्वरूपेण मया यत्र स्थितं स्वयम् ॥ स्वभक्तानां विशेषेण परमानन्ददायकम् ॥

Nơi Ta tự thân an trú trong hình tướng Śālagrāma—chốn ấy, đặc biệt đối với các tín đồ của Ta, ban tặng niềm an lạc tối thượng.

Verse 167

यदा नन्दी शूलपाणिर्गोधनेन पुरस्कृतः ॥ स्थितवांस्तद्दिनादेतत्ख्यातं हरिहरप्रभम् ॥

Khi Nandī—Śūlapāṇi—đứng với đàn gia súc được đặt ở phía trước, từ ngày ấy nơi này nổi danh là Harihara-prabha.

Verse 168

देवानामाटनाच्चैव देवाट इति संज्ञितम् ॥ तस्य देवस्य महिमा केन वक्तुं हि शक्यते ॥

Và do chư thiên từng du hành nơi đó, nên gọi là ‘Devāṭa’. Quả thật, ai có thể nói cho thỏa đáng về uy đức của vị thần ấy?

Verse 169

स शूलपाणिर्देवेशो भक्ताभयविधायकः ॥ मुनिभिर्देवगन्धर्वैः सेव्यतेऽचिन्त्यशक्तिमान् ॥

Śūlapāṇi ấy là Chúa tể chư thiên, ban sự vô úy cho các tín đồ; Ngài được các hiền triết và các gandharva cõi trời phụng sự—bậc có thần lực bất khả tư nghị.

Verse 170

तस्मिन्स्थाने महादेवः सालङ्कायनकस्य हि ॥ पुत्रत्वं नन्दिरूपेण प्राप्तः साक्षाच्छिवः प्रभुः ॥

Tại nơi ấy, Mahādeva—chính Thần Śiva, bậc Chúa tể—đã đạt địa vị làm con của Sālaṅkāyana, hiện thân dưới dạng Nandī.

Verse 171

स्वयं चैव महायोगी योगसिद्धिविधायकः ॥ आस्थितः परमं पीठं तीर्थे चैव त्रिधारके ॥

Và chính Ngài—đại du-già, đấng ban các thành tựu yoga—đã an tọa trên bảo tọa tối thượng tại thánh địa (tīrtha) mang tên Tridhāraka.

Verse 172

त्रिजटाभ्योऽभवन्धारा स्तिस्रो वै परमाद्भुताः ॥ गङ्गा च यमुना चैव पुण्या चैव सरस्वती ॥

Từ ba búi tóc bện (jaṭā) phát sinh ba dòng nước thật kỳ diệu: Gaṅgā, Yamunā và Sarasvatī thánh khiết.

Verse 173

शालग्रामाभिधे क्षेत्रे हरिशीलनतत्परः ॥ दिशञ्ज्ञानं स्वभक्तानां संसाराद्येन मुच्यते ॥

Tại vùng đất mang tên Śālagrāma, người chuyên tâm tu tập và phụng thờ Hari ban tri kiến cho các tín đồ của mình; nhờ đó họ được giải thoát khỏi saṃsāra.

Verse 174

तीर्थे त्रिधारे यः स्नात्वा सन्तर्प्य पितृदेवताः ॥ महायोगिनमभ्यर्च्य न भूयो जन्मभाग्भवेत् ॥

Ai tắm tại thánh địa Tridhārā, dâng tarpaṇa làm thỏa mãn các tổ tiên và chư thiên, rồi tôn thờ đại du-già, người ấy sẽ không còn phải thọ sinh trở lại.

Verse 175

तस्यैव पूर्वदिग्भागे हंसतीर्थमिति स्मृतम् ॥ तत्रैकं कौतुकं वृत्तं तच्छृणुष्व महत्तरम् ॥

Ở phần phía đông của chính nơi ấy, có một bến tắm thiêng được ghi nhớ với tên Haṃsatīrtha. Tại đó đã xảy ra một sự việc kỳ diệu—hãy lắng nghe điều còn đáng trọng hơn ấy.

Verse 176

कदाचिच्छिवरात्र्यां तु भक्तैः पूजामहोत्सवे ॥ नैवेद्यैर्विविधैः सृष्टैः पूजयित्वा तु योगिनम् ॥

Một lần, vào đêm Śivarātri, trong đại lễ cúng bái do các tín đồ tổ chức, họ dâng các phẩm vật naivedya được chuẩn bị đủ loại, rồi kính lễ vị yogin ấy.

Verse 177

तत्र काकाः समुत्पेतुरन्ने तस्मिन्बुभुक्षिताः ॥ गृहीत्वान्नं तु तत्काकस्तेन चोड्डीय निर्गतः ॥

Tại đó, những con quạ đói sà xuống chỗ thức ăn ấy. Một con quạ chộp lấy thức ăn rồi mang theo mà bay đi mất.

Verse 178

तद्गृहीतुं परः काकः स्तेनायुध्यत चाम्बरे ॥ तावुभौ युध्यमानौ तु कुण्डे तस्मिन्निपेततुः ॥

Để giành lại, một con quạ khác giao chiến với con quạ trộm giữa không trung. Khi cả hai đang đánh nhau, chúng cùng rơi xuống ao ấy.

Verse 179

तत्र हंसौ ततो भूत्वा निर्गतौ चन्द्रवर्चसौ ॥ तद्दृष्ट्वा महदाश्चर्यं तत्र ये मिलिता जनाः ॥

Tại đó, cả hai liền hóa thành đôi thiên nga và hiện ra, rạng ngời như ánh trăng. Thấy phép lạ lớn lao ấy, những người tụ hội nơi đó đều kinh ngạc.

Verse 180

हंसतीर्थमिति प्रोचुस्ततःप्रभृति सत्तमे ॥ ततः प्रभृति तत्तीर्थं हंसतीर्थमिति स्मृतम् ॥

Vì vậy, hỡi bậc tối thượng trong muôn loài, từ thời điểm ấy họ gọi nơi ấy là “Haṃsatīrtha”; và từ thời điểm ấy, bến thánh ấy được ghi nhớ với danh xưng Haṃsatīrtha.

Verse 181

पूर्वं यक्षकृतं तत्तु यक्षतीर्थमिति स्मृतम् ॥ तत्र स्नातो नरः शुद्धो यक्षलोके महीयते ॥

Thuở trước, nơi ấy do các yakṣa tạo lập, nên được ghi nhớ là Yakṣatīrtha. Người nào tắm tại đó sẽ được thanh tịnh và được tôn vinh trong cõi của các yakṣa.

Verse 182

एवं प्रभावं तत्तीर्थं महायोगिप्रभावतः ॥ अहं शिवश्च लोकानामनुग्रहपरायणौ ॥

Như vậy là uy lực của tīrtha ấy—nhờ quyền năng của vị đại du-già. Ta và Śiva chuyên tâm ban ân phúc cho các thế giới, tức vì lợi ích của muôn loài.

Verse 183

एतत्ते सर्वमाख्यातं क्षेत्रं गुह्यं वसुधरे ॥ आरभ्य मुक्तिक्षेत्रं तत्क्षेत्रं द्वादशयोजनम् ॥

Hỡi Vasudharā (Đất Mẹ), ta đã thuật cho ngươi tất cả—vùng thánh địa bí mật này. Bắt đầu từ điểm ấy, ‘kṣetra giải thoát’ ấy trải rộng mười hai do-tuần (yojana).

Verse 184

गुह्यानां परमं गुह्यं किमन्यच्छ्रोतुमिच्छसि ॥

Đây là điều bí mật tối thượng trong mọi bí mật; ngươi còn muốn nghe điều gì nữa?