Adhyaya 110: The Glory and Procedure of the Grain-Cow (Dhānyadhenu) Donation

Verse 1

अथ धान्यधेनुदानमाहात्म्यम् ॥ होतोवाच ॥ शृणु राजन्प्रवक्ष्यामि धान्यधेनुमनुत्तमाम् ॥ यस्याः सङ्कीर्तनादेव सा तुष्येत् पार्वती स्वयम्

Nay (tiếp theo) là phần nói về mahātmya—công đức thù thắng—của việc bố thí dhānyadhenu, “bò bằng ngũ cốc”. Vị Hotṛ nói: Hãy lắng nghe, hỡi Đại Vương; ta sẽ giảng về dhānyadhenu vô thượng, chỉ cần tụng niệm tán dương (saṅkīrtana) thôi thì chính Pārvatī cũng hoan hỷ.

Verse 2

विषुवे चायने वापि कार्त्तिक्यां तु विशेषतः ॥ यां दत्त्वा मुच्यते पापाच्छशाङ्क इव राहुणा

Vào dịp viṣuva (xuân/thu phân) hay ayana (chí điểm), và đặc biệt trong tháng Kārttikā—ai đem vật ấy bố thí thì được giải thoát khỏi tội lỗi, như mặt trăng thoát khỏi sự nắm giữ của Rāhu.

Verse 3

तदिदानीं प्रवक्ष्यामि धान्यधेनुविधिं परम् । दशधेनुप्रदानेन यत्फलं राजसत्तम ॥ तत्सर्वमेव प्राप्नोति व्रीहिधेनुप्रदानतः ॥

Nay ta sẽ giảng bày nghi thức tối thượng về việc bố thí “dhānya-dhenu” (bò bằng ngũ cốc). Hỡi bậc vương giả tối thượng, công đức đạt được do dâng tặng mười con bò—tất cả đều có thể đạt được nhờ bố thí một con bò được tạo tác từ gạo/ngũ cốc.

Verse 4

कृष्णाजिनं ततः कृत्वा प्राग्वत्सं स्थापयेद्बुधः । गोमयेनानुलिप्तायां भूमौ तां परिपूजयेत् ॥

Rồi, sau khi chuẩn bị tấm da linh dương đen (kṛṣṇājina), bậc trí giả nên đặt bê con quay mặt về hướng đông. Trên nền đất được trét phân bò, hãy cung kính cúng bái vật phẩm đã tạo dựng ấy đúng theo nghi lễ.

Verse 5

उत्तमा तु भवेद्धेनुर्द्रोणैश्चापि चतुष्टयैः । मध्यमा च तदर्धेन वित्तशाठ्यं न कारयेत् ॥

“Bò” cúng thí được xem là thượng hạng khi làm bằng bốn droṇa ngũ cốc; hạng trung là một nửa số ấy. Chớ keo kiệt đối với tài vật trong việc bố thí.

Verse 6

चतुर्थांशेन वत्सं तु कल्पयित्वा विधानतः । चतुर्थांशेन धेनोर्वै वत्सं तु परिकल्पयेत् ॥

Theo đúng quy định, hãy tạo tác bê con theo tỷ lệ một phần tư; tức là, so với kích thước của bò (dhenu), bê con quả thật phải được làm bằng một phần tư ấy.

Verse 7

कर्तव्यौ रुक्मशृङ्गौ तु राजतखुरसंयुतौ । गोमेदैः कुर्वीत घ्राणं अगुरुं चन्दनं तथा ॥

Hãy làm sừng bằng vàng và làm móng/guốc gắn với bạc. Mũi nên làm bằng ngọc gomeda; đồng thời trầm hương (aguru) và đàn hương cũng được sắp đặt/điểm thoa đúng nghi thức.

Verse 8

मुक्ताफलमया दन्ता घृतक्षौद्रमयं मुखम् । प्रशस्तपत्रश्रवणं कांस्यदोहणकारिताम् ॥

Răng của nó nên làm bằng ngọc trai; miệng làm bằng ghee (bơ tinh khiết) và mật ong. Tai được tạo như những chiếc lá đẹp, và nên kèm một bình bằng đồng thiếc để dùng khi vắt sữa.

Verse 9

इक्षुपृष्ठिमयाः पादाः क्षौम्यपुच्छसमन्विताम् । नानाफलसमोपेतां रत्नगर्भसमन्विताम् ॥

Chân của nó nên làm bằng chất liệu từ thân mía; được trang bị đuôi bằng vải lanh. Nên dâng kèm nhiều loại trái cây và ban cho một ‘thai tạng’ (phần bên trong) chứa đầy châu báu.

Verse 10

पूर्ववच्चार्चयित्वा तां कृत्वा दीपार्चनादिकम् । पुण्यकालं च सम्प्राप्य स्नातः शुक्लाम्बरो गृही ॥

Sau khi thờ phụng đúng như đã quy định trước đó, và thực hiện lễ cúng đèn cùng các nghi thức liên hệ, đến khi gặp thời khắc cát tường, người gia chủ—đã tắm gội và mặc y phục trắng—(nên tiến hành tiếp).

Verse 11

त्रिः प्रदक्षिणमावृत्य दण्डवत्प्रणमेच्च ताम् । त्वं हि विप्र महाभाग वेदवेदाङ्गपारग ॥

Sau khi đi nhiễu (pradakṣiṇā) ba vòng, cũng nên đảnh lễ theo cách daṇḍavat (phủ phục toàn thân) trước đó. ‘Vì ngài, ôi vị Bà-la-môn phúc đức, là bậc tinh thông Veda và các Vedāṅga.’

Verse 12

मया दत्तां च गृह्णीष्व प्रसीद त्वं द्विजोत्तम । प्रीयतां मम देवेशो भगवान्मधुसूदनः ॥

‘Xin ngài thọ nhận vật này do tôi dâng hiến, và xin hoan hỷ, ôi bậc tối thượng trong hàng nhị sinh. Nguyện Đấng Chúa tể của niềm tôn thờ của tôi—Bhagavān Madhusūdana—được hoan hỷ.’

Verse 13

या च लक्ष्मीस्तु गोविन्दे स्वाहा या च विभावसौ ॥ शक्रे शचीति विख्याता शिवे गौरी च संस्थिता

Chính Nữ Thần ấy—là Lakṣmī nơi Govinda, là Svāhā nơi Vibhāvasu (Agni); nổi danh là Śacī nơi Śakra (Indra), và an trụ như Gaurī nơi Śiva—được nói đến dưới muôn hình vạn trạng.

Verse 14

गायत्री ब्रह्मणः प्रोक्ता ज्योत्स्ना चन्द्रे रवॆः प्रभा ॥ बुद्धिर्बृहस्पतेः ख्यातं मेधा मुनिषु सत्तमा

Nàng được tuyên xưng là Gāyatrī đối với Brahmā; là ánh trăng (jyotsnā) nơi Mặt Trăng, và là quang huy (prabhā) nơi Mặt Trời. Nàng được biết là buddhi (trí tuệ) của Bṛhaspati, và là medhā tối thượng giữa các bậc hiền triết.

Verse 15

तस्मात्सर्वमयी देवी धान्यरूपेण संस्थिता ॥ एवमुच्चार्य तां धेनुं ब्राह्मणाय निवेदयेत्

Vì thế, Nữ Thần—đấng bao hàm mọi hình tướng—được an lập trong hình thái ngũ cốc. Sau khi tụng đọc như vậy, nên dâng “dhenu” (con bò làm bằng lúa gạo) ấy lên một vị brāhmaṇa.

Verse 16

दत्त्वा प्रदक्षिणं कृत्वा तं क्षमाप्य द्विजोत्तमम् ॥ यावच्च पृथिवी सर्वा वसुरत्नानि भूपते

Sau khi đã bố thí, đã làm pradakṣiṇā (đi nhiễu kính), và đã cầu xin sự tha thứ nơi vị dwija tối thượng (brāhmaṇa bậc nhất) ấy—cho đến tận nơi toàn cõi địa cầu trải rộng cùng mọi châu báu, hỡi đại vương—

Verse 17

तावत्पुण्यं समधिकं व्रीहिधेनोश्च तत्फलम् ॥ तस्मान्नरेन्द्र दातव्या भुक्तिमुक्तिफलप्रदा

Cũng lớn lao như thế—thậm chí còn vượt hơn—là công đức và quả báo của vrīhi-dhenu (bò bằng gạo). Vì vậy, hỡi bậc quân vương, nên đem bố thí, bởi pháp thí ấy ban quả của hưởng thụ thế gian và giải thoát.

Verse 18

इहलोके च सौभाग्यमायुरारोग्यवर्द्धनम् ॥ विमानॆनार्कवर्णेन किङ्किणीजालमालिना

Ngay trong đời này, việc ấy ban phúc lành, làm tăng thọ mạng và sức khỏe; và người bố thí tiến đi bằng cỗ thiên xa (vimāna) sắc như mặt trời, trang sức bằng lưới chuông nhỏ leng keng.

Verse 19

ततः स्वर्गात्परिभ्रष्टो जम्बूद्वीपपतिर्भवेत् ॥ एवं हरेण चोद्गीर्णं श्रुत्वा वाक्यं नरोत्तमः

Rồi, khi rơi khỏi cõi trời, người ấy trở thành chúa tể Jambūdvīpa. Nghe như vậy lời do Hari phán ra, bậc nam tử tối thượng ấy—

Verse 20

सर्वपापविशुद्धात्मा रुद्रलोके महीयते

Với tự ngã đã được thanh tịnh khỏi mọi tội lỗi, người ấy được tôn vinh tại Rudraloka.

Verse 21

पादुकोपानहच्छत्रभाजनं तर्पणं तथा ॥ अङ्गं तु पूर्ववत्कार्यं मुखं क्षौद्रमयं शुभम्

Hãy dâng cúng dép pādukā, giày dép, dù, một bình/đồ đựng, và lễ tarpaṇa; thân thể thì làm như trước, còn gương mặt phải cát tường và làm bằng mật ong (hoặc chất ngọt như mật).

Verse 22

स्तूयमानोऽप्सरोभिश्च स याति शिवमन्दिरम् ॥ यावच्च स्मरते जन्म तावत्स्वर्गे महीयते

Được các apsaras ca tụng, người ấy đi đến thánh điện của Śiva; và chừng nào còn nhớ đến sự sinh ra của mình, chừng ấy còn được tôn vinh nơi thiên giới.