Adhyaya 10: The Threefold Division by the Guṇas, the Deities’ Attainment of Worship, and the Opening of the Durjaya Episode

Verse 1

श्रीवराह उवाच । एवं सृष्ट्वा जगत्सर्वं भगवान् लोकभावनः । विरराम ततः सृष्टिर्व्यवर्धत धरे तदा ॥ १०.१ ॥

Śrī Varāha nói: “Như vậy, sau khi đã tạo dựng toàn thể vũ trụ, Đấng Bhagavān—bậc nuôi dưỡng và làm phát sinh các thế giới—liền dừng việc sáng tạo. Rồi sau đó, hỡi Đất Mẹ, sự tạo thành tiếp tục lan rộng vào lúc ấy.”

Verse 2

वृद्धायामथ सृष्टौ तु सर्वे देवाः पुरातनम् । नारायणाख्यं पुरुषं यजन्तो विविधैर्मखैः ॥ १०.२ ॥

Rồi khi sự tạo thành đã mở rộng, tất cả chư thiên, bằng nhiều nghi lễ tế tự khác nhau, đã thờ phụng Đấng Nhân Nguyên Thủy mang danh Nārāyaṇa.

Verse 3

द्वीपेषु चैव सर्वेषु वर्षेषु च मखैर्हरिम् । देवाः सत्रैर्महद्भिस्ते यजन्तः श्रद्धयान्विताः । तोषयामासुरत्यर्थं स्वं पूज्यं कर्तुमीप्सवः ॥ १०.३ ॥

Và quả thật, trên mọi châu lục (dvīpa) và trong các xứ sở (varṣa), chư thiên—đầy đủ lòng tin—đã thờ phụng Hari bằng các tế lễ và những đại satra, khiến Ngài vô cùng hoan hỷ, vì họ mong được xác lập địa vị đáng tôn kính của chính mình.

Verse 4

एवं तोषयतां तेषां बहुवर्षसहस्रिकम् । काले देवस्तदा तुष्टः प्रत्यक्षत्वं जगाम ह ॥ १०.४ ॥

Như thế, khi họ không ngừng làm đẹp lòng Ngài suốt nhiều ngàn năm, đúng thời, vị thần ấy—đã mãn nguyện—quả thật hiện ra một cách trực tiếp.

Verse 5

अनेकबाहूदरवक्त्रनेत्रो महागिरेः शृङ्गमिवोल्लिखंस्तदा । उवाच किं कार्यमथो सुरेशो ब्रूतां वरं देववरा वरं वः ॥ १०.५ ॥

Bấy giờ, Chúa tể của chư thiên—có nhiều tay, bụng rộng, cùng vô số mắt và mặt—cào xước như thể khoét một đỉnh núi lớn, rồi phán: “Cần làm việc gì? Hãy nói đi, hỡi các bậc tối thắng trong hàng chư thiên; hãy chọn một ân huệ, một ân huệ dành cho các ngươi.”

Verse 6

देवा ऊचुः । जयस्व गोविन्द महानुभाव त्वया वयं नाथ वरेण देवाः । मनुष्यलोकेऽपि भवन्तमाद्यं विहाय नास्मान्भवते ह कश्चित् ॥ १०.६ ॥

Chư thiên thưa rằng: “Xin Govinda, bậc đại hồn, được toàn thắng. Nhờ Ngài—Đấng Chủ của chúng con, tối thượng giữa các thần—chúng con, chư thiên, được nâng đỡ. Ngay cả trong cõi người, ngoài Ngài là Đấng nguyên thủy, quả thật không ai có thể trở thành đấng hộ trì cho chúng con.”

Verse 7

रुद्रादित्या वसवो ये च साध्या विश्वेऽश्विनौ मरुतश्चोष्मपाश्च । सर्वे भवन्तं शरणं गताः स्म कुरुष्व पूज्यानिह विश्वमूर्ते ॥ १०.७ ॥

Các Rudra, các Āditya, các Vasu và các Sādhya; các Viśvedevas, đôi Aśvin, các Marut và cả các Uṣmapa—tất thảy chúng con đều nương tựa nơi Ngài. Ôi Đấng có hình tướng là toàn vũ trụ, xin khiến chúng con trở nên xứng đáng được tôn kính và cúng dường tại đây.

Verse 8

एवमुक्तस्तदा तैस्तु महायोगेश्वरो हरिः । करोमि सर्वान् वः पूज्यानित्युक्त्वाऽन्तरधीयत ॥ १०.८ ॥

Được họ thưa như vậy khi ấy, Hari—bậc Đại Chúa của năng lực yoga—phán: “Ta sẽ khiến tất cả các ngươi trở nên xứng đáng được tôn kính.” Nói xong, Ngài liền ẩn mất khỏi tầm thấy.

Verse 9

देवा अपि निजौकांसि गतवन्तः सनातनम् । स्तुवन्तः परमेशोऽपि त्रिविधं भावमास्थितः ॥ १०.९ ॥

Chư thiên cũng trở về các cõi trú xứ vĩnh hằng của mình. Trong khi họ đang tán dương, chính Đấng Tối Thượng cũng an trụ trong một thể trạng ba mặt (tam dạng).

Verse 10

एवं त्रिधा जगद्धाता भूत्वा देवान् महेश्वरः । आराध्य सात्त्विकं राजं तामसं च त्रिधा स्थितम् ॥ १०.१० ॥

Như vậy, Đại Chúa—trở thành Đấng nâng đỡ thế gian theo ba phương diện—đã tôn thờ (tôn kính) chư thiên, những vị an lập trong ba trạng thái: sāttvika, rājasa và tāmasa.

Verse 11

सात्त्विकेन पठेद्वेदान् यजेद्यज्ञेन देवताः । आत्मनोऽवयवो भूत्वा राजसेनापि केशवः ॥ १०.११ ॥

Với tâm tính sattvika, người ta nên tụng đọc các Veda; với tế lễ (yajña), nên thờ phụng các thần linh. Ngay cả Keśava, khi nhận mình như một chi phần của Tự Ngã, cũng hành tác theo khuynh hướng rājasa.

Verse 12

स कालरूपिणं रौद्रं प्रकृत्या शूलपाणिनम् । आत्मनो राजसीं मूर्तिं पूजयामास भक्तितः । तामसेनापि भावेन असुरेषु व्यवस्थितः ॥ १०.१२ ॥

Được an lập giữa các Asura, ông đã chí thành thờ phụng chính hóa thân rājasa của mình—đáng sợ, mang hình tướng của Thời gian, và theo bản tính cầm đinh ba—đồng thời cũng tương ưng với khuynh hướng tāmasa.

Verse 13

एवं त्रिधा जगद्धाता भूत्वा देवान् महेश्वरः । आराधयामास ततो लोकोऽपि त्रिविधोऽभवत् ॥ १०.१३ ॥

Như vậy, Đại Chúa (Maheśvara), sau khi trở thành Đấng nâng đỡ thế gian theo ba phương diện, liền thờ phụng các thần. Từ đó, thế gian cũng trở thành ba phần.

Verse 14

ब्रह्मविष्णुमहेशानानाम्ना गृहीय व्यवस्थितः । स च नारायणो देवः कृते युगवरे प्रभुः ॥ १०.१४ ॥

Mang lấy các danh xưng Brahmā, Viṣṇu và Maheśa, Ngài an trụ trong sự hiển lộ có trật tự ấy. Và chính vị thần ấy—Nārāyaṇa—là Đấng Chúa Tể tối thượng trong Yuga Kṛta (Satya) thù thắng.

Verse 15

त्रेतायां रुद्ररूपस्तु द्वापरे यज्ञमूर्तिमान् । कलौ नारायणो देवो बहुरूपो व्यजायत ॥ १०.१५ ॥

Trong thời Tretā, Ngài quả thật mang hình tướng Rudra; trong thời Dvāpara, Ngài hiện thân như nghi lễ tế tự (yajña); còn trong thời Kali, thần Nārāyaṇa giáng sinh với nhiều hình dạng khác nhau.

Verse 16

तस्यादिकृत्ततो विष्णोश्चरितं भूरितेजसः । श्रृणुष्व सर्वं सुश्रोणि गदतो मम भामिनि ॥ १०.१६ ॥

Hỡi người đẹp hông thon, hỡi phu nhân rạng ngời—xin hãy lắng nghe trọn vẹn, từ khởi nguyên, chuyện tích của đức Viṣṇu, bậc có uy quang vô lượng, như ta đang thuật lại.

Verse 17

आसीत्कृतयुगे राजा सुप्रतीको महाबलः । तस्य भार्याद्वयं चासीदविषिष्टं मनोरमम् ॥ १०.१७ ॥

Vào thời Kṛta Yuga có một vị vua tên Supratīka, sức mạnh lớn lao. Ngài có hai hoàng hậu, ngang nhau về phẩm chất, đều duyên dáng khả ái.

Verse 18

विद्युत्प्रभा कान्तिमती तयोरेते तु नामनी । तयोः पुत्रं समं राजा न लेभे यत्नवानपि ॥ १०.१८ ॥

Vidyutprabhā và Kāntimatī—đó chính là hai danh xưng của họ. Nhưng nhà vua, dẫu hết lòng nỗ lực, vẫn không có được một người con trai từ hai bà.

Verse 19

यदा तदा मुनिश्रेष्ठमात्रेयं वीतकल्मषम् । तोषयामास विधिना चित्रकूटे नगोत्कमे ॥ १०.१९ ॥

Bấy giờ, nhà vua theo đúng nghi thức mà làm cho Ātreya—bậc thượng thủ các hiền triết, thanh tịnh không cấu uế—được hoan hỷ tại núi Citrakūṭa, ngọn núi trác tuyệt.

Verse 20

सक ऋषिष्टोषितस्तेन दीर्घकालं वरार्थिना । वरं दिदित्सया यावदब्रवीदत्रिजो मुनिः ॥ १०.२० ॥

Như vậy, trong thời gian dài, vị hiền triết Saka được ông—người cầu ân phúc—làm cho hoan hỷ. Rồi khi muốn ban ân, vị muni sinh từ Atri liền cất lời.

Verse 21

तावदिन्द्रोऽपि करिणा गतः पार्श्वेन तस्य ह । देवसैन्यैः परिवृतस्तूष्णीमेव महाबलः ॥ १०.२१ ॥

Bấy giờ, Indra cũng đến đứng bên cạnh, cưỡi voi; được quân đội chư thiên vây quanh, bậc đại lực ấy vẫn im lặng.

Verse 22

तं दृष्ट्वा अन्तर्गतप्रीतिमप्रीतिं प्रीतवान् मुनिः । चुकोप देवराजाय शापमुग्रं ससर्ज ह ॥ १०.२२ ॥

Thấy người ấy, vị hiền triết tuy ngoài mặt tỏ vẻ hoan hỷ nhưng nhận ra trong lòng có sự bất mãn; ông nổi giận với vua chư thiên và liền tuyên một lời nguyền dữ dội.

Verse 23

यस्मात् त्वया ममावज्ञा कृता मूढ दिवसपते । ततस्त्वं चालितो राज्याद् अन्यलोके वसिष्यसि ॥ १०.२३ ॥

Vì ngươi, hỡi kẻ mê muội, chúa tể của ban ngày, đã khinh mạn ta; nên ngươi sẽ bị truất khỏi vương quyền và phải cư trú ở một thế giới khác.

Verse 24

एवमुक्त्वाऽपि कोपेन सुरेशं तं च भूपतिम् । उवाच राजन् पुत्रस्ते भविता दृढविक्रमः ॥ १०.२४ ॥

Dẫu đã nói như vậy, vì cơn giận, ông lại bảo vị chúa tể chư thiên ấy và nhà vua: “Tâu đại vương, con trai ngài sẽ là người có dũng lực kiên cường.”

Verse 25

इन्द्ररूपोपमः श्रीमानुद्यच्छस्त्रः प्रतापवान् । विद्याप्रभावकर्मज्ञः क्रूरकर्मा भविष्यति । दुर्जयोऽतिबली राजा एवमुक्त्वा गतो मुनिः ॥ १०.२५ ॥

“Nó sẽ rạng rỡ, hình dung sánh như Indra—kẻ giương vũ khí, đầy uy quang và quyền lực; am tường những hành nghiệp do sức mạnh của học vấn, nhưng định mệnh sẽ khiến nó làm những việc khắc nghiệt. Một vị vua cực kỳ cường tráng, khó ai khuất phục.” Nói xong, vị hiền triết liền ra đi.

Verse 26

सोऽपि राजा सुप्रतीको भार्यायां गर्भमावहत् । विद्युत्प्रभायां धर्मज्ञः साऽपि काले त्वसूयत ॥ १०.२६ ॥

Vua Supratīka cũng khiến hoàng hậu Vidyutprabhā mang thai; bà là người hiểu biết Dharma, và đến đúng thời kỳ thì sinh con.

Verse 27

तस्य चेष्टेर् बलेनासौ मुनेः सौम्यो बभूव ह । वेदशास्त्रार्थविद्यायां पारगो धर्मवान् शुचिः ॥ १०.२८ ॥

Nhờ sức mạnh của sự tinh cần kỷ luật của vị hiền triết ấy, người ấy quả trở nên hiền hòa; thông suốt ý nghĩa Veda và các śāstra, sống theo chính pháp và thanh tịnh.

Verse 28

या द्वितीया अभवत् पत्नी तस्य राज्ञो महात्मनः । नाम्ना कीर्त्तिमती धन्या तस्याः पुत्रो बभूव ह । नाम्ना सुद्युम्न इत्येवं वेदवेदाङ्गपारगः ॥ १०.२९ ॥

Người vợ thứ hai của vị vua đại tâm ấy tên là Kīrtimatī, người phúc lành. Từ bà sinh ra một hoàng tử, tên Sudyumna, bậc tinh thông Veda và các Vedāṅga.

Verse 29

अथ कालेन महता स राजा राजसत्तमः । सुप्रतीकः सुतं दृष्ट्वा दुर्जयं योग्यं अन्तिके ॥ १०.३० ॥

Rồi sau một thời gian dài, vua Supratīka—bậc tối thượng trong hàng quân vương—thấy con trai mình là Durjaya ở bên cạnh, người xứng đáng và khó bị khuất phục.

Verse 30

आत्मनो वृद्धभावं च वाराणस्याधिपो बली । चिन्तयामास राज्यार्थं दुर्जयं प्रति भामिनि ॥ १०.३१ ॥

Vị chúa tể hùng mạnh của Vārāṇasī suy ngẫm về tuổi già đang đến với mình; hỡi người đẹp, ông cân nhắc việc vương quyền liên quan đến Durjaya.

Verse 31

एवं सञ्चिन्त्य धर्मात्मा तस्य राज्यं ददौ नृपः । स्वयं च चित्रकूटाख्यं पर्वतं स जगाम ह ॥ १०.३२ ॥

Suy niệm như vậy, vị vua có tâm hướng về Dharma đã ban quyền tối thượng của vương quốc cho người ấy; còn chính ngài thì lên núi mang tên Citrakūṭa.

Verse 32

दुर्जयोऽपि महद्राज्यं हस्त्यश्व रथवाजिभिः । संयोज्य चिन्तयामास राज्यवृद्धिं प्रति प्रभुः ॥ १०.३३ ॥

Dẫu vương quyền lớn ấy khó bị chinh phục, bậc Chúa tể sau khi tập hợp một quốc độ hùng mạnh với voi, ngựa, chiến xa và kỵ binh, đã suy tư về việc mở rộng bờ cõi.

Verse 33

एवं सञ्चिन्त्य मेधावी हस्त्यश्व रथपत्तिभिः । समेतां वाहिनीं कृत्वा उत्तरां दिशमाश्रितः । तस्य चोत्तरतो देशाः सर्वे सिद्धा महात्मनः ॥ १०.३४ ॥

Suy niệm như thế, bậc trí giả sau khi hợp nhất đạo quân gồm voi, ngựa, chiến xa và bộ binh, liền hướng về phương Bắc mà tiến. Và ở phía Bắc của bậc đại hồn ấy là những xứ sở đều thịnh đạt, viên mãn.

Verse 34

भारताख्यमिदं वर्षं साधयित्वा सुदुर्जयः । ततः किंपुरुषं नाम वर्षं तेनापि साधितम् ॥ १०.३५ ॥

Sau khi khuất phục xứ sở này mang tên Bhārata—dẫu ngài vốn là bậc cực khó bị đánh bại—kế đó, vùng được gọi là Kiṁpuruṣa-varṣa cũng bị ngài chinh phục.

Verse 35

ततः परतरं चान्यद्धरिवर्षं जिगाय सः । रम्यं हिरण्मयं चापि कुरुभद्राश्वमेव च । इलावृतं मेरुमध्यमेतत्सर्वं जिगाय सः ॥ १०.३६ ॥

Vượt qua đó, ngài còn chinh phục xứ khác là Harivarṣa; lại chinh phục Ramyaka, Hiraṇmaya và cả Kurubhadrāśva. Ngài chinh phục toàn bộ—kể cả Ilāvṛta với núi Meru ở trung tâm.

Verse 36

जित्वा जम्ब्वाख्यमेतद्धि द्वीपं यावदसौ नृपः । जगाम देवराजानं जेतुं सर्वसुरान्वितम् ॥ १०.३७ ॥

Sau khi chinh phục hòn đảo mang tên Jambu, vị vua ấy liền lên đường để khuất phục Thiên vương Indra, đấng được toàn thể chư thiên hộ tùng.

Verse 37

मेरुपर्वतमारोह्य देवगन्धर्वदानवान् । गुह्यकान् किं नरान् दैत्यान्स्ततो ब्रह्मसुतो मुनिः । नारदो दुर्जयजयम् देवराजाय शंसत ॥ १०.३८ ॥

Sau khi lên núi Meru, hiền giả Nārada—con của Phạm Thiên—tại đó đã nói với chư thiên, Gandharva, Dānava, Guhyaka, loài người và Daitya, rồi tâu với Thiên vương về tin “Durjaya đã chiến thắng”.

Verse 38

तत इन्द्रस्त्वरायुक्तो लोकपालैः समन्वितः । जगाम दुर्जयं हन्तुं सोऽचिरेणास्त्रनिर्ज्जितम् । विहाय पर्वतं मेरुं मर्त्यलोकमिहागतः ॥ १०.३९ ॥

Bấy giờ Indra, đầy khẩn cấp và có các Lokapāla hộ tống, lên đường để giết Durjaya; nhưng chẳng bao lâu Durjaya đã bị khuất phục bởi vũ khí. Rời núi Meru, Indra đến cõi người (martyaloka) này.

Verse 39

पूर्वदेशे च देवेन्द्रो लोकपालैः समं प्रभुः । स्थितवांस्तस्य सुमहच्चरितं सम्भविष्यति ॥ १०.४० ॥

Ở phương Đông, Thiên chủ Indra cùng các Lokapāla an vị; từ đó sẽ phát sinh một thiên truyện vô cùng trọng đại về công hạnh.

Verse 40

दुर्जयश्च सुराञ्जित्वा यावत् प्रतिनिवर्तते । गन्धमादनपृष्ठे तु स्कन्धावारनिवेशनम् । कृत्वावस्थितसम्भारमागतं तापसौ तु तम ॥ १०.४१ ॥

Sau khi chinh phục chư thiên, Durjaya liền quay về. Trên sườn núi Gandhamādana, ông lập doanh trại quân; khi lương thảo và khí giới đã được sắp đặt sẵn sàng, đôi ẩn sĩ khổ hạnh đã đến gặp ông.

Verse 41

तावगतावथाब्रूतां राजन् दुर्ज्जय लोकपाः । निवारितास्त्वया सर्वं लोकपालैर्विना जगत् । न प्रवर्त्तत तस्मान् नौ देहि तत्पदमुत्तमम् ॥ १०.४२ ॥

Khi đã đến gần, các Lokapāla thưa rằng: “Tâu Đại vương Durjjaya, vì ngài đã ngăn giữ chúng tôi, nên toàn thế gian, nếu không có các Hộ Thế (Lokapāla), thì không thể vận hành. Vậy xin ngài ban cho chúng tôi địa vị tối thượng ấy.”

Verse 42

एवमुक्ते ततस्तौ तु दुर्ज्जयः प्राह धर्मवित् । कौ भवान्ताविति ततस्तावूचतुररिंदमौ । विद्युत्सुविद्युन्नामानावसुराविति मानद ॥ १०.४३ ॥

Nghe vậy, Durjjaya—bậc am tường dharma—nói với hai người: “Hai ngươi là ai?” Khi ấy, hai vị hàng phục kẻ thù đáp: “Chúng tôi là các asura tên Vidyut và Suvidyut, hỡi đấng ban danh dự.”

Verse 43

त्वया सम्प्रति चेच्छामो धर्म्यं सत्सु सुसंस्कृतौ । लोकपालमतं सर्वमावां कुर्म सुदुर्जय ॥ १०.४४ ॥

Nay, hỡi đấng khó bị khuất phục, chúng tôi ước muốn cùng với ngài thực hành con đường chính pháp—được trau luyện giữa bậc hiền thiện—và thi hành trọn vẹn lời khuyên của các Hộ Thế (Lokapāla).

Verse 44

एवमुक्ते दुर्ज्जयेन तौ स्वर्गे सन्निवेशितौ । लोकपालौ कृतौ सद्यस्ततोऽन्तर्धानं जग्मतुः ॥ १०.४५ ॥

Khi Durjjaya nói như vậy, hai vị ấy được an lập nơi cõi trời; lập tức được bổ nhiệm làm các Hộ Thế (Lokapāla), rồi sau đó biến mất khỏi tầm nhìn.

Verse 45

तयोरपि महत्कर्म चरितं च धराधरे । भविष्यति महाराजो दुर्जयो मन्दरोपरि ॥ १०.४६ ॥

Hỡi Đấng nâng đỡ địa cầu (dharādhara), đại công hạnh và ký sự về những chiến công của hai vị ấy rồi cũng sẽ được thành tựu; và trên núi Mandara sẽ xuất hiện một đại vương—khó bị khuất phục—mang danh Durjjaya.

Verse 46

धनदस्य वनं दिव्यं दृष्ट्वा नन्दनसन्निभम् । मुदा बभ्राम रम्येऽस्मिन् स यावद्राजसत्तमः ॥ १०.४७ ॥

Thấy khu rừng thiêng của Dhanada (Kubera), tựa như vườn Nandana, vị vua tối thượng ấy hoan hỷ dạo bước trong chốn mỹ lệ này suốt thời gian ngự lại nơi đó.

Verse 47

तावत्सुवर्णवृक्षाधः कन्याद्वयमपश्यत । अतीवरूपसम्पन्नमतीवाद्भुतदर्शनम् ॥ १०.४८ ॥

Bấy giờ, dưới gốc cây vàng, nhà vua thấy hai thiếu nữ—được ban vẻ đẹp phi thường, dung mạo kỳ diệu đến lạ lùng.

Verse 48

दृष्ट्वा तु विस्मयाविष्टः क इमे शुभलोचने । एवं संचिन्त्य यावत् स क्षणमेकं व्यवस्थितः । तस्मिन्वने तावदुभौ तापसौ सोऽवलोकयत् ॥ १०.४९ ॥

Vừa thấy họ, nhà vua kinh ngạc tột độ: “Hai người mắt đẹp này là ai?” Nghĩ vậy, ngài đứng yên trong chốc lát; rồi trong khu rừng ấy, ngài trông thấy hai vị khổ hạnh.

Verse 49

तौ दृष्ट्वा सहसा राजा ययौ प्रीत्या परां मुदम् । अवतीर्य द्विपात् तूर्णं नमश्चक्रे तयोः स्वयम् ॥ १०.५० ॥

Thấy hai vị ấy, nhà vua lập tức tràn đầy hoan hỷ tối thượng; ngài mau chóng xuống khỏi voi và tự mình đảnh lễ cả hai.

Verse 50

उपविष्टः स ताभ्यां तु कौशे दत्ते वरासने । पृष्टः कस्त्वं कुतश्चासि कस्य वा किमिह स्थितः ॥ १०.५१ ॥

Được hai vị ấy mời ngồi trên một pháp tọa thượng hạng phủ lụa, nhà vua được hỏi: “Ngài là ai? Từ đâu đến? Thuộc về ai (phụng sự ai)? Và vì mục đích gì mà hiện diện nơi đây?”

Verse 51

तौ प्रहस्याब्रवीद् राजा सुप्रतीकेतिविश्रुतः । तस्य पुत्रः समुत्पन्नो दुर्जयो नाम नामतः ॥ १०.५२ ॥

Bấy giờ, vị vua nổi danh với danh hiệu Supratīka mỉm cười và cất lời. Vua ấy sinh được một hoàng tử, tên gọi là Durjaya.

Verse 52

पृथिव्यां सर्वराजानो जिगीषन्निह सत्तमौ । आगतोऽस्मि ध्रुवं चैव स्मर्तव्योऽहं तपोधनौ ॥ भवन्तौ कौ समाख्यातं ममानुग्रहकाङ्क्षया ॥ १०.५३ ॥

“Trên cõi đất này, mọi bậc quân vương đều mong cầu chinh phục. Ta đã đến đây quả thật với sự chắc chắn; và ta, hỡi hai vị có của cải là khổ hạnh, đáng được các ngươi ghi nhớ. Hãy nói cho ta biết: hai ngươi là ai—hãy xưng danh—vì các ngươi cầu ân huệ của ta.”

Verse 53

तापसावूचतुः । आवां हेतृप्रहेत्राख्यौ मनोः स्वायम्भुवः सुतौ । आवां देवविनाशाय गतौ स्वो मेरुपर्वतम् ॥ १०.५४ ॥

Hai vị khổ hạnh thưa rằng: “Chúng tôi, được gọi là Hetṛ và Prahetṛ, là con của Svāyambhuva Manu. Chúng tôi đã lên núi Meru để tiêu diệt các chư thiên.”

Verse 54

तत्रावयोर्महासैन्यं गजाश्वरथसंकुलम् । जिगाय सर्वदेवानां शतशोऽथ सहस्रशः ॥ १०.५५ ॥

Tại đó, đại quân của chúng tôi—dày đặc voi, ngựa và chiến xa—đã đánh bại đạo binh của hết thảy chư thiên, trước hàng trăm rồi đến hàng nghìn.

Verse 55

ते च देवाः महत्सैन्यं दृष्ट्वा सर्वं निपातितम् । असुरैरुज्जहितप्राणं ततस्ते शरणं गताः ॥ १०.५६ ॥

Và các chư thiên ấy, thấy toàn bộ đại quân bị quật ngã—sinh mạng bị các asura đoạt mất—bèn đi tìm nơi nương tựa (một đấng hộ trì).

Verse 56

क्षीराब्धौ यत्र देवेशो हरिः शेते स्वयं प्रभुः । तत्र विज्ञापयामासुः सर्वे प्रणतिपूर्वकम् ॥ १०.५७ ॥

Trong Biển Sữa—nơi Hari, Chúa tể của chư thiên, tự tại nằm an nghỉ—tại đó tất cả đều cúi lạy cung kính rồi dâng lời thỉnh cầu.

Verse 57

देवदेव हरे सर्वं सैन्यं त्वसुरसत्तमैः । पराजितं परित्राहि भीतं विह्वल्लोचनम् ॥ १०.५८ ॥

Ôi Đấng Thần của các thần, ôi Hari! Toàn quân của chúng con đã bị những A-tu-la bậc nhất đánh bại. Xin che chở; chúng con kinh sợ, mắt đảo loạn vì hoảng hốt.

Verse 58

त्वया देवासुरे युद्धे पूर्वं त्राताः स्म केशव । सहस्रबाहोः क्रूरस्य समरे कालनेमिनः ॥ १०.५९ ॥

Ôi Keśava, trong cuộc chiến xưa giữa chư thiên và a-tu-la, chúng con đã được Ngài cứu thoát—khi đối diện trong trận mạc với Kālanemi hung bạo, kẻ có ngàn tay.

Verse 59

इदानीमपि देवेश असुरौ देवकण्टकौ । हेतृप्रहेतृनामानौ बहुसैन्यपरिच्छदौ । तौ हत्वा त्राहि नः सर्वान् देवदेव जगत्पते ॥ १०.६० ॥

Ngay cả bây giờ, ôi Chúa tể chư thiên, có hai a-tu-la—những gai nhọn đối với chư thiên—tên là Hetṛ và Prahetṛ, được trang bị những đạo quân hùng hậu. Xin giết chúng và che chở tất cả chúng con, ôi Thần của các thần, Chúa tể thế gian.

Verse 60

एवमुक्तस्ततो देवो विष्णुर्नारायणः प्रभुः । अहं यास्यामि तौ हन्तुमित्युवाच जगत्पतिः ॥ १०.६१ ॥

Được thưa trình như vậy, Đức Chúa—Viṣṇu, Nārāyaṇa, bậc Tự Chủ—với tư cách là Chúa tể thế gian liền phán: “Ta sẽ đi giết hai kẻ ấy.”

Verse 61

एवमुक्तास्ततो देवा मेरुपर्वतसन्निधौ । प्रातस्थुस्तेऽथ मनसा चिन्तयन्तो जनार्दनम् ॥ १०.६२ ॥

Được nói như vậy, các chư thiên ở gần núi Meru liền lên đường, trong tâm chuyên chú quán niệm Janārdana (Đấng diệt trừ khổ não của chúng sinh).

Verse 62

तैः सञ्चिन्तितमात्रस्तु देवश्चक्रगदाधरः । आवयोः सैन्यमाविश्य एक एव महाबलः ॥ १०.६३ ॥

Nhưng vừa khi họ chỉ mới khởi niệm về Ngài, Đấng Thần linh mang bánh xe (cakra) và chùy (gadā) đã nhập vào quân đội của chúng ta; chỉ một mình Ngài, với đại lực, liền hiện diện.

Verse 63

एकधा दशधात्मानं शतधा च सहस्रधा । लक्षधा कोटिधा कृत्वा स्वभूत्याऽच जगत्पतिः ॥ १०.६४ ॥

Đấng Chủ tể thế gian, bằng năng lực tự hữu của chính Ngài, khiến mình thành một, thành mười, thành trăm, thành nghìn; lại hóa thành trăm nghìn, thậm chí thành một koṭi (mười triệu) hình tướng.

Verse 64

एवं स्थिते देववरे अस्मत्सैन्ये महाबलः । यः कश्चिदसुरो राजन्नावयोर्बलमाश्रितः । स हतः पतितो भूमौ दृश्यते गतचेतनः ॥ १०.६५ ॥

Sự việc đã như thế, ô bậc tối thắng trong chư thiên, trong quân đội của chúng ta có một dũng lực đại hùng. Bất cứ asura nào, tâu Đại vương, hễ nương cậy vào sức mạnh của một trong hai chúng ta, đều bị giết, ngã xuống đất, hiện rõ là đã mất tri giác.

Verse 65

एवं तत् सहसा सैन्यं मायया विश्वमूर्तिना । निहतं साश्वकलिलं पत्तिद्विपसमाकुलम् ॥ १०.६६ ॥

Vì thế, chỉ trong khoảnh khắc, đạo quân ấy đã bị đánh tan bởi māyā (uy lực huyền diệu, mưu lược ảo hóa) của Đấng mang hình tướng vũ trụ; một lực lượng đầy ngựa và hỗn loạn, chen chúc bộ binh và voi chiến.

Verse 66

चतुरङ्गं बलं सर्वं हत्वा देवो रथाङ्गधृक् । आवां शोषावथो दृष्ट्वा गतोऽन्तर्द्धानमीश्वरः ॥ १०.६७ ॥

Sau khi vị thần cầm đĩa (cakra) đã tiêu diệt toàn bộ đạo quân bốn binh chủng, thấy hai chúng tôi đã gầy mòn, Đấng Tối Thượng liền ẩn mình, biến mất khỏi tầm mắt.

Verse 67

अवयोरिदृशं कर्म दृष्टं देवस्य शार्ङ्गिणः । ततस्तमेव शरणं गतावाराधनाय वै ॥ १०.६८ ॥

Việc làm như thế của chúng tôi đã được thần Śārṅgin (Đấng mang cung Śārṅga) chứng giám. Vì vậy, chúng tôi chỉ đến nương tựa nơi Ngài, quả thật để phụng thờ và cầu sự cảm hóa.

Verse 68

त्वं चास्मन्मित्रतनयः सुप्रतीकात्मजो नृप । इमे चावयोः कन्ये गृहाण मनुजेश्वर । हेतृकन्या सुकेशी तु मिश्रकेशी प्रहेतृणः ॥ १०.६९ ॥

Và ngài nữa, hỡi Đại vương, là con của bạn hữu chúng tôi, là con của Supratīka. Xin hãy nhận hai thiếu nữ thuộc về chúng tôi, hỡi chúa tể loài người: Sukeśī, con gái của Hetṛ, và Miśrakeśī, con gái của Prahetṛ.

Verse 69

दुर्जयस्त्वेवमुक्तस्तु हेतॄणा ते उभे शुभे । कन्ये जग्राह धर्मेण भार्यार्थं मनुजेश्वरः ॥ १०.७० ॥

Durjaya, khi được Hetṛ nói như vậy, đã nhận hai thiếu nữ cát tường ấy làm vợ, đúng theo dharma, nhằm thành tựu hôn phối—ngài là bậc chúa tể giữa loài người.

Verse 70

ते लब्ध्वा सहसा राजा मुदा परमया युतः । आजगाम स्वकं राष्ट्रं निजसैन्यसमावृतः ॥ १०.७१ ॥

Nhận được họ ngay tức khắc, nhà vua—tràn đầy niềm hoan hỷ tối thượng—đã trở về vương quốc của mình, được quân đội riêng vây quanh hộ tống.

Verse 71

ततः कालेन महता तस्य पुत्रद्वयं बभौ । सुकेश्याः सुप्रभः पुत्रो मिश्रकेश्याः सुदर्शनः ॥ १०.७२ ॥

Rồi sau một thời gian rất dài, ông có hai người con trai: Suprabha là con của Sukeśyā, còn Sudarśana là con của Miśrakeśyā.

Verse 72

स राजा दुर्जयः श्रीमान् लब्ध्वा पुत्रद्वयं शुभम् । स्वयं कालान्तरे श्रीमान् जगामारण्यं अन्तिके ॥ १०.७३ ॥

Vị vua hiển hách Durjaya, sau khi có được đôi con trai cát tường, về sau—khi thời gian trôi qua—đích thân đi đến một nơi ẩn tu trong khu rừng gần đó.

Verse 73

तत्रस्थो वनजातीर् हि बाधयन् वै भयंकराः । ददर्शारण्यामाश्रित्य मुनिं स्थितमकल्मषम् ॥ १०.७४ ॥

Tại đó, khi những loài đáng sợ sinh từ rừng đang gây quấy nhiễu, nhà vua thấy một vị hiền triết nương ở chốn hoang lâm, thanh tịnh và không vết nhơ.

Verse 74

तपस्यन्तं महाभागं नाम्ना गौरमुखं शुभम् । ऋषिवृन्दस्य गोप्तारं त्रातारं पापिनः स्वयम् ॥ १०.७५ ॥

Ông thấy vị đại hành giả đang tu khổ hạnh, cát tường và phước đức, mang danh Gauramukha—chính là người hộ trì hội chúng các ṛṣi, và là đấng cứu độ cả những kẻ tội lỗi.

Verse 75

तस्याश्रमे विमलजलाविलेमरुत्सुगन्धिवृक्षप्रवरे द्विजन्मनः । रराज जीमूत इवाम्बरान्महीमुपागतः प्रवरविमानवद्गृहः ॥ १०.७६ ॥

Trong đạo tràng ấy—nổi bật bởi dòng nước trong sạch, làn gió thơm và những cây cối thượng hạng—ngôi nhà của bậc dvija (người “sinh hai lần”) rực sáng, như một đám mây từ trời hạ xuống đất, tựa một cung điện trên không huy hoàng.

Verse 76

ज्वलनमखाग्निप्रतिभाषिताम्बरः सुशुद्धसंवासितवेषकुट्टकः । शिष्यैः समुच्चारितसामनादकः सुरूपयोषिदृषिकन्याकाकुलः । इतीदृशोऽस्यावसाथो वराश्रमे सुपुष्पिताशेषतरुप्रसूनः ॥ १०.७७ ॥

Trong đạo tràng (āśrama) tối thắng ấy, nơi cư trú của ngài có dáng vẻ như sau: y phục rực sáng như được ánh lửa tế tự chiếu soi; pháp phục khổ hạnh được thanh tịnh hoàn toàn nhờ đời sống an trú có kỷ luật; vang lên tiếng tụng Sāman rõ ràng do các đệ tử xướng đọc; tràn đầy những mỹ nữ và các ái nữ của các bậc hiền triết; và muôn cây đều nở rộ, hoa thơm đầy cành.

Verse 77

तस्याः पुत्रः समभवद् दुर्जयाख्यो महाबलः । जातकर्मादिसंस्कारं तस्य चक्रे मुनिः स्वयम् ॥ (दुर्वासा नाम तपसो तस्य देहमकल्मषः

Bà sinh một người con trai tên là Durjaya, sức lực phi thường. Chính vị hiền triết đã tự tay cử hành cho cậu nghi lễ lúc sinh (jātakarma) cùng các nghi thức thánh hóa khác—(vị khổ hạnh mang danh Durvāsā), thân thể thanh tịnh không vết nhơ nhờ công phu khổ hạnh…