Adhyaya 1: Praise of Varāha and Pṛthivī’s Foundational Questions

Verse 1

दंष्ट्राग्रेणोद्धृता गौरुदधिपरिवृता पर्वतैर्निम्नगाभिः साकं मृद्पिण्डवत् प्राग्बृहदुरुवपुषाऽनन्तरूपेण येन। सोऽयं कंसासुरारिर्मुरनरकदशास्यान्तकृत्सर्वसंस्थः कृष्णो विष्णुः सुरेशो नुदतु मम रिपूनादिदेवो वराहः॥ १.२ ॥

Nguyện Đấng Chúa Tể nguyên sơ—Varāha—xua tan kẻ thù của con: chính Ngài, với hình thể vô biên từng rộng lớn, đã nâng Trái Đất tươi đẹp, được đại dương bao quanh cùng núi non và sông ngòi, lên trên đầu ngà như một cục đất; Ngài là Kṛṣṇa, là Viṣṇu, là Chúa tể chư thiên, kẻ thù của quỷ Kaṁsa, và là Đấng diệt Mura, Naraka cùng kẻ mười đầu (Rāvaṇa), nền tảng của mọi tồn tại.

Verse 2

यः संसारार्णवे नौरिव मरणजराव्याधिनक्रोर्मिभीमे भक्तानां भीतिहर्ता मुरनरकदशास्यान्तकृत्कोलरूपी। विष्णुः सर्वेश्वरोऽयं यमिह कृतधियो लीलया प्राप्नुवन्ति मुक्तात्मानो न पापं भवत्तु नुदितारातिपक्षः क्षितीशः ॥ १.३ ॥

Nguyện không có điều ác: Ngài, như con thuyền trên biển saṁsāra—đáng sợ bởi cá sấu của tử vong, già nua và bệnh tật, cùng những con sóng ghê gớm—xua tan nỗi sợ của người sùng kính; Ngài, trong hình tướng Heo Rừng, kết liễu Mura, Naraka và kẻ mười mặt; chính Viṣṇu, Chúa Tể muôn loài, Đấng mà người trí tâm thanh tịnh nơi đây đạt đến một cách tự tại, trở thành bậc giải thoát—nguyện vị Chúa Tể của địa cầu, Đấng đã đẩy lùi đạo quân thù địch, ban điềm lành.

Verse 3

सूत उवाच । यस्मिन् काले क्षितिः पूर्वं वराहवपुषा तु सा । उद्धृता विष्णुना भक्त्या पप्रच्छ परमेश्वरम् ॥ १.४ ॥

Sūta nói: Khi xưa, vào lúc Trái Đất (Kṣiti) được Viṣṇu nâng lên trong hình tướng Heo Rừng (Varāha), nàng—với lòng sùng kính—đã thưa hỏi Đấng Tối Thượng.

Verse 4

धरण्युवाच। कल्पे कल्पे भवानेव मां समुद्धरते विभो। न चाहं वेद ते मूर्तिं नादिसर्गं च केशव॥ १.५ ॥

Dharanī (Đất Mẹ) thưa: “Trong mỗi và mọi kiếp, chỉ riêng Ngài nâng con lên lại, hỡi Đấng Toàn Năng. Thế nhưng con không biết hình tướng của Ngài, hỡi Keśava, cũng chẳng biết sự sáng tạo nguyên sơ.”

Verse 5

वेदेषु चैव नष्टेषु मत्स्यो भूत्वा रसातलम्। प्रविश्य तानपाकृष्य ब्रह्मणे दत्तवानसि॥ १.६ ॥

Khi các Veda đã bị thất lạc, Ngài hóa thân thành Cá, đi vào Rasātala, thu hồi chúng và trao trả lại cho Phạm Thiên (Brahmā).

Verse 6

अन्यत्सुरासुरमयं त्वं समुद्रस्य मन्थने । धृतवानसि कौर्म्येण मन्दरं मधुसूदन ॥ १.७ ॥

Lại có lần khác, trong cuộc khuấy Biển Sữa—công việc của cả chư thiên và a-tu-la—hỡi Madhusūdana, Ngài đã mang hình Kūrma (Rùa) để nâng đỡ núi Mandara.

Verse 7

पुनर्वाराहरूपेण मां गच्छन्तीं रसातलम् । उज्जहारैकदंष्ट्रेण भगवान् वै महार्णवात् ॥ १.८ ॥

Rồi lại nữa, mang hình Varāha (Heo Rừng), Đức Thế Tôn đã dùng một chiếc nanh duy nhất nâng con lên—khi con đang chìm xuống Rasātala—từ đại hải vũ trụ mênh mông.

Verse 8

अन्यद्धिरण्यकशिपुर्वरदानेन दर्पितः । अबाधमानः पृथिवीं स त्वया विनिपातितः । बलिस्तु बद्धो भगवंस्त्वया वामनरूपिणा ॥ १.९ ॥

Lại nữa: Hiraṇyakaśipu, kiêu ngạo nhờ ân ban, đã áp bức Trái Đất; hắn đã bị Ngài quật ngã. Và Bali, ô Đấng Thế Tôn, cũng bị Ngài trói buộc trong hình tướng Vāmana.

Verse 9

पुनर्निःक्षत्रिया देव त्वया चापि पुरा कृता । जामदग्न्येन रामेण त्वया भूत्वाऽसकृत्प्रभो ॥ १.१० ॥

Ôi Thần linh, thuở xưa Ngài cũng đã khiến mặt đất lại trở nên vắng bóng hàng kṣatriya, hỡi Chúa Tể—khi Ngài nhiều lần hóa thân làm Rāma Jāmadagnya (Paraśurāma).

Verse 10

पुनश्च रावणो रक्षः क्षपितं क्षात्रतेजसा । न च जानाम्यहं देव तव किञ्चिद्विचेष्टितम् ॥ १.११ ॥

Và rồi nữa, Rāvaṇa—tên rākṣasa—đã bị tiêu diệt bởi hào quang của uy lực vương giả. Thế nhưng, ôi Đấng Tối Thượng, con hoàn toàn không hiểu ý chỉ và đường lối hành động kỳ diệu của Ngài.

Verse 11

उद्धृत्य मां कथं सृष्टिं सृजसे किं च सा त्वया। सकृद् ध्रियेत कृत्वा च पालयते चापि केन च॥ १.१२ ॥

Sau khi Ngài nâng con lên, Ngài tạo dựng thế giới như thế nào? Và sự tạo dựng ấy, do chính Ngài cấu thành, rốt cuộc là gì? Khi đã tạo ra, nó được nâng đỡ dù chỉ một lần bởi điều gì, và lại được ai gìn giữ bảo hộ?

Verse 12

केन वा सुलभो देव जायसे सततं विभो । कथं च सृष्टेरादिः स्यादवसानं कथं भवेत् ॥ १.१३ ॥

Bằng phương cách nào, ôi Thần Linh, Đấng bao trùm khắp, Ngài lại trở nên dễ được tiếp cận hết lần này đến lần khác? Và khởi đầu của sự tạo dựng phát sinh ra sao, còn sự kết thúc của nó diễn ra thế nào?

Verse 13

कथं युगस्य गणना संख्या अस्यानुचतुर्युगम् । के वा विशेषास्तेष्वस्मिन् का वा अवस्थ महेश्वर ॥ १.१४ ॥

Việc tính toán một yuga được thực hiện thế nào—thước đo số lượng của nó, và nó nối tiếp ra sao trong chuỗi bốn yuga? Và trong chu kỳ này, những đặc điểm phân biệt nào thuộc về các yuga ấy? Hơn nữa, tình trạng của chúng là thế nào, ôi Maheśvara?

Verse 14

यज्वानः के च राजानः के च सिद्धिं परां गताः । एतत्सर्वं समासेन कथयस्व प्रसीद मे ॥ १.१५ ॥

Những ai là người cử hành tế lễ, những ai là các vị vua, và những ai đã đạt thành tựu tối thượng? Xin Ngài hãy nói cho con tất cả điều ấy một cách tóm lược; xin thương xót con.

Verse 15

इत्युक्तः क्रोधरूपेण जहास परमेश्वरः । हसतस्तस्य कुक्षौ तु जगद्धात्री ददर्श ह ॥ रुद्रान् देवान् सवासवः सिद्धसङ्घान् महर्षिभिः ॥ १.१६ ॥

Được nói với dáng vẻ phẫn nộ như vậy, Đấng Tối Thượng liền mỉm cười. Khi Ngài cười, Jagaddhātrī (Địa Mẫu, đấng nâng đỡ thế gian) thấy trong bụng Ngài có các Rudra, chư thiên cùng với Indra, và các đoàn Siddha cùng các đại hiền triết.

Verse 16

सचन्द्रसूर्यग्रहसप्तलोकानन्तः स्थितांस्तावदुपात्तधर्मान् । इतीदृशं पश्यति सा समस्तं यावत्क्षितिर्वेपितसर्वगात्रा ॥ १.१७ ॥

Nàng (Địa) thấy trọn vẹn như thế: bảy cõi cùng với Mặt Trăng, Mặt Trời và các thiên thể, đều ở trong khoảng vô biên, mỗi cõi an trú theo trật tự (dharma) đã thọ nhận; và nàng vẫn nhìn như vậy, trong khi Địa rung động khắp mọi chi phần.

Verse 17

उन्मीलितास्यस्तु यदा महात्मा दृष्टो धरण्याऽमलसर्वगात्र्या । तावत्स्वरूपेण चतुर्भुजेन महोदधौ सुप्तमथोऽन्वपश्यत् ॥ १.१८ ॥

Khi bậc đại hồn ấy mở mắt và được Địa—đấng toàn thân thanh tịnh không vết nhơ—trông thấy, thì nàng thấy Ngài trong chính bản thể bốn tay của mình, như thể đang an giấc trên đại dương.

Verse 18

शेषपर्यङ्कशयने सुप्तं देवं जनार्दनम् । दृष्ट्वा तन्नाभिपङ्कस्थमन्तःस्थं च चतुर्मुखम् ॥ कृताञ्जलिपुटा देवी स्तुतिं धात्री जगाद ह ॥ १.१९ ॥

Thấy thần Janārdana an nghỉ trên giường của Śeṣa, và thấy đấng bốn mặt (Brahmā) ở bên trong, an tọa trên hoa sen mọc từ rốn Ngài, Nữ Thần liền chắp tay cung kính và cất lời tụng tán, hỡi Dhātṛ, đấng nâng đỡ thế gian.

Verse 19

धरण्युवाच । नमः कमलपत्राक्ष नमस्ते पीतवाससे । नमः सुरारिविध्वंसकारिणे परमात्मने ॥ १.२० ॥

Dharaṇī thưa rằng: “Đảnh lễ Ngài, bậc mắt như cánh sen; đảnh lễ Ngài, đấng mặc y vàng. Đảnh lễ Đấng Tối Thượng, Chân Ngã tối cao, bậc tiêu diệt kẻ thù của chư thiên.”

Verse 20

शेषपर्यङ्कशयने धृतवक्षःस्थलश्रिये । नमस्ते सर्वदेवेश नमस्ते मोक्षकारिणे ॥ १.२१ ॥

Kính lễ Ngài, Đấng an nghỉ trên giường của Śeṣa, mang Śrī nơi ngực; kính lễ Ngài, Chúa tể của muôn thần; kính lễ Ngài, Đấng ban giải thoát (mokṣa).

Verse 21

नमः शार्ङ्गासिचक्राय जन्ममृत्युविवर्जिते। नमो नाभ्युत्थितमहत्त्कमलासनजन्मने॥ १.२२ ॥

Kính lễ Đấng cầm cung Śārṅga, kiếm và đĩa (cakra), vượt ngoài sinh tử. Kính lễ Đấng từ rốn Ngài vọt lên đóa sen lớn, nơi Brahmā—Đấng ngồi trên tòa sen—được sinh ra.

Verse 22

नमो विद्रुमरक्तास्यपाणिपल्लवशोभिने । शरणं त्वां प्रसन्नास्मि त्राहि नारीमनागसम् ॥ १.२३ ॥

Kính lễ Ngài, Đấng có dung nhan đỏ như san hô, đôi tay rạng ngời như chồi non. Con nương tựa nơi Ngài với tâm an tịnh; xin cứu hộ người nữ này, kẻ không hề có tội lỗi.

Verse 23

पूर्णनीलाञ्जनाकारं वाराहं ते जनार्दन । दृष्ट्वा भीतास्मि भूयोऽपि जगत् त्वद्देहगोचरम् । इदानीं कुरु मे नाथ दयां त्राहि महाभयात् ॥ १.२४ ॥

Ôi Janārdana, thấy hình Varāha của Ngài, sắc như mực collyrium xanh thẳm, con lại kinh sợ, vì thế gian dường như đã đi vào trong phạm vi thân Ngài. Nay, lạy Chúa, xin thương xót và cứu con khỏi nỗi đại kinh hoàng.

Verse 24

केशवः पातु मे पादौ जङ्घे नारायणो मम । माधवो मे कटिं पातु गोविन्दो गुह्यमेव च ॥ १.२५ ॥

Nguyện Keśava hộ trì đôi chân con; nguyện Nārāyaṇa hộ trì ống chân con. Nguyện Mādhava hộ trì thắt lưng con; và Govinda cũng hộ trì phần kín của con.

Verse 25

नाभिं विष्णुस्तु मे पातु उदरं मधुसूदनः । ऊरुं त्रिविक्रमः पातु हृदयं पातु वामनः ॥ १.२६ ॥

Nguyện Viṣṇu hộ trì rốn của con; nguyện Madhusūdana hộ trì bụng. Nguyện Trivikrama hộ trì đùi; nguyện Vāmana hộ trì trái tim.

Verse 26

श्रीधरः पातु मे कण्ठं हृषीकेशो मुखं मम । पद्मनाभस्तु नयने शिरो दामोदरो मम ॥ १.२७ ॥

Nguyện Śrīdhara hộ trì cổ họng của con; nguyện Hṛṣīkeśa hộ trì khuôn mặt con. Nguyện Padmanābha hộ trì đôi mắt; nguyện Dāmodara hộ trì đầu con.

Verse 27

एवं न्यस्य हरेर्न्यासमामानि जगती तदा । नमस्ते भगवन् विष्णो इत्युक्त्वा विरराम ह ॥ १.२८ ॥

Sau khi thực hiện như vậy nghi thức an trí thánh danh (nyāsa) thuộc về Hari, Đất Mẹ (Jagatī) bấy giờ nói: “Kính lễ Ngài, bậc Thế Tôn Viṣṇu,” rồi liền im lặng.