Vamana Purana — Shiva's Wedding Procession (Part 1), Shloka 65

Shiva’s Wedding Procession to Kailasa and the Marriage of Girija (Kali)

Devanagari script

ततः संपूज्य विधिना फलमूलादिभिः शुभैः विसर्जयामास शनैः शैलराड् ऋषिपुङ्गवान्

Transliteration

tataḥ saṃpūjya vidhinā phalamūlādibhiḥ śubhaiḥ visarjayāmāsa śanaiḥ śailarāḍ ṛṣipuṅgavān

Translation

Rồi, sau khi cung kính cúng dường đúng nghi thức bằng các thứ cát tường như trái cây, rễ củ v.v., chúa tể núi non (Śailarāṭ) từ tốn tiễn các bậc hiền thánh (ṛṣi) ưu tú lui về.

Word by Word

• ततः: then
• ततः: Sambandha (सम्बन्ध/क्रम)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्यय (temporal adverb)

• संपूज्य: having worshipped
• संपूज्य: Purvakala (पूर्वकाल)
• Type: Verb
• Root: सम्-पूज् (धातु)
• Form: ल्यप्-प्रत्ययान्त कृदन्त (absolutive/gerund), ‘having duly worshipped’

• विधिना: by the proper procedure
• विधिना: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: विधि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन

• फलमूलादिभिः: with fruits, roots, etc.
• फलमूलादिभिः: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: फल-मूल-आदि (प्रातिपदिक; फल + मूल + आदि)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), बहुवचन; समासः—द्वन्द्वः (फलानि च मूलानि च) + ‘आदि’ (etc.)

• शुभैः: auspicious
• शुभैः: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: शुभ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; ‘फलमूलादिभिः’ इत्यस्य विशेषणम्

• विसर्जयामास: dismissed/sent off
• विसर्जयामास: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वि-सृज् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect/परोक्षभूत), प्रथम-पुरुष, एकवचन, परस्मैपदम्; परिप्रयोगः—‘विसर्जयामास’ (periphrastic perfect nuance)

• शनैः: slowly
• शनैः: Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: शनैः (अव्यय)
• Form: रीतिवाचक-अव्यय (manner adverb)

• शैलराट्: the king of mountains
• शैलराट्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: शैल-राट् (प्रातिपदिक; शैल + राट्)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुषः (शैलानां राट् = पर्वतराजः)

• ऋषिपुङ्गवान्: the foremost of sages
• ऋषिपुङ्गवान्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ऋषि-पुङ्गव (प्रातिपदिक; ऋषि + पुङ्गव)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुषः (ऋषीणां पुङ्गवः)

Speakers

• Unspecified in provided excerpt

Key Themes

• Atithi-satkara (hospitality)
• Ritual propriety (vidhi)
• Sage veneration

Verse Rasa (Emotional Flavour)

{ "primaryRasa": "shanta", "secondaryRasa": "vira", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }

FAQs

What is the philosophical or ethical takeaway?

Honoring sages with simple, pure offerings (phala-mūla) underscores that sincerity and dharmic procedure matter more than opulence; respectful leave-taking is itself part of right conduct.

How does this fit the Pancalakshana?

Falls under Vamśānucarita / narrative ethics (ācāra) in the purāṇic storyline—illustrating dharma through exemplary behavior rather than cosmological categories.

What is the symbolic significance?

Fruit-and-root offerings symbolize sāttvika hospitality and forest-ascetic values; ‘śanaiḥ’ suggests measured restraint—dharma expressed as gentleness and decorum.