Vamana Purana — Prahlada's Victory through Bhakti, Shloka 56

Prahlada’s Defeat in Battle and Victory through Bhakti (Nara-Narayana Episode)

Devanagari script

भगवानुवाच/ परितुष्टो ऽस्मि ते दैत्य स्तवेनानेन सुव्रत भक्त्या त्वनान्यया चाहं त्वया दैत्य पराजितः

Transliteration

bhagavānuvāca/ parituṣṭo 'smi te daitya stavenānena suvrata bhaktyā tvanānyayā cāhaṃ tvayā daitya parājitaḥ

Translation

Đức Thế Tôn phán: “Hỡi Daitya, người giữ lời nguyện thanh tịnh, Ta hoàn toàn hoan hỷ trước bài tán tụng này. Nhờ lòng sùng kính độc nhất của ngươi, hỡi Daitya, Ta như đã bị ngươi chinh phục.”

Word by Word

• भगवान्: the Blessed Lord
• भगवान्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भगवत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग (m.), प्रथमा (1st), एकवचन (sg.)

• उवाच: said
• उवाच: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन (sg.); परस्मैपद

• परितुष्टः: fully pleased
• परितुष्टः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: परि-तुष्ट (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकृदन्त (past participle), पुंलिङ्ग (m.), प्रथमा (1st), एकवचन (sg.); अहम्-विशेषण

• अस्मि: I am
• अस्मि: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), उत्तमपुरुष (1st), एकवचन (sg.)

• ते: of you/your
• ते: Sambandha (सम्बन्ध/possessor)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, षष्ठी-विभक्ति (6th/genitive), एकवचन (sg.)

• दैत्य: O Daitya
• दैत्य: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: दैत्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग (m.), सम्बोधन-प्रथमा (Vocative), एकवचन (sg.)

• स्तवेन: by (this) praise/hymn
• स्तवेन: Karaṇa (करण)
• Type: Noun
• Root: स्तव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग (m.), तृतीया (3rd/instrumental), एकवचन (sg.)

• अनेन: by this
• अनेन: Karaṇa (करण)
• Type: Adjective
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, तृतीया (3rd), एकवचन (sg.); विशेषण (स्तवेन)

• सुव्रत: O one of good vow
• सुव्रत: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: सु + व्रत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग (m.), सम्बोधन (Voc.), एकवचन (sg.); कर्मधारय: शोभनं व्रतं यस्य

• भक्त्या: by devotion
• भक्त्या: Karaṇa (करण)
• Type: Noun
• Root: भक्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग (f.), तृतीया (3rd), एकवचन (sg.)

• तु: indeed
• तु: Sambandha (सम्बन्ध/particle)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय (particle), विरोध/विशेषार्थक (but/indeed)

• अनान्यया: by exclusive (undivided)
• अनान्यया: Karaṇa (करण)
• Type: Adjective
• Root: अनन्या (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग (f.), तृतीया (3rd), एकवचन (sg.); विशेषण (भक्त्या)

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध/conjunction)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय (conjunction)

• अहम्: I
• अहम्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, प्रथमा (1st), एकवचन (sg.)

• त्वया: by you
• त्वया: Karaṇa (करण)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, तृतीया (3rd), एकवचन (sg.)

• दैत्य: O Daitya
• दैत्य: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: दैत्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग (m.), सम्बोधन (Voc.), एकवचन (sg.)

• पराजितः: defeated/overcome
• पराजितः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: पराजित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकृदन्त (past participle), पुंलिङ्ग (m.), प्रथमा (1st), एकवचन (sg.); अहम्-विशेषण

Speakers

• Bhagavān (the Lord) speaking to a Daitya devotee (context suggests Prahlāda continuing in next verses)

Primary Deities

• Vishnu (Bhagavān/Nārāyaṇa)

Key Themes

• Bhakti
• Stuti (praise)
• Divine grace
• Sectarian harmony (implicit: devotion supersedes birth/varna/lineage)

Verse Rasa (Emotional Flavour)

{ "primaryRasa": "adbhuta", "secondaryRasa": "shanta", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }

FAQs

What is the philosophical or ethical takeaway?

Undivided devotion (ananyā-bhakti) is portrayed as spiritually “conquering” even the Supreme; moral worth is measured by devotion and vow (vrata), not by birth as Deva/Daitya.

How does this fit the Pancalakshana?

Vamśānucarita / carita (narrative of exemplary figures and divine interaction): a didactic episode illustrating bhakti and the Lord’s responsiveness within a lineage-based (Daitya) story frame.

What is the symbolic significance?

“The Lord is conquered” symbolizes that the Absolute, though unconquerable by force, becomes accessible through loving devotion—an inversion of power where humility and praise prevail over might.