Adhyaya 279
Chương này là lời chỉ dạy nghi lễ sùng kính lồng trong truyện tích về thánh địa. Thượng Đế (Īśvara) nói với Devī, hướng người mộ đạo đến trạm thờ Mặt Trời tối thắng mang tên Cāvanārka, ở phía đông vùng Hiraṇyā, do hiền thánh Cyavana thiết lập. Vào ngày saptamī (mồng bảy theo lịch trăng), hành giả phải tán dương Thần Mặt Trời theo nghi thức nghiêm cẩn, giữ thân tâm thanh tịnh và nhất tâm, rồi tụng aṣṭottaraśata-nāma—108 thánh danh của Sūrya. Danh mục dài này mở rộng bản thể Sūrya qua các tương ứng vũ trụ: các đơn vị thời gian (kalā, kāṣṭhā, muhūrta, pakṣa, māsa, ahorātra, saṃvatsara), các thần (Indra, Varuṇa, Brahmā, Rudra, Viṣṇu, Skanda, Yama) và các chức năng như dhātṛ, prabhākara, tamonuda, lokādhyakṣa. Bài giảng còn nêu rõ dòng truyền thừa: thánh tụng được Śakra truyền dạy, Nārada thọ nhận, rồi đến Dhaumya và cuối cùng Yudhiṣṭhira, nhờ đó đạt được sở nguyện. Phần phalaśruti kết rằng tụng niệm hằng ngày—đặc biệt lúc bình minh—sẽ đem lại phú quý (tiền của, châu báu), con cái, tăng trí nhớ và trí tuệ, tiêu trừ sầu khổ và thành tựu ý nguyện, như quả lành của sự sùng kính có kỷ luật.
Shlokas
Verse 1
ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि च्यवनार्कमनुत्तमम् । हिरण्यापूर्वभागस्थं च्यवनेन प्रतिष्ठितम्
Īśvara phán: “Rồi đó, hỡi Mahādevī, hãy đến Cyavanārka vô song (thánh điện Mặt Trời của Cyavana), ở phía đông của Hiraṇyā, do chính Cyavana thiết lập.”
Verse 2
सर्वकामप्रदं नृणां पूजितं विधिवन्नरैः । सप्तम्यां च विधानेन यः स्तोष्यति रविं नरः
Nơi ấy ban cho mọi sở nguyện của con người, được các nam tử phụng thờ đúng nghi quỹ. Và người nào vào ngày Saptamī (mồng bảy) tán dương Ravi (Thần Mặt Trời) theo pháp thức đã định…
Verse 3
अष्टोत्तरशतैर्नाम्नां सम्यक्छ्रद्धासमन्वितः । शृणु तानि महादेवि शुचिर्भूत्वा समाहितः
Với lòng tín thành đúng đắn, người ấy (tán dương Mặt Trời) bằng một trăm lẻ tám danh hiệu. Hãy lắng nghe những danh hiệu ấy, hỡi Mahādevī—khi đã thanh tịnh và an trú tâm ý.
Verse 4
क्षणं त्वं कुरु देवेशि सर्वं वक्ष्याम्यशेषतः । धौम्येन तु यथापूर्वं पार्थाय सुमहात्मने
“Xin Người cho ta một khắc thôi, hỡi Nữ Chúa của chư thiên; ta sẽ nói trọn vẹn mọi điều—như thuở trước Dhaumya đã truyền dạy cho Pārtha (Arjuna) bậc đại tâm.”
Verse 5
नामाष्टशतमाख्यातं तच्छृणुष्व महामते । सूर्योऽर्यमा भगस्त्वष्टा पूषाऽर्कः सविता रविः
Danh xưng một trăm lẻ tám đã được tuyên thuyết; xin lắng nghe, hỡi bậc đại trí: Sūrya, Aryamā, Bhaga, Tvaṣṭā, Pūṣan, Arka, Savitṛ, Ravi.
Verse 6
गभस्तिमानजः कालो मृत्युर्द्धाता प्रभाकरः । पृथिव्यापश्च तेजश्च खं वायुश्च परायणः
Ngài là Gabhastimān, Aja, Kāla, Mṛtyu, Dhātṛ, Prabhākara; và cũng chính là Đất, Nước, Lửa/Ánh sáng, Hư không, và Gió—nơi nương tựa tối thượng.
Verse 7
सोमो बृहस्पतिः शुक्रो बुधोंऽगारक एव च । इन्द्रो विवस्वान्दीप्तांशुः शुचिः सौरिः शनैश्चरः
Ngài được tán dương là Soma (Mặt Trăng), Bṛhaspati, Śukra, Budha và Aṅgāraka; là Indra; là Vivasvān, đấng rực rỡ với tia sáng bừng cháy; là Đấng thanh tịnh; và là Sauri—chính Śanaiścara. Như vậy, Chúa Tể được ca tụng qua các quyền lực cai quản cõi trời.
Verse 8
ब्रह्मा रुद्रश्च विष्णुश्च स्कन्दो वैश्रवणो यमः । वैद्युतो जाठरश्चाग्निरिंधनस्तेजसां पतिः
Ngài là Brahmā, Rudra và Viṣṇu; Ngài là Skanda, Vaiśravaṇa (Kubera) và Yama. Ngài là lửa sét, lửa tiêu hóa, lửa tế tự, chính nhiên liệu nuôi lửa ấy, và là Chúa Tể của mọi huy hoàng rực sáng.
Verse 9
धर्मध्वजो वेदकर्त्ता वेदांगो वेदवाहनः । कृतं त्रेता द्वापरश्च कलिः सर्वामराश्रयः
Ngài là ngọn cờ của Dharma; là đấng tạo lập Veda; là chính các chi phần của Veda; là đấng nâng mang Veda. Ngài là Kṛta, Tretā, Dvāpara và Kali—nơi nương tựa của hết thảy chư thiên bất tử.
Verse 10
कलाकाष्ठामुहूर्त्ताश्च पक्षा मासा अहर्निशाः । संवत्सरकरोऽश्वस्थः कालचक्रो विभावसुः
Ngài là kalā, kāṣṭhā và muhūrta; là các nửa tháng, các tháng, cùng ngày và đêm. Ngài là đấng tạo nên năm, Đấng thường trụ như cây aśvattha, là bánh xe Thời gian, và là ánh sáng rực rỡ soi chiếu muôn loài.
Verse 11
पुरुषः शाश्वतो योगी व्यक्ताव्यक्तः सनातनः । लोकाध्यक्षः प्रजाध्यक्षो विश्वकर्मा तमोनुदः
Ngài là Puruṣa, vĩnh cửu và là bậc Đại Du-gi tối thượng; vừa hiển lộ vừa vô hình, là Đấng Cổ Xưa vượt ngoài thời gian. Ngài là chủ tể các thế giới, chủ tể muôn loài, là Viśvakarmā—nghệ nhân vũ trụ—và là Đấng xua tan bóng tối.
Verse 12
वरुणः सागरोंशुश्च जीवन्तो जीवनोऽरिहा । भूताश्रयो भूतपतिः सर्वभूतनिषेवितः
Ngài là Varuṇa; là đại dương và những tia sáng lấp lánh của biển. Ngài là Đấng sống, là chính sự sống, và là Đấng diệt trừ kẻ thù. Ngài là nơi nương tựa của muôn loài, là Chúa tể muôn loài, và là Đấng được tất cả chúng sinh phụng sự.
Verse 13
स्रष्टा संवर्त्तको वह्निः सर्वस्यादिकरोऽमलः । अनंतः कपिलो भानुः कामदः सर्वतोमुखः
Ngài là Đấng Sáng tạo và cũng là Đấng đưa muôn loài đến kỳ tan rã; Ngài là lửa thiêng. Ngài là cội nguồn thanh tịnh, khởi nguyên không vết nhơ của tất cả. Ngài là Ananta, Kapila, Bhānu; là Đấng ban cho điều ước, là Đấng muôn mặt—hiện diện khắp mọi phương.
Verse 14
जयो विषादो वरदः सर्वधातुनिषेवितः । समः सुवर्णो भूतादिः शीघ्रगः प्राणधारकः
Ngài là Chiến thắng và là Đấng xua tan u sầu; là Đấng ban ân phúc, thấm nhuần mọi thành phần cấu tạo của thân. Ngài bình đẳng, rực vàng, là khởi nguyên của muôn loài, chuyển động mau lẹ, và là Đấng nâng giữ hơi thở sinh mệnh (prāṇa).
Verse 15
धन्वंतरिर्धूमकेतुरादिदेवोऽदितेः सुतः । द्वादशात्माऽरविंदाक्षः पिता माता पितामहः
Ngài là Dhanvantari; là Dhūmaketu; là Thần nguyên thủy, con của Aditi. Ngài mang bản thể mười hai; mắt như hoa sen; và chính là cha, mẹ, và tổ phụ—cội nguồn nâng đỡ mọi dòng tộc.
Verse 17
एतद्वै कीर्तनीयस्य सूर्यस्यामिततेजसः । नाम्नामष्टोत्तरशतं प्रोक्तं शक्रेण धीमता
Như vậy, Sūrya—đấng đáng được tán dương không ngừng, rực sáng vô lượng—đã được bậc trí Śakra (Indra) tuyên thuyết một trăm lẻ tám danh hiệu.
Verse 18
शक्राच्च नारदः प्राप्तो धौम्यस्तु तदनन्तरम् । धौम्याद्युधिष्ठिरः प्राप्य सर्वान्कामानवाप्तवान्
Từ Śakra (Indra) pháp ấy truyền đến Nārada; rồi tiếp đến Dhaumya. Yudhiṣṭhira nhận từ Dhaumya liền được viên mãn mọi điều mong cầu.
Verse 19
एतानि कीर्तनीयस्य सूर्यस्यामिततेजसः । नामानि यः पठेन्नित्यं सर्वान्कामानवाप्नुयात्
Ai hằng ngày tụng đọc những danh hiệu ấy của Sūrya—đấng rực sáng vô lượng, đáng được tán dương—sẽ đạt viên mãn mọi điều mong cầu.
Verse 20
सुरपितृमनुजयक्षसेवितमसुरनिशाचरसिद्धवंदितम् । वरकनकहुताशनप्रभं त्वमपि नम हिताय भास्करम्
Vì lợi ích của chính mình, hãy đảnh lễ và phụng thờ Bhāskara (Thái Dương): đấng được chư thiên, tổ tiên, loài người và yakṣa phụng sự; được asura, kẻ du hành đêm tối và các siddha tán thán; rực chiếu như vàng quý và lửa hừng.
Verse 21
सूर्योदये यस्तु समाहितः पठेत्स पुत्रलाभं धनरत्नसंचयान् । लभेत जातिस्मरतां सदा नरः स्मृतिं च मेधां च स विंदते पुमान्
Ai vào lúc mặt trời mọc mà tụng đọc với tâm định tĩnh thì được con trai và sự tích lũy của cải, châu báu. Người ấy luôn nhớ được các đời trước, lại đạt trí nhớ và trí tuệ.
Verse 22
इमं स्तवं देववरस्य यो नरः प्रकीर्त्तयेच्छुद्धमनाः समाहितः । स मुच्यते शोकदवाग्निसाराल्लभेत कामान्मनसा यथेप्सितान्
Ai với tâm thanh tịnh và định tĩnh mà xưng tụng bài tán này dâng lên bậc tối thượng trong chư thiên, người ấy được giải thoát khỏi ngọn lửa rừng của sầu khổ và đạt mọi điều mong ước trong lòng.
Verse 279
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये च्यवनादित्यमाहात्म्यसूर्याष्टोत्तरशतनाम माहात्म्यवर्णनंनामैकोनाशीत्युत्तरद्विशततमोऽध्यायः
Như vậy kết thúc trong «Śrī Skanda Mahāpurāṇa»—bộ hợp tuyển tám mươi mốt nghìn câu kệ—ở quyển thứ bảy, Prabhāsa-khaṇḍa, và trong phần thứ nhất, Prabhāsa-kṣetra-māhātmya, chương mang tên «Tường thuật sự linh hiển của Cyavana-Āditya và sự linh hiển của 108 Danh hiệu của Sūrya», tức Chương 279.