Adhyaya 195
Chương này được trình bày như một cuộc đối thoại giải thích theo truyền thống Śaiva. Īśvara dạy rằng người hành hương giữ giới luật nên đến Vṛddha Prabhāsa, ở phía nam Ādi Prabhāsa. Nơi ấy có một liṅga nổi tiếng gọi là “caturmukha” (bốn mặt), chỉ cần được chiêm bái bằng mắt cũng có năng lực tiêu trừ tội lỗi. Śrī Devī thỉnh hỏi nguồn gốc danh xưng và công đức của việc thấy, tán thán và thờ phụng thánh địa này. Īśvara kể lại chuyện thời cổ, trong một manvantara xưa và bối cảnh Tretā-yuga: các ṛṣi từ phương bắc đến để được darśana tại Prabhāsa, nhưng liṅga của Śiva bị che giấu (gắn với vajra của Indra). Không chịu trở về khi chưa được darśana, họ thực hành tapas lâu dài qua các mùa, giữ kỷ luật nghiêm mật như brahmacarya và khổ hạnh chịu nóng lạnh, cho đến khi tuổi già phủ lên thân. Thấy chí nguyện kiên cố của họ—chỉ cầu darśana—Śaṅkara khởi lòng từ bi, hiển lộ liṅga của Ngài, được nói là xuất hiện khi mặt đất tách ra. Các ṛṣi được darśana rồi thăng lên cõi trời; Indra lại toan che giấu, nhưng nơi ấy được gọi là Vṛddha Prabhāsa vì các ṛṣi đã đạt darśana trong “vṛddha-bhāva” (tuổi cao). Phần phalaśruti kết luận rằng chiêm bái thánh địa với lòng sùng kính đem công đức ngang với các đại tế lễ Rājasūya và Aśvamedha. Ai cầu trọn quả của cuộc hành hương được khuyên bố thí một con bò đực (ukṣā) cho một brāhmaṇa.
Shlokas
Verse 1
ईश्वर उवाच । ततो वृद्धप्रभासं तु गच्छेच्च नियतात्मवान् । आदिप्रभासाद्दक्षिणतो नातिदूरे व्यवस्थितम्
Đấng Īśvara phán: “Bấy giờ, với tâm được điều phục, hãy đi đến Vṛddha-Prabhāsa, nơi ở không xa về phía nam của Ādi-Prabhāsa.”
Verse 2
चतुर्मुखं महालिंगं दर्शनात्पापनाशनम्
Đại Liṅga bốn mặt ấy chỉ cần được chiêm ngưỡng liền diệt trừ tội lỗi.
Verse 3
श्रीदेव्युवाच । कथं वृद्धप्रभासं तु नाम तस्याभवत्प्रभो । तस्मिन्दृष्टे फलं किं स्यात्स्तुते संपूजिते तथा
Nữ Thần thưa: “Bạch Chúa Tể, vì sao nơi ấy được gọi là ‘Vṛddha-Prabhāsa’? Và quả phúc nào phát sinh do được thấy, do tán thán, và cũng do phụng thờ cúng dường đúng pháp?”
Verse 4
एतत्कथय मे देव संक्षेपान्नातिविस्तरात्
“Xin Ngài kể cho con, bạch Thiên Chúa—vắn tắt thôi, chớ quá dài dòng.”
Verse 5
ईश्वर उवाच । आदौ स्वायंभुवे देवि पूर्वमन्वन्तरे पुरा । त्रेतायुगे चतुर्थे तु प्रभासे क्षेत्र उत्तमे
Đấng Īśvara phán: “Thuở ban sơ, hỡi Nữ Thần—từ thời xa xưa, trong Manvantara trước của Svāyambhuva—vào Tretā-yuga lần thứ tư, tại thánh địa tối thượng Prabhāsa…”
Verse 6
तस्मिन्काले महादेवि पूर्वमन्वंतरे पुरा । त्रेतायुगे चतुर्थे तु ऋषयस्तत्र संगताः
“Khi ấy, hỡi Đại Nữ Thần—thuở xưa trong Manvantara trước đó—vào Tretā-yuga lần thứ tư, các bậc ṛṣi đã tụ hội tại nơi ấy.”
Verse 7
दर्शनार्थं प्रभासस्य उत्तरापथगामिनः । तं दृष्ट्वाऽच्छादितं देवं वज्रेण तु महेश्वरि
“Mong cầu được darśana của Prabhāsa, những người đi đến từ phương bắc—hỡi Maheśvarī—đã thấy Thần ấy bị một lưỡi sét (vajra) che phủ.”
Verse 8
विषादं परमं जग्मुर्वाक्यं चेदमथाबुवन् । अदृष्ट्वा शांकरं लिगं न यास्यामो वयं गृहम्
Họ chìm vào nỗi sầu thảm sâu xa rồi thưa rằng: “Nếu chưa được thấy Liṅga của Śaṅkara, chúng con quyết chẳng trở về nhà.”
Verse 9
स्वर्गार्थिनो वयं प्राप्ता महदध्वानमेव हि । तस्मादत्रैव तिष्ठामो यावल्लिंगस्य दर्शनम्
“Chúng con cầu mong cõi trời, quả thật đã vượt một quãng đường rất xa mà đến; vì thế chúng con sẽ ở ngay nơi đây cho đến khi được thấy Liṅga.”
Verse 10
एवं ते निश्चयं कृत्वा परस्मिंस्तपसि स्थिताः । वर्षास्वाकाशगा भूत्वा हेमंते सलिलाश्रयाः
Sau khi đã quyết chí như vậy, họ an trú trong khổ hạnh mãnh liệt: mùa mưa ở giữa trời trống, mùa đông nương tựa trong nước.
Verse 11
पञ्चाग्निसाधना ग्रीष्मे नियता ब्रह्मचारिणः । बहून्वर्षगणान्विप्रा जराग्रस्तास्तदाऽभवन्
Vào mùa hạ, họ thực hành pháp tu “năm ngọn lửa”, sống như những brahmacārin tiết chế; qua nhiều năm tháng, các hiền thánh Bà-la-môn ấy bấy giờ bị tuổi già bủa vây.
Verse 12
एवं वृद्धत्वमापन्ना यदा ते वरवर्णिनि । छन्द्यमाना वरैस्ते तु शंकरेण महात्मना
Hỡi người đẹp, khi các bậc hiền ấy đã như vậy bước vào tuổi già, Đại Tâm Śaṅkara ban các ân phúc, mời họ chọn điều mình mong muốn.
Verse 13
लिंगस्य दर्शनं मुक्त्वा न तेऽन्यं वव्रिरे वरम्
Ngoài việc được chiêm bái Liṅga, họ không cầu xin ân huệ nào khác.
Verse 14
तेषां तु निश्चयं ज्ञात्वा सर्वेषां वृषभध्वजः । अनुकम्पापरो भूत्वा स्वलिंगं तानदर्शयत्
Biết rõ quyết tâm của tất cả họ, Đấng mang cờ hình bò (Śiva), tràn đầy lòng bi mẫn, đã hiển lộ chính Liṅga của Ngài cho họ chiêm bái.
Verse 15
एतस्मिन्नेव काले तु भित्त्वा चैव वसुन्धराम् । उत्थितं सहसा लिंगं तदेव वरवर्णिनि
Ngay trong khoảnh khắc ấy, hỡi giai nhân, chính Liṅga ấy bỗng trỗi dậy, xé toạc cả mặt đất.
Verse 16
ऋषयस्ते च तं दृष्ट्वा सर्वे च त्रिदिवं गताः । अथ तेषु प्रयातेषु शक्रस्तप्तमना ह्यभूत्
Các vị ṛṣi ấy thấy vậy liền đồng loạt lên cõi Trời; khi họ đã đi rồi, Śakra (Indra) bỗng ưu não trong lòng.
Verse 17
तमपि च्छादयामास वज्रेण शतपर्वणा
Indra còn dùng chày sét Vajra—vũ khí trăm khớp—che phủ cả Liṅga ấy.
Verse 18
वृद्धभावे यतस्तेषामृषीणां दर्शनं गतः । अतो वृद्धप्रभासं तत्कीर्त्यते वसुधातले
Vì đã ban darśana cho các ṛṣi ấy khi các ngài ở tuổi già, nên trên cõi đất này nơi ấy được tôn xưng là “Vṛddha-Prabhāsa”.
Verse 19
तस्मिन्दृष्टे वरारोहे अद्यापि लभते फलम् । राजसूयाश्वमेधानां नरो भक्तिसमन्वितः
Hỡi bậc giai nhân cao quý, ai chiêm bái (Liṅga/nơi ấy) thì ngay đến hôm nay, người có lòng bhakti vẫn đạt quả báo của các tế lễ Rājasūya và Aśvamedha.
Verse 20
एवं तत्र समुत्पन्नं प्रभासं वृद्धसंज्ञकम् । तत्रोक्षा ब्राह्मणे देयः सम्यग्यात्राफलेप्सुभिः
Như vậy, tại đó đã phát sinh Prabhāsa được gọi là “Vṛddha”; và tại đó, những ai cầu trọn vẹn quả phúc của cuộc hành hương nên cúng dường một con bò đực cho vị Bà-la-môn.
Verse 195
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये वृद्धप्रभासमाहात्म्यवर्णनंनाम पञ्चनवत्युत्तरशततमोऽध्यायः
Như vậy kết thúc chương thứ một trăm chín mươi lăm, mang tựa đề “Mô tả sự vĩ đại của Vṛddha-Prabhāsa”, trong Prabhāsa Khaṇḍa—thuộc Prabhāsakṣetra Māhātmya—của Śrī Skanda Mahāpurāṇa, bản hợp tuyển tám mươi mốt nghìn câu kệ.