Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 6

Devanagari script

नमस्कृत्य च तोयेशं गोमतीं च सरिद्वराम् । अर्घ्यं दद्याद्विधानेन कृत्वा च करयोः कुशान्

Transliteration

namaskṛtya ca toyeśaṃ gomatīṃ ca saridvarām | arghyaṃ dadyādvidhānena kṛtvā ca karayoḥ kuśān

Translation

Sau khi đảnh lễ Đấng Chúa của nước (biển cả) và sông Gomati, bậc tối thắng trong các dòng sông, người ấy nên theo đúng nghi thức dâng arghya, đặt cỏ kuśa vào hai bàn tay.

Word by Word

• नमस्कृत्य: having bowed/saluted
• नमस्कृत्य: Pūrvakāla-kriyā (Prior action)
• Type: Indeclinable
• Root: नमस्+कृ (धातु) → नमस्कृत्य (क्त्वान्त-कृदन्त)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (gerund/absolutive): ‘having saluted’

• च: and
• च: Connector
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयार्थक (conjunction)

• तोयेशम्: the lord of waters (sea-god)
• तोयेशम्: Karma (Object)
• Type: Noun
• Root: तोय (प्रातिपदिक) + ईश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन; ‘तोयस्य ईशम्’

• गोमतीम्: Gomatī (river)
• गोमतीम्: Karma (Object)
• Type: Noun
• Root: गोमती (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• च: and
• च: Connector
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयार्थक

• सरिद्वराम्: the best of rivers
• सरिद्वराम्: Karma (Object)
• Type: Noun
• Root: सरित् (प्रातिपदिक) + वर (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘सरितां वरा’ (श्रेष्ठा नदी)

• अर्घ्यम्: arghya offering (water oblation)
• अर्घ्यम्: Karma (Object)
• Type: Noun
• Root: अर्घ्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• दद्यात्: should give
• दद्यात्: Kriyā (Injunctive/vidhi)
• Type: Verb
• Root: दा (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

• विधानेन: according to the prescribed rule
• विधानेन: Karaṇa (Instrument/means)
• Type: Noun
• Root: विधान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; साधन/प्रकारवाचक

• कृत्वा: having placed
• कृत्वा: Pūrvakāla-kriyā
• Type: Indeclinable
• Root: कृ (धातु) → कृत्वा (क्त्वान्त-कृदन्त)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (gerund): ‘having made/placed’

• च: and
• च: Connector
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयार्थक

• करयोः: in the two hands
• करयोः: Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: कर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी/सप्तमी-विभक्ति (Gen./Loc.), द्विवचन; प्रायः सप्तमी ‘करयोः’ = ‘in (both) hands’

• कुशान्: kuśa grass blades
• कुशान्: Karma (Object)
• Type: Noun
• Root: कुश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन

Speaker

Prahlāda (continuing)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Gomatī-tīrtha (Dvārakā) with Samudra-sannidhi

Type: sangam

Skanda Dialogue

Listener: null

Visual Art Cues

Scene: A pilgrim at dawn stands at the Gomatī’s bank near the sea, palms cupped with kuśa, bowing to the ocean and river before offering ārghya; Dvārakā’s shoreline temples and conch-bearing attendants suggested in the background.

Characters & Entities

• Ocean (Toyeśa)
• Gomati
• Arghya
• Kuśa

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sacred places are approached with humility and correct observance; ritual order (vidhi) sanctifies devotion.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Gomati–Ocean confluence, where worship is offered to Gomati and the Ocean (Toyeśa).

What ritualistic prescription is mentioned?

Namaskāra to Toyeśa and Gomati, then offering arghya according to vidhi, holding kuśa grass in the hands.