Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 49

Devanagari script

श्रवणद्वादशीयोगे गोमत्युदधिसंगमे । स्नात्वा मुक्तिमवाप्नोति यत्र गत्वा न शोचति

Transliteration

śravaṇadvādaśīyoge gomatyudadhisaṃgame | snātvā muktimavāpnoti yatra gatvā na śocati

Translation

Khi chòm sao Śravaṇa trùng với ngày Dvādaśī, tại nơi hợp lưu giữa sông Gomati và biển cả—ai tắm ở đó sẽ đạt giải thoát, đến cảnh giới mà một khi đã tới thì không còn sầu muộn.

Word by Word

• श्रवणद्वादशीयोगे: at the conjunction of Śravaṇa (nakṣatra) and Dvādaśī (tithi)
• श्रवणद्वादशीयोगे: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: श्रवण-द्वादशी-योग (प्रातिपदिक; श्रवण + द्वादशी + योग)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; तत्पुरुषः (श्रवणनक्षत्रे द्वादश्याः योगः/संयोगः)

• गोमतीउदधिसंगमे: at the confluence of the Gomatī with the ocean
• गोमतीउदधिसंगमे: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: गोमती-उदधि-संगम (प्रातिपदिक; गोमती + उदधि + संगम)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (गोमत्याः उदधिना सह संगमः)

• स्नात्वा: having bathed
• स्नात्वा: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Verb
• Root: स्ना (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (gerund): ‘having bathed’

• मुक्तिम्: liberation
• मुक्तिम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: मुक्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• अवाप्नोति: attains
• अवाप्नोति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अव-आप् (धातु)
• Form: लट्, प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद; उपसर्गयुक्त (अव-)

• यत्र: where
• यत्र: Adhikarana (Locative sense/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: यत्र (अव्यय)
• Form: सम्बन्ध/देशवाचक-अव्यय (relative adverb: where)

• गत्वा: having gone
• गत्वा: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (gerund): ‘having gone’

• न: not
• न: Sambandha (Negation/निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेधार्थक-अव्यय

• शोचति: grieves
• शोचति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: शुच् (धातु)
• Form: लट् (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

Speaker

Skanda (deduced)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Gomatī–udadhi-saṅgama (Dvārakā)

Type: sangam

Visual Art Cues

Scene: Night turning to dawn over the confluence; a starry sky motif hints at Śravaṇa; pilgrims enter the water on Dvādaśī morning, with a calm, luminous atmosphere suggesting the ‘state where one does not grieve’.

Characters & Entities

• Śravaṇa
• Dvādaśī
• Gomatī
• Udādhi (ocean)
• Snāna
• Mukti

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sacred time (tithi–nakṣatra yoga) amplifies the salvific power of a sacred place and rite.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Gomati–ocean confluence near Dvārakā.

What ritualistic prescription is mentioned?

Snāna (ritual bathing) at the Gomati–ocean saṅgama specifically on Śravaṇa–Dvādaśī yoga.