Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 7

Devanagari script

संपूर्णैकादशी भूत्वा प्रत्यऽहं वर्द्धते यदि । दर्शश्च पौर्णमासी च पक्षवृद्धिस्तथोच्यते

Transliteration

saṃpūrṇaikādaśī bhūtvā pratya'haṃ varddhate yadi | darśaśca paurṇamāsī ca pakṣavṛddhistathocyate

Translation

Nếu Ekādaśī trọn vẹn rồi lại cứ kéo dài ngày này qua ngày khác, thì cả ngày sóc (darśa) lẫn ngày rằm (paurṇamāsī) đều được gọi là “pakṣavṛddhi”, tức sự kéo dài của nửa tháng.

Word by Word

• संपूर्णैकादशी: the complete Ekādaśī
• संपूर्णैकादशी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: संपूर्ण + एकादशी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन; कर्मधारयः (complete Ekādaśī)

• भूत्वा: having become
• भूत्वा: Kriya-visheṣaṇa (Adverbial modifier)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: क्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभाव

• प्रत्यहम्: day by day
• प्रत्यहम्: Kriya-visheṣaṇa (Adverbial modifier)
• Type: Indeclinable
• Root: प्रति + अहन् (अव्यय/समास)
• Form: अव्ययीभाव-समास; अव्यय (adverb)

• वर्द्धते: increases
• वर्द्धते: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वृध् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), प्रथम-पुरुष, एकवचन; आत्मनेपद

• यदि: if
• यदि: Sambandha (Clause marker)
• Type: Indeclinable
• Root: यदि (अव्यय)
• Form: शर्त-प्रदर्शक अव्यय (conditional particle)

• दर्शः: new-moon day (Darśa)
• दर्शः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: दर्श (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-बोधक अव्यय (conjunction)

• पौर्णमासी: full-moon day (Paurṇamāsī)
• पौर्णमासी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पौर्णमासी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-बोधक अव्यय (conjunction)

• पक्षवृद्धिः: fortnight-increase
• पक्षवृद्धिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पक्ष + वृद्धि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (increase of the fortnight)

• तथा: thus
• तथा: Kriya-visheṣaṇa (Adverbial modifier)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्यय (adverb)

• उच्यते: is called
• उच्यते: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), प्रथम-पुरुष, एकवचन; कर्मणि-प्रयोग (passive), आत्मनेपद

Speaker

Narrator (contextual; speaker not explicit in this verse)

Visual Art Cues

Scene: A learned brāhmaṇa with a pañcāṅga explains the rare calendrical phenomenon of pakṣavṛddhi—when tithis like darśa and paurṇamāsī are ‘lengthened’—to pilgrims preparing for observances in Dvārakā.

Characters & Entities

• Ekādaśī
• Darśa
• Paurṇamāsī
• Pakṣavṛddhi

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Dharma includes right timing; understanding sacred calendrical conditions supports accurate vrata practice.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No single tīrtha is named in this verse; it occurs within the Dvārakā Māhātmya frame.

What ritualistic prescription is mentioned?

A definition: the condition termed pakṣavṛddhi, relevant for determining observance days like darśa and paurṇamāsī.