Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 94

Devanagari script

यत्र चक्रांकिता मृत्स्ना तिष्ठते निर्मला नृप । कलौ पापविनाशार्थं तां पुरीं को न सेवते

Transliteration

yatra cakrāṃkitā mṛtsnā tiṣṭhate nirmalā nṛpa | kalau pāpavināśārthaṃ tāṃ purīṃ ko na sevate

Translation

Nơi nào có lớp đất tinh khiết mang dấu bánh xe (cakra), hỡi Đại vương—nhất là trong thời Kali để diệt trừ tội lỗi—ai lại không nương tựa vào thành ấy?

Word by Word

• यत्र: where
• यत्र: Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: यत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय (देशवाचक) — “where”

• चक्र: discus
• चक्र: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण-अङ्ग)
• Type: Noun
• Root: चक्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रातिपदिक (समासाङ्ग)

• अंकिता: marked with the discus
• अंकिता: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अङ्क् (धातु) → अंकित (कृदन्त, क्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त, स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; समास: चक्र-अंकिता (तत्पुरुषः—‘चक्रेण अंकिता’)

• मृत्स्ना: clay/earth
• मृत्स्ना: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मृत्स्ना (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• तिष्ठते: stands/remains
• तिष्ठते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √स्था (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन

• निर्मला: pure
• निर्मला: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: निर्मल (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषण

• नृप: O king
• नृप: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: नृप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th), एकवचन

• कलौ: in Kali (age)
• कलौ: Adhikaraṇa (Time/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: कलि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; ‘कलियुगे’

• पाप: sin
• पाप: Sambandha (Genitive-relation in compound/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: पाप (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रातिपदिक (समासाङ्ग)

• विनाश: destruction
• विनाश: Sambandha (Genitive-relation in compound/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: विनाश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रातिपदिक (समासाङ्ग)

• अर्थम्: for the purpose
• अर्थम्: Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
• Type: Noun
• Root: अर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; समास: पाप-विनाश-अर्थम् (तत्पुरुषः—‘पापविनाशस्य अर्थम्’ = for the sake of destroying sins)

• ताम्: that
• ताम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन

• पुरीम्: city
• पुरीम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पुरी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन

• कः: who
• कः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: किम् (सर्वनाम)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; प्रश्नवाचक

• न: not
• न: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेधार्थक अव्यय

• सेवते: serves/visits
• सेवते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √सेव् (धातु)
• Form: लट्-लकार, आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

Speaker

Mārkaṇḍeya

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Cakrāṅkita-mṛtsnā (Dvārakā)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: A king addressed as ‘nṛpa’

Visual Art Cues

Scene: A devotee receives or gathers a small amount of pure, cakra-marked earth; a priest applies it as tilaka; the city of Dvārakā and the sea-shore glow in the background, conveying Kali-yuga protection and sin-destruction.

Characters & Entities

• Kali Yuga
• Cakra
• Mṛtsnā
• Dvārakā

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

In Kali-yuga, accessible sacred means are emphasized; even contact with tīrtha-earth is framed as a potent instrument of purification.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Dvārakā, characterized by the presence of cakra-marked sacred earth.

What ritualistic prescription is mentioned?

Implicit use/reverence of tīrtha-mṛtsnā (sacred clay/earth) for pāpa-kṣaya (sin-destruction), alongside visiting/serving the city.