Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 75

Devanagari script

सवाहनपरीवाराः सजातिकुलबांधवाः । पुण्यतीर्थमिदं हित्वा प्रविशध्वं धरातले

Transliteration

savāhanaparīvārāḥ sajātikulabāṃdhavāḥ | puṇyatīrthamidaṃ hitvā praviśadhvaṃ dharātale

Translation

Cùng với thú cưỡi và đoàn tùy tùng, cùng bà con thân thuộc trong tộc họ—hãy rời bỏ thánh địa tīrtha này và đi vào lòng đất (xuống cõi dưới).

Word by Word

• सवाहनपरीवाराः: along with vehicles and retinue
• सवाहनपरीवाराः: Karta (Subject-qualifier/कर्तृविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: स + वाहन + परिवार (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; उपपद-तत्पुरुष/सह-समासभावः (वाहनैः परिवारैः सह)

• सजातिकुलबांधवाः: with their people, family, and relatives
• सजातिकुलबांधवाः: Karta (Subject-qualifier/कर्तृविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: स + जाति + कुल + बान्धव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; सह-भावार्थक-समास (with kinsmen of same community and family)

• पुण्यतीर्थम्: this holy ford/pilgrimage-place
• पुण्यतीर्थम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पुण्य + तीर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारयः (पुण्यं तीर्थम्)

• इदम्: this
• इदम्: Karma (Object-qualifier/कर्मविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (पुण्यतीर्थम्)

• हित्वा: having abandoned/left
• हित्वा: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Verb
• Root: हा (धातु) + त्वा (क्त्वा)
• Form: क्त्वान्त-अव्ययकृदन्त (gerund/absolutive: 'having left')

• प्रविशध्वम्: enter (you all)
• प्रविशध्वम्: Kriyā (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र-विश् (धातु)
• Form: लोट्-लकार (Imperative), मध्यम-पुरुष, बहुवचन; आत्मनेपद

• धरातले: on the surface of the earth/ground
• धरातले: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: धरा + तल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (धरायाः तलम्)

Speaker

Narrative voice (contextual command to the obstructors)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Punyatīrtha / Muktitīrtha (contextual)

Type: kund

Skanda Dialogue

Listener: Daityas/Dānavas (addressed)

Visual Art Cues

Scene: Daityas with mounts, retinues, and kin are ordered to abandon the holy tīrtha and descend into the earth; the tīrtha’s waters brighten as the hostile crowd retreats toward a fissure or subterranean passage.

Characters & Entities

• Puṇyatīrtha
• mounts/vehicles (vāhana)
• retinue (parivāra)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Holy places are to be kept free from adharmic obstruction; sacred geography is upheld by divine command and moral order.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

A puṇyatīrtha within Dvārakā Māhātmya, in the Muktitīrtha episode.

What ritualistic prescription is mentioned?

No specific rite; the instruction is to vacate the tīrtha so its sanctity and access for pilgrims remain intact.