Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 47

Devanagari script

पंच नद्यः समाहूतास्तत्राऽजग्मुः सुरान्विताः । मरीचये गोमती च लक्ष्मणा चात्रये तथा

Transliteration

paṃca nadyaḥ samāhūtāstatrā'jagmuḥ surānvitāḥ | marīcaye gomatī ca lakṣmaṇā cātraye tathā

Translation

Được triệu thỉnh, năm dòng sông đã đến nơi ấy, cùng với chư thiên hộ tống: Gomatī đến vì Marīci, và Lakṣmaṇā cũng đến vì Atri.

Word by Word

• पञ्च: five
• पञ्च: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पञ्च (प्रातिपदिक)
• Form: संख्यावाचक-विशेषणम्; पुल्लिङ्गे प्रथमा (1st) बहुवचनम् (नद्यः इति विशेष्यस्य अनुगुणम्)

• नद्यः: rivers
• नद्यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नदी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा (1st) बहुवचनम्

• समाहूताः: having been summoned
• समाहूताः: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सम्-आ-ह्वा (धातु) → समाहूत (कृदन्त-भूतकर्मणि)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्तः (क्त); पुल्लिङ्गे प्रथमा बहुवचनम् (नद्यः इत्यस्य विशेषणम्)

• तत्र: there
• तत्र: Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; देशवाचक-अव्ययम् (locative adverb)

• अजग्मुः: went
• अजग्मुः: Kriyā (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु)
• Form: लिट् (परोक्षभूत/Perfect); प्रथमपुरुषः; बहुवचनम्; परस्मैपदम्

• सुरान्विताः: accompanied by gods
• सुरान्विताः: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सुर (प्रातिपदिक) + अन्वित (कृदन्त)
• Form: तत्पुरुष-समासः (सुरैः अन्विताः); भूतकर्मणि कृदन्तः (क्त); पुल्लिङ्गे प्रथमा बहुवचनम् (नद्यः इत्यस्य विशेषणम्)

• मरीचये: to Marīci
• मरीचये: Sampradāna (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: मरीचि (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग; चतुर्थी (4th) एकवचनम्

• गोमती: Gomatī (river)
• गोमती: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: गोमती (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा (1st) एकवचनम्

• च: and
• च: Sambandha (Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; समुच्चयार्थक-निपातः (conjunction)

• लक्ष्मणा: Lakṣmaṇā (river)
• लक्ष्मणा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: लक्ष्मणा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा (1st) एकवचनम्

• च: and
• च: Sambandha (Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; समुच्चयार्थक-निपातः

• अत्रये: to Atri
• अत्रये: Sampradāna (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: अत्रि (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग; चतुर्थी (4th) एकवचनम्

• तथा: likewise
• तथा: Sambandha (Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; प्रकारवाचक/समुच्चयार्थक (adverb: likewise)

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa/Sauti), narrating

Characters & Entities

• Pañca-nadyaḥ (five rivers)
• Devas
• Marīci
• Atri
• Gomatī
• Lakṣmaṇā

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sacred rivers are not merely waters but divine presences aligned with ṛṣis and cosmic order.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Pañcanada setting where five rivers are gathered to form a sanctifying tīrtha.

What ritualistic prescription is mentioned?

No direct prescription here; it narrates the divine gathering that grounds the tīrtha’s sanctity.