Adhyaya 97

Verse 1

। सूत उवाच । ततः प्रभृति नो मन्दो रोहिणीशकटं द्विजाः । भिनत्ति वचनात्तस्य राज्ञो दशरथस्य च

Sūta nói: Từ đó về sau, hỡi các Bà-la-môn, Manda (Śanaiścara) không còn phá “cỗ xe Rohiṇī” nữa, bởi lời của vua Daśaratha.

Verse 2

तद्वृत्तांतं समाकर्ण्य तस्य शक्रः प्रहर्षितः । भूपालं तं समभ्येत्य ततश्चोवाच सादरम्

Nghe trọn sự việc đã xảy ra, Śakra (Indra) hoan hỷ vô cùng. Ngài đến gần vị vua ấy rồi ân cần, kính trọng mà nói.

Verse 3

अत्यद्भुततरं कर्म त्वयैतत्पृथिवीपते । संसाधितं यदन्येन मनसापि न चिन्त्यते

Ôi bậc chúa tể cõi đất, việc Ngài đã thành tựu thật kỳ diệu tột bậc—điều mà người khác dẫu trong tâm cũng chẳng thể nghĩ tới.

Verse 4

अत एव हि संतुष्टिः सञ्जाताद्य तवोपरि । वरं मत्तो गृहाणाद्य तदभीष्टं हृदि स्थितम्

Chính vì thế, hôm nay ta hoàn toàn mãn nguyện về ngươi. Hãy nhận một ân huệ từ ta ngay bây giờ—điều ước mà ngươi hằng ấp ủ trong lòng.

Verse 5

राजोवाच । त्वया सह सुरश्रेष्ठ मैत्री संप्रार्थयाम्यहम् । शाश्वती सर्वकृत्येषु परमां लोकसंस्थिताम्

Vua thưa: Ôi bậc tối thắng trong chư thiên, trẫm khẩn cầu được kết tình bằng hữu với ngài—vĩnh cửu, tối thượng, vững bền trong mọi việc và khắp mọi cõi.

Verse 6

इन्द्र उवाच । एवं भवतु राजेंद्र त्वया सह सदा मम । संपत्स्यते सदा मैत्री वसोरिव च शाश्वती

Indra phán: Hãy như vậy, hỡi bậc vua của các vua. Với ngươi, tình bằng hữu của ta sẽ mãi bền lâu—kiên định và vĩnh cửu như tình của Vasu.

Verse 7

त्वया सदैव मे पार्श्वे सभायां देवसंनिधौ । आगन्तव्यं विशेषेण येन मैत्री प्रवर्धते

Ngươi hãy thường xuyên đến bên ta—vào hội chúng, trước mặt chư thiên—để tình bằng hữu của chúng ta càng thêm tăng trưởng.

Verse 8

एवमुक्त्वा सहस्राक्षो जगाम त्रिदिवालयम् । राजापि चागतो हर्म्ये स्वकीये हर्षसंयुतः

Nói xong, Đấng ngàn mắt (Indra) trở về cung điện cõi Trời. Nhà vua cũng trở lại hoàng cung của mình, lòng tràn đầy hoan hỷ.

Verse 9

रक्षयित्वा जगत्सर्वं शनैश्चर कृताद्भयात् । अप्राप्यां प्राप्य संकीर्तिं स्तूयमानस्तु बन्दिभिः

Sau khi bảo hộ toàn thế gian khỏi nỗi sợ do Śanaiścara (Thổ tinh) gây ra, ngài đạt được danh tiếng vốn trước kia khó thể đạt, được các thi nhân và sứ giả ca tụng.

Verse 10

ततः प्रभृति नित्यं स सन्ध्याकाल उपस्थिते । सायाह्नं संविधायाथ याति शक्रस्य मंदिरे

Từ đó về sau, hễ đến giờ hoàng hôn, mỗi ngày ông đều cử hành nghi lễ chiều (sandhyā), rồi đi đến cung điện của Śakra (Indra).

Verse 11

तत्र स्थित्वा चिरं श्रुत्वा गंधर्वाणां मनोहरम् । गीतं दृष्ट्वा च नृत्यं च तानादिविहितं शुभम्

Ở đó rất lâu, ông lắng nghe những khúc ca mê hoặc của các Gandharva, lại chiêm ngưỡng cả vũ điệu của họ—những tiết mục cát tường được sắp đặt theo giai điệu và nhịp phách.

Verse 12

विचित्रार्थाः कथाः श्रुत्वा देवर्षीणां मुखाच्च्युताः । स्वयं च कीर्तयित्वाथ प्रयाति निजमंदिरम्

Nghe xong những câu chuyện kỳ diệu, hàm chứa ý nghĩa sâu xa, được thốt ra từ miệng các vị thánh hiền thiên giới, rồi tự mình thuật lại, ông liền lên đường về thiên cung của chính mình.

Verse 13

विमानवरमारुह्य हंसबर्हिणनादितम् । मनोहरपताकाभिः समंताच्च विभूषितम्

Lên một cỗ thiên xa tuyệt hảo, vang vọng tiếng thiên nga và công, lại được trang hoàng bốn phía bằng những lá cờ mỹ lệ, ông tiến bước trong vẻ huy hoàng.

Verse 14

यदायदा स निर्याति शक्रस्थानान्निजालयम् । तदातदाऽसने तस्य क्रियतेऽभ्युक्षणं सदा

Hễ khi nào ông rời cõi của Indra để về nơi ở của mình, ngay lúc ấy chỗ ngồi của ông luôn được rảy nước thánh theo nghi lễ.

Verse 15

शक्रादेशात्तदा वेत्ति न स भूपः कथंचन । अन्यस्मिन्दिवसे तस्य नारदो मुनिसत्तमः । कथयामास तत्सर्वमभ्युक्षणसमुद्भवम्

Theo mệnh lệnh của Thiên Đế Indra, nhà vua ấy hoàn toàn không hay biết điều gì. Nhưng vào một ngày khác, hiền thánh Nārada—bậc tối thượng trong các ẩn sĩ—đã thuật lại cho vua mọi điều về nguồn gốc của nghi lễ rảy nước thánh ấy.

Verse 16

वृत्तांतं तस्य राजर्षेस्तस्यैव गृहमागतः । तीर्थयात्रा प्रसंगेन विद्वेषपरिवृद्धये

Đến tận tư gia của vị vương hiền ấy, Nārada đã nhắc lại câu chuyện trong dịp bàn về cuộc hành hương đến thánh địa, khiến mối hiềm khích càng thêm tăng trưởng.

Verse 17

तच्छ्रुत्वा नारदेनोक्तं श्रद्धेयमपि भूपतिः । न चक्रे हृदयेऽधर्ममात्मानं परिचिंतयन्

Nghe lời Nārada nói—dẫu thật đáng tin—nhà vua vẫn không để điều phi pháp thấm vào lòng, mà tự xét mình một cách cẩn trọng.

Verse 18

तथापि कौतुकाविष्टो गत्वा शक्रनिवेशनम् । अन्यस्मिन्दिवसे स्थित्वा चिरं तत्र समुत्थितः

Dẫu vậy, bị lòng hiếu kỳ thôi thúc, nhà vua đã đến cung điện của Indra; và vào một ngày khác, sau khi lưu lại nơi ấy rất lâu, vua đứng dậy (rồi đi lại).

Verse 19

अलक्ष्यं वीक्षयामास स्वासनं दूरमास्थितः । किंचित्सद्मांतरं प्राप्य कौतूहलसमन्वितः

Từ xa, nhà vua quan sát chính ngai chỗ của mình, ẩn mình không để ai nhận ra; rồi, đầy hiếu kỳ, vua bước đến một gian phòng khác trong cung điện.

Verse 20

ततः शक्रसमादेशादुत्थाय सुरकिंकरः । प्रोक्षयामास तोयेन पार्थिवस्य तदासनम्

Bấy giờ, theo lệnh của Đế Thích (Indra), một thị giả cõi trời đứng dậy và rảy nước thanh tịnh lên ngai tòa của vị vua ấy.

Verse 21

तद्दृष्ट्वा कोपसंपन्नः स राजाऽभ्येत्य वासवम् । प्रोवाच किमिदं शक्र प्रोक्ष्यते यन्ममासनम्

Thấy vậy, nhà vua nổi giận, tiến đến gần Vāsava (Indra) và nói: “Này Śakra, việc gì đây mà ngai của trẫm lại bị rảy nước?”

Verse 22

किं मया निहता विप्राः किं वा विप्रसमुद्भवम् । शासनं लोपितं किंचित्किं वा विप्रा विनिंदिताः

“Trẫm có giết một vị Bà-la-môn nào chăng? Hay làm tổn hại điều gì phát sinh từ Bà-la-môn? Trẫm có từng gạt bỏ phép tắc trị quốc theo Chánh pháp dù chỉ một chút chăng? Hay trẫm đã làm nhục các Bà-la-môn?”

Verse 23

किं वा नष्टोऽस्मि संग्रामे दृष्ट्वा शत्रून्समागतान् । दैन्यं वा जल्पितं तेषां भयत्रस्तेन चेतसा

“Hay trẫm đã thất bại nơi chiến trận khi thấy quân thù tụ hội? Hay vì tâm trí run sợ, trẫm đã thốt lời tuyệt vọng trước mặt họ?”

Verse 24

मम राज्येऽथवा शक्र दुर्बलो बलवत्तरैः । पीड़्यते वाथ चौराद्यैर्मुष्यते वंचकैस्तथा

“Hay trong nước của trẫm, hỡi Śakra, kẻ yếu bị kẻ mạnh ức hiếp? Hay dân chúng bị trộm cướp đoạt, lại còn bị bọn gian trá lừa gạt?”

Verse 25

किं वा राज्ये मदीये च जायते योनिविप्लवः । संकरो वाथ वर्णानां परित्यक्तविधिक्रमः

Hay trong vương quốc của ta đã phát sinh rối loạn về dòng dõi và sinh nở? Hay các giai tầng (varṇa) bị đảo lộn, khi kỷ luật và nghi lễ đúng pháp bị bỏ rơi?

Verse 26

किं वा दुर्जनवाक्येन दूषितो दोषवर्जितः । दंड्यते मम राज्ये च केनचित्त्रिदशेश्वर

Hay, ô Đấng Chúa của chư Thiên, có người vô tội nào bị lời kẻ ác bôi nhọ rồi lại bị ai đó trừng phạt trong vương quốc của ta chăng?

Verse 27

किं वा चौरोऽथ पापो वा गृहीतो दोषवान्स्वयम् । मुच्यते द्रव्यलोभेन तथान्यो वा जुगुप्सितः

Hay kẻ trộm—hoặc một kẻ tội lỗi khác—dẫu thật sự có tội và đã bị bắt, lại được thả vì lòng tham tiền của? Hay một kẻ đáng ghê tởm nào khác cũng được buông tha?

Verse 28

किंस्विन्मया परित्यक्तः कोऽप्यत्र शरणागतः । भयत्रस्तः सुभीतेन प्राणानां त्रिदशाधिप

Có khi nào ta từng bỏ rơi một người nào ở đây đến cầu nương tựa chăng—kẻ bị nỗi sợ bủa vây, run rẩy, bám víu lấy mạng sống—hỡi Chúa tể chư Thiên?

Verse 29

कस्य वा पृष्ठमांसानि भक्षितानि मया क्वचित् । कच्चिच्च त्रिदशाधीष ब्राह्मणस्य विशेषतः

Ta đã từng ăn thịt nơi lưng của ai bao giờ? Chắc chắn không—hỡi Chúa tể chư Thiên—nhất là tuyệt không phải thịt của một brāhmaṇa!

Verse 30

किं वा दानं मया दत्त्वा ब्राह्मणाय महात्मने पश्चात्तापः । कृतः पश्चाद्दत्तं चोपेक्षितं च वा

Hay là ta đã bố thí cho vị Bà-la-môn đại tâm, rồi về sau lại sinh lòng hối tiếc? Hoặc sau khi đã dâng tặng, ta lại lơ là món thí ấy và sự tôn kính xứng đáng dành cho nó chăng?

Verse 31

किं वा राज्ये मदीये च दीनानां प्रपतंति च । अश्रुपाता दिवारात्रं दुःखितानां समंततः

Hay trong vương quốc của ta, kẻ khốn cùng sa vào suy vong, còn nước mắt của người đau khổ cứ tuôn chảy không dứt—ngày lẫn đêm—khắp mọi phía chăng?

Verse 32

दैवं वा पैतृकं वापि किं वा कर्म गृहे मम । लोपं गच्छति देवेन्द्र क्रियते वा विधिच्युतम्

Ôi Devendra, có phải một nghi lễ dâng lên chư thiên hay nghi lễ tổ tiên—hay bất cứ bổn phận nào trong nhà ta—đang bị mai một, hoặc bị cử hành trái với phép tắc chăng?

Verse 33

यत्त्वया क्रियते नित्यं तोयैरभ्युक्षणं मम । आसनस्य द्रुतं ब्रूया यत्पापं विहितं मया

Xin hãy nói mau cho ta biết ta đã phạm tội lỗi gì, bởi vì ngài hằng luôn rảy nước thanh tịnh lên chỗ ngồi của ta.

Verse 34

इन्द्र उवाच । न विद्यते महाराज शरीरे तव पातकम् । न राष्ट्रे च कुले गेहे भृत्यवर्गे विशेषतः

Indra nói: Ôi đại vương, nơi thân của ngài không có tội lỗi; trong vương quốc cũng không; trong dòng tộc, gia thất, và nhất là giữa hàng tùy tùng của ngài, cũng tuyệt nhiên không.

Verse 35

परं शृणु प्रवक्ष्यामि यत्ते पापं भविष्यति । तेन संप्रोक्ष्यते चैव आसनं सर्वदैव तु

Hãy lắng nghe: ta sẽ nói cho ngươi biết lỗi sẽ phát sinh nơi ngươi; chính vì nguyên do ấy mà chỗ ngồi của ngươi luôn được rảy nước tịnh hóa.

Verse 36

अपुत्रस्य गतिर्नास्ति न च स्वर्गं प्रपद्यते । पैतृकेण नरो ग्रस्तो य ऋणेन सदा नृप

Tâu đại vương, người không có con trai thì không có đường tiến bước, cũng chẳng đạt được cõi trời; người ấy luôn bị món nợ tổ tiên (pitṛ-ṛṇa) ràng buộc.

Verse 37

द्वेष्यतां याति देवानां पितॄणां च विशेषतः । यदा पश्यति पुत्रस्य वदनं पुरुषो नृप

Tâu đại vương, khi người đàn ông được thấy gương mặt con trai mình, người ấy trở nên đáng mến đối với chư thiên—và nhất là đối với tổ tiên.

Verse 38

आनृण्यं समवाप्नोति पितॄणां स तदा ध्रुवम् । स त्वं नैव गतो राजन्नानृण्यं यन्मयोदितम्

Bấy giờ người ấy chắc chắn đạt được sự hết nợ đối với tổ tiên. Còn ngài, tâu đại vương, vẫn chưa đạt được sự vô nợ ấy như ta đã nói.

Verse 39

पितॄणां तेन ते नित्यमासनेऽभ्युक्षणं कृतम् । तस्माद्यतस्व पुत्रार्थं यदीच्छसि परां गतिम्

Vì thế, vì tổ tiên mà việc rảy nước tịnh hóa trên chỗ ngồi của ngài được làm mỗi ngày. Bởi vậy, hãy gắng cầu con trai, nếu ngài mong đạt đến cảnh giới tối thượng.

Verse 40

आत्मानं नरकात्त्रातुं पुंसंज्ञाच्च तथा नृप । एवमुक्तः स शक्रेण राजा दशरथस्तदा

Tâu Đại vương, để tự cứu mình khỏi địa ngục và cũng để đạt địa vị của bậc nam nhân—được Śakra (Đế Thích) nói như vậy, khi ấy vua Daśaratha liền thấm thía lời ấy.

Verse 41

दुःखेन महता युक्तो लज्जयाऽधोमुखः स्थितः । आमंत्र्याथ सहस्राक्षं गत्वाऽयोध्यां निजां पुरीम् । अमात्यानां निजं राज्यमर्पयामास सत्वरः

Bị nỗi khổ lớn đè nặng, vì hổ thẹn mà đứng cúi mặt, rồi nhà vua từ biệt Đấng Ngàn Mắt (Indra). Trở về thành Ayodhyā của mình, ngài vội trao quốc chính cho các đại thần.

Verse 42

ततः प्रोवाच तान्सर्वांस्तपः कार्यं मयाऽधुना । यावत्पुत्रस्य संप्राप्तिस्तावदेव न संशयः

Rồi ngài nói với tất cả: “Nay ta phải tu khổ hạnh (tapas); ta sẽ tiếp tục cho đến khi được một người con trai—điều ấy không nghi ngờ.”

Verse 43

एतद्राज्यं प्रयत्नेन रक्षणीयं यथाविधि । युष्माभिर्मम वाक्येन यावदागमनं मम

“Vương quốc này các khanh phải gìn giữ hết lòng, đúng theo phép tắc, theo lời trẫm dặn—cho đến ngày trẫm trở về.”

Verse 44

मंत्रिण ऊचुः । युक्तमेतन्महाराज पुत्रार्थं यत्समुद्यमः । क्रियते पुत्रहीनस्य किं राज्येन धनेन वा

Các đại thần tâu: “Thật phải lẽ, tâu Đại vương; nỗ lực vì cầu con là điều nên làm. Người không có con thì vương quốc hay của cải có ích gì?”

Verse 45

वयं रक्षां करिष्यामस्तव राज्ये समंततः । निर्वृतिं त्वं समास्थाय कुरु पुत्रकृते तपः

“Chúng ta sẽ hộ trì vương quốc của ngài khắp bốn phương. Ngài hãy an trú trong tâm an lạc, rồi tu khổ hạnh vì mục đích có được một hoàng tử.”

Verse 46

कार्तिकेयपुरं गत्वा यत्र पित्रा पुरा तव । तपस्तप्तं यथा लब्धा सिद्धिश्च मनसेप्सिता

“Hãy đến Kārtikeyapura, nơi xưa kia phụ vương của ngài đã tu khổ hạnh; nhờ đó mà thành tựu như ý, điều được lòng ngài mong mỏi, đã được đạt đến.”

Verse 97

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे श्रीहाटकेश्वरक्षेत्र माहात्म्ये दशरथकृततपःसमुद्योगवर्णनंनाम सप्तनवतितमोऽध्यायः

Như vậy, trong Śrī Skanda Mahāpurāṇa, thuộc Ekāśītisāhasrī Saṃhitā, phần thứ sáu là Nāgara Khaṇḍa, trong Māhātmya của thánh địa Śrī Hāṭakeśvara Kṣetra, chương thứ chín mươi bảy, mang tên “Mô tả việc Vua Daśaratha khởi sự tu khổ hạnh”, đến đây kết thúc.