Adhyaya 60
Chương 60 được trình bày theo lối vấn–đáp: các hiền triết hỏi về nguồn gốc và sự thiết lập “Mahitthā/Mahittha”. Sūta thuật lại một truyền thống trong đó “śoṣaṇī vidyā” – năng lực làm khô héo/tiêu hao – được khởi dụng, gắn với Agastya và uy quyền thần chú Atharvaṇa; từ đó Mahitthā hiện ra như một nữ thần ban phúc, liên hệ với một kṣetra mang tên “Camatkārapura”. Chương tiếp tục xếp lớp như một bản đồ tīrtha thực hành: liệt kê các thần được an vị và phúc quả của việc chiêm bái—Sūrya dưới danh Narāditya (giảm bệnh, hộ thân), Janārdana dưới danh Govardhanadhara (thịnh vượng, an lành cho đàn bò), Narasiṃha, Vināyaka (trừ chướng ngại), cùng Nara–Nārāyaṇa. Tính chuẩn xác lịch nghi được nhấn mạnh: chiêm ngưỡng hay thờ phụng vào các tithi nhất định, đặc biệt Dvādaśī và Caturthī, và trong kỳ Kārtika śukla, được xem là tối linh nghiệm. Một điển tích then chốt là cuộc hành hương của Arjuna đến cánh đồng được gắn với Hāṭakeśvara: ngài an vị Sūrya và các thần khác trong ngôi đền trang nhã, bố thí tài vật cho các brāhmaṇa địa phương và giao phó cho họ việc tưởng niệm–thờ phụng lâu dài. Kết chương khẳng định công đức nghe māhātmya này giúp tiêu giảm tội lỗi; các lễ phẩm được chỉ định, như dâng modaka vào ngày Caturthī, đem lại sở nguyện và sự thông suốt, không còn trở ngại.
Shlokas
Verse 1
। ऋषय ऊचुः । माहित्थेयं त्वयाख्याता या पुरा सूतनन्दन । केन संस्थापिता तत्र वद सर्वमशेषतः
Các bậc hiền triết thưa: “Hỡi con của Sūta, trước đây ngài đã thuật về Māhitthī này. Ai đã thiết lập nơi ấy? Xin hãy nói cho chúng tôi trọn vẹn, không sót điều gì.”
Verse 2
सूत उवाच । शोषणीनाम या विद्या पुरागस्त्येन साधिता । आथर्वणेन मन्त्रेण स्वयं च परमेश्वरी
Sūta đáp: “Vidyā mang tên ‘Śoṣaṇī’, xưa kia do Agastya tu chứng—cùng với một thần chú thuộc Atharva—và chính Đấng Tối Thượng Nữ Thần cũng hiện diện trong việc ấy.”
Verse 3
ततः संशोषितस्तेन स समुद्रो महात्मना । मित्रावरुणपुत्रेण सा प्रोक्ता पुरतः स्थिता
Rồi bởi bậc đại hồn, người con của Mitra và Varuṇa, chính đại dương cũng bị làm cho khô cạn; và (Śoṣaṇī-vidyā) ấy, khi được triệu thỉnh, liền hiển hiện đứng trước mặt ngài.
Verse 4
माहित्थं साधितं यस्मात्त्वया मे सकलं शुभम् । माहित्थानाम तस्मात्त्वं देवता संभविष्यसि
“Vì nhờ ngươi mà Māhittha này được thành tựu, đem lại cho ta trọn vẹn điều cát tường; bởi thế, ngươi sẽ trở thành một vị thần được xưng danh là ‘Māhittha’.”
Verse 5
चमत्कारपुरक्षेत्रे पूजां प्राप्स्यस्यनुत्तमाम् । यस्त्वामाथर्वणैर्मन्त्रैस्तत्रस्थां भक्तिसंयुतः
Tại thánh địa Camatkārapura, ngươi sẽ nhận được sự cúng dường vô thượng; và bất cứ ai, với lòng sùng kính, thờ phụng ngươi tại đó bằng các chân ngôn Atharva…
Verse 6
पूजयिष्यति वृद्धिं च सर्वकालमवाप्स्यति । तस्मात्तत्र द्रुतं गच्छ मया सार्द्धं पुरोत्तमे
…sẽ thờ phụng ngươi và sẽ đạt được sự hưng thịnh trong mọi thời. Vì vậy, hãy mau cùng ta đến đó, hỡi thành đô tối thượng.
Verse 7
द्विजानां रक्षणार्थाय नित्यं संनिहिता भव । एवं सा तत्र संभूता माहित्था वरदेवता
Vì sự hộ trì cho hàng nhị sinh, hãy luôn hiện diện nơi đây. Như vậy, tại chốn ấy, nữ thần ban phúc Mahiṭṭhā đã hiển hiện và an trụ thường hằng.
Verse 9
ययाऽयं चलितः शैलः स्वशक्त्या निश्चलीकृतः । स्कन्देनेह द्विजश्रेष्ठाः शक्त्या विद्धस्तदग्रतः । नरादित्यस्ततश्चान्यो यो नरेण प्रतिष्ठितः । षष्ठ्यां तं सूर्यवारेण दृष्ट्वा पापात्प्रमुच्यते
Nhờ uy lực của nàng, ngọn núi này—vốn từng rung chuyển—được làm cho vững bền, bất động. Tại đây, hỡi các bậc nhị sinh tối thượng, Skanda đã dùng giáo của Ngài đâm vào trước mặt nó. Rồi về sau có một tượng Nhật Thần mang danh Narāditya, do một người thiết lập; ai chiêm bái tượng ấy vào ngày mồng sáu âm lịch khi nhằm Chủ nhật thì được giải thoát khỏi tội lỗi.
Verse 10
न शत्रूणां पराभूतिं प्रयास्यति यथार्जुनः । रोगी विमुच्यते रोगाद्दरिद्रो धनमाप्नुयात्
Người ấy sẽ không bị kẻ thù làm cho bại trận, như Arjuna đã không hề bại. Kẻ bệnh được thoát bệnh, và người nghèo có thể đạt được tài sản.
Verse 11
तथा गोवर्धनधरं तत्र देवं जनार्दनम् । यः पश्येत्कार्तिके शुक्ले संप्राप्ते प्रथमे दिने । तस्य गावः प्रभूताः स्युर्नीरोगा द्विसत्तमाः
Cũng vậy, ai chiêm bái tại đó Janārdana, Đấng đã nâng núi Govardhana, vào ngày đầu của nửa tháng sáng Kārttika—thì đàn bò của người ấy sẽ dồi dào và không bệnh tật, hỡi bậc tối thắng trong hàng lưỡng sinh.
Verse 12
नरसिंहवपुः साक्षात्तथा देवो हरिः स्वयम् । तथा विनायकस्तत्र सर्वकामप्रदायकः । सर्वविघ्नहरश्चैव स्थापितश्चार्जुनेन हि
Tại đó cũng có chính Hari, hiển lộ rõ ràng trong hình tướng Narasiṁha. Lại có Vināyaka, Đấng ban mọi sở nguyện, trừ diệt mọi chướng ngại—quả thật do Arjuna thiết lập.
Verse 14
यस्तमाथर्वणैर्मंत्रैः पूजयेद्द्वादशीदिने । कार्तिकस्य सिते पक्षे स याति परमां गतिम्
Ai thờ phụng Ngài bằng các thần chú Atharvan vào ngày Dvādaśī của nửa tháng sáng Kārttika, người ấy đạt đến cảnh giới tối thượng.
Verse 15
तथा तत्र द्विजश्रेष्ठा नरनारायणावुभौ । देवौ परमतेजस्वी यस्तौ पश्यति भक्तितः
Tại đó nữa, hỡi bậc tối thắng trong hàng lưỡng sinh, có hai vị thần Nara và Nārāyaṇa rực sáng oai quang. Ai chiêm bái hai Ngài với lòng sùng kính…
Verse 16
पूजयेच्च द्विजश्रेष्ठा द्वादश्या दिवसे स्वयम् । स याति परमं स्थानं जरामरणवर्जितम्
Và nếu chính người ấy tự mình cử hành lễ thờ phụng vào ngày Dvādaśī, hỡi bậc tối thắng trong hàng lưỡng sinh, người ấy đạt đến nơi chốn tối thượng—vượt ngoài già và chết.
Verse 17
तीर्थयात्राकृतारंभः कुन्तीपुत्रो धनंजयः । हाटकेश्वरजे क्षेत्रे समायातो द्विजोत्तमाः
Sau khi khởi hành cuộc hành hương đến các tīrtha linh thiêng, Dhanaṁjaya (Arjuna), con của Kuntī, đã đến vùng thánh địa Hāṭakeśvara, hỡi bậc tối thượng trong hàng nhị sinh.
Verse 18
दृष्ट्वा तत्पावनं क्षेत्रं तीर्थपूगप्रपूरितम् । आदित्यं स्थापयामास प्रासादे सुमनोहरे
Thấy thánh địa thanh tẩy ấy, tràn đầy vô số tīrtha, ngài đã an vị Āditya (Thần Mặt Trời) trong một ngôi đền đẹp đẽ, làm lòng người hoan hỷ.
Verse 19
नरनारायणौ देवौ तस्याग्रे स्थापितौ ततः । तथा गोवर्धनधरस्तत्र देवः प्रतिष्ठितः
Rồi trước ngôi đền ấy, hai vị thần Nara và Nārāyaṇa được an vị; đồng thời, Chúa Govardhanadhara (Kṛṣṇa, Đấng nâng núi Govardhana) cũng được cử hành lễ an trí tại đó.
Verse 20
नरसिंहं तथैवान्यं श्रद्धया परया युतः । एवं संस्थाप्य कौंतेयो देवगृहसुपंचकम्
Lại nữa, với lòng tín kính tối thượng, ngài an vị Narasiṃha và một vị thần khác. Như vậy, con của Kuntī đã thiết lập một quần thể năm ngôi đền thờ tuyệt hảo.
Verse 21
ततो विप्रान्समाहूय सर्वांस्तान्पुरसंभवान् । प्रोवाच प्रणतो भक्त्या धनं दत्त्वा सुपुष्कलम्
Bấy giờ, ngài triệu tập tất cả các brāhmaṇa thuộc thành ấy; rồi cúi mình trong lòng sùng kính mà nói với họ, và ban tặng của cải dồi dào làm lễ bố thí.
Verse 22
मया संस्थापितः सूर्यः सर्वरोगक्षयावहः । तथार्पितश्च युष्माकं चिंतनीयं सदैव तु
Ta đã an vị Thần Mặt Trời, đấng tiêu trừ mọi bệnh tật. Việc thờ phụng này cũng được giao phó cho các ngươi; vì thế hãy luôn ghi nhớ và gìn giữ mãi.
Verse 23
विप्रा ऊचुः । गच्छ त्वं पांडवश्रेष्ठ सुविश्रब्धः स्वमालयम् । वयं सर्वे करिष्यामस्तवश्रेयोऽभिवर्धनम्
Các bà-la-môn thưa: “Hỡi bậc tối thắng trong dòng Pāṇḍava, hãy an nhiên, không lo sợ, trở về nhà mình. Chúng ta hết thảy sẽ hành sự để làm tăng trưởng phúc lành và danh tiếng cát tường của ngài.”
Verse 24
ततोऽर्जुनः प्रहृष्टात्मा तेभ्यो दत्त्वा धनं बहु । तानामंत्र्य नमस्कृत्य जगाम स्वपुरं प्रति
Bấy giờ Arjuna lòng đầy hoan hỷ, ban cho họ nhiều của cải. Rồi sau khi cáo từ và cúi đầu đảnh lễ, ngài lên đường trở về thành của mình.
Verse 25
सूत उवाच । एतद्वः सर्वमाख्यातं नरादित्यस्य संभवम् । माहात्म्यं ब्राह्मणश्रेष्ठाः शृण्वतां पापनाशनम्
Sūta nói: “Ta đã thuật lại đầy đủ cho các ngươi về sự xuất hiện của Narāditya. Hỡi các bà-la-môn tối thắng, uy đức này—khi được lắng nghe—tiêu trừ tội lỗi.”
Verse 413
यस्तं पूजयते भक्त्या चतुर्थ्यां मोदकाशनैः । स सर्वविघ्ननिर्मुक्तो लभते वांछितं फलम् । तत्र स्थितो द्विजेंद्राणां हिताय द्विजसत्तमाः
Ai thờ phụng Ngài với lòng sùng kính vào ngày trăng thứ tư (Caturthī), dâng bánh modaka làm phẩm vật, người ấy thoát khỏi mọi chướng ngại và đạt được quả như ý. Tại nơi ấy, Ngài an trụ vì lợi ích của hàng nhị sinh tối thắng, hỡi các bà-la-môn tối thượng.