Adhyaya 58
Chương này trình bày việc thánh hóa địa điểm trong bối cảnh Hāṭakeśvara-kṣetra và nêu một tấm gương đạo đức. Trước hết, sông Gaṅgā—“đấng chảy qua ba nẻo” (tripathagāminī)—được thiết lập theo nghi lễ gần một Śiva-liṅga, sau khi an vị bộ tứ thần linh (devacatuṣṭaya). Bhīṣma, như bậc truyền thừa đáng tin, tuyên đọc phalaśruti: ai tắm tại đây rồi chiêm bái ngài (với tư cách thẩm quyền của câu chuyện) sẽ được giải trừ tội lỗi và hướng đến Śiva-loka. Ngay sau đó là lời cảnh báo mang tính pháp-đạo: kẻ thề gian tại tīrtha này sẽ mau chóng rơi vào cõi Yama, cho thấy nơi linh thiêng khuếch đại cả công đức lẫn tội lỗi tùy theo sự chân thật. Phần sau kể chuyện răn: một thiếu niên xuất thân śūdra tên Pauṇḍraka đùa mà lấy trộm sách của bạn, chối tội, rồi sau khi tắm trong nước Bhāgīrathī đã tham gia việc thề thốt. Quả báo đến nhanh—mắc bệnh cùi (kuṣṭha), bị xã hội ruồng bỏ và tàn tật—được quy về “trộm kinh điển” (śāstra-caurya) và lời nói bất thiện. Kết luận dạy rằng dù chỉ nói chơi cũng không nên thề, nhất là trước chứng giám thiêng liêng, nhấn mạnh đạo đức hành hương là kỷ luật trong lời nói và hành vi.
Shlokas
Verse 1
। सूत उवाच । एवं संस्थाप्य गांगेयः पुण्यं देवचतुष्टयम् । ततः संस्थापयामास गंगां त्रिपथगामिनीम्
Sūta nói: “Như vậy, sau khi an vị nhóm bốn vị thần linh thiêng, Gaṅgeya (Bhīṣma) liền tiến hành thiết lập Thánh Nữ Gaṅgā—dòng sông chảy theo ba nẻo (thiên giới, nhân gian và địa giới).”
Verse 2
कूपिकायां महाभाग शिवलिंगस्य पूर्वतः । ततः प्रोवाच तान्हृष्टः संपूज्य द्विजसत्तमान्
Trong một giếng nhỏ (kūpikā), hỡi bậc cao quý, ở phía đông của Śiva-liṅga—rồi sau đó, lòng hoan hỷ, ngài đã cung kính cúng dường và nói với những vị Bà-la-môn ưu tú ấy.
Verse 3
अस्यां यः पुरुषः स्नानं कृत्वा मां वीक्षयिष्यति । सर्वपापविनिर्मुक्तः शिवलोकं प्रयास्यति
Ai tắm gội nơi thánh địa này rồi chiêm bái ta, người ấy được giải thoát khỏi mọi tội lỗi và đạt đến cõi của Śiva.
Verse 4
करिष्यति तथा यस्तु शपथं चात्र मानवः । असत्यं यास्यति क्षिप्रं स यमस्य गृहं प्रति
Nhưng kẻ nào tại đây lập lời thề rồi lại nói dối, người ấy mau chóng đi đến nhà của Yama.
Verse 5
एवमुक्त्वा महाभागो भीष्मः कुरुपितामहः । जगाम स्वपुरं तस्माद्धर्षेण महता वृतः
Nói xong như vậy, Bhīṣma—bậc đại phúc, vị tổ phụ của dòng Kuru—rời nơi ấy trở về thành của mình, lòng tràn đầy hoan hỷ lớn lao.
Verse 6
सूत उवाच । तत्रासीच्छूद्रसंभूतः पौंड्रकोनाम नामतः । बालभावे समं मित्रैः स क्रीडति दिवानिशम्
Sūta nói: Ở đó có một người sinh trong dòng Śūdra, tên là Pauṇḍraka. Thuở ấu thơ, chàng vui đùa cùng bạn bè suốt ngày đêm.
Verse 7
हास्यभावाच्च मित्रस्य पुस्तकं तेन चोरितम् । मित्रैः पृष्टः पौण्ड्रकः स प्राह नैव मया हृतम्
Vì tâm đùa vui, chàng đã lấy trộm quyển sách của bạn. Khi bạn bè hỏi, Pauṇḍraka đáp: “Hoàn toàn không phải ta lấy.”
Verse 8
पुस्तकं चैव युष्माकं चिन्तनीयं सदैव तत् । भवद्भिर्यत्नमास्थाय दृश्यतां क्वापि पुस्तकम्
“Quyển sách ấy vốn là của các ngươi; hãy luôn để tâm đến nó. Hãy gắng sức tìm kiếm, để đâu đó có thể thấy lại quyển sách.”
Verse 9
कृताश्च शपथास्तत्र स्नात्वा भागीरथीजले । अदुष्टचेतसा तेन दत्तं तत्पुस्तकं हृतम्
Tại đó, sau khi tắm trong dòng nước Bhāgīrathī, mọi người đã lập lời thề. Và vì họ không nghi ngờ tâm ý của chàng, chính chàng đã trao lại quyển sách bị lấy trộm như thể là vật được trao đúng lẽ.
Verse 10
पुनश्च रुचिरं हास्यं कृत्वा तेन समं बहु । अथासावभवत्कुष्ठी तत्क्षणादेव गर्हितः
Rồi lại nữa, sau khi bày nhiều trò đùa vui vẻ với chàng, người ấy lập tức mắc bệnh phong cùi, ngay khoảnh khắc trở thành kẻ bị chê trách.
Verse 11
स त्यक्तो बांधवैः सर्वैः कलत्रैरपि वल्लभैः । ततो वैराग्यमापन्नो भृगुपातं पपात सः
Bị tất cả thân quyến ruồng bỏ, đến cả người vợ (những người vợ) yêu dấu, ông liền khởi tâm ly tham (vairāgya) và đi đến thánh địa tắm gội mang tên Bhṛgupāta.
Verse 12
जातश्च तत्प्रभावेन कुष्ठेन परिवर्जितः । शास्त्रचौर्यकृताद्दोषान्मूकरूपः स हास्यकृत्
Nhờ oai lực của thánh địa ấy, ông được giải trừ bệnh cùi. Nhưng do tội lỗi vì trộm đoạt kinh điển/tri thức, kẻ làm trò hề ấy lại mang hình tướng câm lặng.
Verse 13
न कार्यः शपथस्तस्मात्तस्याग्रेऽपि लघुर्द्विजाः । अपि हास्योपचारेण आत्मनः सुखमिच्छता
Vì thế, hỡi các bậc Bà-la-môn, chớ lập lời thề; và ngay trước mặt người ấy cũng chớ xem nhẹ lời thề. Dẫu chỉ đem ra đùa cợt, người cầu an lạc cho chính mình cũng nên tránh xa.
Verse 58
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये शिवगंगामाहात्म्यवर्णनंनाम अष्टपञ्चाशत्तमोऽध्यायः
Như vậy kết thúc chương thứ năm mươi tám, mang tên “Sự mô tả về đại oai đức của Śiva-gaṅgā,” thuộc phần Māhātmya của Thánh địa Hāṭakeśvara, trong Nāgara Khaṇḍa thứ sáu của Śrī Skanda Mahāpurāṇa, nằm trong Ekāśīti-sāhasrī Saṃhitā.