Adhyaya 258

Verse 1

गालव उवाच । प्रवृत्तायां शैलपुत्र्यां महत्तपसि दारुणे । कन्दर्पेण पराभूतो विचचार महीं हरः

Gālava thưa: Khi Śailaputrī (Pārvatī, Ái nữ của núi) đã khởi sự một cuộc khổ hạnh lớn lao và nghiêm khắc, thì Hara (Śiva), bị Kāma (dục vọng) khuất phục, lang thang khắp mặt đất.

Verse 2

वृक्षच्छायासु तीर्थेषु नदीषु च नदेषु च । जलेन सिंचत्स्ववपुः सर्वत्रापि महेश्वरः

Dưới bóng cây, tại các bến thiêng, trong những dòng sông lớn và các con suối, Maheśvara ở khắp nơi đều rảy nước lên chính thân mình.

Verse 3

तथापि कामाकुलितो न लेभे शर्म कर्हिचित् । एकदा यमुनां दृष्ट्वा जलकल्लोलमालिनीम्

Dẫu vậy, bị dục vọng quấy nhiễu, Ngài chẳng khi nào tìm được an lạc. Một lần, Ngài nhìn thấy sông Yamunā, như được kết vòng hoa bởi những làn sóng lăn tăn.

Verse 4

विगाहितुं मनश्चक्रे तापार्तिं शमयन्निव । कृष्णं बभूव तन्नीरं हरकायाग्निवह्निना

Ngài quyết định lặn xuống, như để dập tắt nỗi nóng bức hành hạ. Do ngọn lửa từ thần lực nơi thân Hara, nước ấy liền hóa sẫm đen.

Verse 5

साऽपि दिव्यवपुः पूर्वं श्यामा भूत्वा हराद्यतः

Nàng cũng vậy—thân tướng thần diệu—trước hết hóa thành sắc sẫm (śyāmā), rồi từ nơi Hara mà dần được biến đổi bởi uy lực của Ngài.

Verse 6

स्तुत्वा नत्वा महेशानमुवाच पुनरेव सा । प्रसादं कुरु देवेश वशगास्मि सदा तव

Sau khi tán thán và đảnh lễ Maheśāna, nàng lại thưa: “Xin ban ân sủng, ôi Chúa tể chư thiên; thiếp mãi mãi ở dưới mệnh lệnh của Ngài.”

Verse 7

ईश्वर उवाच । अस्मिंस्तीर्थवरेपुण्ये यः स्नास्यति नरो भुवि । तस्य पापसहस्राणि यास्यंति विलयं ध्रुवम् १

Īśvara phán: “Trong tīrtha tối thắng và chí thánh này, hễ người nào trên cõi đất đến tắm, thì hàng ngàn tội lỗi của người ấy nhất định tiêu tan.”

Verse 8

हरतीर्थमिति ख्यातं पुण्यं लोके भविष्यति । इत्युक्त्वा तां प्रणम्याथ तत्रैवांतरधीयत

“Nơi ấy sẽ nổi danh trong đời là Hara-tīrtha, chốn thánh địa đầy công đức.” Nói xong, Ngài cúi lạy nàng rồi liền ẩn mất ngay tại chỗ ấy.

Verse 9

तस्यास्तीरे महेशोऽपि कृत्वा रूपं मनोहरम् । कामालयं वाद्यहस्तं कृतपुंड्रं जटाधरम्

Trên bờ của nàng, chính Maheśa cũng hóa hiện một dung mạo mê say—ngự trong tâm dục, tay cầm nhạc khí, trán mang dấu tilaka của giáo phái, và tóc kết bện (jaṭā) rủ xuống.

Verse 10

स्वेच्छया मुनिगेहेषु दर्शयत्यंगचापलम् । क्वचिद्गायति गीतानि क्वचिन्नृत्यति छन्दतः

Theo ý mình, trong các đạo thất của chư hiền, Ngài phô bày những cử động thân thể tinh nghịch; khi thì cất tiếng hát, khi thì múa theo nhịp điệu.

Verse 11

स च क्रुद्ध्यति हसति स्त्रीणां मध्यगतः क्वचित् । एवं विचरतस्तस्य ऋषिपत्न्यः समंततः

Lại có lúc, giữa đám phụ nữ, Ngài bỗng nổi giận rồi lại bật cười. Khi Ngài rong ruổi như thế, các phu nhân của chư ṛṣi vây quanh Ngài tứ phía.

Verse 12

पत्युः शुश्रूषणं गेहे त्यक्त्वा कार्याण्यपि क्षणात् । तमेव मनसा चक्रुः पतिरूपेण मोहिताः

Chỉ trong khoảnh khắc, họ bỏ cả việc nhà lẫn bổn phận phụng sự chồng; tâm trí chỉ hướng về Ngài—mê muội vì thấy Ngài như chính hình bóng người chồng.

Verse 13

भ्रमंत्यश्चैव हास्यानि चक्रुस्ता अपि योषितः । ततस्तु मुनयो दृष्ट्वा तासां दुःशीलभावनाम्

Lang thang đó đây, những người nữ ấy còn buông tiếng cười và bày trò đùa cợt. Bấy giờ các bậc hiền triết, thấy tâm ý và hạnh kiểm bất thiện của họ, liền nhận ra.

Verse 14

चुक्रुधुर्मुनयः सर्वे रूपं तस्य मनोहरम् । गृह्यतां हन्यतामेष कोऽयं दुष्ट उपागतः

Tất cả các bậc hiền triết đều nổi giận—dẫu hình tướng y mê hoặc—và kêu lên: “Bắt lấy hắn! Đánh gục hắn! Kẻ ác nào dám đến đây?”

Verse 15

इति ते गृह्य काष्ठानि यदोपस्थे ययुस्तदा । पलायितः स बहुधा भयात्तेषां महात्मनाम्

Nói vậy, họ cầm gậy gộc tiến đến. Bấy giờ, vì sợ các bậc đại tâm ấy, y liền chạy trốn tán loạn về nhiều phương.

Verse 16

यो जीवकलया विश्वं व्याप्य तिष्ठति देहिनाम् । न ज्ञायते न च ग्राह्यो न भेद्यश्चापि जायते

Đấng lấy một phần sinh lực mà trùm khắp vũ trụ, ngự trong mọi loài hữu thân—không thể biết trọn, không thể nắm bắt, cũng chẳng thể bị đâm xuyên hay làm hại.

Verse 17

न शेकुस्ते यदा सर्वे ग्रहीतुं तं महेश्वरम् । तदा शिवं प्रकुपिता शेपुरित्थं द्विजातयः

Khi tất cả đều không thể bắt giữ đấng Maheśvara ấy, các bậc hiền triết “hai lần sinh”—trong cơn phẫn nộ—đã thốt lời nguyền rủa đối với Śiva như sau.

Verse 18

यस्माल्लिंगार्थमागत्य ह्याश्रमांश्चोरवत्कृतम् । परदारापहरणं तल्लिङ्गं पततां भुवि

“Vì ngươi đến đây vì cớ liṅga, mà lại hành xử như kẻ trộm trong các ẩn viện của chúng ta, cướp đoạt vợ người—nên liṅga ấy hãy rơi xuống mặt đất!”

Verse 19

सद्य एव हि शापं त्वं दुष्टं प्राप्नुहि तापस । एवमुक्ते स शापाग्निर्वज्ररूपधरो महान्

“Ngay lập tức, hỡi đạo sĩ ác tâm, hãy nhận lấy lời nguyền này!” Vừa dứt lời, ngọn lửa của lời nguyền bùng dậy hùng mạnh, mang hình dạng như lưỡi sét (vajra).

Verse 20

तल्लिगं धूर्जटेश्छित्त्वा पातयामास भूतले । रुधिरौघपरिव्याप्तो मुमोह भगवान्विभुः

Chặt đứt liṅga của Dhūrjaṭi (Śiva), hắn ném xuống mặt đất. Tràn ngập trong dòng máu tuôn, Đấng Toàn Năng rơi vào cơn mê muội bàng hoàng.

Verse 21

वेदनार्त्तोज्ज्वलवपुर्महाशापाभिभूतधीः । तं तथा पतितं दृष्ट्वा त आजग्मुर्महर्षयः

Thân Ngài bừng cháy vì cơn đau giày vò, và trí Ngài bị lời đại nguyền chế ngự. Thấy Ngài ngã xuống như thế, các đại hiền triết vội vã đến nơi ấy.

Verse 22

आकाशे सर्वभूतानि त्रेसुर्विश्वं चचाल ह । देवाश्च व्याकुला जाता महाभयमुपागताः

Muôn loài trên không trung đều run rẩy, và toàn thể vũ trụ chấn động. Ngay cả chư thiên cũng bối rối, bị nỗi đại kinh hoàng bao trùm.

Verse 23

ज्ञात्वा विप्रा महेशानं पीडिता हृदयेऽभवन् । शुशुचुर्भृशदुःखार्ता दैवं हि बलवत्तरम्

Nhận ra Ngài là Maheśāna, các bà-la-môn thấy lòng nặng trĩu. Bị nỗi sầu khổ dữ dội cuốn trùm, họ òa khóc—quả thật, định mệnh là sức mạnh lớn hơn.

Verse 24

किं कृतं भगवानेष देवैरपि स सेव्यते । साक्षी सर्वस्य जगतोऽस्माभिर्नैवोपलक्षितः

Chúng ta đã làm gì vậy? Đấng Thế Tôn này—được cả chư thiên phụng sự—là Nhân Chứng của toàn thế giới, thế mà chúng ta hoàn toàn không nhận ra Ngài.

Verse 25

वयं मूढधियः पापाः परमज्ञानदुर्बलाः । कथमस्माभिर्यस्यात्मा श्रुतश्च न निवेदितः

Chúng ta là kẻ tội lỗi, trí hiểu mê lầm, yếu kém trong trí tuệ tối thượng. Sao chúng ta lại không bày tỏ chân lý về Ngài—dẫu đã từng nghe biết?

Verse 26

मयेदृशो गृहस्थाय ह्यात्माऽयं न निवेदितः । निर्विकारो निर्विषयो निरीहो निरुपद्रवः

Đối với một gia chủ như tôi, Chân Ngã ấy đã không được chỉ bày—Chân Ngã bất biến, vượt ngoài đối tượng giác quan, không dục cầu, và không bị khuấy động.

Verse 27

निर्ममो निरहंकारो यः शंभुर्नोपलक्षितः । यस्य लोका इमे सर्वे देहे तिष्ठंति मध्यगाः

Śambhu ấy—không chấp thủ, không ngã mạn—mà chúng ta đã chẳng nhận ra. Trong thân Ngài, mọi thế giới này an trụ, đặt vững nơi trung tâm.

Verse 28

स एष जगतां स्वामी हरोऽस्माभिर्न वीक्षितः । इत्युक्त्वा ते ह्युपविष्टा यावत्तत्र समागताः

“Ngài thật là Chúa Tể của các cõi—Hara—thế mà chúng ta đã chẳng được chiêm bái.” Nói vậy rồi, họ ngồi lại nơi ấy, đợi cho đến khi những người khác đến.

Verse 29

तान्दृष्ट्वा सहसा त्रस्तः पुनरेव महेश्वरः । विप्रशापभयान्नष्टस्त्रिपुरारिर्दिवं ययौ

Vừa thấy họ, Maheśvara lại bỗng chốc kinh hãi. Vì sợ lời nguyền của các Bà-la-môn, kẻ thù của Tripura liền ẩn mất và lên cõi trời.

Verse 30

सृष्टिस्थिति विनाशानां कर्त्र्यै मात्रे नमोनमः

Xin đảnh lễ, đảnh lễ mãi mãi lên Mẹ Thiêng—Đấng thực hiện sự sáng tạo, gìn giữ và tiêu dung.

Verse 32

सर्वै र्ज्ञाता रसाभिज्ञैर्मधुरास्वाददायिनी । त्वया विश्वमिदं सर्वं बलस्नेहसमन्वितम्

Được mọi bậc am tường rasa đều biết đến như Đấng ban vị ngọt dịu; nhờ Ngài, toàn thể vũ trụ này được thấm nhuần và nâng đỡ—đầy đủ sức mạnh và tình thương ràng buộc.

Verse 33

त्वं माता सर्वरुद्राणां वसूनां दुहिता तथा । आदित्यानां स्वसा चैव तुष्टा वांच्छितसिद्धिदा

Ngài là Mẹ của mọi Rudra, đồng thời là ái nữ của các Vasu; Ngài cũng là chị của các Āditya. Khi Ngài hoan hỷ, Ngài ban sự thành tựu mọi điều mong cầu.

Verse 34

त्वं धृतिस्त्वं तथा पुष्टिस्त्वं स्वाहा त्वं स्वधा तथा । ऋद्धिः सिद्धिस्तथा लक्ष्मीर्धृतिः कीर्ति स्तथा मतिः

Ngài là sự kiên định và sự dưỡng nuôi; Ngài là Svāhā và cũng là Svadhā. Ngài là phú túc và thành tựu; Ngài là Lakṣmī—cũng là nhẫn lực, danh tiếng và chánh trí.

Verse 35

कांतिर्लज्जा महामाया श्रद्धा सर्वार्थसाधिनी । त्वया विरहितं किंचिन्नास्ति त्रिभुवनेष्वपि

Ngài là ánh quang, là đức khiêm nhu, là Mahāmāyā, là niềm tín tâm thành tựu mọi mục đích cao quý. Trong ba cõi, không có điều gì tồn tại ngoài Ngài.

Verse 36

वह्नेस्तृप्तिप्रदात्री च देवादीनाम् च तृप्तिदा । त्वया सर्वमिदं व्याप्तं जगत्स्थावरजंगमम्

Ngài ban sự thỏa mãn cho Agni và cũng ban sự thỏa mãn cho chư thiên cùng mọi loài. Nhờ Ngài, toàn thể thế gian này được thấm nhuần—cả bất động lẫn hữu động.

Verse 37

पादास्ते वेदाश्चत्वारः समुद्राः स्तनतां ययुः । चंद्रार्कौ लोचने यस्या रोमाग्रेषु च देवताः

Đôi chân Ngài là bốn bộ Veda; các đại dương đã hóa thành bầu ngực của Ngài. Trăng và mặt trời là đôi mắt của Mẹ, và chư thiên ngự nơi đầu ngọn lông của Mẹ.

Verse 38

शृङ्गयोः पर्वताः सर्वे कर्णयोर्वायवस्तथा । नाभौ चैवामृतं देवि पातालानि खुरास्तथा

Muôn núi non là sừng của Ngài; các luồng gió là đôi tai của Ngài. Nơi rốn Ngài, ôi Nữ Thần, là amṛta—cam lộ bất tử; và các cõi Pātāla cũng là móng guốc của Ngài.

Verse 39

स्कन्धे च भगवान्ब्रह्मा मस्तकस्थः सदाशिवः । हृद्देशे च स्थितो विष्णुः पुच्छाग्रे पन्नगास्तथा

Trên vai Ngài đứng Đức Brahmā; trên đỉnh đầu Ngài ngự Sadāśiva. Nơi vùng tim, Viṣṇu an trụ; và nơi chót đuôi là các loài Nāga (xà thần).

Verse 40

शकृत्स्था वसवः सर्वे साध्या मूत्रस्थितास्तव । सर्वे यज्ञा ह्यस्थिदेशे किन्नरा गुह्यसंस्थिताः

Tất cả các Vasu ngự trong phân của Ngài, và các Sādhya an trụ trong nước tiểu của Ngài. Mọi tế lễ hiện diện nơi xương cốt của Ngài, và các Kinnara trú ngụ trong những phần kín nhiệm của Ngài.

Verse 41

पितॄणां च गणाः सर्वे पुरःस्था भांति सर्वदा । सर्वे यक्षा भालदेशे किन्नराश्च कपोलयोः

Tất cả các đoàn chúng Tổ tiên luôn rạng ngời ở trước Ngài. Mọi Yakṣa ở nơi vùng trán của Ngài, và các Kinnara ở trên đôi gò má của Ngài.

Verse 42

सर्वदेवमयी त्वं हि सर्वभूतविवृद्धिदा । सर्वलोकहिता नित्यं मम देहहिता भव

Ngài thật là hiện thân của hết thảy chư thiên, là đấng làm tăng trưởng mọi loài hữu tình. Hằng vì lợi ích của muôn thế giới, xin nay cũng ban ân ích cho thân thể của con.

Verse 43

प्रणतस्तव देवेशि पूजये त्वां सदाऽनघे । स्तौमि विश्वार्तिहन्त्रीं त्वां प्रसन्ना वरदा भव

Con cúi mình đảnh lễ Ngài, ô Nữ Thần của các bậc chúa tể—đấng vô cấu. Con hằng thờ phụng Ngài; con tán dương Ngài là đấng diệt trừ khổ nạn của thế gian. Xin Ngài hoan hỷ và ban phúc lành.

Verse 44

विप्रशापाग्निना दग्धं शरीरं मम शोभने । स्वतेजसा पुनः कर्त्तुमर्हस्यमृतसंभवे

Thân con đã bị thiêu đốt bởi ngọn lửa của lời nguyền Bà-la-môn, ô đấng rực sáng. Ô nguồn mạch bất tử, xin Ngài lấy hào quang thần lực của chính mình mà phục hồi lại thân này.

Verse 45

इत्युक्त्वा ता परिक्रम्य तस्या देहे लयं गतः । साऽपि गर्भे दधाराथ सुरभिस्तदनन्तरम्

Nói xong như vậy, Ngài đi nhiễu quanh nàng rồi tan nhập (laya) vào trong thân nàng. Sau đó, Surabhi cũng thọ thai Ngài trong lòng mình.

Verse 46

कालातिक्रमयोगेन सर्वव्याकुलतां ययौ । यस्मिन्प्रनष्टे देवेशे विप्रशापभयावृते

Theo dòng thời gian trôi qua, muôn loài rơi vào cảnh rối loạn cùng cực, vì Đấng Chúa Tể đã biến mất—bị bao phủ bởi nỗi sợ lời nguyền của vị Bà-la-môn.

Verse 47

देवा महार्तिं प्रययुश्चचाल पृथिवी तथा । चंद्रार्कौ निष्प्रभौ चैव वायुरुच्चण्ड एव च

Chư thiên bị nỗi thống khổ lớn bao trùm; đất cũng rung chuyển. Trăng và mặt trời trở nên mờ tối, còn gió thì nổi lên dữ dội.

Verse 48

समुद्राः क्षोभमग मंस्तस्मिन्काले द्विजोत्तम

Bấy giờ, hỡi bậc tối thượng trong hàng lưỡng sinh, các đại dương dậy sóng, náo động và cuộn trào.

Verse 49

यस्मिञ्जगत्स्थावरजंगमादिकं काले लयं प्राप्य पुनः प्ररोहति । तस्मिन्प्रनष्टे द्विजशापपीडिते जयद्धतप्राय मवर्तत क्षणात्

Đấng mà nơi Ngài, toàn thể thế gian—hữu tình và vô tình—đến kỳ định thì tan rã rồi lại sinh khởi: khi Đấng ấy biến mất, bị lời nguyền của vị Bà-la-môn bức bách, vũ trụ trong khoảnh khắc như đã gần kề diệt vong.

Verse 258

इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये शेषशाय्युपाख्याने ब्रह्मनारदसंवादे चातुर्मास्यमाहात्म्ये हरशापो नामाष्टपंचाशदुत्तरद्विशततमोऽध्यायः

Như vậy, trong Śrī Skanda Mahāpurāṇa—bộ saṃhitā gồm tám mươi mốt nghìn kệ—đây là chương thứ 258, mang tên “Haraśāpa”, thuộc Khāṇḍa thứ sáu (Nāgara), trong phần ca ngợi thánh địa Hāṭakeśvara, trong truyện Śeṣaśāyy, trong cuộc đối thoại Brahmā–Nārada, thuộc sự vĩ đại của hạnh Cāturmāsya.

Verse 311

या त्वं रसमयैर्भावैराप्यायसि भूतलम् । देवानां च तथासंघान्पितॄणामपि वै गणान्

Hỡi Đấng, nhờ những phẩm tính đầy tinh túy nuôi dưỡng, Ngài làm cho mặt đất được bồi bổ; cũng vậy, Ngài dưỡng nuôi các đoàn chúng chư thiên, và cả các hội chúng tổ tiên (Pitṛ) nữa.