Adhyaya 223
Chương này trình bày một luận bàn mang tính kỹ thuật về đạo đức–nghi lễ trong việc cử hành Śrāddha, nhấn mạnh ai là người thích hợp để thực hiện hoặc thọ nhận nghi lễ, và những điều kiện khiến nghi lễ trở nên vô hiệu. Bhartṛyajña dạy rằng Śrāddha phải được làm với các brāhmaṇa đủ tư cách thọ nhận Śrāddha, đồng thời nêu thời điểm/hình thức đúng (như pārvana vào kỳ darśa) và cảnh báo không được đảo lộn quy cách. Ngài tiếp tục khẳng định: nếu Śrāddha do những người mang dấu ấn sinh xuất bất chính (ví dụ jāra-jāta) thực hiện, thì nghi lễ trở thành vô quả. Ānarta bày tỏ băn khoăn, viện dẫn Manu về mười hai loại “con” có thể đảm nhiệm vai trò con trai cho người vô tự. Bhartṛyajña giải thích theo khuôn khổ tùy thời đại (yuga): có những loại được thừa nhận ở các yuga trước, nhưng trong Kali-yuga không còn được xem là có năng lực thanh tịnh do suy đồi xã hội và đạo hạnh, nên quy định trở nên nghiêm ngặt hơn. Chương cũng nêu hậu quả của sự pha trộn varṇa và các kết hợp bị cấm, kể tên những hệ quả và loại con cháu không được chấp nhận. Kết lại, văn bản phân biệt “người con tốt” có thể cứu khỏi địa ngục Puṃnāma với những hạng bị cho là dẫn đến sa đọa, qua đó củng cố kết luận rằng Śrāddha liên hệ đến jāra-jāta là không hiệu lực.
Shlokas
Verse 1
भर्तृयज्ञ उवाच । श्राद्धार्हैर्ब्राह्मणैः कार्यं श्राद्धं दर्शे तु पार्वणम् । विपरीतं न कर्तव्यं श्राद्धमेकं कथंचन
Bhartṛyajña nói: Lễ Śrāddha phải được cử hành với các bà-la-môn xứng đáng thọ nhận; và vào ngày sóc (amāvāsyā), cần làm lễ Śrāddha Pārvaṇa. Dù trong bất cứ hoàn cảnh nào, cũng chớ thực hiện dù chỉ một lễ Śrāddha theo cách trái nghịch (bất chính).
Verse 2
जारजातापविद्धाद्यैर्यो नरः श्राद्धमाचरेत् । ब्राह्मणैस्तु न संदेहस्तच्छ्राद्धं व्यर्थतां व्रजेत्
Nếu một người làm lễ śrāddha nhờ những kẻ sinh từ tà dâm và hạng tương tự, thì—không nghi ngờ gì, dù có các bà‑la‑môn tham dự—lễ śrāddha ấy cũng trở nên vô hiệu, không kết quả.
Verse 3
आनर्त उवाच । भयं मे सुमहज्जातमत्र यत्परिकीर्तितम् । जारजातापविद्धैस्तु यच्छ्राद्धं व्यर्थतां व्रजेत्
Ānarta thưa: Nỗi sợ lớn đã dấy lên trong tôi vì điều được tuyên bố ở đây rằng lễ śrāddha làm nhờ những kẻ sinh từ tà dâm, kẻ bị loại bỏ và hạng tương tự sẽ trở nên vô hiệu, không kết quả.
Verse 4
मनुना द्वादश प्रोक्ताः किल पुत्रा महामते । अपुत्राणां च पुत्रत्वं ये कुर्वंति सदैव हि
Hỡi bậc hiền trí, người ta nói Manu đã nêu mười hai hạng con—những người quả thật luôn đảm đương địa vị và chức phận của “người con” ngay cả cho kẻ không có con.
Verse 5
औरसः क्षेत्रजश्चैव क्रयक्रीतश्च पालितः । प्रतिपन्नः सहोढश्च कानीनश्चापि सत्तम
Con chính thống (aurasa), con kṣetraja sinh vì người vợ, con được mua, con được nuôi dưỡng, con được nhận làm con, con theo cô dâu mang đến (sahoḍha), và con sinh từ thiếu nữ chưa chồng (kānīna)—hỡi bậc ưu tú trong loài người—(đều thuộc những hạng đã được liệt kê).
Verse 6
तथान्यौ कुण्डगोलौ च पुत्रावपि प्रकीर्तितौ
Lại nữa, hai hạng khác—kuṇḍa và gola—cũng được tuyên xưng là (những) loại con.
Verse 7
शिष्यश्च रक्षितो मृत्योस्तथाश्वत्थो वनांतिगः । किमेते नैव कथिता यत्त्वमेवं प्रजल्पसि
Còn người đệ tử được cứu khỏi tử thần, cây aśvattha như đứa con thay thế, và người sống nơi rìa rừng—vì sao những điều ấy không được nhắc đến, nếu ông nói như vậy?
Verse 8
भर्तृयज्ञ उवाच । सत्यमेतन्महाभाग सर्वे ते धर्मतः सुताः । परं युगत्रये प्रोक्ता न कलौ कलुषापहाः
Bhartṛyajña nói: Điều ấy đúng, hỡi người hữu phúc—xét theo dharma, tất cả họ đều được kể là con. Nhưng điều này chỉ được nói cho ba thời đại trước; trong Kali Yuga, chúng không tẩy trừ ô uế.
Verse 9
तदर्थं तेषु सन्तानं तावन्मात्रं युगेयुगे । सत्त्वाढ्यानां च लोकानां न कलौ चाल्पमेधसाम्
Vì mục đích ấy, trong các thời đại xưa, sự cho phép về việc nối dõi chỉ giới hạn đến chừng ấy, bởi các cõi đời giàu đức hạnh. Nhưng trong Kali—giữa những người kém minh triết—sự tiết chế ấy không còn được giữ trong thực hành.
Verse 10
कलावेव समाख्यातो व्यवहारः प्रपा तदः । अल्पसत्त्वा यतो लोकास्तेन चैष विधिः स्मृतः
Vì vậy, riêng trong Kali Yuga, một quy ước về hạnh kiểm được tuyên dạy—bởi con người suy giảm sức mạnh nội tâm; do đó, giới luật này được ghi nhớ như điều cần thiết.
Verse 11
अत्र यः संकरं कुर्याद्योनेस्तस्य फलं शृणु । ब्राह्मण्यां ब्राह्मणात्पुत्रो ब्रह्मघ्नः संप्रजायते
Hãy nghe quả báo của kẻ ở đây gây ra sự pha tạp dòng giống bị cấm qua cửa thai: dù một người con sinh từ người nữ brāhmaṇa và người nam brāhmaṇa, cũng trở thành kẻ sát hại Bà-la-môn (brahma-ghna).
Verse 12
सर्वाधमानामधमो यो वारड इति स्मृतः
Trong mọi kẻ sa đọa, kẻ sa đọa nhất, theo truyền thống, được gọi là Vāraḍa.
Verse 13
क्षत्रियाच्च तथा सूतो वैश्यान्मागध एव च । शूद्रात्तथांत्यजः प्रोक्तस्तेनैते वर्जिताः सुताः
Từ kṣatriya sinh ra Sūta; từ vaiśya sinh ra Māgadha; và từ śūdra cũng được tuyên là sinh ra Antyaja—vì thế những người con ấy được xem là nên tránh.
Verse 14
एतेषामपि निर्दिष्टाः सप्त राजन्सुपुत्रकाः । पंच वंशविनाशाय पूर्वेषां पातनाय च
Ngay cả trong số ấy, tâu Đại vương, vẫn nêu rõ bảy hạng ‘con tốt’; nhưng năm hạng khác là để diệt vong dòng tộc và làm tổ tiên sa đọa.
Verse 15
औरसः प्रतिपन्नश्च क्रीतः पालित एव च । शिष्यश्च दत्तजीवश्च तथाश्वत्थश्च सप्तमः
Bảy hạng con được chấp thuận là: con ruột (aurasa), con được thừa nhận (pratipanna), con mua (krīta), con nuôi dưỡng (pālita), con đệ tử (śiṣya), con được cho để nương sống (dattajīva), và ‘āśvattha’—hạng thứ bảy.
Verse 16
पुंनाम्नो नरकाद्घोराद्रक्षंति च सदा हि ते । पतन्तं पुरुषं तत्र तेन ते शोभनाः स्मृताः
Họ luôn che chở tổ tiên khỏi địa ngục ghê rợn mang tên Puṃnām, cứu người đang rơi xuống nơi ấy; vì vậy họ được ghi nhớ là những người con cao quý.
Verse 17
क्षेत्रजश्च सहोढश्च कानीनः कुण्डगोलकौ । पंचैते पातयंतिस्म पितॄन्स्वर्गगतानपि
Kṣetraja, Sahoḍha, Kānīna, cùng hai loại Kuṇḍa và Golaka: năm hạng ấy được nói là có thể làm cho ngay cả các Pitṛ (tổ tiên) đã lên cõi trời cũng bị sa đọa.
Verse 18
एतस्मात्कारणाच्छ्राद्धं जारजातस्य तद्वृथा
Vì lẽ ấy, lễ śrāddha do người sinh từ tà dâm (jāra-jāta) cử hành, rốt cuộc là vô ích, không kết quả.
Verse 223
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये श्राद्धकल्पे श्राद्धार्हानर्हब्राह्मणादिवर्णनंनाम त्रयोविंशत्युत्तरशततमोऽध्यायः
Như vậy kết thúc trong Śrī Skanda Mahāpurāṇa—bộ saṃhitā gồm tám mươi mốt nghìn câu—thuộc Quyển thứ sáu, Nāgara-khaṇḍa, trong phần Tīrtha-māhātmya của thánh địa Hāṭakeśvara, nơi mục Śrāddha-kalpa, chương thứ 223 mang nhan đề: “Mô tả các Brāhmaṇa và những hạng khác, ai xứng hay không xứng thọ nhận Śrāddha.”