Adhyaya 198

Verse 1

सूत उवाच । एतस्मिन्नेव काले तु दशार्णाधिपतिस्तदा । रत्नवत्या विवाहार्थं तत्र स्थाने समागतः

Sūta nói: Ngay lúc ấy, chúa tể xứ Daśārṇa đã đến nơi đó, vì mục đích cầu hôn và thành hôn với Ratnavatī.

Verse 2

स श्रुत्वा तत्र वृत्तांतं रत्नवत्याः समुद्भवम् । विरक्तिं परमां कृत्वा प्रस्थितः स्वपुरं प्रति

Nhưng khi nghe tại đó câu chuyện về cảnh ngộ và nguồn cơn của Ratnavatī, ông liền khởi tâm ly tham sâu xa và lên đường trở về kinh thành của mình.

Verse 4

अथाब्रवीच्च तं प्राप्य कस्मात्त्वं प्रस्थितो नृप । पाणिग्रहमकृत्वा तु मम कन्यासमुद्भवम्

Bấy giờ, có người đến gần ông và nói: “Tâu Đại vương, cớ sao ngài đã ra đi mà chưa cử hành nghi lễ nắm tay thành hôn với ái nữ của tôi?”

Verse 5

दशार्ण उवाच । दूषितेयं तव सुता कन्यकात्वविवर्जिता । यस्याः पीतोऽधरोऽन्येन मर्दितौ च तथा स्तनौ

Vua Daśārṇa nói: “Con gái của ngài đã bị xâm phạm, không còn là trinh nữ; vì môi nàng đã bị kẻ khác hôn, và đôi nhũ cũng bị ép chạm như vậy.”

Verse 6

पुनर्भूरिति संज्ञा सा सञ्जाता दुहिता तव । पुनर्भूर्जनयेत्पुत्रं यं कदाचित्कथंचन

“Vì thế nàng mang danh xưng ‘punarbhū’—người nữ trở lại hôn phối. Một punarbhū, vào lúc nào đó và theo cách nào đó, có thể sinh ra một người con trai.”

Verse 7

स पातयत्यसंदिग्धं दश पूर्वान्दशापरान् । एकविंशतिमं चैव तथैवात्मानमेव च

“Hạng người ấy chắc chắn làm suy vong mười đời tổ tiên và mười đời con cháu, lại cả đời thứ hai mươi mốt—chính bản thân mình nữa.”

Verse 8

न वरिष्याम्यहं तेन सुतां तेऽहं नरसिप । निर्दाक्षिण्यमिति प्रोच्य दशार्णाधिपतिस्तदा

“Vì thế, hỡi bậc chúa của loài người, ta sẽ không cưới con gái ngài.” Nói rằng: “Ấy là điều bất chính, trái lẽ phải,” vua Daśārṇa đã thốt lời như vậy khi ấy.

Verse 9

छंद्यमानोऽपि विविधैर्हस्त्यश्वरथपूर्वकैः । अवज्ञाय महीपालं प्रस्थितः स्वपुरं प्रति

Dẫu được dỗ dành bằng đủ thứ lễ vật—voi, ngựa và xe chiến—ông vẫn khinh suất vị vua ấy và lên đường trở về thành của mình.

Verse 10

अथानर्त्तो गृहं प्राप्य मृगावत्याः समाकुलः । तद्वृत्तं कथयामास यदुक्तं तेन भूभुजा । स्वभार्यायाः सुतायाश्च मन्त्रिणां दुःखसंयुतः

Bấy giờ vua Ānarta trở về cung, lòng rối bời vì Mṛgāvatī. Trong nỗi sầu, ngài thuật lại cho hoàng hậu, công chúa và các đại thần toàn bộ sự việc—những lời mà vị vua kia đã nói.

Verse 11

ते प्रोचुः संति भूपालाः संख्याहीना महीतले । रूपाढ्या यौवनोपेता हस्त्यश्वरथसंयुताः

Họ thưa: “Trên cõi đất này có vô số vua chúa—đẹp đẽ, đang độ thanh xuân, lại đầy đủ voi, ngựa và chiến xa.”

Verse 12

तेषामेकतमस्य त्वं देहि कन्यां निजां विभो । मा विषादे मनः कृत्वा दुःखस्य वशगो भव

Ôi bậc hùng mạnh, xin gả công chúa của ngài cho một người trong số họ. Chớ để tâm chìm trong tuyệt vọng; chớ để sầu khổ chi phối.

Verse 13

आनर्तोऽपि च तच्छ्रुत्वा तेषां वाक्यं सुदुःखितम् । ततः प्राह प्रहृष्टात्मा तान्सर्वान्मन्त्रिपूर्वकान्

Vua Ānarta cũng vậy, nghe những lời thấm đẫm sầu thương ấy, rồi cất lời—lòng được nâng lên—nói với tất cả, trước hết là các đại thần.

Verse 14

तां च कन्यां स्थितां तत्र साम्ना परमवल्गुना । पुत्रि दृष्टा महीपालाः सर्वे चित्रगतास्त्वया

Và khi thấy thiếu nữ đứng đó—được ngỏ lời bằng những lời dịu dàng khôn xiết—hỡi con gái, tất cả các vua chúa vừa trông thấy con liền như hóa thành hình vẽ, đứng lặng bất động.

Verse 15

तेषां मध्यान्नृपं चान्यं कञ्चिद्वरय शोभने । यस्ते चित्तस्य सन्तोषं कुरुते दृक्पथं गतः

Ôi người đẹp, hãy chọn một vị vua khác trong số họ—người mà khi lọt vào tầm mắt nàng sẽ đem lại niềm mãn nguyện cho trái tim nàng.

Verse 16

रत्नावत्युवाच । न चाहं वरयिष्यामि पतिमन्यं कथंचन । दशार्णाधिपतिं मुक्त्वा श्रूयतामत्र कारणम्

Ratnāvatī thưa: Con sẽ không chọn bất cứ người chồng nào khác, dù thế nào đi nữa, ngoài vị chúa tể Daśārṇa. Xin hãy nghe rõ nguyên do tại đây.

Verse 17

सकृज्जल्पंति राजानः सकृज्जल्पंति च द्विजाः । सकृत्कन्याः प्रदीयंते त्रीण्येतानि सकृत्सकृत्

Vua chỉ nói một lần; các Bà-la-môn cũng chỉ nói một lần; con gái cũng chỉ được gả một lần—ba điều ấy, mỗi điều đều chỉ một lần mà thôi.

Verse 18

एवं ज्ञात्वा न मां तात त्वमन्यस्मिन्महीपतौ । दातुमर्हसि धर्मोऽयं न भवेच्छाश्वतो यतः

Biết như vậy rồi, thưa cha, cha không nên gả con cho một vị vua khác. Đó là quy tắc của dharma; nếu không, nó sẽ chẳng thể bền lâu.

Verse 19

आनर्त उवाच । वाङ्मात्रेण प्रदत्ता त्वं दशार्णाधिपतेर्मया । न ते हस्तग्रहं प्राप्तो विप्राग्निगुरुसन्निधौ

Ānarta nói: Ta đã gả con cho chúa tể Daśārṇa chỉ bằng lời nói mà thôi. Nghi thức nắm tay thành hôn chưa diễn ra trước mặt các Bà-la-môn, lửa thiêng và các bậc tôn trưởng, đạo sư.

Verse 20

तत्कथं स पतिर्जातस्तवः पुत्रि वदस्व मे

Vậy thì làm sao người ấy trở thành phu quân của con, hỡi ái nữ? Hãy nói cho ta biết.

Verse 21

रत्नावत्युवाच । मनसा चिंत्यते कार्यं सकृत्तातपुरा यतः । वाचया प्रोच्यते पश्चात् कर्मणा क्रियते ततः

Ratnāvatī thưa: Thưa phụ vương, trước hết một việc được khởi lên trong tâm chỉ một lần; rồi sau mới thốt ra bằng lời; và kế đó mới được thực hiện bằng hành động.

Verse 22

तन्मया मनसा दत्तस्तस्यात्माऽयं पुरा किल । त्वया च वाचया चास्मै प्रदत्तास्मि तथा विभो । तत्कथं न पतिर्मे स्याद्ब्रूहि वा यदि मन्यसे

Thuở trước, con đã đem chính thân tâm mình hiến dâng cho người ấy trong ý niệm; và phụ vương nữa, hỡi bậc uy dũng, bằng lời của người cũng đã gả con cho người ấy. Vậy sao người ấy lại không là phu quân của con? Nếu phụ vương nghĩ khác, xin hãy nói.

Verse 23

साहं तपश्चरिष्यामि कौमारव्रतधारिणी । नान्यं पतिं करिष्यामि निश्चयोऽयं मया कृतः

Vì thế con sẽ tu khổ hạnh, giữ trọn lời nguyện của người thiếu nữ. Con sẽ không nhận người chồng nào khác—đó là quyết tâm con đã lập.

Verse 24

तच्छ्रुत्वा वचनं रौद्रं माता तस्या मृगावती । अश्रुपूर्णेक्षणा दीना वाक्यमेतदुवाच ह

Nghe những lời cứng rắn ấy, mẹ nàng là Mṛgāvatī—đôi mắt đẫm lệ, lòng đau buồn—liền nói lời đáp này.

Verse 25

मा पुत्रि साहसं कार्षीस्तपोऽर्थं त्वं कथञ्चन । बाला त्वं सुकुमारांगी सदैव सुखभागिनी

Hỡi con gái, chớ vì khổ hạnh mà làm điều liều lĩnh. Con còn là thiếu nữ, thân thể mềm mại, vốn đáng được hưởng an lạc luôn luôn.

Verse 26

कथं तपः समर्थासि विधातुं त्वमनिंदिते । कन्दमूलफलाहारा चीरवल्कलधारिणी

Hỡi người vô tì vết, làm sao con có thể kham nổi khổ hạnh ấy—chỉ ăn rễ, củ và trái, lại khoác áo rách cùng y phục bằng vỏ cây?

Verse 27

तस्मान्मुख्यस्य भूपस्य कस्यचित्वां ददाम्यहम्

Vì thế, ta sẽ gả con cho một vị quốc vương hiển hách nào đó.

Verse 28

एषा ते ब्राह्मणीनाम सखी परमसंमता । प्रतीक्षते विवाहं ते कौमारं भावमाश्रिता

Người bạn thân của con đây, tên là Brāhmaṇī, được mọi người hết lòng tán đồng; nàng đang chờ lễ thành hôn của con, vẫn an trú trong nếp trinh nữ.

Verse 29

यस्य भूपस्य त्वं हर्म्ये प्रयास्यसि विवाहि ता । पुरोधास्तस्य यो राज्ञो भार्येयं तस्य भाविनी

Con sẽ đến cung điện của vị vua nào đó với tư cách tân nương; còn vị purohita—tế sư hoàng gia của nhà vua ấy—người nữ này sẽ trở thành hiền thê của ông.

Verse 30

रत्नावत्युवाच । न च भूयस्त्वया वाच्यं वाक्यमेवंविधं क्वचित् । मदर्थे यदि मे प्राणास्त्वं वांछसि सुतैषिणी

Ratnāvatī nói: "Và người không bao giờ nên nói những lời như vậy ở bất cứ đâu nữa. Nếu, vì mong muốn có con cháu, người thực sự muốn ta sống vì lợi ích của người..."

Verse 31

अथवा त्वं हठार्थं च तपोविघ्नं करिष्यसि

"Nếu không, vì sự cố chấp đơn thuần, người sẽ rốt cuộc cản trở sự khổ hạnh của ta."

Verse 32

ततस्त्यक्ष्याम्यहं देहं भक्षयित्वा महद्विषम् । खंडयिष्याम्यहं जिह्वां प्रवेक्ष्यामि च वा जलम्

"Sau đó, ta sẽ từ bỏ thân xác này—sau khi nuốt một loại độc dược chết người; ta sẽ cắt lưỡi mình, hoặc ta sẽ đi vào dòng nước."

Verse 33

एवं सा निश्चयं कृत्वा प्रोच्य तां जननीं तदा

"Sau khi đã quyết tâm như vậy, nàng bèn nói với người mẹ đó."

Verse 34

ततः प्रोवाच तां कन्यां ब्राह्मणीं संमतां सखीम् । कृतांजलिपुटा भूत्वा समालिंग्य च सादरम्

"Sau đó, nàng ngỏ lời với người thiếu nữ ấy—người bạn Brāhmaṇa đáng kính của mình; chắp tay cung kính và ôm lấy cô ấy một cách trìu mến."

Verse 35

गच्छ त्वं स्वपितुर्हर्म्यं प्रेषितासि मया शुभे । येन ते यच्छति पिता नागराय महात्मने

Hỡi người cát tường, hãy đến dinh thự của phụ thân; ta đã sai nàng đến đó, để phụ thân nàng trao nàng cho bậc cao quý Nāgara, vị đại hồn.

Verse 36

क्षमस्व यन्मया प्रोक्ता कदाचित्परुषं वचः । त्वयापि यन्मम प्रोक्तं क्षांतं चैतन्मया ध्रुवम्

Xin tha thứ cho những lời cứng rắn đôi khi ta đã nói; và những điều nàng đã nói trái ý ta—hãy biết rằng ta cũng chắc chắn đã tha thứ cả rồi.

Verse 37

ब्राह्मण्युवाच । अष्टवर्षा भवेद्गौरी नववर्षा तु रोहिणी । दशवर्षा भवेत्कन्या अत ऊर्ध्वं रजस्वला

Người phụ nữ Bà-la-môn nói: “Tám tuổi gọi là Gaurī; chín tuổi là Rohiṇī; mười tuổi được gọi là thiếu nữ; quá đó thì trở thành cô gái đã có kinh (rajāsvalā).”

Verse 38

कौमार्यं च प्रणष्टं मे त्वत्संपर्काद्वरानने । जातं षोडशकं वर्षं स्त्रीधर्मेण समन्वितम्

Ôi người dung nhan mỹ lệ, tiết hạnh trinh nữ của ta đã mất vì sự tiếp xúc với nàng; ta đã đến năm mười sáu tuổi, mang đủ những trạng thái của nữ tính (strī-dharma).

Verse 39

न मे पाणिग्रहं कश्चिन्नागरोऽत्र करिष्यति । बुध्यमानस्तु स्मृत्यर्थं वक्ष्य माणं वरानने

Tại đây, không một Nāgara nào sẽ cử hành nghi lễ nắm tay cưới hỏi (pāṇigraha) với ta. Nhưng, hỡi người dung nhan mỹ lệ, khi chàng hiểu ra, chàng sẽ nói để việc này được ghi nhớ như một tiền lệ.

Verse 40

रजस्वलां च यः कन्यामुद्वाहयति निर्घृणः । तस्याः सन्तानमासाद्य पातयेत्पुरुषान्दश

Kẻ nào không chút từ tâm mà cưới một thiếu nữ đang trong kỳ kinh nguyệt—khi có con cái từ nàng, người ấy khiến mười người nam trong dòng tộc mình sa đọa, suy vong.

Verse 41

रजस्वला तु यः कन्यां पिता यच्छति निर्घृणः । स पातयेदसंदिग्धं दश पूर्वान्दशापरान्

Nhưng nếu người cha không chút từ tâm mà gả một thiếu nữ đang trong kỳ kinh nguyệt, thì chắc chắn ông ta khiến mười đời tổ tiên và mười đời con cháu suy đọa.

Verse 42

तस्मादहं करिष्यामि त्वया सार्धं तपः शुभे । पित्रा नैव हि मे कार्यं न च मात्रा कथंचन

Vì thế, hỡi người cát tường, ta sẽ cùng nàng thực hành khổ hạnh (tapas). Ta chẳng còn bận lòng gì với cha ta, cũng không hề vướng mắc gì với mẹ ta.

Verse 43

तं श्रुत्वा प्रस्थितं भूपमानर्तः स्वपुरं प्रति । पृष्ठतोऽनुययौ तस्य व्याघो टनकृते तदा

Nghe vậy, vua xứ Ānarta lên đường trở về kinh thành của mình; bấy giờ, từ phía sau, một con hổ theo sát—như để quấy nhiễu, trêu chọc.

Verse 44

स्थितो वास्तुपदे रम्ये सर्वतीर्थमये शुभे । तस्य तपःप्रभावेन जातु कोपो न दृश्यते

Ngài an trú nơi thánh địa mỹ lệ và cát tường, nơi hàm chứa tinh túy của mọi tīrtha. Nhờ uy lực khổ hạnh của ngài, nơi ngài chưa từng thấy khởi lên sân hận.

Verse 46

कस्यचित्क्वापि मर्त्यस्य तिर्यग्योनिग तस्य च । क्रीडंति नकुलाः सर्पैर्मार्जाराः सह मूषकैः

Ở một nơi nào đó, đối với một người phàm—và cả những kẻ sinh vào loài thú—chồn mangut đùa với rắn, và mèo đùa với chuột.

Verse 47

ब्राह्मण्युवाच । अहं सख्या समं याता ह्यनया राजकन्यया । तपोऽर्थे तव पादांते तद्ब्रूहि तपसो विधिम्

Bà Bà-la-môn nữ thưa: “Con cùng bạn con, vị công chúa này, đã đến dưới chân Ngài vì mục đích tu khổ hạnh (tapas). Xin Ngài chỉ dạy phương pháp đúng đắn của tapas.”

Verse 48

वदस्व येन तत्कृत्स्नं प्रकरोमि महामते

“Xin hãy nói, bậc đại tâm, nhờ phương cách nào con có thể thực hành trọn vẹn điều ấy.”

Verse 49

भर्तृयज्ञ उवाच । अहं ते कथयिष्यामि तपश्चर्याविधिं पृथक् । येन संप्राप्यते मोक्षः कि पुनस्त्रिदशालयः

Bhartṛyajña nói: “Ta sẽ giảng cho ngươi, rành rẽ, pháp môn tu khổ hạnh. Nhờ đó đạt giải thoát (mokṣa); huống chi còn đạt đến cõi trú của chư thiên.”

Verse 50

चांद्रायणानि कृच्छ्राणि तथा सांतपनानि च । षष्ठे काले तथा भोज्यं दिनांतरितमेव च

“Hãy thực hành các hạnh Cāndrāyaṇa, các khổ hạnh Kṛcchra, và cả khổ hạnh Sāṁtapana; lại nữa, ăn vào kỳ thứ sáu theo thời hạn định, và ăn cách nhật (một ngày ăn, một ngày nhịn).”

Verse 51

ब्रह्मकूर्चं त्रिरात्रं च एकभक्तमयाचितम् । तपोद्वाराणि सर्वाणि कृतान्येतानि वेधसा

(Lại nữa) khổ hạnh Brahmakūrca, pháp trì ba đêm, và lời nguyện chỉ ăn một bữa mà không cầu xin; tất cả đều là “những cửa ngõ của tapas”, do Đấng Tạo Hóa (Vedhas) thiết lập.

Verse 52

स्वशक्त्या चैव कार्याणि रागद्वेषविवर्जितैः । वांछितव्यं फलं चैव सर्वेषामेव पुत्रिके । ततः सिद्धिमवाप्नोति या सदा मनसि स्थिता

Những điều ấy quả nên thực hành tùy theo sức mình, lìa tham ái và sân ghét. Và này con gái, quả báo mong cầu của mọi người hãy nên tìm cầu; rồi sẽ đạt được sự thành tựu luôn an trụ trong tâm.

Verse 53

समत्वं शत्रुमित्राभ्यां तथा पा षाणरत्नयोः । यदा संजायते चित्ते तदा मोक्षमवाप्नुयात्

Khi trong tâm khởi lên sự bình đẳng chân thật đối với kẻ thù và bạn hữu, cũng như đối với hòn đá tầm thường và viên ngọc quý, thì bấy giờ đạt được giải thoát (mokṣa).

Verse 54

यो लिंगग्रहणं कृत्वा ततः कोपपरो भवेत् । तस्य वृथा हि तत्सर्वं यथा भस्महुतं तथा

Nếu ai mang lấy liṅga (dấu hiệu tôn giáo) rồi lại chuyên theo sân hận, thì đối với người ấy mọi điều đều trở nên vô ích—như lễ vật đổ vào tro tàn.

Verse 55

सूत उवाच । सा तथेतिप्रतिज्ञाय ब्राह्मणी सहिता तया । रत्नावत्या जगामाथ किंचिच्चैव जलाशयम्

Sūta nói: Sau khi thưa nhận “Vâng, đúng vậy,” người phụ nữ Bà-la-môn ấy, cùng với Ratnāvatī, liền đi đến một hồ nước ở gần đó.

Verse 56

स्वच्छोदकेन संपूर्णं पद्मिनीषंडमंडितम् । ततश्चांद्रायणं चक्रे तपसः प्रथमं व्रतम्

Nơi ấy đầy nước trong sạch, lại được điểm trang bằng những cụm sen. Tại đó nàng thực hành Cāndrāyaṇa—lời nguyện khổ hạnh đầu tiên của mình.

Verse 57

ततः कृच्छ्रव्रतं चक्रे ततः सांतपनं च सा । षष्ठान्नकालभोज्या च सा चाभूद्वत्सरत्रयम्

Rồi nàng thọ trì lời nguyện Kṛcchra, kế đó là lời nguyện Sāṃtapana. Nàng còn sống suốt ba năm chỉ dùng thức ăn vào kỳ bữa thứ sáu, khổ hạnh vô cùng nghiêm mật.

Verse 58

त्रिरात्रोपोषणं पश्चाद्यावद्वर्षत्रयं तथा । एकान्तरोपवासैश्च साऽनयद्वत्सरत्रयम्

Sau đó nàng giữ trai giới ba đêm liền, tiếp tục như vậy suốt ba năm. Lại nữa, bằng việc nhịn ăn cách ngày, nàng trải qua thêm một thời kỳ ba năm nữa.

Verse 59

हेमंते जलमध्यस्था सा बभूव तपस्विनी । पंचाग्निसाधका ग्रीष्मे सा बभूव यशस्विनी

Vào mùa đông, nàng—một nữ khổ hạnh—ở giữa nước, thân mình ngâm chìm. Vào mùa hạ, nàng tu pháp khổ hạnh năm lửa (pañcāgni), nhờ đó danh tiếng rạng rỡ.

Verse 60

निराश्रयाऽभवत्साध्वी वर्षाकाल उपस्थिते । ध्यायमाना दिवानक्तं देवदेवं जनार्दनम्

Khi mùa mưa đến, người phụ nữ hiền đức ấy ở không nơi nương tựa. Nàng thiền quán ngày đêm về Janārdana, Đấng Thượng Đế của chư thiên.

Verse 61

यद्यद्व्रतं पुरा चक्रे ब्राह्मणी सा च सुव्रता । अन्यं जलाशयं प्राप्य सा तच्चक्रे नृपात्मजा । प्रीत्या परमया युक्ता तदा सा द्विजस त्तमाः

Bất cứ hạnh nguyện nào người phụ nữ Bà-la-môn, bậc giữ giới thanh tịnh, đã thực hành thuở trước—khi đến một hồ nước khác, công chúa cũng lại thực hành đúng hạnh nguyện ấy, với lòng sùng kính tối thượng, hỡi bậc tối thắng trong hàng lưỡng sinh.

Verse 62

ततो वर्षशतं सार्धं फलाहारा बभूव सा । शीर्णपर्णाशना पश्चात्तावन्मात्रं व्यवस्थिता

Bấy giờ, trong một trăm năm mươi năm, nàng chỉ sống bằng trái cây; rồi về sau, cũng trong ngần ấy thời gian, nàng duy trì thân mạng bằng việc ăn lá rụng.

Verse 63

ततश्चैव जलाहारा यावद्वर्षशतानि षट् । वायुभक्षा बभूवाथ सहस्रं परिवत्सरान्

Sau đó, nàng chỉ dùng nước mà sống suốt sáu trăm năm; rồi tiếp nữa, lấy khí làm thực phẩm, nàng tiếp tục trọn một ngàn năm.

Verse 64

यथायथा तपश्चक्रे सा कुमारी द्विजोत्तमाः । तथातथाऽभवत्तस्यास्तेजोवृद्धिरनुत्तमा

Hỡi bậc tối thắng trong hàng lưỡng sinh, nàng thiếu nữ ấy càng thực hành khổ hạnh hết lần này đến lần khác, thì hào quang tâm linh vô song của nàng càng tăng trưởng không ngừng.

Verse 65

एतस्मिन्नेव काले तु भगवाञ्छशिशेखरः

Ngay vào lúc ấy, Đức Thế Tôn—Śaśiśekhara, Đấng đội vầng trăng—

Verse 66

गौर्या सह प्रसन्नात्मा तस्या गोचरमागतः । मेघगंभीरया वाचा ततोवचनमब्रवीत्

Cùng với Gaurī, lòng an nhiên, Ngài bước vào tầm mắt của nàng; rồi bằng giọng trầm hùng như mây sấm, Ngài cất lời như sau.

Verse 67

वत्से तपोनिवृत्तिं त्वं कुरुष्व वचनान्मम । प्रार्थयस्व मनोऽभीष्टं येन सर्वं ददामि ते

“Hỡi con yêu, theo lời Ta, hãy dừng việc khổ hạnh. Con hãy cầu xin điều lòng con ước nguyện, vì nhờ ân phúc ấy Ta sẽ ban cho con tất cả.”

Verse 68

ब्राह्मण्युवाच । अभीष्टमेतदेवं मे यत्त्वं दृष्टोऽसि शंकर । स्वप्नेऽपि दर्शनं देव दुर्लभं ते नृणां यतः

Người phụ nữ Bà-la-môn thưa: “Điều ước duy nhất của con chính là được thấy Ngài, ôi Śaṅkara. Lạy Thần Chủ, ngay cả trong mộng, được chiêm bái Ngài cũng hiếm hoi đối với người đời.”

Verse 69

भगवानुवाच । न मे स्याद्दर्शनं व्यर्थं कथंचित्सुतपस्विनि । तस्माद्वरय भद्रं ते वरं येन ददाम्यहम्

Đức Chúa phán: “Hỡi người khổ hạnh cao quý, sự hiển lộ của Ta trước con quyết chẳng thể là vô ích. Vậy hãy chọn một ân phúc—nguyện điều lành đến với con—để Ta ban cho.”

Verse 70

ब्राह्मण्युवाच । एषा मे सुसखी साध्वी राजपुत्री यशस्विनी । ख्याता रत्नावतीनाम प्राणेभ्योऽपिगरीयसी

Người phụ nữ Bà-la-môn thưa: “Đây là người bạn thân thiết của con—một bậc hiền nữ, công chúa con vua, danh tiếng lẫy lừng. Nàng được gọi là Ratnāvatī, và đối với con, nàng còn quý hơn cả hơi thở của chính mình.”

Verse 71

मम तुल्यं तपश्चक्रे शूद्रयोनावपि स्थिता । निवर्तते तु यद्येषा तपसस्तु निवर्तनम् । करोम्यद्य जगन्नाथ तदहं संशयं विना

“Dẫu sinh trong thai tộc Śūdra, nàng vẫn tu khổ hạnh ngang với ta. Nếu nay nàng lui bước khỏi hạnh tu ấy, thì, ô Đấng Chúa Tể của thế gian, hôm nay ta cũng sẽ rút lui khỏi khổ hạnh của mình—không chút nghi ngờ.”

Verse 72

अस्याः स्नेहेन संत्यक्तो मया भर्ता सुरेश्वर । तस्माद्देव वरं देहि त्वमस्या मनसि स्थितम्

“Vì thương nàng, ô Chúa tể chư thiên, ta đã lìa bỏ phu quân mình. Vậy nên, ô Thần linh, xin ban cho nàng ân phúc đang ngự trong tâm nàng.”

Verse 73

सूत उवाच । तस्यास्तद्वचनं श्रुत्वा भगवाञ्छशिशेखरः । अब्रवीद्राजपुत्रीं तां मेघगंभीरया गिरा । वत्से मद्वचनादद्य तपस्त्वं त्यक्तुमर्हसि

Sūta thưa: Nghe lời nàng, Đức Thế Tôn Śaśiśekhara liền bảo nàng công chúa ấy bằng giọng trầm như mây sấm: “Này con, theo lời Ta, hôm nay con hãy thôi khổ hạnh.”

Verse 74

वरं वरय कल्याणि नित्यं मनसि संस्थितम् । अदेयमपि दास्यामि सांप्रतं तव भामिनि

“Này người hiền cát tường, hãy chọn một ân phúc—điều hằng ở trong lòng nàng. Dẫu là điều bị xem là ‘không thể ban’, nay Ta cũng sẽ ban cho nàng, hỡi người nữ rạng ngời.”

Verse 75

रत्नावत्युवाच । एतज्जलाशयं पुण्यं पद्मिनीषण्ड मण्डितम्

Ratnāvatī thưa: “Nguyện hồ nước này được trở nên linh thiêng, phước lành, được điểm trang bởi những bụi sen sum suê.”

Verse 76

यत्रैषा ब्राह्मणी साध्वी नित्यं च तपसि स्थिता । अस्या नाम्ना च विख्यातिं तीर्थमेतत्प्रपद्यताम्

Vì tại nơi này, một bà Bà-la-môn đức hạnh luôn an trú trong khổ hạnh, xin cho nơi đây trở thành một thánh địa (tīrtha) nổi danh chính theo danh của bà.

Verse 77

अत्र यः कुरुते स्नानं श्रद्धया परया युतः । तस्य भूयात्सदा वासो देवदेव त्रिविष्टपे औ

Ai tắm gội tại đây với lòng tín kính tối thượng, nguyện người ấy luôn được cư trú nơi Triviṣṭapa (cõi trời), ôi Đấng Thần của các thần.

Verse 78

मदीयं मम नाम्ना तु शूद्रासंज्ञं तु जायताम् । तस्य तुल्यप्रभावं तु तीर्थस्य प्रतिपद्यताम्

Và xin cho một thánh địa khác phát sinh mang chính danh của ta, được gọi là “Śūdrā”, và nguyện nó có uy lực ngang bằng với thánh địa ấy.

Verse 79

आवाभ्यां नित्यशः कार्यं कुमारत्वे महत्तपः । आराध्यस्त्वं सुरश्रेष्ठो वाङ्मनःकर्मभिस्तथा

Bởi cả hai chúng ta, trong thời niên thiếu, phải luôn thực hành khổ hạnh lớn lao; và Ngài, ôi bậc tối thắng giữa chư thiên, phải được thờ phụng bằng lời nói, tâm ý và hành động.

Verse 80

एतस्मिन्नेव काले तु निर्भिद्य धरणीतलम् । लिंगं माहेश्वरं विप्रा निष्क्रांतं सूर्यसंनिभम्

Ngay trong khoảnh khắc ấy, mặt đất nứt toạc, và một liṅga của Maheśvara hiện ra—hỡi các Bà-la-môn—rực sáng như mặt trời.

Verse 81

ततः प्रोवाच ते देवः स्वयमेव महेश्वरः । ताभ्यां सुतपसा तुष्टः सादरं भक्तवत्सलः

Bấy giờ chính Maheśvara—Đại Tự Tại Thiên—đích thân phán dạy, hoan hỷ trước khổ hạnh thù thắng của hai người, dịu dàng và trân trọng, vì Ngài hằng thương mến những kẻ chí thành phụng thờ.

Verse 82

एतत्तीर्थद्वयं ख्यातं त्रैलोक्येपि भविष्यति । शूद्रीनाम त्वदीयं तु ब्राह्मणी च सखी तव

“Hai thánh địa (tīrtha) này sẽ vang danh khắp cả tam giới. Một nơi sẽ mang tên ngươi là ‘Śūdrī’, còn vị brāhmaṇī kia sẽ là bạn đồng hành của ngươi (và tên nàng sẽ gắn với thánh địa còn lại).”

Verse 83

तीर्थद्वयेऽपि यः स्नात्वा एतस्मिञ्छ्रद्धयाऽन्वितः । त्वत्तः पद्मानि संगृह्य अस्यास्तोयं च निर्मलम् । एतच्च मामकं लिंगं स्नापयित्वाऽर्चयिष्यति

Ai tắm gội nơi đôi thánh địa này với lòng tín thành, rồi hái hoa sen từ nơi ngươi và lấy nước thanh tịnh của nàng, đem tắm rửa và phụng thờ liṅga của Ta—người ấy quả thật thực hành nghi lễ làm đẹp lòng Ta.

Verse 84

पश्चात्पद्मैश्चतुर्दश्यां शुक्लायां सोमवासरे । चैत्रे मासि च संप्राप्ते चिरायुः स भविष्यति

Sau đó, khi đến ngày mười bốn (caturdaśī) của nửa tháng sáng, lại nhằm vào thứ Hai trong tháng Caitra, (dâng) hoa sen—người ấy sẽ được trường thọ.

Verse 85

सर्वपापविनिर्मुक्तो यद्यपि स्यात्सुपापकृत्

Dẫu người ấy từng phạm tội nặng nề, cũng sẽ được giải thoát hoàn toàn khỏi mọi tội lỗi.

Verse 86

एवमुक्त्वा स भगवांस्ततश्चादर्शनं गतः । तत्र नित्यं च तपसि स्थिते सख्यावुभावपि

Nói như vậy xong, Đấng Bhagavān liền biến mất khỏi tầm mắt. Tại nơi ấy, cả hai người bạn luôn an trú trong khổ hạnh (tapas).

Verse 87

यावत्कल्पशतं तावज्जरामरणवर्जि ते । अद्यापि गगने ते च दृश्येते तारकात्मके

Trong suốt một trăm kiếp (kalpa), họ lìa xa già chết. Ngay đến hôm nay, họ vẫn được thấy trên trời, mang hình tướng những vì sao.

Verse 88

ततःप्रभृति तत्ख्यातं तीर्थयुग्मं धरातले । आगत्याथ नरो दूरात्ताभ्यां कृत्वा निमज्जनम्

Từ đó về sau, đôi thánh địa tắm gội (tīrtha) ấy trở nên lừng danh trên mặt đất. Rồi có một người, từ phương xa đến, và dìm mình tắm trong cả hai—

Verse 89

पूजयित्वा तु तल्लिंगं ततो याति दिवालयम् । महापातकयुक्तोऽपि तत्प्रभावादसंशयम्

Và sau khi lễ bái liṅga ấy, người ấy liền đi đến cõi trời. Dẫu kẻ mang trọng tội cũng đạt được điều này nhờ uy lực ấy, không nghi ngờ.

Verse 90

एतस्मिन्नंतरे मर्त्ये नष्टा धर्मस्य च क्रिया । यज्ञदानकृता या च देवार्चनसमुद्भवा

Trong khoảng thời gian ấy, giữa cõi người, việc hành trì dharma đã mai một. Những việc làm phát sinh từ tế lễ (yajña) và bố thí (dāna), cùng những việc do thờ phụng chư thiên mà có, cũng suy tàn.

Verse 91

व्याप्तस्तथाखिलः स्वर्गो मानवैः स्पर्धयान्वितैः । सार्धं देवैर्विमानस्थैरप्सरोगणसेवितैः

Vì thế, toàn cõi trời đều chật kín người phàm, bị thúc đẩy bởi lòng ganh đua; cùng với chư thiên ngự trên các thiên xa, được các đoàn Apsarā hầu cận.

Verse 92

एतस्मिन्नेव काले तु धर्मराजः समाययौ । यत्र वेदध्वनिर्ब्रह्मा ब्रह्मलोकं समाश्रितः

Ngay lúc ấy, Dharmarāja liền đến—đến nơi Brahmā đang an trụ trong Brahmaloka, giữa âm vang ngân vọng của các Veda.

Verse 93

अब्रवीद्दुःखितो दीनः क्षिप्त्वाग्रे पत्रकद्वयम् । एकं पापसमुद्भूतमन्यद्धर्मसमुद्भवम्

Khốn khổ và sầu não, ngài cất lời, ném trước mặt hai tờ lá ghi chép: “Một phát sinh từ tội lỗi, còn một phát sinh từ dharma.”

Verse 94

चित्रेण लिखितं यच्च विचित्रेण तथा परम् । हाटकेश्वरजे क्षेत्रे देवतीर्थयुगं स्थितम्

Những dòng chữ được ghi bằng lối đa dạng và kỳ diệu ấy tuyên rằng: trong thánh địa Hāṭakeśvara có một đôi tīrtha thiêng của chư thiên hiện hữu.

Verse 95

शूद्राख्यं ब्राह्मणीनाम तथान्यत्पद्ममंडितम् । तथा तत्रास्ति लिंगं च पुण्यं माहेश्वरं महत्

Một tīrtha mang tên “Śūdrā”, và tīrtha kia gọi là “Brāhmaṇī”, được điểm trang bằng hình sen; và tại đó cũng có một liṅga Māheśvara lớn lao, thánh thiện.

Verse 96

त्रयाणामथ तेषां च प्रभावात्सर्वमानवाः । अपि पापसमायुक्ताः प्रयांति त्रिदशालयम्

Nhờ uy lực của ba điều ấy, mọi người—dẫu mang nặng tội lỗi—cũng được đến cõi ngự của ba mươi vị thiên (thiên giới).

Verse 97

शून्या मे नरका जाताः सर्वे ते रौरवादयः

“Các địa ngục của ta nay đã trống rỗng—tất thảy, bắt đầu từ Raurava.”

Verse 98

न कश्चिद्यजनं चक्रे न दानं न च तर्पणम् । देवतानां पितॄणां च मनुष्याणां विशेषतः

“Không ai cử hành tế lễ (yajña), không ai bố thí, cũng không ai làm lễ tarpaṇa dâng nước—cho chư thiên, cho tổ tiên, và nhất là cho con người.”

Verse 99

तस्मान्मुक्तो मया सर्वो योऽधिकारस्तवोद्भवः । नियोजयस्व तत्रान्यं कञ्चिच्छक्ततमं ततः

“Vì thế, ta đã được giải thoát khỏi mọi bổn phận phát sinh từ ngươi; hãy cử một người khác, người có năng lực bậc nhất, thay ta ở đó.”

Verse 100

अप्रमाणं स्थितं सर्वमेतत्पत्रद्वयं मम । तच्छ्रुत्वा पद्मजः प्राह समानीय शतक्रतुम्

“Cặp sổ ghi chép này của ta nay đều trở nên vô hiệu.” Nghe vậy, Đấng Sinh từ Hoa Sen (Phạm Thiên, Brahmā) liền phán, sau khi triệu thỉnh Śatakratu (Đế Thích, Indra).

Verse 101

गत्वा शीघ्रतमं मर्त्ये त्वं शक्र वचनान्मम । हाटकेश्वरजे क्षेत्रे तीर्थद्वयमनुत्तमम्

“Hỡi Śakra (Indra), theo lời ta, hãy lập tức xuống cõi người—đến vùng Hāṭakeśvara, nơi có đôi thánh địa tīrtha vô thượng.”

Verse 102

शूद्र्याख्यं ब्राह्मणीत्येव यच्च लिंगमनुत्तमम् । तत्रस्थं नाशय क्षिप्रं कृत्वा पांसुप्रवर्षणम्

“Thánh địa gọi là Śūdrā, thánh địa gọi là Brāhmaṇī, và cả liṅga vô thượng ấy—hãy mau phá hủy những gì đang ở đó, bằng cách khiến bụi đất đổ xuống như mưa.”

Verse 103

सूत उवाच । तच्छ्रुत्वा सत्वरं शक्रो गत्वा भूमितलं ततः । पांसुभिः पूरयामास ते तीर्थे लिंगमेव च

Sūta nói: “Nghe vậy, Śakra (Indra) vội vã xuống mặt đất; ngay tại thánh địa ấy, ngài lấp đầy bằng đất bụi, che phủ cả liṅga.”

Verse 104

अद्यापि कलिकालेऽस्मिन्द्वाभ्यां गृह्य सुमृत्तिकाम् । स्नात्वा च तिलकं कार्यं सर्वपापविशुद्धये

Ngay cả hôm nay, trong thời Kali này, hãy dùng cả hai tay lấy thứ đất thánh tinh diệu; tắm gội rồi bôi làm tilaka—để tịnh hóa trọn vẹn mọi tội lỗi.

Verse 105

चतुर्दशीदिने प्राप्ते सोमवारे च संस्थिते । द्वाभ्यां यः कुरुते श्राद्धं श्रद्धया परया युतः । गयाश्राद्धेन किं तस्य मनुः स्वायंभुवोऽब्रवीत्

Khi đến ngày thứ mười bốn (caturdaśī) và lại rơi vào ngày thứ Hai, ai ở đó làm lễ śrāddha bằng cả hai tay (với đất thánh) và với niềm tin tối thượng—người ấy còn cần gì đến Gayā-śrāddha nữa? Đó là lời Svāyambhuva Manu đã tuyên dạy.

Verse 106

एतद्वः सर्वमाख्यातं यत्पृष्टोऽस्मि द्विजोत्तमाः । यथा सा ब्राह्मणी जाता शूद्री चापि तथापरा

Hỡi các bậc nhị sinh tối thượng, ta đã thuật lại trọn vẹn điều các ngài hỏi—rằng người nữ ấy đã trở thành một bà-la-môn nữ, và một người khác cũng trở thành một nữ thuộc giai cấp Śūdra như thế nào.

Verse 107

यश्चैतच्छृणुयाद्भक्त्या पठेद्वा द्विजसत्तमाः । सोऽपि तद्दिनजात्पापान्मुच्यते नात्र संशयः

Và ai nghe điều này với lòng sùng kính—hoặc tụng đọc, hỡi bậc nhị sinh tối thượng—người ấy cũng được giải thoát khỏi các tội lỗi tích tụ cho đến chính ngày ấy; điều này không chút nghi ngờ.

Verse 108

एवं नरो न कः सिद्धस्तस्य लिंगस्य पूजनात् । चिरायुश्च तथा जातो यथान्यो नात्र विद्यते

Vậy thì người nào lại không đạt thành tựu nhờ thờ phụng liṅga ấy? Và người ấy được trường thọ đến mức ở đây không ai sánh kịp.