Adhyaya 153

Verse 1

सूत उवाच । तथान्यदपि तत्रास्ति रूपतीर्थमनुत्तमम् । यत्र स्नातो नरः सम्यग्विरूपो रूपवान्भवेत्

Sūta nói: “Lại nữa, tại đó còn có một thánh tắm vô song gọi là Rūpa-tīrtha. Ai tắm gội đúng phép nơi ấy, dù dung mạo khiếm khuyết cũng trở nên đoan nghiêm mỹ lệ.”

Verse 2

पूर्वं भगवता तेन ब्रह्मणा लोक कर्तृणा । सृष्टिं कृत्वा च विस्तीर्णां यथोक्तं च चतुर्विधाम्

Thuở xưa, đấng Brahmā chí tôn ấy—bậc tạo tác các thế giới—sau khi tạo dựng cõi tạo hóa rộng lớn, đúng như đã tuyên thuyết, theo sự sắp đặt bốn phần…

Verse 3

ततः स चिन्तयामास रूपसंचयसंयुताम् । एकामप्सरसं दिव्यां देवमायां सृजाम्यहम्

Bấy giờ Ngài suy niệm: “Ta sẽ tạo nên một Apsaras duy nhất, thần diệu, đầy đủ kho tàng dung sắc—chính là Deva-māyā.”

Verse 4

ततश्च सर्वदेवानां समादाय तिलंतिलम् । रूपं च निर्ममे पश्चादत्याश्चर्यमयीं च ताम्

Rồi Ngài gom từ chư thiên mỗi vị một “phần nhỏ như hạt mè”, kết thành dung sắc của nàng; sau đó tạo nàng thành hiện thân kỳ diệu, lạ lùng khôn sánh.

Verse 5

यां दृष्ट्वा क्षोभमापन्नः स्वयमेव पितामहः

Thấy nàng, ngay cả Pitāmaha (Phạm Thiên Brahmā) tự thân cũng bị khuấy động, lòng xao xuyến.

Verse 6

ततस्तां प्रेषयामास कैलासं प्रति पद्मजः । गच्छ देवि महादेवं प्रणमस्व शुचिस्मिते

Bấy giờ Padmajā (Phạm Thiên Brahmā) sai nàng đến Kailāsa và dặn: “Hãy đi, hỡi Nữ Thần; hãy đảnh lễ Mahādeva, ô người có nụ cười thanh khiết.”

Verse 7

ततः सा सत्वरं गत्वा कैलासं पर्वतोत्तमम् । अपश्यच्छंकरं तत्र निर्विष्टं पार्वतीसमम्

Rồi nàng vội vã đến Kailāsa, ngọn núi tối thượng; tại đó nàng thấy Śaṅkara ngự tọa cùng Pārvatī.

Verse 9

शंकरोऽपि च तां दृष्ट्वा विस्मयं परमं गतः । सुदृष्टां नाकरोद्भीत्या पार्श्वस्थां वीक्ष्य पार्वतीम् । ततः प्रदक्षिणां चक्रे सा प्रणम्य महेश्वरम् । श्रद्धया परया युक्ता कृतांजलिपुटा स्थिता

Ngay cả Śaṅkara, vừa thấy nàng, cũng kinh ngạc tột bậc. Nhưng vì sợ điều bất xứng, Ngài không nhìn nàng trọn vẹn, mà ngoảnh nhìn Pārvatī đang đứng kề bên. Rồi nàng đi nhiễu pradakṣiṇā và cúi lạy Maheśvara; với niềm tín tâm tối thượng, nàng đứng chắp tay cung kính.

Verse 10

यावद्दक्षिणपार्श्वस्था तावद्वक्त्रं स दक्षिणम् । प्रचकार महादेवस्तदुपाकृष्टलोचनः

Chừng nào nàng còn đứng bên phải, chừng ấy Mahādeva còn quay mặt về phía phải—đôi mắt như bị hút về phía nàng.

Verse 11

पश्चिमायां यदा साऽभूत्प्रदक्षिणवशाच्छुभा । पश्चिमं वदनं तेन तदर्थं च कृतं ततः

Khi người nữ cát tường ấy, do sức của vòng nhiễu pradakṣiṇā, đến phía tây, thì vì chính điều ấy, một khuôn mặt hướng tây đã được tạo thành—để đáp ứng mục đích đó.

Verse 12

एवमुत्तरसंस्थायां तस्यां देवेन शंभुना । उत्तरं वदनं क्लृप्तं गौरीभीतेन चेतसा । न ग्रीवां चालयामास कथंचिदपि स द्विजाः

Cũng như thế, khi nàng ở phương bắc, thần Śambhu tạo nên một khuôn mặt hướng bắc, vì tâm còn e sợ Gaurī. Và hỡi các bậc dvija, Ngài tuyệt nhiên không hề động cổ theo bất cứ cách nào.

Verse 13

एतस्मिन्नंतरे तत्र नारदो मुनिपुंगवः । अब्रवीत्पार्वतीं पश्चात्प्रणिपत्य महेश्वरम्

Trong lúc ấy, tại nơi đó, Nārada—bậc tối thượng trong hàng hiền thánh—sau khi đảnh lễ Maheśvara trước, liền thưa lời với Pārvatī.

Verse 14

नारद उवाच । पश्य पार्वति ते पत्युश्चेष्टितं गर्हितं यथा । दृष्ट्वा रूपवतीं नारीं कृतं ।मुखचतुष्टयम्

Nārada nói: “Hỡi Pārvatī, hãy nhìn xem—hành vi của phu quân nàng đáng chê trách biết bao; vừa thấy một người nữ tuyệt sắc, Ngài liền tự tạo cho mình bốn khuôn mặt.”

Verse 16

हास्यस्य पदवीमद्य त्वं गमिष्यसि पार्वति । सर्वासां देवपत्नीनां ज्ञात्वान्यासक्तमीश्वरम्

“Hôm nay, Pārvatī, nàng sẽ thành trò cười giữa các phu nhân của chư thiên, khi họ biết rằng Đấng Chúa Tể lại vương lòng với người khác.”

Verse 17

एतद्देवि विजानासि यादृक्चित्तं शिवोद्भवम् । अस्या उपरि वेश्याया निंदिताया विचक्षणैः

“Nữ thần, nàng vốn biết rõ tâm ý phát sinh từ Śiva là thế nào. Vậy mà nó lại hướng về kỹ nữ này—kẻ bị người minh triết chê trách.”

Verse 18

समादाय निजे हर्म्य एतां संस्थापयिष्यति । परं लज्जासमोपेतो न ब्रवीति वचः शुभे

“Đưa nàng ấy về, Ngài sẽ đặt nàng trong chính cung điện của mình; nhưng vì hổ thẹn phủ trùm, Ngài chẳng nói một lời nào, hỡi người đẹp.”

Verse 19

अहमेतद्विजानामि न त्वया सदृशी क्वचित् । अस्ति नारी तथाऽन्योपि विजानाति सुरेश्वरि

“Ta biết điều này: chẳng nơi đâu có người nữ nào sánh với nàng; cũng không có người nữ nào khác hiểu thấu như nàng, hỡi bậc Nữ vương của chư thiên.”

Verse 20

ततो निरोधया मास द्रुतं सा पर्वतात्मजा । सर्वनेत्राणि देवस्य महिषीधर्ममाश्रिता

Bấy giờ, Ái nữ của Núi liền mau chóng ngăn lại, nương theo pháp hạnh của người vợ chính thất, và che lấp mọi con mắt của vị thần.

Verse 21

एतस्मिन्नंतरे शैला विशीर्यंति समंततः । मर्यादां संत्यजंति स्म सर्वे च मकरालयाः

Trong lúc ấy, núi non bốn phía bắt đầu nứt vỡ; và mọi đại dương—nơi cư ngụ của loài makara—đều bỏ ranh giới của mình.

Verse 22

प्रलयस्य समुत्थानं संजातं द्विजसत्तमाः । तावद्ब्रह्मदिनं प्राप्तं परमं सृष्टिलक्षणम्

Hỡi bậc tối thắng trong hàng nhị sinh, sự trỗi dậy khỏi thời đại hủy diệt (pralaya) đã xảy ra; rồi ‘ngày tối thượng của Phạm Thiên (Brahmā)’ đến, mang những dấu hiệu đặc thù của sự sáng tạo.

Verse 23

निमेषेण पुनस्तस्य प्रलयस्य प्रजापतेः । ब्रह्मणः सा निशा प्रोक्ता सर्वं तोयमयं भवेत्

Lại nữa, chỉ trong một cái chớp mắt, sự hủy diệt ấy của Prajāpati, Chúa tể muôn loài, liền xảy ra; đó được gọi là ‘đêm của Phạm Thiên (Brahmā)’, khi vạn vật đều hóa thành nước.

Verse 24

अथ तत्र गणाः सर्वे भृगिनंदिपुरःसराः । सोऽपि देवमुनिर्भीतस्तामुवाच सुरेश्वरीम्

Bấy giờ, tại đó, hết thảy các gaṇa đều tụ hội, do Bhṛgi và Nandin dẫn đầu. Vị thánh hiền thần thánh kia cũng kinh hãi, liền thưa với Nữ Thần, Sureshvarī, Đấng Tối Thượng của chư thiên.

Verse 25

मुंचमुंच सुरज्येष्ठे देवनेत्राणि संप्रति । नोचेन्नाशः समस्तस्य लोकस्यास्य भविष्यति

“Hãy thả ra, hãy thả ra ngay bây giờ, ô bậc trưởng thượng trong hàng chư thiên—những Thần Nhãn! Nếu không, sự diệt vong của toàn thể thế gian này sẽ xảy đến.”

Verse 26

एवं प्रोक्ताऽपि सा देवी यावच्च न मुमोच तम् । तावद्देवेन लालाटं विसृष्टं लोचनं परम्

Dẫu được thưa như vậy, Nữ Thần vẫn không chịu thả; vì thế, vị Thần từ nơi trán mình phóng xuất một Thượng Nhãn tối thượng.

Verse 27

कृपाविष्टेन लोकानां येन रक्षा प्रजायते । न शक्तो वारितुं देवीं प्राणेभ्योऽपि गरीयसीम्

Vì lòng từ mẫn đối với các cõi—nhờ đó sự hộ trì được sinh khởi—Ngài không thể ngăn giữ Nữ Thần, đấng còn nặng hơn cả sinh khí.

Verse 28

अंबिकां विबुधाः प्राहुस्त्र्यंबकाणि यतो द्विजाः । तस्मात्संकीर्त्यते लोके त्र्यंबकश्च सुरेश्वरः

Hỡi bậc nhị sinh, vì các bậc hiền trí gọi Ambikā là “Tryambakā” (Đấng có ba mắt), nên trong thế gian, Chúa tể chư thiên cũng được tán dương là “Tryambaka”.

Verse 29

ततः संत्यज्य तं देवं देवी पर्वतपुत्रिका । प्रोवाच कोपरक्ताक्षी पुरःस्थां तां तिलोत्तमाम्

Bấy giờ, Nữ Thần—ái nữ của núi—gạt vị Thần ấy sang một bên, rồi cất lời, đôi mắt đỏ rực vì phẫn nộ, với Tilottamā đang đứng trước mặt.

Verse 30

यस्मान्मे दयितः पापे त्वया रूपाद्विडंबितः । चतुर्वक्त्रः कृतस्तस्मात्त्वं विरूपा भव द्रुतम्

“Vì kẻ tội lỗi ngươi đã lấy sắc đẹp mà nhạo báng người yêu dấu của ta, lại khiến chàng thành bốn mặt; bởi vậy, hãy lập tức trở nên dị dạng!”

Verse 31

ततः सा सहसा भूत्वा तत्क्षणाद्भग्ननासिका । शीर्णकेशा बृहद्दंता चिपिटाक्षी महोदरा

Ngay tức khắc, trong chính khoảnh khắc ấy, nàng biến thành kẻ mũi gãy, tóc rối bời, răng to, mắt bẹt và bụng phình lớn.

Verse 32

अथ वीक्ष्य निजं देहं तथाभूतं वराप्सराः । प्रोवाच वेपमाना सा कृतांजलिपुटा स्थिता

Bấy giờ, vị Apsaras tuyệt mỹ kia thấy thân mình hóa ra như vậy, run rẩy đứng chắp tay và cất lời.

Verse 33

अहं संप्रेषिता देवि प्रणामार्थं त्रिशूलिनः । ब्रह्मणा तेन चायाता युष्माकं च विशेषतः

“Lạy Nữ Thần, con được Đấng cầm Tam Xoa (Śiva) sai đến để đảnh lễ. Và chính Phạm Thiên (Brahmā) cũng phái con đến—đặc biệt là để kính bái Người.”

Verse 34

निर्दोषाया विरागायास्तस्माद्युक्तं न ते भवेत् । शापं दातुं प्रसादं मे तस्मात्त्वं कर्तुमर्हसि

“Vì con vô tội và không hề có ác ý, Người không nên giáng lời nguyền lên con. Vậy xin Người ban ân, chớ ban lời nguyền.”

Verse 35

तस्यास्तद्वचनं श्रुत्वा दीनं सत्यं च पार्वती । पश्चात्तापसमोपेता ततः प्रोवाच सुप्रियम्

Nghe lời nàng khiêm nhường và chân thật, Pārvatī tràn đầy hối hận, rồi dịu dàng nói với người yêu dấu của mình.

Verse 36

स्त्रीस्वभावात्समायातः कोपोऽयं त्वां प्रति द्रुतम् । तस्मादागच्छ गच्छावो मया सार्धं धरातले

“Vì tính nóng vội của phận nữ, cơn giận này đã bùng lên nhanh chóng đối với chàng. Vậy hãy đến—ta cùng nhau xuống cõi đất.”

Verse 37

तत्रास्ति रूपदं तीर्थं मया चोत्पादितं स्वयम् । माघशुक्लतृतीयायां स्नानार्थं विमलोदकम्

“Ở đó có một thánh địa ban vẻ đẹp—chính ta tự tạo nên—nước trong thanh tịnh để tắm vào ngày mồng ba nửa tháng sáng của Māgha.”

Verse 38

या नारी प्रातरुत्थाय तत्र स्नानं समाचरेत् । सा स्याद्रूपवती नूनमदृष्टे रविमंडले

“Người phụ nữ nào thức dậy từ sớm và tắm ở đó, chắc chắn sẽ trở nên xinh đẹp—ngay trước khi kịp nhìn thấy vành mặt trời.”

Verse 39

सदा माघे तृतीयायां तत्र स्नानं करोम्यहम् । अद्य सा तत्र यास्यामि स्नानाय कृतनिश्चया

“Mỗi năm, vào ngày mồng ba tháng Māgha, ta đều tắm ở đó. Hôm nay cũng vậy, ta sẽ đến đó, quyết lòng để tắm.”

Verse 40

सूत उवाच । एवमुक्त्वा समादाय सा देवी तां तिलोत्तमाम् । हाटकेश्वरजे क्षेत्रे रूपतीर्थं जगाम च

Sūta nói: Nói xong như vậy, Nữ Thần liền đưa Tilottamā đi cùng và đến Rūpatīrtha trong thánh địa Hāṭakeśvara.

Verse 41

तत्र स्नानं स्वयं चक्रे विधिपूर्वं सुरेश्वरी । तस्या ह्यनन्तरं सापि भक्तियुक्ता तिलोत्तमा

Tại đó, Nữ Chúa của chư thiên tự mình tắm gội theo đúng nghi thức; ngay sau đó, Tilottamā cũng tắm, lòng tràn đầy sùng kính.

Verse 42

ततः कांतिमती जाता तत्क्षणादेव भामिनी । पूर्वमासीयद्थारूपा तथासाऽभूद्विशेषतः

Rồi ngay trong khoảnh khắc ấy, người thiếu nữ rực rỡ bỗng tràn đầy hào quang. Nàng lấy lại vẻ đẹp thuở ban đầu, lại càng trở nên lộng lẫy phi thường.

Verse 43

अथ तुष्टिसमायुक्ता तां प्रणम्य सुरेश्वरीम् । प्रोवाच विस्मयाविष्टा हर्षगद्गदया गिरा

Bấy giờ, lòng tràn đầy mãn nguyện, nàng cúi lạy Nữ Thần—Đấng Tối Thượng của chư thiên. Ngập trong kinh ngạc, nàng cất lời, giọng nghẹn vì hoan hỷ.

Verse 44

प्राप्तं रूपं महादेवि त्वत्प्रसादाच्चिरन्तनम् । ब्रह्मलोकं गमिष्यामि मामनुज्ञातुमर्हसि

Ôi Đại Nữ Thần, nhờ ân phúc của Người mà con đã được lại vẻ đẹp nguyên sơ từ thuở xưa. Nay con sẽ lên Brahmaloka; xin Người ban phép cho con được đi.

Verse 45

गौर्युवाच । वरं यच्छामि ते पुत्रि यत्किंचिद्धृदि संस्थितम् । तस्मात्प्रार्थय विश्रब्धा न वृथा मम दर्शनम्

Nữ thần Gaurī nói: “Này con gái, Ta ban cho con một ân phúc—bất cứ điều ước nào đang ngự trong lòng con. Vậy hãy cầu xin không sợ hãi; việc Ta hiện đến trước con sẽ không hề uổng phí.”

Verse 46

तिलोत्तमोवाच । अहमत्र करिष्यामि क्षेत्रे तीर्थं निजं शुभे । त्वत्प्रसादेन तद्देवि यातु ख्यातिं धरातले

Tilottamā thưa: “Ôi Devī cát tường, tại thánh địa này con sẽ lập một tīrtha của riêng mình. Nhờ ân sủng của Mẹ, xin cho tīrtha ấy được vang danh khắp cõi đất.”

Verse 47

त्वया तत्रापि कर्तव्यं वर्षांते स्नानमेव हि । हितार्थं सर्वनारीणां रूपसौभाग्यदायकम्

Và chính nàng cũng phải tắm ở đó vào lúc cuối mùa mưa. Điều ấy vì lợi ích của mọi phụ nữ, ban cho dung nhan và phúc lộc cát tường.

Verse 48

गौर्युवाच । चैत्रशुक्लतृतीयायां सदाहं त्वत्कृते शुभे । स्नानं तत्र करिष्यामि मध्याह्ने समुपस्थिते

Gaurī nói: “Ôi người cát tường, vì nàng mà Ta sẽ luôn tắm ở đó vào ngày mồng ba (tṛtīyā) của nửa tháng sáng tháng Caitra, khi chính ngọ đã đến.”

Verse 49

हितार्थं सर्वनारीणां तव वाक्यादसंशयम् । या तत्र दिवसे नारी तस्मिंस्तीर्थे करिष्यति

Vì lợi ích của mọi phụ nữ—quả thật không nghi ngờ, theo lời của nàng—người phụ nữ nào vào ngày ấy tắm tại tīrtha đó…

Verse 50

स्नानं सा सौख्यसंयुक्ता भविष्यति सुखान्विता । स्पृहणीया च नारीणां सर्वासां धरणीतले

Nàng sẽ được ban cho sự an lạc và hạnh phúc, sống trong niềm vui. Và giữa mọi người nữ trên cõi đất, nàng sẽ trở thành người mà ai cũng khát ngưỡng muốn noi theo.

Verse 51

पुरुषोऽपि सुभक्त्या यस्तत्र स्नानं करिष्यति । सप्तजन्मानि रूपाढ्यः ससौभाग्यो भविष्यति

Ngay cả một người nam, nếu với lòng sùng kính chân thành mà tắm tại nơi ấy, thì trong bảy đời sẽ được dung mạo đoan nghiêm và phúc lộc cát tường.

Verse 52

सूत उवाच । एवमुक्ता तदा देव्या साप्सरा द्विजसत्तमाः । चक्रे कुण्डं सुविस्तीर्णं विमलोदप्रपूरितम्

Sūta thưa: Được Nữ Thần phán dạy như vậy, nàng Apsaras ấy—hỡi bậc tối thắng trong hàng lưỡng sinh—đã tạo nên một hồ thiêng rộng lớn, đầy ắp nước trong sạch, tinh khiết không tì vết.

Verse 53

उपकंठे ततस्तस्य स्थापयामास पार्वतीम् । ततो जगाम संहृष्टा ब्रह्मलोकं तिलोत्तमा

Rồi nơi bờ hồ ấy, nàng an vị Thánh Mẫu Pārvatī. Sau đó, Tilottamā hoan hỷ trong lòng, lên đường về cõi Brahmā.

Verse 54

ततः प्रभृति संजातं कुण्डमप्सरसा कृतम् । स्नानमात्रैर्नरैर्यत्र सौभाग्यं लभ्यते द्विजाः

Từ đó về sau, hồ thiêng do Apsaras tạo lập này đã hiện hữu. Hỡi các bậc lưỡng sinh, chỉ cần tắm tại đây thôi, con người liền đạt được phúc lành và cát tường.

Verse 55

नारीभिश्च विशेषेण पुत्रप्राप्तिरनुत्तमा । तथान्यदपि यत्किंचिद्वांछितं हृदये स्थितम्

Đặc biệt đối với phụ nữ, việc được con trai là phúc quả vô song. Cũng vậy, mọi ước nguyện khác—bất cứ điều gì được ấp ủ trong lòng—đều được viên mãn tại nơi ấy.

Verse 153

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे श्रीहाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्येऽप्सरःकुण्डोत्पत्तिमाहात्म्यवर्णनंनाम त्रिपंचाशदुत्तरशततमोऽध्यायः

Như vậy kết thúc trong Skanda Mahāpurāṇa tôn kính—trong bộ Saṃhitā gồm tám mươi mốt nghìn câu—ở phần thứ sáu, Nāgara-khaṇḍa, trong Māhātmya của thánh địa Śrīhāṭakeśvara-kṣetra, chương mang tên “Tán dương sự phát sinh của Apsarāḥ-kuṇḍa”, tức Chương 153.