Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 5

Devanagari script

नोवाच किंचिद्दुर्मेधावचो मानुपुरःसरम् । नाह्वानं नासनं तस्य न विसर्जनमेव च

Transliteration

novāca kiṃciddurmedhāvaco mānupuraḥsaram | nāhvānaṃ nāsanaṃ tasya na visarjanameva ca

Translation

Nhưng kẻ ngu muội ấy chẳng nói lời nào, không một lời chào đón lịch sự. Hắn không mời, không mời ngồi, cũng chẳng tiễn biệt đúng lễ nghi.

Word by Word

• न: not
• न: Pratishedha (Negation)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेधार्थक-अव्यय (negation)

• उवाच: said/spoke
• उवाच: Kriya (Main verb)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• किंचित्: anything
• किंचित्: Karman (Object)
• Type: Noun
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया/प्रथमा, एकवचन; अव्ययवत् प्रयोग (indefinite ‘anything’)

• दुर्मेधाः: the foolish one
• दुर्मेधाः: Karta (Subject)
• Type: Adjective
• Root: दुर् + मेधस् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारय (दुष्टा मेधा यस्य)

• वचः: words/speech
• वचः: Karman (Object)
• Type: Noun
• Root: वचस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• मानु: human
• मानु: Karman-viseshana (Object qualifier)
• Type: Adjective
• Root: मानु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन (समासपूर्वपदत्वे)

• पुरःसरम्: as a leader/at the forefront
• पुरःसरम्: Karman-viseshana (Object qualifier)
• Type: Adjective
• Root: पुरःसर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘पुरःसर’ = अग्रगामी/पुरतः स्थित

• न: not
• न: Pratishedha (Negation)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेधार्थक-अव्यय

• आह्वानम्: invitation/calling
• आह्वानम्: Karman (Object; omitted verb ‘अकरोत्/ददौ’ implied)
• Type: Noun
• Root: आ-ह्वा (धातु) + ल्युट् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया/प्रथमा, एकवचन; क्रियानाम (verbal noun: calling/invitation)

• न: nor
• न: Pratishedha (Negation)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेधार्थक-अव्यय

• आसनम्: a seat
• आसनम्: Karman (Object; hospitality item)
• Type: Noun
• Root: आसन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया/प्रथमा, एकवचन

• तस्य: of him
• तस्य: Sambandha (Possessor)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), एकवचन; सर्वनाम

• न: nor
• न: Pratishedha (Negation)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेधार्थक-अव्यय

• विसर्जनम्: dismissal/leave-taking
• विसर्जनम्: Karman (Object; hospitality item)
• Type: Noun
• Root: वि-सृज् (धातु) + ल्युट् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया/प्रथमा, एकवचन; क्रियानाम (dismissal/leave-taking)

• एव: indeed/even
• एव: Sambandha (Emphasis)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अवधारणार्थक-अव्यय (emphatic particle)

• च: and
• च: Samuccaya (Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)

Speaker

Lomāśa

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kedāra (contextual)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Bṛhaspati stands waiting; devas look uneasy; Indra remains seated, silent and inattentive—no invitation, no seat offered; tension replaces festivity.

Characters & Entities

• Indra (implied)
• Bṛhaspati (implied)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Neglecting the guru and basic dharmic etiquette is a grave fault that leads to decline, even for the powerful.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

None; the focus is ethical instruction through mythic narrative.

What ritualistic prescription is mentioned?

No formal ritual is given, but dharmic conduct is implied: welcome (āhvāna), offering a seat (āsana), and respectful send-off (visarjana).