Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 69

Devanagari script

एवं विलोकमानोऽसौ देवदेवो जगत्पतिः । मनसा दूयमानेन इदमाह सदाशिवः

Transliteration

evaṃ vilokamāno'sau devadevo jagatpatiḥ | manasā dūyamānena idamāha sadāśivaḥ

Translation

Như vậy, khi chăm chú nhìn, Đấng Thần của các thần, Chúa tể vũ trụ—tâm Ngài bừng cháy trong lòng—bấy giờ Sadāśiva cất lời như sau.

Word by Word

• एवम्: thus
• एवम्: Kriya-viseshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: एवम् (अव्यय)
• Form: प्रकारवाचक-अव्यय (adverb: thus)

• विलोकमानः: looking on
• विलोकमानः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: वि + लोक् (धातु) (लोक् दर्शने)
• Form: वर्तमान-कृदन्त (शतृ-प्रत्यय, present active participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; परस्मैपदी; उपसर्ग: वि

• असौ: that (he)
• असौ: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अदस् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम

• देव-देवः: God of gods
• देव-देवः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक) + देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (देवानां देवः)

• जगत्-पतिः: lord of the world
• जगत्-पतिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: जगत् (प्रातिपदिक) + पति (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (जगतः पतिः)

• मनसा: with (his) mind
• मनसा: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: मनस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन

• दूयमानेन: being pained/tormented
• दूयमानेन: Karana (Instrumental qualifier/करण-विशेषण)
• Type: Verb
• Root: दूय् (धातु) (दूय् तापे)
• Form: वर्तमान-कृदन्त (शानच्-प्रत्यय, present middle/passive participle); नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; मनसा इति सह विशेषणम्

• इदम्: this
• इदम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम

• आह: said
• आह: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अह् (धातु) (अहँ वचने)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• सदा-शिवः: Sadāśiva
• सदा-शिवः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सदा (अव्यय) + शिव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; संज्ञा; (सदा शिवः)

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) narrating; next verses are Śiva’s speech

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kedāra-kṣetra

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Śiva, still gazing, stands as Devadeva and Jagatpati; his mind burns inwardly (suggested by subtle inner flame aura at the heart), and he begins to speak—an anticipatory moment with gathered stillness.

Characters & Entities

• Sadāśiva
• Jagatpati (Śiva)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Spiritual narratives emphasize self-inquiry: when disturbance arises, even the divine model turns inward and questions its cause.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kedāra-kṣetra, within whose māhātmya the dialogue unfolds.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it introduces a teaching moment through dialogue.