Home›Skanda Purana›Mahesvara Khanda›Kedara Khanda›Adhyaya 21›Shloka 67
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 67

Devanagari script

उत्पत्तिपालनविनाशकरी च या वै कृत्वाग्रतः सत्त्वरजस्तमांसि । सा चेतनेन ददृशे पुरतो हरेण संमोहनी सकलमंगलमंगलैका

Transliteration

utpattipālanavināśakarī ca yā vai kṛtvāgrataḥ sattvarajastamāṃsi | sā cetanena dadṛśe purato hareṇa saṃmohanī sakalamaṃgalamaṃgalaikā

Translation

Nàng—đấng thực hiện sinh thành, gìn giữ và hoại diệt—đặt trước mình ba phẩm tính sattva, rajas, tamas; khi ấy được Hara, trong sự tỉnh thức trọn vẹn, nhìn thấy đối diện. Nàng là đấng mê hoặc, là cát tường tối thượng giữa mọi điều cát tường.

Word by Word
उत्पत्ति-पालन-विनाश-करीthe doer of creation, maintenance, and destruction
उत्पत्ति-पालन-विनाश-करी:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootउत्पत्ति (प्रातिपदिक) + पालन (प्रातिपदिक) + विनाश (प्रातिपदिक) + करिन्/करी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण; (उत्पत्तेः पालनस्य विनाशस्य च कर्त्री)
चand
च:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय
याshe who
या:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
वैindeed
वै:
Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formनिश्चयार्थक-अव्यय (emphatic particle)
कृत्वाhaving made/placing
कृत्वा:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeVerb
Rootकृ (धातु) (कृञ् करणे)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय-भावकृदन्त (gerund/absolutive)
अग्रतःin front
अग्रतः:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootअग्रतः (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (adverb of place)
सत्त्व-रजस्-तमांसिsattva, rajas, and tamas (the three guṇas)
सत्त्व-रजस्-तमांसि:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootसत्त्व (प्रातिपदिक) + रजस् (प्रातिपदिक) + तमस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; इतरेतर-द्वन्द्व
साshe
सा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
चेतनेनby consciousness / by the conscious one
चेतनेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootचेतन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन
ददृशेwas seen / appeared
ददृशे:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु) (दृशिर् प्रेक्षणे)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद
पुरतःbefore, in the presence of
पुरतः:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootपुरतः (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (adverb)
हरेणby Hari (Viṣṇu)
हरेण:
Kartr (Agent in passive/कर्ता)
TypeNoun
Rootहरि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन
संमोहनीthe Enchantress (Saṃmohanī)
संमोहनी:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसंमोहनी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; संज्ञा/विशेषणवत्
सकल-मङ्गल-मङ्गल-एकाthe sole auspiciousness of all auspicious things
सकल-मङ्गल-मङ्गल-एका:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootसकल (प्रातिपदिक) + मङ्गल (प्रातिपदिक) + मङ्गल (प्रातिपदिक) + एक (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण; (सकलानां मङ्गलानां मङ्गलम्—तस्यैका/एकरूपा)
Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) narrating to the sages (deduced)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kedāra-kṣetra

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Devī stands before Hara as the conscious revelation of cosmic power: subtle symbols of the three guṇas (white/red/black) emanate as streams or halos; behind them, faint imagery of creation-preservation-dissolution cycles; Devī radiates singular auspiciousness.

Characters & Entities
H
Hara (Śiva)
D
Devī (Girijā/Gaurī)
T
Three guṇas (sattva, rajas, tamas)

FAQs

All cosmic processes operate through Śakti and the guṇas; liberation begins by recognizing the source beyond enchantment—supreme auspiciousness itself.

Kedāra-kṣetra, where the text frames profound metaphysics as part of the place’s revelatory sacredness.

No direct prescription; it provides a doctrinal basis for Devī worship and guṇa-transcending contemplation.

←Previous Verse
Next Verse→