Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 53

Devanagari script

सत्युवाच । पितुर्मम महायज्ञे कस्मात्तव न रोचते । गमनं देवदेवश तत्सर्वं कथय प्रभो

Transliteration

satyuvāca | piturmama mahāyajñe kasmāttava na rocate | gamanaṃ devadevaśa tatsarvaṃ kathaya prabho

Translation

Satyā thưa: “Trong đại tế lễ của phụ thân con, vì sao việc Ngài đến đó lại không làm Ngài vừa lòng, hỡi Đấng Chúa tể của chư thiên? Xin bậc Chủ tể nói cho con biết tất cả.”

Word by Word

• सती: Satī
• सती: Karta (Subject)
• Type: Noun
• Root: सती (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriyā (Main verb)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद

• पितुः: of (my) father
• पितुः: Sambandha (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: पितृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन

• मम: my
• मम: Sambandha (Genitive)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी (6th), एकवचन; सर्वनाम

• महायज्ञे: in the great sacrifice
• महायज्ञे: Adhikaraṇa (Locative)
• Type: Noun
• Root: महायज्ञ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; तत्पुरुष-समास (महान् यज्ञः)

• कस्मात्: why / from what reason
• कस्मात्: Hetu (Cause)
• Type: Indeclinable
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसक, पञ्चमी (5th), एकवचन; प्रश्नार्थक सर्वनाम; हेत्वर्थे (ablative of cause)

• तव: your
• तव: Sambandha (Genitive)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी (6th), एकवचन; सर्वनाम

• न: not
• न: Pratiṣedha (Negation)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: अव्यय; निषेध (negation particle)

• रोचते: pleases / is agreeable
• रोचते: Kriyā (Main verb)
• Type: Verb
• Root: रुच् (धातु)
• Form: लट् (वर्तमान/Present), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; आत्मनेपद

• गमनम्: the going / departure
• गमनम्: Karma (Object)
• Type: Noun
• Root: गमन (प्रातिपदिक; √गम् + ल्युट्)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; भाववाचक नाम (action noun)

• देवदेवश: O Lord of the gods
• देवदेवश: Sambodhana (Vocative address)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक) + देव (प्रातिपदिक) + ईश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, संबोधन (8th), एकवचन; तत्पुरुष-समास (देवानां देवः, तस्य ईशः)

• तत्: that
• तत्: Karma (Object qualifier)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; सर्वनाम; विशेषण

• सर्वम्: all
• सर्वम्: Karma (Object qualifier)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषण

• कथय: tell
• कथय: Kriyā (Imperative)
• Type: Verb
• Root: कथ् (धातु)
• Form: लोट् (आज्ञार्थ/Imperative), मध्यमपुरुष (2nd), एकवचन; परस्मैपद

• प्रभो: O Lord
• प्रभो: Sambodhana (Vocative address)
• Type: Noun
• Root: प्रभु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, संबोधन (8th), एकवचन

Speaker

Satyā

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Dakṣa-yajña-sthala (archetypal)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: (ṛṣis/audience, implicit)

Visual Art Cues

Scene: Satī (Satyā) earnestly questions Śiva: why he dislikes going to her father Dakṣa’s grand sacrifice; her posture is respectful yet insistent, hands in añjali or questioning mudrā; Śiva listens with grave calm.

Characters & Entities

• Satyā
• Śiva
• Dakṣa
• Mahāyajña

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Dharma requires discernment: not every grand ritual (mahāyajña) is worthy if it lacks respect and right intention.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse concerns Dakṣa’s yajña setting; it is not a tīrtha-glorification passage.

What ritualistic prescription is mentioned?

A “mahāyajña” is mentioned as context, but no procedural injunction is given.