Adhyaya 18

Verse 1

। लोमश उवाच । कर्मणा परिभूतो हि महेंद्रो गुरुमब्रवीत् । विना यत्नेन संक्लेसात्तर्तुं कर्म्म किमुच्यताम्

Lomaśa nói: Quả thật, Mahendra (Indra), bị sức mạnh của nghiệp mình đè nặng, đã thưa với thầy: “Người ta nói con đường nào để vượt qua nỗi khổ do nghiệp này, mà không phải gắng sức đến kiệt cùng?”

Verse 2

बृहस्पतिरुवाचेदं त्यक्त्वा चैवामरावतीम् । यास्यामोऽन्यत्र सर्वे वै सकुटुंबा जिगीपवः

Bṛhaspati nói: “Rời Amarāvatī, tất cả chúng ta hãy đi nơi khác—cùng với gia quyến—để tìm cách giành lại chiến thắng.”

Verse 3

तथा चक्रुः सुराः सर्वे हित्वा चैवामरावतीम् । बर्हिणो रुपमास्थाय गतः सद्यः पुरंदरः

Thế là chư thiên đều làm như vậy, bỏ Amarāvatī. Còn Purandara (Indra) liền mang hình chim công mà ra đi ngay tức khắc.

Verse 4

काको भूत्वा यमः साक्षात्कृकलासो धनाधिपः । अग्निः कपोतको भूत्वा भेको भूत्वा महेश्वरः

Chính Yama hóa thành quạ; vị Chúa Tể Tài Bảo hóa thành thằn lằn. Agni hóa thành bồ câu, còn Maheśvara hóa thành ếch.

Verse 5

नैरृतस्तत्क्षणादेव कपोतोऽभूत्ततो गतः । पाशी कपिंजलो भूत्वा वायुः पारावतोऽभवत्

Nairṛta lập tức hóa thành chim bồ câu rồi bay đi. Varuṇa, bậc cầm thòng lọng, hóa thành chim francolin; còn Vāyu hóa thành chim cu gáy (dove).

Verse 6

एवं नानातनुभृतो हित्वा ते त्रिदिवं गताः । कश्यपस्याश्रमं पुण्यं संप्राप्तास्ते भयातुराः

Như thế, mang lấy nhiều thân hình khác nhau, họ rời cõi Trời; vì sợ hãi bấn loạn, họ đến được đạo tràng thanh tịnh của Kaśyapa.

Verse 7

अदितिं मातरं सर्वे शशंसुर्दैत्यचेष्टितम्

Tất cả đều tâu với mẹ Aditi về những hành động và mưu kế của bọn Daitya.

Verse 8

अप्रियं तदुपाकर्ण्य ह्यदितिः पुत्रलालसा । उवाच कश्यपं सा तु सुराणां व्यसनं महत् । महर्षे श्रयतां वाक्यं श्रुत्वा तत्कर्तुमर्हसि

Nghe tin dữ ấy, Aditi—lòng khát khao con trai—bèn thưa với Kaśyapa về tai ương lớn giáng xuống chư thiên: “Bạch Đại Thánh, xin lắng nghe lời con; đã nghe rồi, xin làm điều hợp đạo.”

Verse 9

दैत्यैः पराजिता देवा हित्वा चैवामरावतीम् । त्वदीयमाश्रमं प्राप्तास्तान्रक्षस्व प्रजापते

Bị bọn Dānava đánh bại, chư thiên bỏ Amarāvatī mà đến đạo tràng của ngài. Xin che chở họ, bạch Prajāpati.

Verse 10

तस्यास्तद्वचनं श्रुत्वा कश्यपो वाक्यमब्रवीत् । तपसा महता तन्वि जानीहि त्वं च भामिनि । अजेया ह्यसुराः साध्वि भृगुणा ह्यनुमोदिताः

Nghe lời nàng, Kaśyapa nói: “Hỡi người thon thả, hỡi người nồng nhiệt—hãy biết rằng chỉ nhờ đại khổ hạnh (tapas) mới thành tựu được. Vì các A-tu-la quả thật khó bề khuất phục, hỡi bậc hiền đức, bởi họ đã được Bhṛgu tán đồng.”

Verse 11

तेषां जयो हि तपसा उग्रेणाऽद्येन भामिनि । कुरु शीघ्रतरेणैव सुराणां कार्यसिद्धये

“Hỡi người nồng nhiệt, chiến thắng trước họ quả thật phải đạt được bằng khổ hạnh dữ dội, bắt đầu từ hôm nay. Hãy làm ngay, thật mau, để hoàn thành công việc của chư thiên.”

Verse 12

व्रतमेतन्महाभागे कथयाम्यर्थसिद्धये । तत्कुरुष्व प्रयत्नेन यथोक्तविधिना शुभे

“Hỡi bậc phúc đức, ta sẽ giảng về vrata này để đạt được điều mong cầu. Hỡi người cát tường, hãy thực hành với nỗ lực, đúng theo nghi thức đã được truyền dạy.”

Verse 13

मासि भाद्रपदे देवि दशम्यां नियता शुचिः । एकभक्तं प्रकुर्वीत विष्णोः प्रीत्यर्थमेव च

“Trong tháng Bhādrapada, hỡi Nữ Thần, vào ngày mồng mười (tithi thứ mười)—giữ giới và thanh tịnh—hãy thực hành ekabhakta, chỉ dùng một bữa, duy vì làm đẹp lòng Viṣṇu.”

Verse 14

प्रर्थनीयो हरिः साक्षात्सर्वकामवरेश्वरः । मंत्रेणानेन सुभगे तद्भक्तैर्वरवर्णिनि

“Chính Hari—Đấng Tối Thượng, ban phát mọi điều mong cầu—là Đấng cần được khẩn cầu bằng thần chú này, hỡi người phúc lành, người dung sắc thanh nhã, bởi các tín đồ của Ngài.”

Verse 15

तव भक्तोस्म्यहं नाथ दशम्यादिदिनत्रयम् । व्रतं चराम्यहं विष्णो अनुज्ञां दातुमर्हसि

Lạy Chúa tể, con là kẻ sùng kính của Ngài. Từ ngày Daśamī, trong ba ngày con sẽ giữ giới nguyện. Ôi đức Viṣṇu, xin ban cho con sự cho phép.

Verse 16

अनेनैव च मंत्रेण प्रार्थनीयो जगत्पतिः । एकभक्तं प्रकुर्वीत तच्च भक्तं च केवलम्

Chính với thần chú này, cần cung kính khẩn cầu Đấng Chúa tể của thế gian. Hãy giữ ekabhakta: chỉ dùng một bữa duy nhất, ngoài ra không dùng gì khác.

Verse 17

रंभापत्रे च भोक्तव्यं वर्जितं लवणेन हि । एकादश्यां चोपवासं प्रकुर्वीत प्रयत्नतः

Hãy dùng bữa trên lá chuối và kiêng muối. Đến ngày Ekādaśī, hãy chuyên tâm giữ việc nhịn ăn.

Verse 18

रात्रौ जागरणं कुर्यात्प्रयत्नेन सुमध्यमे । द्वादश्यां निपुणत्वेन पारणा तु विधानतः । कर्तव्या ज्ञातिभिः सार्द्धं भोजयित्वा द्विजीत्तमान्

Ban đêm hãy cẩn trọng thức canh (jāgaraṇa), hỡi người thắt lưng thon. Đến ngày Dvādaśī, hãy khéo léo làm lễ pāraṇā (phá giới nguyện) đúng nghi thức—cùng thân quyến, sau khi thọ thực cúng dường các bà-la-môn ưu tú.

Verse 19

एवं द्वादशमासांस्तु कुर्याद्व्रतमतंद्रितः । मासि भाद्रपदे प्राप्ते एकादश्यां प्रयत्नतः । विष्णुमभ्यर्च्य यत्नेन कलशोपरि संस्थितम्

Như vậy, không được lơ là, hãy giữ giới nguyện này suốt mười hai tháng. Khi tháng Bhādrapada đến, vào ngày Ekādaśī, hãy đặc biệt chuyên cần thờ phụng đức Viṣṇu, được an vị đúng nghi trên bình nước thánh (kalaśa).

Verse 20

सौवर्णं राजतं वापि यताशक्त्या प्रकल्पयेत् । श्रवणेन तु संयुक्तां द्वादशीं पापनाशिनीम् । व्रती उपवसेद्यत्नात्सर्वदोषप्रशांतये

Tùy theo khả năng, nên sắm sửa vật cúng bằng vàng hoặc bằng bạc. Và vào ngày Dvādaśī diệt tội, khi kết hợp với sao Śravaṇa, người giữ giới nguyện phải chuyên tâm nhịn ăn, để mọi lỗi lầm đều được lắng dịu.

Verse 21

एवं हि कश्यपेनोक्तं श्रुत्वाऽदितिरथाचरत् । व्रतं सांवत्सरं यावन्नियमेन समन्वितता

Nghe lời Kaśyapa nói như thế, Aditi liền thực hành. Nàng giữ trọn giới nguyện suốt một năm, đầy đủ kỷ luật và sự tự chế.

Verse 22

वर्षांतेन व्रतेनैव परितुष्टो जनार्दनः । प्रादुर्बभूव द्वादश्यां श्रवणेन तदा द्विजाः

Được hoan hỷ bởi giới nguyện ấy hoàn mãn vào cuối năm, Janārdana liền hiển hiện. Vào ngày Dvādaśī, khi sao Śravaṇa đang ngự trị—hỡi các bậc nhị sinh!

Verse 23

बटुरूपधरः श्रीशो द्विभुजः कमलेक्षमः । अतसीपुष्पसंकाशो वनमालाविभूषितः

Chúa của Śrī hiện ra trong hình tướng một thiếu niên brahmacārin: hai tay, mắt như hoa sen, rực sáng như hoa atasī, và trang nghiêm bằng vòng hoa rừng.

Verse 24

तं दृष्ट्वा विस्मयाविष्टा पूजामध्येऽदितिस्तदा । कश्यपेन समायुक्ता साऽस्तौषीत्कमलेक्षणा

Thấy Ngài, Aditi bàng hoàng vì kỳ diệu ngay giữa đàn lễ. Cùng với Kaśyapa, nàng tán thán Đấng mắt như hoa sen.

Verse 25

अदितिरुवाच । नमोनमः कारणकारणाय ते विश्वात्मने विश्वसृजे चिदात्मने । वरेण्यरूपाय परावरात्मने ह्यकुंठबोधाय नमोनमस्ते

Aditi thưa: Kính lễ, kính lễ Ngài—nguyên nhân của mọi nguyên nhân; Linh hồn của vũ trụ; Đấng sáng tạo vũ trụ; Tự Ngã của ý thức; hình tướng tối đáng tôn thờ; Tự Ngã vừa siêu việt vừa nội tại; trí giác không bị ngăn ngại—kính lễ Ngài mãi mãi.

Verse 26

इति स्मृतस्तदाऽदित्या देवानां परिरच्युतः । प्रहस्य भगवानाह अदितिं देवमातरम्

Khi ấy, được Aditi tưởng niệm và khẩn thỉnh như vậy, Acyuta—Đấng Chúa không hề suy chuyển, nơi nương tựa của chư Thiên—mỉm cười và nói với Aditi, Mẹ của các Deva.

Verse 27

श्रीभगवानुवाच । तपसा परमेणैव प्रसन्नोहं तवानघे । अमुना वपुषा चैव देवानां कार्यसिद्धये

Đấng Thế Tôn phán: Nhờ khổ hạnh tối thượng của nàng, Ta rất hoan hỷ với nàng, hỡi người vô tội. Và chính với hình tướng này, Ta đã đến để làm cho công việc của chư Thiên được thành tựu.

Verse 28

श्रुत्वा भगवतो वाक्यमदितिस्तमुवाचह । भगवन्पराजिता देवा असुरैर्बलवत्तरैः । तान्रक्ष शरणापन्नासुरान्सर्वाञ्जनार्दन

Nghe lời của Đức Chúa, Aditi thưa với Ngài: “Bạch Thế Tôn, chư Thiên đã bị các Asura hùng mạnh hơn đánh bại. Xin Ngài che chở tất cả những vị thần đã đến nương tựa—hỡi Janārdana.”

Verse 29

निशम्य वाक्यं किल तच्च तस्या विष्णुर्विकुंठाधिपतिः स एकः । ज्ञात्वा च सर्वं सुरचेष्टितं तदा बलेश्च सर्वं च चिकीर्षितं च

Nghe lời nàng, Viṣṇu—Đấng Chúa duy nhất của Vaikuṇṭha—liền thấu rõ mọi điều: ý định của chư Thiên và, ngay lúc ấy, toàn bộ sức lực cùng mưu toan mà Bali đang dự định thực hiện.

Verse 30

किं कार्यमद्यैव मया हि कार्यं येनैव देवा जयमाप्नुवंति । पराजयं दैत्यवराश्च सर्वे विष्णुः परात्मैव विचिंत्य सर्वम्

Ta phải làm gì hôm nay—hành động gì—để các chư thiên có thể giành chiến thắng và tất cả các Daitya hàng đầu đều bị đánh bại? Viṣṇu, Đấng Tối Cao, đã suy ngẫm mọi sự như vậy.

Verse 31

गदमुवाच भगवान्गच्छस्वाद्य वधं प्रति । वैरोचनिं महाभागे घात यस्व त्वरान्विता

Đức Thế Tôn phán với Gadā: "Hãy đi ngay để thực hiện việc tiêu diệt. Hỡi người may mắn, hãy nhanh chóng đánh hạ Vairocani (Bali)."

Verse 32

गदोवाच हृषीकेशं प्रहसन्तीव भामिनी । मया ह्यशक्यो वधितुं ब्रह्मण्यो हि बलिर्महान्

Gadā nói với Hṛṣīkeśa, như thể đang mỉm cười: "Tôi không thể giết hắn, vì Bali vĩ đại là người hết lòng tôn kính các Bà-la-môn."

Verse 33

चक्रं प्रति तदा विष्मुरुवाच परिसांत्वयन् । त्वं गच्छ बलिनं हंतुं शीघ्रमेव सुदर्शन

Sau đó Viṣṇu, an ủi họ, phán với Đĩa Thần: "Hãy đi—giết Bali nhanh chóng, hỡi Sudarśana."

Verse 34

तदोवाच त्वरेणैव चक्रपाणिं सुदर्शनम् । न शक्यते मया हंतुं बलिनं तं महाप्रभो

Bấy giờ Sudarśana nhanh chóng đáp lời Đức Chúa tể cầm đĩa: "Lạy Chúa tể vĩ đại, con không thể giết Bali đó."

Verse 35

ब्रह्मण्योऽसि यथा विष्णो तथासौ दैत्यपुंगवः । धनुषा च तथैवोक्तः शार्ङ्गपाणिश्च विस्मितः । चिंतयामास बहुधा विमृश्य सुचिरं बहु

“Hỡi Viṣṇu, như Ngài một lòng kính trọng và hộ trì các Bà-la-môn, thì vị đứng đầu hàng Daitya kia cũng vậy.” Nghe lời ấy, Śārṅgapāṇi—Đấng cầm cung Śārṅga—kinh ngạc, rồi suy tư muôn lối, nghiền ngẫm thật lâu và thật sâu.

Verse 36

अत्रिरुवाच । तदा ते ह्यसुराः सर्वे किमकुर्वस्तदुच्यताम्

Atri nói: “Vậy rồi tất cả các Asura ấy đã làm gì? Xin hãy kể rõ điều đó.”

Verse 37

लोमश उवाच । तदा ते ह्यसुराः सर्वे बलिप्रभृतयो दिवि । रुरुधुर्नगरीं रम्यां योद्धुकामाः पुरंदरम्

Lomaśa nói: “Bấy giờ, tất cả các Asura—đứng đầu là Bali—đã vây hãm trên cõi trời thành phố mỹ lệ ấy, mong giao chiến với Purandara (Indra).”

Verse 38

न विदुर्ह्यसुराः सर्वे गतान्देवांस्त्रिविष्टपात् । नानारूपधरां स्तस्मात्कश्यपस्याश्रयं प्रति

Tất cả các Asura đều không hay rằng chư thiên đã rời khỏi Triviṣṭapa (cõi trời). Vì thế, chư thiên hóa hiện nhiều hình tướng khác nhau và tìm đến nương tựa nơi Kaśyapa.

Verse 39

प्राकारमारुह्य तदा हि संभ्रमाद्दैत्याः सुरेशं प्रति हंतुकामाः । यावत्प्रविष्टा ह्यमरावतीं तां शून्यामपश्यन्परितुष्टमानसाः

Bấy giờ, trong cơn hăng hái, bọn Daitya trèo lên tường thành, quyết giết chúa tể chư thiên. Nhưng khi tiến vào Amarāvatī ấy, chúng thấy thành trống vắng, lòng liền tràn đầy thỏa mãn.

Verse 40

इंद्रासने च शुक्रेण ह्यभिषिक्तो बलिस्तदा । सहाभिषेकविधिना ह्यसुरैः परिवारितः

Bấy giờ, Śukra làm lễ quán đảnh cho Bali ngay trên ngai của Indra; mọi nghi thức tấn phong vương quyền đều được cử hành đầy đủ, giữa vòng vây hộ tống của các A-tu-la.

Verse 41

तथैवाधिष्ठितो राज्ये बलिर्वैरोचनो महान् । शुशुभे परया भूत्या महेंद्राधिकृतस्तदा

Như thế, khi đã an vị trên ngôi báu, đại Bali Vairocana rực rỡ với vinh quang tối thượng, vì lúc ấy đã nắm lấy quyền uy từng thuộc về Mahendra (Indra).

Verse 42

नागैश्चासुरसंघैश्च सेव्यमानो महेंद्रवत् । सुरद्रुमो जितस्तेन कामधे नुर्मणिस्तथा

Được các Nāga và đoàn quân A-tu-la hầu cận như một Mahendra khác, nhờ chiến thắng ấy ông chiếm hữu cây trời ban ước, cùng viên ngọc như ý và cả Kāmadhenu.

Verse 43

दानैर्द्दाता च सर्वेषां येऽन्ये दानित्वमागताः । सर्वेषामेव भूतानां दानैर्दाता बलिर्महान्

Nhờ bố thí, ông vượt hơn mọi người khác vốn nổi danh hào hiệp; bởi lòng từ thiện, Bali Đại Đế trở thành bậc ban ân cho hết thảy chúng sinh.

Verse 44

यान्यान्कामयते कामां स्तान्सर्वान्वितरत्यसौ । सर्वेभ्योऽपि स चार्थिभ्यो दानवानामधीश्वरः

Bất cứ điều gì người đời mong cầu, ông đều ban cho trọn vẹn. Vị chúa tể của Dānavas ấy bố thí cho mọi kẻ cầu xin, không hề ngoại lệ.

Verse 45

शौनक उवाच । देवेंद्रो हि महाभाग न ददाति कदाचन । कथं बलिरसौ दाता कथयस्व यथातथम्

Śaunaka thưa: “Bậc phúc đức lớn lao! Devendra (Indra) vốn chẳng hề ban cho. Vậy vì sao Bali lại được tôn xưng là đại thí chủ? Xin hãy nói cho chúng tôi đúng như sự thật.”

Verse 46

लोमश उवाच । यत्नतो येन यत्किंचित्क्रियते सुकृतं नरैः । शुभं वाप्यशुभं वापि ज्ञातव्यं हि विपश्चिता

Lomaśa nói: “Bất cứ việc gì con người làm với sự dụng công cẩn trọng—dù là cát tường hay bất tường—người có trí phải hiểu cho đúng.”

Verse 47

शक्रो हि याज्ञिको विप्रा अश्वमेधशतेन वै । प्राप्तराज्योऽमरावत्यां केवलं भोगलोलुपः

Hỡi các Bà-la-môn! Śakra (Indra) quả là người hành tế lễ; nhờ một trăm Aśvamedha mà đạt vương quyền ở Amarāvatī—thế nhưng ông chỉ là kẻ tham đắm hưởng lạc.

Verse 48

अर्थितं तत्फलं विद्धि पुनः कार्पण्यमाविशत् । पुनर्मरणमाविश्य श्रीणपुण्यो भविष्यति

Hãy biết: đó chính là quả mà ông ta cầu tìm; rồi tính keo kiệt lại xâm nhập. Và khi lại rơi vào vòng tử vong, ông sẽ trở thành kẻ có công đức suy giảm.

Verse 49

य इंद्र कृमिरेव स्यात्कृमिरंद्रो हि जायते । तस्माद्दानात्परतरं नान्यदस्तीह मोचनम्

Ngay cả một Indra cũng có thể hóa thành loài sâu bọ, và từ sâu bọ lại có thể sinh ra “chúa tể của loài sâu”. Vì thế, ở đời này không có sự giải thoát nào cao hơn dāna (bố thí).

Verse 50

दानाद्धि प्राप्यते ज्ञानं ज्ञानान्मोक्षो न संशयः । मोक्षात्परतरा भक्तिः शूलपाणौ हि वै द्वजाः

Từ bố thí, quả thật đạt được trí tuệ; từ trí tuệ sinh giải thoát—không nghi ngờ. Nhưng lòng bhakti đối với Đấng cầm Tam Xoa (Śūlapāṇi) còn cao hơn cả giải thoát, hỡi các bậc lưỡng sinh.

Verse 51

ददाति सर्वं सर्वेशः प्रसन्नात्मा सदाशिवः । किंचिदल्पेन तोयेन परितुष्यति शंकरः

Sadāśiva, Đấng Chúa tể muôn loài, khi tâm Ngài hoan hỷ thì ban cho tất cả. Śaṅkara hài lòng chỉ với chút nước được dâng bằng lòng thành.

Verse 52

अत्रैवोदाहरंतीममितिहासं पुरातनम् । विरोचनसुतेनेदं कृतमस्ति न संशयः

Ngay tại đây, ta sẽ dẫn một truyền thuyết thiêng liêng thời cổ. Việc này do con trai của Virocana thực hiện—không hề nghi ngờ.

Verse 53

कितवो हि महापापो देवब्राह्मणनिंदकः । निकृत्या परयोपेतः परदाररतो महान्

Kẻ cờ bạc ấy quả là đại tội nhân—kẻ phỉ báng chư thiên và các brāhmaṇa; thấm đẫm gian trá, và say đắm sâu nặng vợ người khác.

Verse 54

एकदा तु महापापात्कैतावाच्च जितं धनम् । गणिकार्थे च पुष्पाणि तांबूलं चंदनं तथा

Một lần, do đại tội và mưu gian, hắn thắng được một ít tiền. Rồi vì một kỹ nữ, hắn sắm hoa, trầu cau (tāmbūla) và cả gỗ đàn hương nữa.

Verse 55

कौपीनमात्रं तस्यैव कितवस्य प्रदृश्यते । कराभ्यां स्वस्तिकं कृत्वा गंधमाल्यादिकं च यत्

Kẻ cờ bạc ấy được thấy chỉ mặc mỗi khố. Chắp hai tay làm dấu svastika, hắn cầm những gì mình có—hương liệu, vòng hoa và các vật tương tự.

Verse 56

गणिकार्थमुपादाय धावमानो गृहं प्रति । तदा प्रस्खलितो भूमौ निपपात च तत्क्षणात्

Mang những vật ấy để dâng cho kỹ nữ, hắn chạy về phía nhà nàng; bấy giờ hắn trượt chân trên đất và ngã xuống ngay tức khắc.

Verse 57

पतनान्मूर्छया युक्तः क्षणमात्रं तदाऽभवत् । ततो मूर्छागतस्यास्य पापिनोऽनिष्टकारिणः

Vì cú ngã, hắn ngất đi và chỉ trong chốc lát. Rồi khi hắn nằm trong cơn mê ấy—kẻ tội lỗi, kẻ gây điều bất thiện—

Verse 58

बुद्धिः सद्यः समुत्पन्ना कर्मणा प्राक्तनेन हि । निर्वेदं परमापन्नः कितवो दुःखसंयुतः

Ngay lập tức, nhờ sức mạnh của nghiệp xưa, chánh trí bừng sinh trong hắn. Kẻ cờ bạc, ngập trong khổ não, rơi vào sự chán lìa sâu xa và lòng ăn năn.

Verse 59

भूम्यां निपतितं यच्च गंधपुष्पादिकं महत् । समर्पितं शिवायेति कितवेनाप्यबुद्धिना

Ngay cả lễ vật dồi dào gồm hương thơm, hoa và các vật tương tự đã rơi xuống đất ấy—dẫu do một kẻ cờ bạc, người ít hiểu biết, dâng lên với lời “(xin) hiến dâng cho Śiva”—cũng được thọ nhận như lễ cúng dường lên Śiva.

Verse 60

चित्रगुप्तेन चाख्यातं दत्तमस्ति त्वया पुनः । पतितं चैव देहांते शिवाय परमात्मने

Như Citragupta đã tâu trình, quả thật ngươi đã lại bố thí—vào lúc lâm chung—dâng cả vật đã rơi rớt ấy lên Śiva, Đấng Tối Thượng, Chân Ngã tuyệt đối.

Verse 61

पचनीयोसि मे मंद नरकेषु महत्सु च । इत्युक्तो धर्मराजेन कितवो वाक्यमब्रवीत्

Dharmarāja phán: “Hỡi kẻ ngu muội, ngươi phải bị ‘nấu’—chịu khổ—trong các đại địa ngục.” Nghe vậy, kẻ cờ bạc liền đáp lời.

Verse 62

पापाचारो हि भगवन्कश्चिन्नैव मया कृतः । विमृश्यतां मे सुकृतं याथातथ्येन भो यम

Hắn thưa: “Bạch Thế Tôn, con không hề cố ý làm điều ác. Xin Ngài, hỡi Yama, xét công đức của con đúng như sự thật.”

Verse 63

चित्रगुप्तेन चाख्यातं द्त्तमस्ति त्वया पुनः । पतितं चैव देहांते शिवाय परमात्मने

Và Citragupta đã tuyên rằng: ngươi quả đã lại bố thí—vào cuối đời—dâng cả vật đã rơi rớt ấy lên Śiva, Đấng Tối Thượng, Chân Ngã tuyệt đối.

Verse 64

तेन कर्मविपाकेन घटिकात्रयमेव च । शचीपतेः पदं विद्धि प्राप्स्यसि त्वं न संशयः

Do quả chín của nghiệp ấy, chỉ trong ba ghaṭikā (một thoáng ngắn), hãy biết rằng ngươi sẽ đạt địa vị của chúa tể Śacī (Indra), không chút nghi ngờ.

Verse 65

आगतस्तत्क्षणाद्देवः सुर्वैः समन्वितः । ऐरावतं समारूढो नीतोऽसौ शक्रमंदिरम् । शक्रः प्रबोधितस्तेन गुरुणा भावितात्मना

Ngay trong khoảnh khắc ấy, một vị thần đến, cùng chư Thiên hộ tống. Cưỡi voi Airāvata, người ấy được đưa đến cung điện của Indra; và Indra được vị guru—bậc tự tâm đã được điều phục và soi sáng—đánh thức.

Verse 66

घटिकात्रितयं यावत्तावत्कालं पुरंदर । निजासनेऽपि संस्थाप्यः कितवोऽपि ममाज्ञया

“Hỡi Purandara (Indra), trong đúng ba ghaṭikā—chỉ bấy nhiêu thời gian—theo lệnh ta, ngay cả kẻ cờ bạc này cũng phải được đặt ngồi trên chính ngai của ngươi.”

Verse 67

गुरोर्वचनमार्कर्ण्य कृत्वा शिरसि तत्क्षणात् । गतोऽन्वत्रैव शक्रोऽसौ कितवो हि प्रवेशितः । भवनं देवराजस्य नानाश्चर्यसमन्वितम्

Nghe lời truyền của vị guru và lập tức đội lên đầu (tỏ lòng vâng phục), Śakra liền đi ngay đến đó; và quả thật kẻ cờ bạc được dẫn vào cung điện kỳ diệu của Thiên vương, tràn đầy muôn điều lạ nhiệm.

Verse 68

शक्रासनेऽभिषिक्तोऽसौ राज्यं प्राप्तः शतक्रतोः । शंभोर्गंधप्रदानाच्च पुष्पतांबूलसंयुतम्

Được làm lễ quán đảnh trên ngai của Indra, người ấy đạt được vương quyền của Śatakratu (Indra). Điều này phát sinh từ việc dâng hương thơm lên Śambhu, cùng với hoa và tāmbūla (trầu cau).

Verse 69

किं पुनः श्रद्धया युक्ताः शिवाय परमात्मने । अर्पयंति सदा भक्त्या गंधपूष्पादिकं महत्

Huống chi những ai đầy đủ lòng tin, luôn dâng lên—với tâm sùng kính—Śiva, Đấng Tối Thượng Ngã, những lễ vật thù thắng như hương thơm, hoa và các phẩm vật tương tự.

Verse 70

शिवसायुज्यमायाताः शिवसेनासमन्विताः । प्राप्नुवंति महामोदं शक्रो ह्येषां च किंकरः

Đã đạt sự hợp nhất (sāyujya) với Śiva, lại được đoàn tùy tùng thiên binh của Śiva hộ tống, họ hưởng đại lạc tối thượng; quả thật, ngay cả Śakra (Indra) cũng trở thành kẻ hầu của họ.

Verse 71

शिवपूजारतानां च यत्सुखं शांतचेतसाम् । ब्रह्मशक्रादिकानां च तत्सुखं दुर्लभं महत्

Niềm an lạc của những người chuyên tâm thờ phụng Śiva, tâm ý an tịnh, là đại lạc khó được; ngay cả Brahmā, Śakra (Indra) và các chư thiên khác cũng khó đạt tới niềm vui ấy.

Verse 72

वराकास्ते न जानंति मूढा विषयलोलुपाः । वंदनीयो महादेवो ह्यर्चनीयः सदाशिवः

Khốn thay những kẻ ngu si, tham luyến các cảnh trần—họ chẳng hiểu rằng: Mahādeva đáng được đảnh lễ, và Sadāśiva quả thật đáng được thờ phụng.

Verse 73

पूजनीयो महादेवः प्राणिभिस्तत्त्ववेदिभिः । तस्मादिंद्रत्वमगमत्कितवो घटिकात्रयम्

Mahādeva đáng được thờ phụng bởi mọi loài hữu tình biết chân lý. Vì thế Kitava đã đạt địa vị Indra—nhưng chỉ trong ba ghaṭikā (một khoảng thời gian ngắn).

Verse 74

पुरोधसाभिषिक्तोऽसौ पुरंदरपदे स्थितः । तदानीं नारदेनोक्तः कितवोऽसौ महायशाः

Được vị tư tế làm lễ quán đảnh và an tọa nơi ngôi vị Purandara (Indra), khi ấy Kitava lừng danh đã được Nārada cất lời gọi và nói với.

Verse 75

इन्द्राणीमानयस्त्वेति यथा राज्यं सुशोभितम् । ततः प्रहस्य चोवाच कितवः शिववल्लभः

Nārada nói: “Hãy đưa Indrāṇī đến, để vương quốc được trang nghiêm rực rỡ.” Bấy giờ Kitava—người được Śiva yêu mến—mỉm cười rồi đáp lời.

Verse 76

इन्द्राण्या नास्ति मे कार्यं न वाच्यं ते महामते । एवमुक्त्वाथ कितवः प्रदातुमुपचक्रमे

Kitava nói: “Ta không cần Indrāṇī; hỡi bậc đại tâm, chớ nên bàn thêm điều ấy.” Nói xong, Kitava liền bắt đầu ban phát lễ vật.

Verse 77

ऐरावतमगस्त्याय प्रददौ शिववल्लभः । विश्वामित्राय कितवो ददौ हयमुदारधीः

Người được Śiva yêu mến đã ban voi Airāvata cho Agastya. Kitava, bậc có tâm cao thượng, lại tặng một con ngựa cho Viśvāmitra.

Verse 78

उच्चैःश्रवससंज्ञं च कामधेनुं महायशाः । ददौ वशिष्ठाय तदा चिंतामणिं महाप्रभम्

Bậc lừng danh ấy cũng ban cho Vasiṣṭha những báu vật kỳ diệu mang tên Uccaiḥśravas và Kāmadhenu; rồi lại trao viên ngọc như ý Cintāmaṇi rực rỡ uy quang.

Verse 79

गालवाय महातेजास्तदा कल्पतरुं च सः । कौंडिन्याय महाभागः कितवोपि गृहं तदा

Rồi bậc oai lực rạng danh ấy ban cây như ý Kalpataru cho Gālava; và cũng trong lúc ấy, Kitava—kẻ “đánh bạc” giả dạng—trao tặng một ngôi nhà cho Kauṇḍinya, người đầy phúc phần.

Verse 80

एवमादीन्यनेकानि रत्नानि विविधानि च । ददावृषिभ्यो मुदितः शिवप्रीत्यर्थमेव च

Như thế, trong niềm hoan hỷ, ông đã dâng tặng vô số châu báu muôn loại cho các bậc hiền thánh—chỉ cốt để làm đẹp lòng đức Śiva mà thôi.

Verse 81

घटितकात्रितयं यावत्तावत्कालं ददौ प्रभुः । घटिकात्रितयादूध्व पूर्वस्वामी समागतः

Đức Chúa ban cho một khoảng thời gian ấy—ba ghaṭikā (một đơn vị thời gian ngắn). Khi ba ghaṭikā trôi qua, vị chủ cũ liền đến nơi.

Verse 82

पुरंदरोऽमरावत्यामुपविश्य निजासने । ऋषिभिः संस्तुतश्चैव शच्या सह तदाऽभवत्

Purandara (Indra) ngự trên ngai của mình tại Amarāvatī. Bấy giờ các bậc hiền thánh tán dương ngài, và ngài ở đó cùng với Śacī.

Verse 83

शचीमुवाच दुर्मेधाः कितवेनासि भामिनि । भुक्ता ह्यस्यैव कथय याथातथ्येन शोभने

Kẻ ngu muội nói với Śacī: “Hỡi người đàn bà nồng nhiệt, nàng đã bị kẻ ‘con bạc’ ấy hưởng thụ chăng? Hỡi người đẹp, hãy kể đúng sự thật như đã xảy ra.”

Verse 84

तदा प्रहस्य चोवाच पुरंदरमकल्मषा । आत्मौपम्येन सर्वत्र पश्यति त्वं पुरंदर

Bấy giờ Śacī thanh khiết bật cười và nói với Purandara: “Hỡi Purandara, ngài nhìn mọi sự khắp nơi bằng cách lấy chính mình làm thước đo.”

Verse 85

असौ महात्मा कितवस्वरूपी शिवप्रसादात्परमार्थविज्ञः । वै राग्ययुक्तो हि महानुभावो येनापि सर्वं परमं प्रपन्नम्

Bậc đại hồn ấy, tuy hiện ra như một “kẻ cờ bạc”, nhưng nhờ ân sủng của Śiva mà thấu biết chân lý tối thượng. Đầy đủ ly tham chân thật, Ngài là bậc đại uy lực—nhờ Ngài mà muôn sự đều được dẫn về Đấng Tối Thượng.

Verse 86

राज्यादिकं मोहमयं च पाशं त्यक्ता परेभ्यो विजयी स जातः

Gạt bỏ chiếc bẫy mê lầm của vương quyền và những điều tương tự, Ngài trở thành bậc chiến thắng, vượt hơn mọi người khác.

Verse 87

वचो निशम्य देवेश इंद्राण्याः स पुरंदरः । व्रीडायुक्तोऽभवत्तूष्णीमिंद्रासनगतस्तदा

Nghe lời của Indrāṇī, vị Chúa tể chư thiên—Purandara—liền hổ thẹn và lặng thinh, khi ấy vẫn ngồi trên ngai của Indra.

Verse 88

बृहस्पतिमुवाचेदं वाक्यं वाक्यविदां वरः । ऐरावतो न दृश्येत तथैवोच्चैःश्रवा हयः

Bậc thiện xảo về ngôn từ nói với Bṛhaspati những lời này: “Chớ để Airāvata xuất hiện trước mắt; và con ngựa Uccaiḥśravā cũng vậy.”

Verse 89

पारिजातादयः सर्वे पदार्थाः केन वा हृताः । गुरुरुवाचेदं कितवेन कृतं महत्

“Ai đã lấy đi mọi bảo vật—khởi từ cây Pārijāta?” Vị Guru đáp: “Đại sự này do chính kẻ cờ bạc (kẻ gian trá) ấy gây nên.”

Verse 90

ऋषिभ्यो दत्त मद्यैव यावत्सत्ता हि तस्य वै । स्वसत्तायां महत्यां च स्वसत्ता ये भवंति च

“Chính ta đã ban điều ấy cho các bậc Ṛṣi, chừng nào uy lực và địa vị của người ấy còn thật sự bền vững. Và trong địa vị lớn lao của chính mình, những ai nương nơi chỗ đứng chính đáng của tự thân cũng vẫn được an ổn.”

Verse 91

अप्रमात्ताश्च ये नित्यं शिवध्यानपरायणाः । ते प्रियाः शंकरस्यैव हित्वा कर्मफलानि वै । केवलं ज्ञानमाश्रित्य ते यांति परमं पदम्

“Những ai luôn tỉnh giác, thường hằng chuyên nhất thiền quán về Śiva, thật là người được Śaṅkara yêu quý. Từ bỏ sự chấp trước vào quả báo của hành nghiệp, chỉ nương tựa nơi trí tuệ giải thoát, họ đạt đến cảnh giới tối thượng.”

Verse 92

एतच्छ्रुत्वा वचनं तस्य चेंद्रो बृहस्पतेर्वाक्यमिदं वभाषे । प्रायो यमो वक्ष्यति सर्वमेतत्समृद्धये ह्यात्मनश्चैव शक्रः

Nghe lời ấy xong, Indra liền thưa với Bṛhaspati: “Ắt hẳn Yama sẽ giảng giải tất cả điều này, để ta có thể phục hồi sự hưng thịnh và an ổn của chính mình.”

Verse 93

तथेति मत्वा गुरुणा सहैव राजा सुराणां सहसा जगाम । स्वकार्यकामो हि तथा पुरंदरो ययौ पुरीं संयमिनीं तदानीम्

Nghĩ rằng: “Được vậy,” vị vua của chư thiên liền vội vã lên đường cùng với bậc Guru của mình. Mong thành tựu việc riêng, Purandara (Indra) tức khắc đi đến Saṃyaminī, thành đô của sự chế ngự—nơi ngự của Yama—ngay lúc ấy.

Verse 94

यमेन पूज्यमानो हि शक्रो वाक्यमुवाच ह । त्वया दत्तं मम पदं कितवाय दुरात्मने

Khi được Yama tôn kính tiếp đãi, Śakra (Indra) nói: “Ngài đã trao địa vị và ngôi bậc của ta cho kẻ cờ bạc ấy—một kẻ tâm địa ác.”

Verse 95

अनेनैतत्कृतं कर्म्म जुगुप्सितं महत्तरम् । मदीयानि च रत्नानि यानि सर्वाण्यनेन वै । एभ्य एभ्यः प्रदत्तानि धर्म्म जानीहि तत्त्वतः

Chính kẻ ấy đã làm việc này—đáng ghê tởm và vô cùng nghiêm trọng. Và mọi châu báu của ta, bất cứ là gì, quả thật đã bị hắn phân phát khắp nơi. Hãy biết rõ chân lý của “Dharma” này đúng như thực tướng.

Verse 96

त्वं धर्मनामासि कथं कितवाय प्रदत्तवान् । मम राज्यविनाशाय कृतमस्ति त्वयाऽधुना

Ngươi mang danh là “Dharma” — cớ sao lại trao (địa vị/quyền bính của ta) cho một kẻ cờ bạc? Chính bởi việc ấy, sự diệt vong của vương quốc ta nay đã do ngươi gây nên.

Verse 97

आनयस्व महाभाग गजादीनि च सत्वरम् । अन्यानि चैव रत्नानि दत्तानि च यतस्ततः

Hỡi bậc cao quý, xin mau chóng đem về lại những voi và các vật khác; cùng cả những châu báu khác đã bị đem cho rải rác khắp nơi.

Verse 98

निशम्य वाक्यं शक्रस्य यमो वचनमब्रवीत् । कितवं च रुषाविष्टः किं त्वया पापिना कृतम्

Nghe lời của Śakra, Yama đáp: “Còn kẻ cờ bạc ấy—bị cơn giận chi phối—ngươi, kẻ tội lỗi, đã làm điều gì?”

Verse 99

भोगार्थं चैव यद्दत्तं शक्रराज्यं त्वयाऽधुन् । प्रदत्तं च द्विजातिभ्यो ह्यन्यथा वै कृतं महत्

Quyền tối thượng của Indra vừa được ban cho ngươi là chỉ để ngươi thọ hưởng. Thế nhưng ngươi lại đem trao cho các bậc nhị sinh (dvija); quả thật ngươi đã làm một việc trọng đại trái với trật tự đúng đắn.

Verse 100

अकार्यं वै त्वया मूढ परद्रव्यापहारणम् । तेन पापेन महता निरयं प्रतिगच्छसि

Hỡi kẻ ngu! Ngươi đã làm điều không nên làm—cướp đoạt tài sản của người khác. Vì tội lớn ấy, ngươi sẽ phải đi vào địa ngục.

Verse 101

यमस्य वचनं श्रुत्वा कितवो वाक्यमब्रवीत् । अहं निरयगामी च नात्र कार्या विचारणा

Nghe lời của Diêm Vương, kẻ cờ bạc đáp: “Quả thật ta là kẻ phải đi địa ngục—ở đây chẳng cần bàn luận gì nữa.”

Verse 102

यावत्स्वता मम विभो जाता शक्रासने तथा । तावद्दत्तं हि यत्किंचिद्द्विजेभ्यो हि यथातथम्

“Bạch Chúa tể! Trong thời gian chính ta ngự trên ngai của Đế Thích, bấy lâu ấy, bất cứ thứ gì ta có—dù bằng cách nào—ta đều bố thí cho các bậc nhị sinh.”

Verse 103

यम उवाच । दानं प्रशस्तं भूम्यां च दृश्यते कर्म्मणः फलम् । स्वर्गे दानं न दातव्यं केनचित्कस्यचित्क्वचित् । तस्माद्दंड्योऽसि रे मूढ अशास्त्रीयं कृतं त्वया

Diêm Vương nói: “Bố thí thật đáng khen ở cõi đất, và quả của nghiệp được thấy rõ. Nhưng ở cõi trời, không ai nên ban tặng cho ai vào bất cứ lúc nào. Vì thế, ngươi đáng bị trừng phạt, hỡi kẻ ngu, vì ngươi đã làm trái với śāstra.”

Verse 104

गुरुरात्मवतां शास्ता राजा शास्ताः दुरात्मनाम् । सर्वेषां पापशीलानां शास्तऽहं नात्र संशयः

“Với người tự chế, vị guru là bậc răn dạy; với kẻ ác, nhà vua là bậc răn trị. Còn với tất cả những ai nghiện nếp tội lỗi, chính ta là đấng trừng phạt—điều ấy không nghi ngờ.”

Verse 105

एवं निर्भर्त्सयित्वा तं कितवं धर्मराट्स्वयम् । उवाच चित्रगुप्तं च नरके पच्यतामयम् । तदा प्रहस्य चोवाच चित्रगुप्तो यमं प्रति

Như vậy, sau khi quở trách kẻ cờ bạc ấy, chính Đức Dharmarāja phán với Citragupta: “Hãy để người này bị nấu trong địa ngục.” Bấy giờ, Citragupta mỉm cười và thưa lại với Yama.

Verse 106

कथं निरयगामित्वं कितवस्य भविष्यति । येन दत्तो ह्यगस्त्याय गज ऐरावतो महान्

“Sao kẻ cờ bạc này lại có thể bị đọa địa ngục, khi chính hắn đã dâng tặng voi lớn Airāvata cho bậc thánh Agastya?”

Verse 107

तथाश्वो ह्यब्धिसंभूतो गालवाय महात्मने । विश्वामित्राय भद्रं ते चिंतामणिर्महाप्रभः

“Cũng vậy, con ngựa sinh từ biển đã được dâng cho bậc đại tâm Gālava; và dâng cho Viśvāmitra—nguyện điều lành đến với ngài—viên ngọc Cintāmaṇi rực rỡ, uy lực lớn.”

Verse 108

एवमादीनि रत्नानि दत्तानि कितेवन हि । तेन कर्मविपाकेन पूजनीयो जगत्त्रये

“Những bảo vật như thế và nhiều châu báu khác quả thật do kẻ cờ bạc ấy đã bố thí. Nhờ quả chín của nghiệp ấy, người ấy trở nên đáng được tôn kính trong ba cõi.”

Verse 109

शिवमुद्दिश्य यदत्तं स्वर्गे मर्त्ये च यैर्नरैः । तत्सर्वं त्वक्षयं विद्यान्निश्छिद्रं कर्म चोच्यते । तस्मान्नरकगामित्वं कितवस्य न विद्यते

“Bất cứ lễ vật nào con người dâng hiến với tâm hướng về Đức Śiva—dù ở cõi trời hay nơi nhân gian—hãy biết tất cả đều là bất hoại; đó được gọi là hành nghiệp không sứt mẻ, không gián đoạn. Vì thế, Kitava không hề bị đọa vào địa ngục.”

Verse 110

यानियानि च पापानि कितवस्य महात्मनः । भस्मीभूतानि सर्वाणि जातानि स्मरणाच्च वै

Bao nhiêu tội lỗi của bậc cao quý Kitava—tất thảy đều hóa thành tro, chỉ nhờ sự tưởng niệm mà thôi.

Verse 111

शंभोः प्रसादात्सर्वाणि सुकृतानि च तत्क्षणात् । तद्वचश्चित्रगुप्तस्य निशम्य प्रेतराट् स्वयम्

Nhờ ân sủng của Śambhu (Śiva), mọi công đức liền hiển lộ ngay trong khoảnh khắc ấy. Nghe lời của Citragupta, chính Yama—chúa tể kẻ đã khuất—…

Verse 112

प्रहस्यावाङ्मुखो भूत्वा इद माह शतक्रतुम् । त्वं हि राजा सुरेंद्राणां स्थविरो राज्यलंपटः

Mỉm cười, cúi mặt xuống, ngài nói với Śatakratu (Indra) như vầy: “Ngươi là vua của chư thiên—nhưng đã già, vẫn còn tham luyến ngôi báu.”

Verse 113

अश्वमेधशतेनैव एकं जन्मार्जितं कृतम् । त्वया नास्त्यत्र संदेहो ह्यर्ज्जितं तेन वै महत्

Chỉ bằng một trăm lễ tế Aśvamedha, công đức của một đời liền được thành tựu. Với ngươi, không còn nghi ngờ—nhờ đó quả thật đã đạt được thành tựu lớn lao.

Verse 114

प्रार्थयित्वा ह्यगस्त्यादीन्मुनीन्सर्वान्विशेषतः । अर्थेन प्रणिपातेन त्वया लभ्यानि तानि च । गजादिकानि रत्नानि येन त्वं च सुखी त्वरन्

Khi thành kính thỉnh cầu tất cả các bậc hiền triết—đặc biệt là Agastya—bằng lễ vật và sự phủ phục, ngươi sẽ đạt được những báu vật ấy: voi và các của quý khác, nhờ đó ngươi mau chóng được an lạc.

Verse 115

तथेति मत्वा वचनं पुरंदरो गतः पुरीं स्वामविवेकदृष्टिः । अभ्यर्थयामास विनम्रकंधरश्चर्षीस्ततो लब्धवान्पारिजातम्

Nghĩ rằng: “Đúng như vậy,” và kính vâng lời dạy, Purandara (Indra) trở về thành của mình, trí xét đoán được phục hồi. Với cổ cúi khiêm cung, ngài khẩn cầu các bậc hiền thánh; và từ các vị ấy, ngài nhận được cây Pārijāta.

Verse 116

अनेनैव प्रकारेण लब्धराज्यः पुरंदरः । जातस्तदामरावत्यां राजा सह महात्मभिः

Cũng theo cách ấy, Purandara (Indra) đã giành lại vương quyền; rồi tại Amarāvatī, ngài lại làm vua, cùng với các bậc đại tâm (chư thiên) cao cả.

Verse 117

कितवस्य पुनर्जन्म दत्तं वैवस्वतेन हि । किंचितकर्मविपाकेन विरोचनसुतोऽभवत्

Đối với Kitava, quả thật Vaivasvata (Diêm Vương Yama) đã ban cho một lần tái sinh. Do sự chín muồi của chút nghiệp còn sót lại, ông trở thành con trai của Virocana.

Verse 118

सुरुचिर्जननी तस्य कितवस्याभवत्तदा । विरोचनस्य महिषी दुहिता वृषपर्वणः । तस्थौ जठरमास्थाय तस्याः सोऽपि महात्मनः

Bấy giờ Suruci trở thành mẹ của Kitava—nàng là hoàng hậu của Virocana, con gái của Vṛṣaparvan. Và bậc đại tâm ấy cũng an vị, đi vào trong thai tạng của nàng.

Verse 119

तदाप्रभृति तस्यैव प्रह्लादस्यात्मजात्स वै । सुरुचेश्च तथाप्यासीद्धर्मेदाने महामतिः

Từ đó về sau, chính người con của Prahlāda ấy—mang tên Suruce—trở thành bậc đại trí, kiên định trong dharma và đặc biệt chuyên tâm nơi hạnh bố thí (dāna).

Verse 120

तेनैव जठरस्थेन कृता मतिरनुत्तमा । कितवेन कृता विप्रा दुर्लभा या मनीषिणाम्

Chính người ấy—khi còn ở trong thai—đã khởi lên một chí nguyện vô thượng. Hỡi các Bà-la-môn, một chí nguyện như vậy, dẫu do kẻ bị gọi là “kẻ cờ bạc/lừa dối” lập nên, cũng hiếm có, ngay cả giữa hàng bậc trí.

Verse 121

एकदा वै तदा शक्रो ययौ वैरोचनं प्रति । हंतुकामो हि दैत्येंद्रं विप्रो भूत्वाऽथ याचकः

Một lần, vào khi ấy, Śakra (Indra) đến gặp Virocana, lòng muốn giết vị chúa tể của các Dānava; vì thế, ngài hóa hiện dáng Bà-la-môn và tiến đến như một kẻ khất thực.

Verse 122

विरोचनगृहं प्राप्त इंद्रो वाक्यमुवाच ह । स्थविरो ब्राह्मणो भूत्वा देहीति मम सुव्रत । मनस्वी त्वं च दैत्येंद्र दाता च भुवनत्रये

Đến nhà Virocana, Indra cất lời: “Ta đã hiện thân làm một Bà-la-môn già; xin hãy ban cho ta, hỡi người giữ hạnh nguyện tốt lành. Ngài là bậc cao tâm, hỡi chúa tể Daitya, và nổi danh là người bố thí trong cả ba cõi.”

Verse 123

तव विप्रा महाभाग चरितं परमाद्भुतम् । वर्णयन्ति समा जेषु स्थित्वा कीर्ति च निर्मलाम् । याचकोऽहं च दैत्येंद्र दातुरर्महसि सुव्रत

“Hỡi bậc phúc đức, hỡi đấng đại tâm—các Bà-la-môn vẫn thuật lại những hạnh nghiệp kỳ diệu tối thượng của ngài, và nhờ sự thuật lại ấy, danh tiếng thanh tịnh của ngài được dựng lập giữa các hội chúng. Ta cũng là kẻ cầu xin, hỡi vua Daitya; hỡi người giữ hạnh nguyện tốt lành, ngài là chỗ nương tựa và nâng đỡ của những bậc bố thí.”

Verse 124

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा दैत्येंद्रो वाक्यमब्रवीत् । किं दातव्यं तव विभो वद शीघ्रं ममाधुना

Nghe lời ấy, chúa tể Daitya đáp: “Hỡi bậc đáng tôn, ta nên ban cho ngài điều gì? Xin nói mau cho ta, ngay lúc này.”

Verse 125

इंद्रो हि विप्ररूपेण विरोचनमुवाच ह । याचयामि च दैत्येंद्र यदहं परिभावितः

Indra, trong dáng một vị Bà-la-môn, nói với Virocana: “Ôi chúa tể Daitya, ta khẩn cầu chính điều mà lòng ta đã hướng về.”

Verse 126

आत्मप्रीत्या च दातव्यं मम नास्त्यत्र संशयः । उवाच प्रहसन्वाक्यं प्रह्लादस्यात्मजोऽसुरः

“Phải ban cho với chính niềm hoan hỷ trong lòng—về điều ấy ta không hề nghi ngờ.” Nói vậy với nụ cười, vị Asura, con của Prahlāda, cất lời.

Verse 127

ददाम्यात्मशिरो विप्र यदि कामयसेऽधुना । इदं राज्यमनायासमियं श्रीर्नान्यगामिनी । अहं समर्पयिष्यामि तव नास्त्यत्र सशयः

“Hỡi Bà-la-môn, nếu nay ngài muốn, ta sẽ dâng chính cái đầu của ta. Vương quốc này đạt được không nhọc công, và phúc lộc này chẳng rời sang nơi khác—ta sẽ trao trọn cho ngài. Về điều ấy không chút nghi ngờ.”

Verse 128

इत्युक्तस्तेन दैत्येन विमृश्य च तदा हरिः । उवाच देहि मे स्वीयं शिरो मुकुटसेवितम्

Được Daitya nói như thế, Hari (Indra) suy nghĩ giây lát rồi bảo: “Hãy trao cho ta chính cái đầu của ngươi, đầu được tôn vinh bởi vương miện.”

Verse 129

एवमुक्ते तु वचने शक्रेण द्विजरूपिणा । त्वरन्महेंद्राय तदा शिवर उत्कृत्त्य वै मुदा । स्वकरेण ददौ तस्मै प्रह्लादस्यात्मजोऽसुरः

Khi Śakra (Indra), giả dạng một vị Bà-la-môn, nói như vậy, người con của Prahlāda—vị asura—liền vội đến Mahendra và, trong niềm hoan hỷ, tự chặt đầu mình rồi đặt vào tay Indra như một lễ dâng.

Verse 130

प्रह्लादेन पुरा यस्तु कृतो धर्म्मः सुदुष्करः । केवलां भक्तिमाश्रित्य विष्णोस्तत्परचेतसा

Pháp (dharma) vô cùng khó thực hành mà Prahlāda xưa kia đã tu trì, đã được thành tựu nhờ chỉ nương tựa vào lòng sùng kính đối với Viṣṇu, với tâm ý hoàn toàn chuyên chú nơi Ngài.

Verse 131

दानात्परतरं चान्यत्क्वचिद्वस्तु न विद्यते । तद्दानं च महापुण्यमार्तेभ्यो यत्प्रदीयते

Không có điều gì ở bất cứ nơi đâu vượt hơn bố thí. Và sự bố thí có công đức tối thượng là sự cho tặng dành cho những người đang khốn khổ, hoạn nạn.

Verse 132

स्वशक्त्या यच्च किंचिच्च तदानंत्याय कल्पते । दानात्परतरं नान्यत्त्रिषु लोकेषु विद्यते

Dẫu chỉ một chút bố thí theo đúng khả năng của mình cũng trở thành nhân duyên của công đức vô tận. Trong ba cõi, không có gì cao hơn bố thí.

Verse 133

सात्त्विकं राजसं चैव तामसं च प्रकीर्तिततम् । तथा कृतमनेनैव दानं सात्त्विकलक्षणम्

Bố thí được tuyên nói có ba loại: sāttvika, rājasa và tāmasa. Với cách thức và ý hướng như vậy, sự cho tặng này mang dấu ấn của bố thí sāttvika.

Verse 134

शिर उत्कृत्त्य चेंद्राय प्रदत्तं विप्ररूपिणे । किरीटः पतितस्तत्र मणयो हि महाप्रभाः

Khi chiếc đầu bị chặt và dâng cho Indra đang cải dạng làm một bà-la-môn, chiếc vương miện rơi xuống tại đó, và những viên ngọc trên ấy tỏa ánh huy hoàng rực rỡ.

Verse 135

ऐकपद्येन पतितास्ते जाता मंडलाय वै । दैत्यानां च नरेंद्राणां पन्नगानां तथैव च

Rơi xuống đồng loạt trong một lần giáng rơi, những bảo châu ấy hóa thành những vòng trang sức tròn—xứng hợp cho các Daitya, cho các bậc vương giả loài người, và cũng cho các chúa tể rắn thần (Nāga).

Verse 136

विरोचनस्य तद्दानं त्रिषु लोकेषु विश्रुतम् । गायंत्यद्यापि कवयो दैत्येंद्रस्य महात्मनः

Sự bố thí ấy của Virocana vang danh khắp ba cõi; đến hôm nay, các thi nhân vẫn còn ca tụng vị chúa tể Daitya đại tâm ấy.

Verse 137

विरोचनस्य पुत्रोऽभूत्कितवोऽसौ महाप्रभः । मृते पितरि जातोऽसौ माता तस्य पतिव्रता

Virocana có một người con—Kitava—rực rỡ oai quang. Chàng sinh ra sau khi cha đã qua đời, và mẹ chàng là người phụ nữ pativratā, một lòng giữ trọn lời thề với phu quân.

Verse 138

कलेवरं च तत्याज पतिलोकं गता ततः । भार्गवेणाभिषिक्तोऽसौ जनकस्य निजासने

Rồi bà lìa bỏ thân xác và đi về cõi của phu quân. Còn người con ấy được Bhārgava làm lễ quán đảnh, an tọa trên chính ngai tòa của cha mình.

Verse 139

नाम्ना बलिरिति ख्यातो बभूव च महायशाः । तेन सर्वे सुरगणास्त्रासिताः सुमहाबलाः

Chàng được biết đến với danh xưng Bali, lẫy lừng đại danh. Nhờ sức mạnh ấy, toàn thể thiên chúng—dẫu vô cùng hùng lực—cũng đều kinh hãi.

Verse 140

गतस्ते कथिताः पूर्वं कश्यपस्याश्रमं शुभम् । तदा बलिरभूदिन्द्रो देवपुर्यां महायशाः

Như đã kể trước, họ đến ẩn thất cát tường của Kaśyapa; và khi ấy, Bali lừng danh đã trở thành Indra tại thành đô của chư thiên.

Verse 141

स्वयं तताप तपसा सूर्यो भूत्वा तदाऽसुरः । ईशो भूत्वा स्वयं चास्ते ऐशान्यां दिशि पालयन्

Chính asura ấy tự mình tu khổ hạnh, rực sáng như Mặt Trời; rồi trở thành bậc chúa tể, tự thân ở lại cai quản phương Đông Bắc.

Verse 142

तथा च नैरृतो भूत्वा तथा त्वंबुपतिः स्वयम् । धनाध्यक्ष उदीच्यां वै स्वयमास्ते बलिस्तदा । एवमास्ते बलिः साक्षात्स्वयमेव त्रिलोकभुक्

Cũng vậy, ông trở thành chủ tể phương Nirṛti, lại tự mình làm chúa của thủy giới; và với vai trò giám quản tài bảo ở phương Bắc, khi ấy Bali tự thân nắm giữ các chức vị ấy. Như vậy, Bali quả thật hiển hiện là bậc thụ hưởng và quân vương của cả ba cõi.

Verse 143

शिवार्चनरतेनैव कितवेन बलिर्द्विजाः । पूर्वाभ्यासेन तेनैव महादानरतोऽभवत्

Hỡi các bậc nhị sinh, Bali—dẫu là kẻ xảo quyệt—nhờ lòng say mê thờ phụng Śiva, và cũng nhờ thói quen đã hun đúc từ sự tu tập trước kia, đã trở nên chuyên tâm vào đại thí và lòng bố thí rộng lớn.

Verse 144

एकदा तु सभामध्ये आस्थितो भृगुणा सह । दैत्येंद्रैः संवृतः श्रीमाञ्छंडामर्कौ वचोऽब्रवीत्

Một lần, giữa triều hội, ngài ngồi cùng Bhṛgu; bậc rực rỡ ấy, được các chúa tể daitya vây quanh, đã cất lời với Chaṇḍa và Amarka.

Verse 145

आवासः क्रियतामत्र क्रियतामत्र असुरैर्म्मम सन्निधौ । हित्वा पातालमद्यैव मा विलंबितुमर्हथ

Hãy lập chỗ cư trú tại đây—ngay tại đây—cho các A-tu-la, trước chính sự hiện diện của ta. Hãy rời bỏ Pātāla ngay hôm nay; chớ được chần chừ trì hoãn.

Verse 146

भार्गवस्तदुपश्रुत्य प्रहस्येदमुवाच ह । यज्ञैश्च विविधैश्चैव स्वर्गलोके महीयते

Nghe vậy, Bhārgava (Bhṛgu) bật cười và nói: “Chỉ nhờ các lễ tế đa dạng mà người ta được tôn vinh, được đề cao nơi cõi trời.”

Verse 147

याज्ञिकैश्च महाराज नान्यथा स्वर्गमेव हि । भोक्तुं हि पार्यते राजन्नान्यता मम भाषितम्

“Muôn tâu đại vương, chỉ nhờ các nghi lễ tế tự—không cách nào khác—mới có thể thật sự thọ hưởng cõi trời. Tâu bệ hạ, đó là lời kết luận của ta.”

Verse 148

गुरोर्वचनमाज्ञाय दैत्येंद्रो वाक्यमब्रवीत् । मया कॉतं च यत्कर्म तेन सर्वे महासुराः । स्वर्गे वसंतु सुचिरं नात्र कार्या विचारणा

Hiểu lời chỉ dạy của đạo sư, chúa tể loài Daitya tuyên bố: “Nhờ việc ta sẽ làm, nguyện cho mọi đại A-tu-la được ở cõi trời lâu dài; việc này không cần bàn luận nữa.”

Verse 149

प्रहस्यो वाच भगवान्भार्गवाणां महातपाः । बलिनं बालिशं मत्वा शुक्रो बुद्धिमतां वरः

Mỉm cười, tôn giả Śukra—bậc đại khổ hạnh, đứng đầu hàng Bhārgava—lên tiếng, cho rằng Bali tuy hùng mạnh vẫn còn ngây thơ chất phác.

Verse 150

यत्त्वयोक्तं च वचनं बले मम न रोचते । इहैव त्वं समा गत्य वस्तुं चेच्छसि सुव्रत

Hỡi Bali, lời ngươi nói khiến ta chẳng vừa lòng. Nếu ngươi muốn an trú vững bền, hãy đến đây và ở lại ngay nơi này, hỡi người giữ giới hạnh tốt lành.

Verse 151

अश्वमेधशतेनैव यज त्वं जातवेदसम् । कर्म्मभूमिं गतो भूत्वा मा विलंबितुमर्हसि

Hãy thờ phụng Jātavedas (Agni) bằng trọn một trăm lễ tế Aśvamedha. Khi đã đến đúng đạo tràng của nghiệp lễ, ngươi chớ được chần chừ.

Verse 152

तथेति मत्वा स बलिर्महात्मा हित्वा तदानीं त्रिदिवं मनस्वी । दैत्यैः समेतो गुरुणा च संगतो ययौ भुवं सोनुचरैः समेतः

Nghe vậy, Bali bậc đại hồn, lòng kiên quyết, đáp: “Xin như thế.” Rồi ngay khi ấy, ngài rời cõi trời Tam giới mà xuống trần gian, cùng các Daitya, có vị guru tháp tùng, và đoàn tùy tùng vây quanh.

Verse 153

तन्नर्मदाया गुरुकुल्यसंज्ञकं तीरे महातीर्थमुदारशोभम् । गत्वा तदा दैत्यपतिर्महात्मा जित्वा समग्रं वसुधावलं च

Bấy giờ, chúa tể Daitya bậc đại hồn đi đến đại thánh địa rực rỡ mang tên Gurukulya, bên bờ sông Narmadā; rồi ngài khuất phục trọn vẹn vòng các vua chúa khắp cõi địa cầu.

Verse 154

ततोऽश्वमेधैर्बहुभिर्विचक्षणो गुरुप्रयुक्तः स महायशाबलिः । ईजे च दीक्षां परमामुपेतो वैरोचनिं सत्यवतां वरिष्ठः

Về sau, Bali lừng danh, bậc minh triết, do vị guru thúc giục, đã cử hành nhiều lễ tế Aśvamedha. Và sau khi thọ nhận đại lễ quán đảnh tối thượng, người con của Virocana—bậc nhất trong hàng người chân thật—đã phụng thờ đúng theo nghi quỹ.

Verse 155

कृत्वा ब्राह्मणमाचार्यमृत्विजः षोडशाऽभवन् । सुपरीक्षितेन तेनैव भार्गवेण महात्मना

Sau khi tôn lập vị Bà-la-môn Bhārgava ấy làm ācārya, có mười sáu vị tư tế chủ lễ (ṛtvij), đều do chính bậc đại hồn (Śukra) tuyển chọn và khảo xét kỹ càng.

Verse 156

यज्ञानामूनमेकेन शतं दीक्षापरेण हि । बलिना चाश्वमेधानां पूर्णं कर्तुं समादधे

Đối với vị vua chuyên chú vào lễ thọ giới (dīkṣā), số tế lễ còn thiếu một để đủ một trăm; vì thế Bali quyết tâm hoàn tất trọn vẹn số Aśvamedha.

Verse 157

यावद्यज्ञशतं पूर्णं तस्य राज्ञो भविष्यति । पुरा प्रोक्तं मया चात्र ह्यदित्या व्रतमुत्तमम्

Cho đến khi trăm tế lễ của vị vua ấy được viên mãn—ngay tại đây, như ta đã nói từ trước—thì đại nguyện (vrata) tối thượng của Aditi trở nên hệ trọng.

Verse 158

व्रतेन तेन संतुष्टो भगवान्हरिरीश्वरः । बटुरूपेम महता पुत्रभूतो बभूव ह

Hài lòng bởi đại nguyện ấy, Đức Chúa Hari—đấng Tối Thượng—quả thật đã trở thành con của Aditi, hiển lộ trong hình tướng cao quý của một baṭu, chàng sa-môn Bà-la-môn (brahmacārin) trẻ tuổi.

Verse 159

अदित्याः कश्यपेनैव उपनीतस्तदा प्रभुः । उपनीतेऽथ संप्राप्तो ब्रह्मा लोकपितामहः

Bấy giờ, vì Aditi, chính Kaśyapa đã cử hành lễ upanayana (thọ dây thiêng) cho Đức Chúa. Và khi lễ thọ dây đã hoàn tất, Brahmā—đấng Tổ phụ của các thế giới—đã đến nơi ấy.

Verse 160

दत्तं यज्ञोपवीतं च ब्रह्मणा परमेष्ठिना । दंडकाष्ठं प्रदत्तं हि सोमेन च महात्मना

Chính Phạm Thiên (Brahmā), bậc Tối Thượng an bài, đã ban sợi chỉ thiêng yajñopavīta; và Soma, bậc đại hồn, quả thật đã ban cây gậy bằng gỗ.

Verse 161

मेखला च समानीता अजिनं च महाद्भुतम् । तथा च पादुके चैव मह्या दत्ते महात्मनः

Một chiếc thắt lưng (mekhalā) được mang đến, cùng tấm da linh dương kỳ diệu; và đôi dép (pādukā) cũng do Mẹ Đất ban tặng cho bậc đại hồn ấy.

Verse 162

तत्र भिक्षा समानीता भवान्या चार्थसिद्धये । एवं भगवते दत्तं विष्णवे बटुरूपिणे

Tại đó, Bhavānī đã mang đến vật khất thực (bhikṣā) để sự việc được thành tựu. Như vậy, các lễ vật ấy được dâng lên Bhagavān Viṣṇu, Đấng hiện thân làm bậc brahmacārin trẻ tuổi.

Verse 163

अभिवंद्य श्रीशो वामनो ह्दितिं तथा । कश्यपंच महातेजा यज्ञवाटं जगाम च । याज्ञिकस्य बलेराह च्छलनार्थं स्वयं प्रभुः

Sau khi đảnh lễ, Śrīśa—Vāmana—kính chào Aditi và cả Kaśyapa rực sáng, rồi đi đến khu tế đàn. Chính Đấng Chúa Tể lên đường với ý định dùng phương tiện khéo léo để thắng Bali, người chủ tế.

Verse 164

तदा महेशः स जगाम स्वर्गं प्रकंपयन्गां प्रपदा भरेण । स वामनो बटुरूपी च साक्षाद्विष्णुः परात्मा सुरकार्यहेतोः

Bấy giờ, Đại Chúa (Maheśa) tiến về cõi trời, khiến mặt đất rung chuyển dưới sức nặng từng bước chân. Vāmana trong dáng bậc tu sĩ trẻ chính là Viṣṇu hiện thân—Đấng Tối Ngã—hành động vì đại sự của chư thiên.

Verse 165

गीर्भिर्यथार्थाभिरभिष्टुतो जनैर्मुनीश्वरैर्देवगणैर्महात्मा । त्वरेण गच्छन्स च यज्ञवाटं प्राप्तस्तदानीं जगदेकबंधुः

Được dân chúng, các bậc đại hiền và đoàn chư thiên tán dương bằng lời lẽ chân thật, hợp nghĩa, Đấng Đại Tâm liền vội vã tiến bước và đến pháp đàn tế tự—người Bạn duy nhất của toàn thế gian.

Verse 166

उद्गापयन्साम यतो हि साक्षाच्चकार देवो बटुरूपवेषः । उद्गीयमानो भगवान्स ईश्वरो वेदांत वेद्यो हरिरीश्वरः प्रभुः

Vì chính Ngài—dẫu mang dáng vẻ một thiếu niên phạm hạnh (brahmacārin)—đã khiến các khúc tụng Sāman được xướng lên một cách trực tiếp, hiển nhiên. Khi Ngài được ca tụng, chính Bhagavān ấy—Hari, Đấng Chủ Tể—là Īśvara, bậc Tối Thượng, được nhận biết qua Vedānta.

Verse 167

ददर्श तं महायज्ञमश्वमेधं बलेस्तदा । द्वारि स्थितो महातेजा वामनो बटुरूपधृक्

Bấy giờ ông thấy đại tế lễ của Bali—Aśvamedha. Nơi cửa vào, Vāmana rực rỡ đứng đó, mang hình một sa-môn trẻ.

Verse 168

ब्रह्मरूपेण महता व्याप्तमासीद्दिगंतरम् । पवमानस्य च बटोर्वामनस्य महात्मनः

Khắp bốn phương tám hướng đều bị thấm nhuần bởi hình thể rộng lớn như Brahmā của Ngài—của vị sa-môn trẻ Vāmana thanh tịnh (pavamāna), bậc Đại Tâm.

Verse 169

तच्छ्रुत्वा च बलिः प्राह शंडामर्क्कौ च बुद्धिमान् । ब्राह्मणाः कतिसंख्याश्च आगताः संति ईक्ष्यताम्

Nghe vậy, Bali bậc trí nói với Śaṇḍa và Marka: “Hãy đi xem—có bao nhiêu Brāhmaṇa đã đến.”

Verse 170

तथेति मत्वा त्वरितावुत्थितौ तौ तदा द्विजाः । शंडामर्कौ समागम्य मंडपद्वारि संस्थितौ

Nghĩ rằng: “Vậy thì xin như thế,” hai vị Bà-la-môn ấy—Śaṇḍa và Marka—liền vội đứng dậy, bước ra và đứng nơi cửa lều (maṇḍapa).

Verse 171

ददृशाते महात्मानं श्रीहरिं बटुरूपिणम् । त्वरितौ पुनरायातौ बलेः शंसयितुं तदा

Họ trông thấy bậc đại hồn Śrī Hari trong hình tướng một thiếu niên brahmacārin; rồi vội vã quay về để tâu lại với Bali.

Verse 172

ब्रह्मचारी समायात एक एव न चापरः । पठनादौ महाराज चागतस्तव सन्निधौ । किमर्थं तन्न जानीमो जानीहि त्वं महामते

“Một vị brahmacārin đã đến—chỉ một người, không ai khác. Muôn tâu Đại vương, ngài ấy đến trước bệ hạ trong khi đang tụng đọc kinh Veda. Vì mục đích gì, chúng thần không rõ; xin bậc đại trí tự xét biết.”

Verse 173

एवमुक्ते तु वचने ताभ्यां स च महामनाः । उत्थितस्तत्क्षणादेव दर्शनार्थे बटुं प्रति

Nghe hai người nói vậy, bậc đại tâm ấy (Bali) liền đứng dậy tức khắc, hướng đến để được diện kiến vị brahmacārin thiếu niên.

Verse 174

स ददर्श महातेजा विरोचनसुतो महान् । दंडवत्पतितो भूमौ ननाम शिरसा बटुम्

Người con rực sáng của Virocana (Bali) vừa trông thấy ngài, liền phủ phục xuống đất như cây gậy, cúi đầu đảnh lễ vị brahmacārin thiếu niên.

Verse 175

आनयित्वा बटुं सद्यः संनिवेश्यः निजासने । अर्घ्यपाद्येन महताभ्यर्चयामास तं बटुम्

Lập tức đưa vị thiếu niên phạm hạnh đến và cho ngồi trên chính tòa của mình, ông đã cung kính thờ phụng cậu bé ấy bằng lễ arghya dồi dào và nước rửa chân.

Verse 176

विनम्रकंधरो भूत्वा उवाच श्लक्ष्णया गिरा । कुतः कस्माच्च कस्यासि तच्छिघ्रं कथ्यतां प्रभो

Với đôi vai cúi xuống trong khiêm cung, ông dịu dàng thưa rằng: “Ngài từ đâu đến, ngài là ai, và thuộc về ai? Xin mau nói cho tôi biết, bậc đáng tôn kính.”

Verse 177

तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य विरोचनसुतस्य वै । मनसा हृषितश्चासौ वामनो वक्तुमारभत्

Nghe lời của người con Virocana ấy, Vāmana cũng hoan hỷ trong lòng và bắt đầu cất lời.

Verse 178

भगवानुवाच । त्वं हि राजा त्रिलोकेशो नान्यो भवितुमर्हसि । स्वकुलं न्यूनतां गच्छेद्यो वै कापुरुषः स्मृतः

Đức Thế Tôn phán: “Chính ngươi là bậc quân vương, chúa tể của ba cõi—không ai khác xứng đáng như vậy. Nhưng kẻ bị nhớ đến như người hèn nhát sẽ khiến dòng tộc mình suy vi.”

Verse 179

समं वा चाधिको वापि यो गच्छेत्पुरुषः स्मृतः । त्वया कृतं च यत्कर्म्म न कृतं पूर्वजैस्तव

Bất cứ ai đến gần—dù ngang hàng hay thậm chí cao hơn—đều phải được kính trọng đúng mực. Và việc ngươi đã làm được là điều mà tổ tiên ngươi chưa từng đạt tới.

Verse 180

दैत्यानां च वरिष्ठा ये हिरण्यकसिपादयः । कृतं महत्तपो येन दिव्यं वर्षसहस्रकम्

Trong hàng Daitya, bậc tối thượng—Hiraṇyakaśipu và những kẻ khác—đã tu khổ hạnh vĩ đại, kéo dài suốt một nghìn năm của chư thiên.

Verse 181

शरीरं भक्षितं यस्य जुषाणस्य तपो महत् । पिपीलिकाभिर्बहुभिर्दंशैश्चैव समावृतम्

Khi vẫn một lòng chuyên chú vào khổ hạnh lớn lao ấy, thân thể ông bị gặm mòn, phủ kín bởi vô số kiến và những vết cắn của chúng.

Verse 182

अभवत्तस्य तज्ज्ञात्वा सुरेंद्रो ह्यगमत्पुरा । नगरं तस्य च तदा सैन्येन महता वृतः

Khi việc ấy xảy ra, Indra—chúa tể chư thiên—hay tin liền đến thành của hắn; bấy giờ thành ấy bị một đại quân bao vây.

Verse 183

तत्सन्निधौ हताः सर्वे असुरा दैत्यशत्रुणा । विंध्या तु महिषी तस्य नीयमाना निवारिता

Ngay trước mặt hắn, toàn bộ Asura bị kẻ thù của Daitya giết sạch. Nhưng Vindhyā—con trâu (bạn đồng hành) của hắn—khi bị dắt đi thì bị ngăn lại.

Verse 184

नारदेन पुरा राजन्किंचित्कार्यं चिकीर्षुणा । शंभोः प्रसादादखिलं मनसा यत्समीक्षितम् । दैत्येंद्रेण च तत्सर्वं तपसैव वशीकृतम्

Tâu Đại vương, thuở xưa Nārada, muốn thành tựu một việc, nhờ ân sủng của Śambhu (Śiva) mà thấy trọn mọi điều trong tâm. Thế nhưng vua Daitya đã chế ngự tất cả chỉ bằng khổ hạnh mà thôi.

Verse 185

तस्याः पुत्रो महातेजा येन नीतोऽभवत्सभाम् । तस्य पुत्रो महाभाग पिता ते पितृवत्सलः । नाम्ना विरोचनो विद्वानिंद्रो येन महात्मना

Con trai của bà là người rực rỡ đại uy quang, nhờ đó đã dẫn một người vào hội chúng. Con trai của người ấy, hỡi bậc hữu phúc, chính là phụ vương của ngài—kẻ hiếu kính tổ tiên—tên là Virocana, bậc hiền trí đại hồn, đến nỗi ngay cả Indra cũng bị ngài ấy chế ngự.

Verse 186

दानेन तोषितो राजन्स्वेनैव शिरसा तदा । तस्यात्मजोसि भो राजन्कृतं ते परमं यशः

Tâu Đại vương, khi ấy ngài được làm cho mãn nguyện bởi bố thí—quả thật là bởi sự hiến dâng chính đầu mình. Ngài là con của bậc ấy, tâu Đại vương; vì thế ngài đã đạt được danh tiếng tối thượng.

Verse 187

यशोदीपेन महता दग्धाः शलभवत्सुराः । इंद्रोपि निर्जितो येन त्वया नास्त्यत्र संशयः

Bởi ngọn đèn lớn của danh tiếng ngài, chư thiên bị thiêu rát như bướm đêm lao vào lửa. Ngay cả Indra cũng bị ngài chinh phục—điều ấy không hề nghi ngờ.

Verse 188

श्रुतमस्ति मया सर्वं चरितं तव सुव्रत । अल्पकोऽहमिहायातो ब्रह्मचर्यव्रते स्थितः

Ta đã nghe trọn vẹn mọi hành trạng của ngài, hỡi bậc giữ giới cao quý. Ta đến đây với lòng khiêm hạ, an trú trong lời nguyện brahmacarya (phạm hạnh).

Verse 189

उटजार्थे च मे देहि भूमीं भूमिभृतांवर । बटोस्तस्यैव तद्वाक्यं श्रुत्वा बलिरभाषत

“Xin ban cho tôi một mảnh đất để dựng am thất, hỡi bậc vương thượng tối thắng.” Nghe chính lời ấy của cậu bé brahmacārin, Bali liền cất lời đáp lại.

Verse 190

हे बटो पंडितो भूत्वा यदुक्तं वचनं पुरा । शिशुत्वात्तन्न जानासि श्रुत्वा मन्ये यथार्थतः

“Này cậu bé! Dẫu đã thành người học rộng, con chỉ lặp lại lời xưa đã nói; nhưng vì còn thơ ấu nên con chưa thật hiểu—ta nghe con rồi biết đó là ý nghĩa chân thật.”

Verse 191

वद शीघ्रं महाभाग कियन्मात्रां महीं तव । दास्यामि त्वरितेनैव मनसा तद्विमृश्यताम्

“Hãy nói mau, bậc hữu phúc: ngươi cần bao nhiêu đất? Ta sẽ ban ngay lập tức—hãy suy xét kỹ trong tâm.”

Verse 192

तदाह वामनो वाक्यं स्मयन्मधुरया गिरा । असंतोषपरा ये च विप्रा नष्टा न संशयः

Bấy giờ Vāmana mỉm cười, cất lời ngọt dịu: “Những Bà-la-môn chuyên nuôi dưỡng sự bất mãn ắt suy vong—không còn nghi ngờ gì.”

Verse 193

संतुष्टा ये हि विप्रास्ते नान्ये वेषधरा ह्यमी । स्वधर्मनिरता राजन्निर्दंभा निरवग्रहाः

“Những Bà-la-môn biết đủ mới thật là Bà-la-môn; kẻ khác chỉ là người khoác áo hình thức. Tâu Đại vương, người biết đủ chuyên tâm nơi pháp của mình—không giả trá, không chấp thủ.”

Verse 194

निर्मत्सरा जितकोधावदान्या हि महामते । विप्रास्ते हि महाभाग तैरियं धार्यते मही

“Bậc đại trí, những Bà-la-môn ấy không ganh ghét, chế ngự sân hận và thật lòng bố thí. Tâu đức vua cao quý, chính nhờ những Bà-la-môn như vậy mà cõi đất này được nâng đỡ.”

Verse 195

मनस्वी त्वं बहुत्वाच्च दातासि भुवनत्रये । तथापि मे प्रदातव्या मही त्रिपदसंमिता

Ngài kiên định, lại nổi danh là bậc bố thí dồi dào khắp ba cõi. Dẫu vậy, xin hãy ban cho tôi phần đất được đo bằng ba bước chân.

Verse 196

बहुत्वे नास्ति मे कार्यं मह्या वै सुरसूदन । प्रवेशमात्रमुटजं तथा मम भविष्यति

Tôi chẳng cần nhiều đất đâu, hỡi Đấng diệt trừ loài quỷ. Chỉ một túp lều am nhỏ, đủ chỗ ra vào, cũng đã đủ cho tôi.

Verse 197

त्रिपदं पूर्यतेऽस्माकं वस्तुं नास्त्यत्र संशयः । देहि मे क्रमतो राजन्यावद्भूमिभविष्यति । तावत्संख्या प्रदातव्या यदि दातासि भो बले

“Ba bước” của chúng ta ắt sẽ được trọn vẹn, không hề nghi ngờ. Xin hãy ban cho tôi từng bước một, hỡi Đại vương, chừng nào đất còn tồn tại. Đủ trọn số ấy phải được ban, nếu Ngài thật là bậc thí chủ, hỡi Bali.

Verse 198

प्रहस्य तमुवाचेदं बलिर्वैरोचनात्मजः । दास्यामि ते महीं कृत्सां सशैलवनकाननाम्

Bali, con của Virocana, mỉm cười và nói với người ấy: “Ta sẽ ban cho ngươi toàn cõi đất, cùng núi non, rừng thẳm và những miền hoang dã.”

Verse 199

मदीयां वै महाभाग मया दत्तां गृहाम वै । याचकोऽसि बटो पश्य दानं दैत्याप्रयाचसे

Hỡi bậc hữu phúc! Hãy nhận lấy vật thuộc về ta mà ta đã dâng tặng. Này, ngươi là kẻ cầu xin, hỡi sa-môn trẻ—thế mà ngươi lại chẳng thỉnh cầu cho đúng phép món bố thí này từ một Daitya.

Verse 200

याचको ह्यल्पको वास्तु दाता सर्वं विमृश्य वै । तथा विलोक्य चात्मानं ह्यर्थिभ्यश्च ददाति वै

Lời xin của kẻ cầu thỉnh vốn thật nhỏ, nhưng người bố thí suy xét mọi điều; rồi xét sức mình, mà ban cho những ai đến cầu xin.