Adhyaya 1

Verse 1

अथ श्रीस्कान्दे महापुराणे प्रथमं माहेश्वरखण्डं प्रारभ्यते । श्रीगणेशाय नमः । ओंनमो भगवते वासुदेवाय । ओंनारायणं नमस्कृत्य नरं चैव नरोत्तमम् । देवीं सरस्वती चैव ततो जयमुदीरयेत्

Nay khởi sự phần thứ nhất của Śrī Skanda Mahāpurāṇa, tức Māheśvara-khaṇḍa. Kính lễ Śrī Gaṇeśa. Oṁ—đảnh lễ Đức Thế Tôn Vāsudeva. Sau khi cúi đầu đảnh lễ Nārāyaṇa, cùng Nara—bậc tối thượng trong loài người—và cũng đảnh lễ nữ thần Sarasvatī, rồi hãy xướng lên lời chiến thắng.

Verse 2

तीर्थानामुत्तमं तीर्थं क्षेत्राणां क्षेत्रमुत्तमम् । तत्रैव नैमिषारण्ये सौनकाद्यास्तपोधनाः । दीर्घसत्रं प्रकुर्वंतः सत्रिणः कर्मचेतसः

Tại rừng Naimiṣāraṇya—thánh địa tối thượng trong các nơi hành hương và là vùng linh thiêng bậc nhất—Śaunaka cùng các hiền thánh khác, giàu công phu khổ hạnh, đang cử hành một kỳ tế lễ dài lâu, tâm chuyên nhất nơi bổn phận nghi lễ.

Verse 3

तेषां सदर्शनौत्सुक्यादागतो हि महातपाः । व्यासशिष्यो महाप्राज्ञो लोमशोनाम नामतः

Vì khát khao được diện kiến các vị ấy, một đại khổ hạnh đã đến: đệ tử của Vyāsa, bậc hiền triết đại trí, được biết đến với danh hiệu Lomaśa.

Verse 4

तत्रागतं ते ददृशुर्मुनयो दीर्घसत्रिणः । उत्तस्थुर्युगपत्सर्वे सार्घ्यहस्ताः समुत्सुकाः

Các hiền thánh đang dự kỳ tế lễ dài lâu thấy ngài đến nơi ấy; tất cả đồng loạt đứng dậy, lòng hân hoan, tay nâng lễ vật arghya để nghênh tiếp.

Verse 5

दत्त्वार्घ्यपाद्यं सत्कृत्य मुनयो वीतकल्मषाः । तं पप्रच्छुर्महाभागाः शिवधर्मं सविस्तरम्

Sau khi dâng arghya và nước rửa chân, rồi cung kính tiếp đãi, các bậc hiền thánh vô nhiễm, phước đức lớn, đã thỉnh hỏi ngài tường tận về Śiva-dharma, đạo pháp của Thần Śiva.

Verse 6

ऋषय ऊचुः । कथयस्व महाप्राज्ञ देवदेवस्य शूलिनः । महिमानं महाभाग ध्यानार्चनसमन्वितम्

Các hiền thánh thưa rằng: Bạch bậc đại trí, bậc hữu phước, xin hãy thuật cho chúng con uy đức của Śūlin, Đấng Thần của các thần, cùng với pháp môn thiền định và nghi thức thờ phụng.

Verse 7

संमार्जने किं फलं स्यात्तथा रंगावलीषु च । प्रदाने दर्पणस्याथ तथा वै चामरस्य च

Việc quét dọn và tẩy sạch nơi thánh địa đem lại quả phúc gì, và việc vẽ trang trí các hoa văn (raṅgāvalī) thì sao? Công đức của việc cúng dâng một chiếc gương, và cả quạt nghi lễ (cāmara) là gì?

Verse 8

प्रदाने च वितानस्य तथा धारागृहस्य च । दीपदाने किं फलं स्यात्पूजायां किं फलं भवेत्

Và công đức của việc hiến cúng một mái che nghi lễ (vitāna), cũng như một nhà nước chảy (dhārāgṛha) là gì? Việc dâng đèn (dīpa-dāna) đem lại quả phúc gì, và ngay trong sự thờ phụng thì quả phúc nào phát sinh?

Verse 9

कानिकानि च पुण्यानि कथ्यतां शिवपूजने । इतिहासपुराणानि वेदाध्ययनमेव च

Xin hãy nói cho chúng con biết những công đức sai biệt trong việc thờ phụng Śiva—cả công đức do nghe tụng các Itihāsa và Purāṇa, và quả phúc của việc học tụng Veda nữa.

Verse 10

शिवस्याग्रे प्रकुर्वंति कारयन्त्यथ वा नराः । किं फलं च नृणां तेषां कथ्यतां विस्तरेण हि

Bất cứ điều gì người đời tự làm trước mặt Śiva—hoặc nhờ người khác làm thay—thì họ nhận được quả phúc gì? Xin hãy nói rõ ràng, tường tận.

Verse 11

शिवाख्यानपरोलोके त्वत्तो नान्योऽस्ति वै मुने

Trong cõi đời này, ô bậc hiền triết, ngoài ngài ra thật không ai khác chuyên tâm kể lại thánh truyện về Śiva.

Verse 12

इति श्रुत्वा वचस्तेषां मुनीनां भावितात्मनाम् । उवाच व्यासशिष्योऽसौ शिवमाहात्म्यमुत्तमम्

Nghe những lời của các bậc hiền triết có tâm đã được điều phục, vị đệ tử của Vyāsa liền tuyên thuyết uy đức tối thượng của Śiva.

Verse 13

लोमश उवाच । अष्टादशपुराणेषु गीयते वै परः शिवः । तस्माच्छिवस्य माहात्म्यं वक्तुं कोऽपि न पार्यते

Lomaśa nói: Trong cả mười tám bộ Purāṇa, Đấng Tối Thượng Śiva quả thật được ca tụng. Vì thế, không ai có thể nói trọn vẹn về đại uy đức của Śiva.

Verse 14

शिवेति द्व्यक्षरं नाम व्याहरिइष्यंति ये जनाः । तेषां स्वर्गश्च मोक्षश्च भविष्यति न चान्यथा

Những ai xưng niệm danh hai âm “Śiva”, đối với họ sẽ có cả cõi trời và giải thoát; không thể khác được.

Verse 15

उदारो हि महादेवो देवानां पतिरिश्वरः । येन सर्वं प्रदत्तं हि तस्मात्सर्व इति स्मृतः

Quả thật Mahādeva rộng lòng ban phát—Ngài là Chúa Tể, là bậc chủ của chư thiên. Vì mọi sự đều do Ngài ban cho, nên Ngài được tưởng niệm là “Sarva” (Đấng Tất Cả).

Verse 16

ते धन्यास्ते महात्मानो ये भजंति सदा शिवम्

Phúc thay, phúc thay những bậc đại tâm, những người luôn luôn phụng thờ Śiva.

Verse 17

विना सदाशिवं योहि संसारं तर्तुमिच्छति । स मूढो हि महापापः शिवद्वेषी न संशयः

Ai muốn vượt biển luân hồi mà không nương tựa Sadāśiva thì thật là kẻ mê muội, tội lỗi lớn, và chắc chắn là kẻ oán ghét Śiva.

Verse 18

भक्षितं हि गरं येन दक्षयज्ञो विनाशितः । कालस्य दहनं येन कृतं राज्ञः प्रमोचनम्

Chính Ngài là Đấng đã nuốt chất độc chết người; chính Ngài là Đấng đã phá hủy lễ tế của Dakṣa; chính Ngài là Đấng đã thiêu lùi Thần Chết và ban sự giải thoát cho một vị vua.

Verse 19

ऋषय ऊचुः । यथा गरं भक्षितं च यथा यज्ञो विनाशितः । दक्षस्य च तथा ब्रूहि परं कौतूहलं हि नः

Các bậc hiền triết thưa rằng: “Xin hãy kể cho chúng tôi: chất độc đã được nuốt như thế nào, lễ tế đã bị phá hủy ra sao—và điều gì đã xảy đến với Dakṣa. Quả thật lòng hiếu kỳ của chúng tôi rất lớn.”

Verse 20

सूत उवाच । दाक्षायणी पुरा दत्ता शंकराय महात्मने । वचनाद्ब्रह्मणो विप्रा दक्षेण परमेष्ठिनः

Sūta thưa: “Hỡi các brāhmaṇa, thuở xưa Dākṣāyaṇī đã được gả cho Śaṅkara, bậc đại hồn—theo mệnh lệnh của Brahmā—do chính Dakṣa, vị Chúa tể các loài, cử hành.”

Verse 21

एकदा हि स दक्षो वै नैमिषारण्यमागतः । यदृच्छावशमापन्न ऋषिभिः परिपूजितः

Một lần, Dakṣa đến Naimiṣāraṇya như thể tình cờ; và tại đó, ông được các bậc hiền triết cung kính tiếp đãi đúng phép.

Verse 22

स्तुतिभिः प्रणिपातैश्च तथा सर्वैः सुरासुरैः । तत्र स्थितो महादेवो नाभ्युत्थानाभिवादने । चकारास्य ततः क्रुद्धो दक्षो वचनब्रवीत्

Được ca ngợi bằng những bài thánh ca và được tất cả chư thiên cũng như a-tu-la cúi đầu đảnh lễ, Mahādeva vẫn đứng đó, không đứng dậy hay chào hỏi. Bấy giờ Dakṣa, lòng đầy giận dữ, đã thốt lên những lời này.

Verse 23

सर्वत्र सर्वे हि सुरासुरा भृशं नमंति मां विप्रवराः समुत्सुकाः । कथं ह्यसौ दुर्जनवन्महात्मा भूतादिभिः प्रेतपिशाचयुक्तः । श्मशानवासी निरपत्रपो ह्ययं कथं प्रणामं न करोति मेऽधुना

Này các vị Bà-la-môn ưu tú, khắp mọi nơi, tất cả chư thiên và a-tu-la đều cúi đầu đảnh lễ ta, hăm hở tôn vinh ta. Cớ sao 'đại linh hồn' này, kẻ hành xử như kẻ ác—được bao quanh bởi yêu tinh, ma quỷ và piśāca, sống nơi nghĩa địa, không biết xấu hổ—lại không cúi đầu trước ta lúc này?

Verse 24

पाखंडिनो दुर्जनाः पापशीला विप्रं दृष्ट्वा चोद्धता उन्मदाश्च । वध्यास्त्याज्याः सद्भिरेवंविधा हि तस्मादेनं शापितुं चोद्यतोऽस्मि

Những kẻ ngoại đạo như thế—bản chất xấu xa và tội lỗi—trở nên kiêu ngạo và điên cuồng ngay cả khi nhìn thấy một Bà-la-môn. Những kẻ thuộc loại này đáng bị trừng phạt và bị người thiện lương xua đuổi; do đó, ta quyết định nguyền rủa hắn.

Verse 25

इत्येवमुक्त्वा स महातपास्तदा रुषान्वितो रुद्रमिदं बभाषे

Nói xong như vậy, vị đại khổ hạnh ấy—lòng đầy phẫn nộ—bèn thốt ra những lời này với Rudra.

Verse 26

श्रृण्वंत्वमी विप्रतमा इदानीं वचो हि मे कर्तुमिहार्हथैतत् । रुद्रो ह्ययं यज्ञबाह्यो वृतो मे वर्णातीतो वर्णपरो यतश्च

Hãy để những Bà-la-môn lỗi lạc này lắng nghe lời ta ngay bây giờ và làm những gì thích hợp tại đây. Vì Rudra này đã bị ta loại khỏi buổi tế lễ—hắn nằm ngoài đẳng cấp và cũng vượt trên đẳng cấp; do đó ta đã loại trừ hắn.

Verse 27

नंदी निशम्य तद्वाक्यं शैलादो हि रुषान्वितः । अब्रवीत्त्वरितो दक्षं शापदं तं महाप्रभम्

Nghe những lời ấy, Nandī—con của Śilāda—bừng bừng phẫn nộ, liền mau chóng nói với Dakṣa, bậc đại chủ, với lời nguyền trên môi.

Verse 28

नन्द्युवाच । यज्ञबाह्यो हि मे स्वामी महेशोऽयं कृतः कथम् । यस्य स्मरणमात्रेण यज्ञाश्च सफला ह्यमी

Nandī nói: “Sao Chúa tể của ta, Maheśa này, lại bị coi là ‘ở ngoài tế lễ’? Chỉ cần tưởng niệm Ngài thôi, chính các tế lễ này đã được viên mãn kết quả!”

Verse 29

यज्ञो दानं तपश्चैव तीर्थानि विविधानि च । यस्य नाम्ना पवित्राणि सोयं शप्तोऽधुना कथम्

“Tế lễ, bố thí, khổ hạnh, cùng muôn loại thánh địa—đều được thanh tịnh nhờ chính Danh Ngài. Vậy sao nay Ngài lại có thể bị nguyền rủa?”

Verse 30

वृथा ते ब्रह्मचापल्याच्छप्तोऽयं दक्ष दुर्मते । येनेदं पालितं विश्वं सर्वेण च महात्मना । शप्तोऽयं स कथं पाप रुद्रोऽयं ब्राह्मणाधम

“Hỡi Dakṣa tâm trí lệch lạc, lời nguyền của ngươi là vô ích, sinh từ kiêu mạn của hàng Bà-la-môn. Đấng Đại Ngã đã nâng đỡ toàn thể vũ trụ này—làm sao Rudra ấy có thể bị nguyền rủa? Hỡi kẻ tội lỗi, hỡi kẻ hèn nhất trong Bà-la-môn!”

Verse 31

एवं निर्भार्त्सितस्तेन नंदिना हि प्रजापतिः । नंदिनं च शशापाथ दक्षो रोषसमन्वितः

Bị Nandī quở trách gay gắt như vậy, Prajāpati Dakṣa, bừng bừng phẫn nộ, liền nguyền rủa Nandī để đáp lại.

Verse 32

यूयं सर्वे रुद्रवरा वेदबाह्याश्च वै भृशम् । शप्ताहि वेदमार्गैश्च तथा त्यक्ता महर्षिभिः

“Tất cả các ngươi—những kẻ sùng kính Rudra—sẽ hoàn toàn ở ngoài khuôn phép Veda. Các ngươi bị nguyền rủa phải lìa khỏi con đường Veda và bị các bậc đại hiền (maharṣi) ruồng bỏ.”

Verse 33

पाषंडवादसंयुक्ताः शिष्टऽचारबहिष्कृताः । कपालिनः पानरतास्तथा कालमुखा ह्यमी

“Họ sẽ kết hợp với các thuyết tà đạo, bị loại khỏi nề nếp của người hiền. Họ sẽ thành những kẻ Kapālin—mang sọ—say mê rượu, và được gọi là Kālāmukha.”

Verse 34

इति शप्तास्तदा तेन दक्षेण शिवकिंकराः । तदा प्रकुपितो नंदी दक्षं शप्तुं प्रचक्रमे

Thế là các tùy tùng của Śiva bị Dakṣa nguyền rủa; rồi Nandī nổi giận, bắt đầu nguyền rủa Dakṣa để đáp lại.

Verse 35

शप्ता वयं त्वया विप्र साधवः शिवकिंकराः । वृथैव ब्रह्मचापल्यादहं शापं ददामि ते

“Hỡi Bà-la-môn, chúng ta—những kẻ hầu cận ngay thẳng của Śiva—đã bị ngươi nguyền rủa một cách vô ích, do sự hấp tấp của hàng Bà-la-môn. Vì thế, nay ta tuyên một lời nguyền lên ngươi.”

Verse 36

वेदवादरता यूयं नान्यदस्तीतिवादिनः । कामात्मानः स्वर्गपरा लोभमोहसमन्विताः

“Các ngươi chỉ chuyên tâm tranh biện về Veda, lại rao rằng: ‘Ngoài điều này chẳng có gì.’ Bị dục vọng thúc đẩy, chỉ nhắm đến cõi trời, các ngươi vướng mắc trong tham lam và mê muội.”

Verse 37

वैदिकं च पुरस्कृत्य ब्राह्मणाः शूद्रयाजकाः । दरिद्रिणो भविष्यंति प्रतिग्रहरताः सदा

Lấy uy quyền Vệ-đà làm bình phong, những bà-la-môn cử hành tế lễ cho người Thủ-đà-la sẽ trở nên bần cùng, mãi đắm nhiễm trong việc nhận của bố thí.

Verse 38

दक्ष केचिद्भविष्यन्ति ब्राह्मणा ब्रह्मराक्षसाः । लोमश उवाच । विप्रास्ते शपितास्तेन नंदिना कोपिना भृशम्

Một số bà-la-môn sẽ hóa thành brahma-rākṣasa—quả là khôn khéo. Lomāśa nói: “Chính những bà-la-môn ấy đã bị Nandin, trong cơn phẫn nộ dữ dội, nguyền rủa nặng nề.”

Verse 39

अथाकर्ण्येश्वरो वाक्यं नंदिनः प्रहसन्निव । उवाच वाक्यं मधुरं बोधययुक्तं सदाशिवः

Bấy giờ, nghe lời Nandin, Đấng Chúa—như khẽ mỉm cười—Sadāśiva cất lời dịu ngọt, đầy giáo huấn và sáng tỏ.

Verse 40

महादेव उवाच । कोपं नार्हसि वै कर्तुं ब्राह्मणान्प्रति वै सदा । ब्राह्मणागुरवो ह्येते वेदवादरताः सदा

Mahādeva phán: “Ngươi chớ bao giờ khởi giận đối với các bà-la-môn. Họ là bậc thầy đáng tôn kính, luôn chuyên tâm nơi Vệ-đà và sự tụng đọc Vệ-đà.”

Verse 41

वेदो मंत्रमयः साक्षात्तथा सूक्तमयो भृशम् । सूक्ते प्रतिष्ठितो ह्यात्मा सर्वेषामपि देहिनाम्

Vệ-đà vốn trực tiếp là tinh túy của thần chú, lại dồi dào những thánh tụng. Trong các thánh tụng ấy, Chân Ngã được an lập cho hết thảy chúng sinh mang thân xác.

Verse 42

तस्मान्नात्मविदो निन्द्या आत्मैवाहं न चेतरः । कोऽयं कस्त्वं क्व चाहं वै कस्माच्छप्ता हि वै द्विजाः

Vì thế, những bậc biết Chân Ngã không đáng bị chê trách: chỉ Chân Ngã là ta, chẳng có ‘kẻ khác’. Đây là ai? Ngươi là ai? Và ta ở đâu? Vì cớ gì mà các bà-la-môn lại bị nguyền rủa?

Verse 43

प्रपंचरचनां हित्वा बुद्धो भव महामते । तत्त्वज्ञानेन निर्वर्त्य स्वस्थः क्रोधादिवर्जितः

Hãy bỏ sự dệt bày của các cấu trúc thế gian; hãy tỉnh giác, hỡi bậc đại tâm. Hãy thành tựu điều ấy bằng tri kiến chân lý—an trú nơi tự thân, lìa giận dữ và các thứ tương tự.

Verse 44

एवं प्रबोधितस्तेन शंभुना परमेष्ठिना । विवेकपरमो भूत्वा शैलादो हि महातपाः । शिवेन सह संगम्य परमानंदसंप्लुतः

Được Śambhu, Đấng Tối Thượng, chỉ dạy như vậy, đại khổ hạnh Śailāda trở nên bậc tối thượng về phân biệt trí. Rồi khi hội ngộ cùng Śiva, ngài được tràn ngập trong an lạc tối thượng.

Verse 45

दक्षोपि हि रुषाऽविष्टऋषिभिः परिवारितः । ययौ स्थानं स्वकं तत्र प्रविवेश रुषाऽन्वितः

Dakṣa cũng vậy, bị cơn giận chi phối và được các hiền sĩ vây quanh, liền đi về chốn ở của mình và bước vào đó, lòng vẫn đầy phẫn nộ.

Verse 46

श्रद्धां विहाय परमां शिवपूजकानां निंदापरः स हि बभूव नराधमश्च । सर्वैर्महर्षिभिरुपेत्य स तत्र शर्वं देवं निनिन्द न बभूव कदापि शान्तः

Từ bỏ lòng kính tín tối thượng, ông ta chỉ chăm chăm phỉ báng những người thờ phụng Śiva, nên trở thành kẻ hèn mạt nhất trong loài người. Đến nơi ấy cùng tất cả các đại hiền, ông còn chê trách cả Śarva (Śiva), bậc Thần linh—và chưa từng khi nào đạt được an bình.