Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 43
Devanagari script
अनन्याकृतिमन्योऽसौ विधिर्येनेति निर्मिता । ततः सात्त्विकभावानां तत्क्षणादस्मि गोचरम्
Transliteration
ananyākṛtimanyo'sau vidhiryeneti nirmitā | tataḥ sāttvikabhāvānāṃ tatkṣaṇādasmi gocaram
Translation
Ta nghĩ: “Ắt hẳn có một Đấng Tạo Hóa khác đã nặn nên nàng,” bởi hình dung nàng quá đỗi độc nhất. Ngay từ khoảnh khắc ấy, ta rơi vào miền cảm xúc sattva—dịu mềm và rung động nội tâm.
Word by Word
अनन्याunmatched, unique
अनन्या:
Karman (Object qualifier)
TypeAdjective
Rootअनन्या (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन (आकृतिम् इति विशेषण)
आकृतिम्form, figure
आकृतिम्:
Karman (Object)
TypeNoun
Rootआकृति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन
अन्यःother (than)
अन्यः:
Karta (Subject complement)
TypeAdjective
Rootअन्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
असौthat (person/one)
असौ:
Karta (Subject)
TypeNoun
Rootअसद्/अदस् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
विधिःBrahmā / the Creator
विधिः:
Karta (Subject)
TypeNoun
Rootविधि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
येनby whom
येन:
Karaṇa (Instrument)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुं, तृतीया (3rd), एकवचन
इतिthus
इति:
Vākyārtha-marker (Quotation)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय; इत्यादि-उद्धरणसूचक (quotative particle)
निर्मिताwas created
निर्मिता:
Kriyā (Predicate/Result state)
TypeVerb
Rootनिर्-मा (धातु)
Formकर्मणि क्त-प्रत्यय (past passive participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
ततःthen, thereafter
ततः:
Kriyāviśeṣaṇa (Temporal/causal)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; तस्मात्/तदनन्तरम् (ablatival adverb)
सात्त्विकsattvic, pure
सात्त्विक:
Sambandha (Genitive relation)
TypeAdjective
Rootसात्त्विक (प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुं, षष्ठी (6th), बहुवचन (भावानाम् इति विशेषण)
भावानाम्of (those) states/feelings
भावानाम्:
Sambandha (Genitive relation)
TypeNoun
Rootभाव (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास (सात्त्विक-भाव); पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), बहुवचन
तत्क्षणात्from that very moment
तत्क्षणात्:
Apādāna (Source/starting point)
TypeIndeclinable
Rootतत् + क्षण (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास; पञ्चमी (5th/अपादान), एकवचन; अव्ययीभाववत् कालवाचक (from that very moment)
अस्मिI am
अस्मि:
Kriyā (Main verb)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलट् (present), उत्तमपुरुष (1st person), एकवचन; परस्मैपदम्
गोचरम्within range (of perception), an object (of)
गोचरम्:
Karman (Object complement)
TypeNoun
Rootगोचर (प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; (गच्छति इति गोचरः—range/object of perception)
Speaker
First-person narrator within Sūta’s narration
Skanda Dialogue
Listener: vipra
Visual Art Cues
Scene: The observer, struck by the maiden’s uniqueness, imagines a different Creator; his face shows astonishment and tender inward stirring (sāttvika signs).
Characters & Entities
V
vidhi (Creator)FAQs
Even refined emotions (sattva) can be stirred by worldly beauty; dharma requires that such feelings be guided toward right action.
No tīrtha is referenced.
None.