Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 29

Devanagari script

श्रीमार्कंडेय उवाच । सप्तकल्पान्तरे नाभूत्कोपींद्रद्युम्नसंज्ञितः । भूपाल किमहं वच्मि तवान्यत्पृच्छ संशयम्

Transliteration

śrīmārkaṃḍeya uvāca | saptakalpāntare nābhūtkopīṃdradyumnasaṃjñitaḥ | bhūpāla kimahaṃ vacmi tavānyatpṛccha saṃśayam

Translation

Śrī Mārkaṇḍeya nói: “Qua bảy kỳ kiếp, đến lúc tận cùng, tuyệt nhiên không có ai mang danh Indradyumna. Ôi đại vương, ta còn nói gì nữa? Hãy hỏi điều nghi khác mà ngươi còn vướng.”

Word by Word

• श्रीमार्कण्डेयः: the venerable Mārkaṇḍeya
• श्रीमार्कण्डेयः: Karta (Speaker/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: श्री (प्रातिपदिक) + मार्कण्डेय (प्रातिपदिक)
• Form: समास: कर्मधारय (श्रीमान् मार्कण्डेयः); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriyā (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्, प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• सप्तकल्पान्तरे: in the interval of seven kalpas
• सप्तकल्पान्तरे: Adhikaraṇa (Time/कालाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: सप्त (संख्या-प्रातिपदिक) + कल्प (प्रातिपदिक) + अन्तर (प्रातिपदिक)
• Form: समास: षष्ठी-तत्पुरुष (सप्तानां कल्पानाम् अन्तरे); नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन

• न: not
• न: Pratiṣedha (Negation/निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: अव्यय (negation particle)

• अभूत्: was / existed
• अभूत्: Kriyā (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: लुङ् (Aorist/Imperfect past), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• कोपींद्रद्युम्नसंज्ञितः: some (person) named Indradyumna
• कोपींद्रद्युम्नसंज्ञितः: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: कोपि (प्रातिपदिक) + इंद्रद्युम्न (प्रातिपदिक) + संज्ञित (कृदन्त, √ज्ञा धातु)
• Form: समास: कर्मधारय/तत्पुरुष-प्राय (इंद्रद्युम्न-संज्ञितः = named Indradyumna; कोपि = some); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त

• भूपाल: O king
• भूपाल: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: भूपाल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative/सम्बोधन), एकवचन

• किम्: what
• किम्: Praśna (Interrogative/प्रश्न)
• Type: Indeclinable
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययप्रयोग (interrogative particle used adverbially)

• अहम्: I
• अहम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, प्रथमा, एकवचन

• वच्मि: say
• वच्मि: Kriyā (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लट्, उत्तमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद (वच्मि = I say)

• तव: of you / to you
• तव: Ṣaṣṭhī-sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन

• अन्यत्: something else
• अन्यत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अन्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; (other thing)

• पृच्छ: ask
• पृच्छ: Kriyā (Command/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: पृच्छ् (धातु)
• Form: लोट् (Imperative), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन; परस्मैपद

• संशयम्: doubt
• संशयम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: संशय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

Speaker

Mārkaṇḍeya

Skanda Dialogue

Listener: Śaunaka and sages (implied frame)

Visual Art Cues

Scene: Mārkaṇḍeya, serene and authoritative, speaks of seven kalpa-endings; behind him, a symbolic backdrop suggests cosmic cycles—fading crowns, dissolving cities, and a vast sky—while the king appears stunned.

Characters & Entities

• Mārkaṇḍeya
• Indradyumna
• Kalpa

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Across kalpas, worldly identity dissolves; lasting value lies in dharma, devotion, and the spiritual record upheld by sages.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No tīrtha is directly glorified in this verse; the broader episode is linked to Naimiṣāraṇya through Mārkaṇḍeya.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it invites further questioning to remove doubt (saṁśaya-nivṛtti).