Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 52

Devanagari script

पादप्रक्षालनं कर्तुं विप्राणामुद्यतस्त्वहम् । तस्मिन्काले चाश्रृणवमहमातिथ्यवाक्यताम्

Transliteration

pādaprakṣālanaṃ kartuṃ viprāṇāmudyatastvaham | tasminkāle cāśrṛṇavamahamātithyavākyatām

Translation

Tôi sửa soạn để rửa chân cho các vị brāhmaṇa; và đúng lúc ấy, tôi nghe những lời được thốt ra theo nghi thức tiếp đãi khách quý.

Word by Word

• पादप्रक्षालनम्: washing of the feet
• पादप्रक्षालनम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पाद (प्रातिपदिक) + प्रक्षालन (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समासः (पादानां प्रक्षालनम्); नपुंसकलिङ्गम्, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचनम्

• कर्तुम्: to do
• कर्तुम्: Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु) → कर्तुम् (तुमुन्-प्रत्यय)
• Form: तुमुनन्त-क्रियाविशेषणम् (infinitive); ‘करने के लिए/to do’

• विप्राणाम्: of the Brahmins
• विप्राणाम्: Shashthi-sambandha (Genitive/षष्ठी-सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: विप्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गम्, षष्ठी (6th/Genitive), बहुवचनम्

• उद्यतः: ready/intent
• उद्यतः: Karta (Qualifier/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: उद् + यत् (धातु) → उद्यत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकालिक-कृदन्तः (क्त/PPP) ‘उद्यतः=तत्परः/तैयारः’; पुंलिङ्गम्, प्रथमा (1st), एकवचनम्; अहम् इति विशेषणम्

• तु: but/indeed
• तु: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: विरोध/विशेषार्थक-निपातः (but/indeed)

• अहम्: I
• अहम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; प्रथमा (1st/Nominative), एकवचनम्

• तस्मिन्: at that
• तस्मिन्: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सप्तमी (7th/Locative), एकवचनम्

• काले: time
• काले: Adhikarana (Time/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: काल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गम्, सप्तमी (7th/Locative), एकवचनम्

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्ययम् (and)

• अश्रृणवम्: I heard
• अश्रृणवम्: Karta (Predicate verb/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: श्रु (धातु)
• Form: लङ्-लकारः (Imperfect/Past), उत्तमपुरुषः (1st person), एकवचनम्; परस्मैपदम्

• अहम्: I
• अहम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा (1st), एकवचनम्; क्रियायाः कर्ता (पुनरुक्त-प्रयोगः)

• आतिथ्यवाक्यताम्: the form/nature of words of hospitality
• आतिथ्यवाक्यताम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: आतिथ्य (प्रातिपदिक) + वाक्य (प्रातिपदिक) + ता (तद्धित-प्रत्यय)
• Form: तत्पुरुष-समासः (आतिथ्यस्य वाक्यम्) + ता-प्रत्ययान्त-भाववाचकः; स्त्रीलिङ्गम्, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचनम्

Speaker

Nārada (contextual: addressed by Kapila later; narrator voice shifts to first-person here)

Skanda Dialogue

Listener: Pārtha

Visual Art Cues

Scene: A devotee rises with a water vessel and towel, preparing to wash the feet of arriving brāhmaṇas; the atmosphere is reverent, with soft festival sounds in the background.

Characters & Entities

• Vipras (Brāhmaṇas)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Service to the learned and hospitality to guests are central Purāṇic dharmas, equal to high ritual merit.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The ongoing tīrtha/saṅgama setting frames the act, implying that dharmic service there becomes especially meritorious.

What ritualistic prescription is mentioned?

Pāda-prakṣālana (washing the feet) of brāhmaṇas as part of guest-honor (ātithya).