Home›Skanda Purana›Mahesvara Khanda›Kaumarika Khanda›Adhyaya 55›Shloka 113
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 113

Devanagari script

असादृश्यमिदं व्यक्तं निर्वाणं च पृथक्पृथक् । शुभेतरस्य कर्तृत्वमष्टौ बुद्धिभवास्त्वमी

Transliteration

asādṛśyamidaṃ vyaktaṃ nirvāṇaṃ ca pṛthakpṛthak | śubhetarasya kartṛtvamaṣṭau buddhibhavāstvamī

Translation

Sự độc nhất hiển lộ, không gì sánh được; Niết-bàn được chứng nghiệm riêng biệt theo tự tánh của nó; và năng lực làm chủ cả điều cát tường lẫn bất tường—đó được nói là tám thành tựu phát sinh từ trí tuệ (buddhi).

Word by Word
असादृश्यम्dissimilarity; unlikeness
असादृश्यम्:
Karta (Item in list/कर्ता)
TypeNoun
Rootअ + सादृश्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन — Neuter, Nominative singular
इदम्this
इदम्:
Visheshana (Deictic qualifier/विशेषण)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन — Neuter, Nom./Acc. singular; सर्वनाम
व्यक्तम्manifest; clear
व्यक्तम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootव्यक्त (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन — Neuter, Nominative singular; विशेषणम् (असादृश्यम्/निर्वाणम् इत्यादि)
निर्वाणम्nirvāṇa; liberation
निर्वाणम्:
Karta (Item in list/कर्ता)
TypeNoun
Rootनिर्वाण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन — Neuter, Nominative singular
चand
च:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय (समुच्चयबोधक) — conjunction
पृथक्separately
पृथक्:
Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootपृथक् (अव्यय)
Formअव्यय (क्रियाविशेषण) — indeclinable adverb ‘separately’
पृथक्each separately
पृथक्:
Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootपृथक् (अव्यय)
Formअव्यय (पुनरुक्ति) — repeated for emphasis
शुभेतरस्यof the non-good (evil)
शुभेतरस्य:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootशुभ + इतर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन — Genitive singular; कर्मधारय: ‘शुभः इतरः’ = non-good/evil; षष्ठी-सम्बन्धः (कर्तृत्वम् इत्यस्य)
कर्तृत्वम्agency; doership
कर्तृत्वम्:
Karta (Item in list/कर्ता)
TypeNoun
Rootकर्तृ (प्रातिपदिक) + त्व (प्रत्यय)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन — Neuter, Nominative singular; भाववाचक ‘-त्व’
अष्टौeight
अष्टौ:
Visheshana (Numeral qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootअष्टन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन — Masculine, Nominative plural; संख्याविशेषणम् (बुद्धिभवाः)
बुद्धिभवाःborn of intellect
बुद्धिभवाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootबुद्धि + भव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन — Masculine, Nominative plural; तत्पुरुष: ‘बुद्धेः भवाः’ (born of intellect)
तुindeed
तु:
Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय (विशेषार्थक) — particle ‘indeed/but’
अमीthese (those)
अमी:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअदस् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन — Masculine, Nominative plural; सर्वनाम
Speaker

Lomaharṣaṇa (Sūta) to the sages (deduced from Māheśvarakhaṇḍa context)

Visual Art Cues

Scene: An inner landscape: a radiant buddhi-lotus opening; from it arises a singular, incomparable light (asādṛśya). Nirvāṇa is shown as a clear, empty sky beyond forms. Below, two balanced scales labeled śubha/itara indicate agency over dualities, while the yogin remains centered as witness.

FAQs

Intellectual refinement can yield lofty states, yet true nirvāṇa is not mere power—freedom requires relinquishing doership.

No tīrtha is referenced in this verse.

None; the focus is on inner attainments associated with buddhi.

←Previous Verse
Next Verse→