Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 104

Devanagari script

अंगुल्यग्रनिपातेन भूमेः सर्वत्र कम्पनम् । एकेन देहनिष्पत्तिर्गांधर्वे वांति सिद्धयः

Transliteration

aṃgulyagranipātena bhūmeḥ sarvatra kampanam | ekena dehaniṣpattirgāṃdharve vāṃti siddhayaḥ

Translation

Chỉ bằng một cú chạm rơi nơi đầu ngón tay, có thể khiến đất rung chuyển khắp nơi. Nhờ một năng lực duy nhất, có thể hiện thân tùy ý—những thần thông ấy được nói là thịnh hành trong cõi Gandharva.

Word by Word

• अङ्गुल्यग्रनिपातेन: by the falling/pressing of the fingertip
• अङ्गुल्यग्रनिपातेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: अङ्गुलि (प्रातिपदिक) + अग्र (प्रातिपदिक) + निपात (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (करण/3rd), एकवचन; करण-तृतीया (instrumental of means)

• भूमेः: of the earth
• भूमेः: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: भूमि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (सम्बन्ध/6th), एकवचन

• सर्वत्र: everywhere
• सर्वत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: सर्वत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक क्रियाविशेषण (locative adverb)

• कम्पनम्: trembling
• कम्पनम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: कम्पन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (कर्ता/1st), एकवचन

• एकेन: by one (single act/means)
• एकेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Adjective
• Root: एक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (करण/3rd), एकवचन; संख्याविशेषण

• देहनिष्पत्तिः: manifestation/production of a body
• देहनिष्पत्तिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: देह (प्रातिपदिक) + निष्पत्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (कर्ता/1st), एकवचन

• गान्धर्वे: in the Gāndharva (sphere/state)
• गान्धर्वे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: गान्धर्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (अधिकरण/7th), एकवचन; विशेषण (locative)

• वान्ति: blow / move (as winds)
• वान्ति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वा (धातु)
• Form: लट् (वर्तमान/Present), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद

• सिद्धयः: powers/perfections
• सिद्धयः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सिद्धि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (कर्ता/1st), बहुवचन

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) to the sages (deduced from Māheśvarakhaṇḍa framing)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Gandharva-loka (as loka-mahātmya context)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A yogin’s fingertip touches the ground; concentric tremors ripple across the earth while a luminous subtle body manifests beside him, indicating will-born embodiment in Gandharva-loka.

Characters & Entities

• Gandharva

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Subtle mastery can yield vast effects; the Purāṇa depicts siddhis as operating differently across cosmic planes.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No earthly tīrtha is praised; the verse points to Gandharva-loka as a cosmological setting.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it is a descriptive enumeration of powers.