Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 30

Devanagari script

सर्वसंधिगतश्चैव श्लेष्मणः श्लेष्मकृत्तथा । उरःस्थः सर्वगात्राणि स वै ह्यालंबकः स्थितः

Transliteration

sarvasaṃdhigataścaiva śleṣmaṇaḥ śleṣmakṛttathā | uraḥsthaḥ sarvagātrāṇi sa vai hyālaṃbakaḥ sthitaḥ

Translation

Thấm khắp mọi khớp, lại tạo ra chất nhầy kết dính (śleṣman), “Ālambaka” an trú nơi ngực, nâng đỡ và làm vững mọi chi phần của thân thể.

Word by Word

• सर्वसन्धिगतः: gone to/located in all joints
• सर्वसन्धिगतः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक) + सन्धि (प्रातिपदिक) + गत (गम्-धातु, क्त-प्रत्यय; कृदन्त)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle) विशेषणरूपेण

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक निपात (conjunction)

• एव: indeed
• एव: Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अवधारणार्थक निपात (emphatic particle)

• श्लेष्मणः: of phlegm
• श्लेष्मणः: Sambandha (Genitive/षष्ठी-सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: श्लेष्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन (genitive singular)

• श्लेष्मकृत्: producing phlegm
• श्लेष्मकृत्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: श्लेष्मन् (प्रातिपदिक) + कृत् (कृ-धातु, क्विप्/कृत्-प्रत्यय; कृदन्त)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; कृत्-प्रत्ययान्त कृदन्त (agent noun) विशेषण

• तथा: likewise
• तथा: Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: प्रकारवाचक अव्यय (adverb: 'thus/also')

• उरःस्थः: situated in the chest
• उरःस्थः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: उरस् (प्रातिपदिक) + स्थ (स्था-धातु, क-प्रत्यय/कृदन्त)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; 'उरसि स्थितः' इति अर्थे कृदन्त-विशेषण

• सर्वगात्राणि: all limbs
• सर्वगात्राणि: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सर्व (प्रातिपदिक) + गात्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), बहुवचन (accusative plural)

• सः: he/that (one)
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन (pronoun)

• वै: indeed
• वै: Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: वै (अव्यय)
• Form: निश्चयार्थक निपात (assertive particle)

• हि: certainly/for
• हि: Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: हेतौ/निश्चये निपात (particle: for/indeed)

• आलम्बकः: the supporting one (Ālambaka)
• आलम्बकः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: आलम्बक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• स्थितः: is situated/stands
• स्थितः: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: स्था (धातु) + क्त (प्रत्यय)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (PPP) विधेय-विशेषण (predicate participle: 'is situated')

Speaker

Lomaharṣaṇa (Sūta) (deduced from Māheśvarakhaṇḍa narrative convention)

Visual Art Cues

Scene: A calm teaching scene: a sage explains subtle bodily supports; the chest region is highlighted as the seat of ‘Ālambaka’ that steadies limbs, with joints subtly indicated.

Characters & Entities

• Ālambaka
• Śleṣman
• Uras (chest)
• Sandhi (joints)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The body’s stability is portrayed as a sacred support-system; dharma honors this order through moderation and self-care.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

None; this is an internal ‘body-as-cosmos’ teaching rather than a pilgrimage praise.

What ritualistic prescription is mentioned?

None explicitly.