Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 145

Devanagari script

बहूदकमिदं कुंडं संसेव्यं च सदा त्वया । माहात्म्यमस्य वक्ष्यामि संक्षेपाद्व्यास सूचितम्

Transliteration

bahūdakamidaṃ kuṃḍaṃ saṃsevyaṃ ca sadā tvayā | māhātmyamasya vakṣyāmi saṃkṣepādvyāsa sūcitam

Translation

Đây là hồ Bahūdaka; ngươi nên thường xuyên đến nương tựa và hành trì tại đây. Ta sẽ nói về công đức lớn lao của nó một cách vắn tắt, như Vyāsa đã chỉ dạy.

Word by Word

• बहूदकम्: having much water, abundant-water
• बहूदकम्: Visheshana (Adjectival modifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: बहु + उदक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया विभक्ति, एकवचन (neuter, nominative/accusative singular); विशेषणम्

• इदम्: this
• इदम्: Visheshana (Determiner/विशेषण)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया विभक्ति, एकवचन (neuter, nominative/accusative singular); सर्वनाम

• कुण्डम्: pond, sacred tank
• कुण्डम्: Karma/Pradhana (Object or topic/कर्म)
• Type: Noun
• Root: कुण्ड (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया विभक्ति, एकवचन (neuter, nominative/accusative singular)

• संसेव्यम्: to be frequented/served
• संसेव्यम्: Vidheyavisheshana (Predicate adjective/विधेय-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सम् + सेव् (धातु) → संसेव्य (कृदन्त)
• Form: कृत्य-प्रत्ययान्त (तव्यत्/यत्-भावः), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विधेय-विशेषणम् (gerundive: ‘to be resorted to’)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय (conjunction)

• सदा: always
• सदा: Kriyavisheshana (Adverbial modifier/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: सदा (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्यय (adverb of time)

• त्वया: by you
• त्वया: Karana (Instrument/कर्ता-करणभाव; ‘by you’)
• Type: Noun
• Root: त्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/स्त्रीलिङ्ग (सर्वनाम), तृतीया विभक्ति, एकवचन (instrumental singular)

• माहात्म्यम्: greatness, sacred merit
• माहात्म्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: माहात्म्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन (accusative singular)

• अस्य: of this
• अस्य: Shashthi-sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसक, षष्ठी विभक्ति, एकवचन (genitive singular)

• वक्ष्यामि: I will tell
• वक्ष्यामि: Kriya (Main verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लृट्-लकार (simple future), उत्तमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्

• संक्षेपात्: briefly, in summary
• संक्षेपात्: Kriyavisheshana (Manner/क्रियाविशेषण)
• Type: Noun
• Root: संक्षेप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी विभक्ति, एकवचन (ablative singular); अव्ययीभावार्थे ‘संक्षेपेण’

• व्यास: O Vyāsa
• व्यास: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: व्यास (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन विभक्ति, एकवचन (vocative singular)

• सूचितम्: indicated, pointed out
• सूचितम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सम् + सूच् (धातु) → सूचित (कृदन्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘(यत्) सूचितम्’

Speaker

Bāla

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Bahūdaka-kuṇḍa

Type: kund

Skanda Dialogue

Listener: Vyāsa (addressed: ‘tvayā… vyāsa’)

Visual Art Cues

Scene: A revered speaker points out the Bahūdaka-kuṇḍa to a pilgrim, announcing that its greatness will be told briefly as indicated by Vyāsa; the kuṇḍa glimmers with sacred calm, with ascetics nearby.

Characters & Entities

• Bahūdaka-kuṇḍa
• Vyāsa

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Tīrthas are preserved through continual reverence and practice; their māhātmya is transmitted through authoritative lineage (Vyāsa).

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Bahūdaka-kuṇḍa (the Bahūdaka sacred pool) is explicitly introduced for glorification.

What ritualistic prescription is mentioned?

Regular resorting to/serving the Bahūdaka-kuṇḍa, with its māhātmya to be heard and remembered.