Home›Skanda Purana›Mahesvara Khanda›Kaumarika Khanda›Adhyaya 41›Shloka 67
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 67

Devanagari script

यो भार्यापुत्रमित्राणि बालवृद्धकृशातुरान् । भृत्यानतिथिबंधूंश्च त्यक्त्वाश्राति बुभुक्षितान्

Transliteration

yo bhāryāputramitrāṇi bālavṛddhakṛśāturān | bhṛtyānatithibaṃdhūṃśca tyaktvāśrāti bubhukṣitān

Translation

Kẻ bỏ rơi vợ con và bạn hữu—bỏ mặc trẻ nhỏ, người già, kẻ gầy yếu và người bệnh—gạt bỏ người hầu, khách đến nhà và bà con, rồi tự mình ăn khi họ còn đói: kẻ ấy phạm trái dharma của người gia chủ.

Word by Word
यःwho
यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; सम्बन्धबोधक सर्वनाम
भार्याwife/wives
भार्या:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootभार्या (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), बहुवचन (समासपूर्वपद-रूपेण)
पुत्रsons/children
पुत्र:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootपुत्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), बहुवचन (समासपूर्वपद-रूपेण)
मित्राणिfriends
मित्राणि:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमित्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), बहुवचन
बालyoung
बाल:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootबाल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), बहुवचन (समासपूर्वपद-रूपेण)
वृद्धold
वृद्ध:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootवृद्ध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), बहुवचन (समासपूर्वपद-रूपेण)
कृशemaciated/weak
कृश:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootकृश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), बहुवचन (समासपूर्वपद-रूपेण)
आतुरान्distressed/sick
आतुरान्:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootआतुर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), बहुवचन
भृत्यान्servants
भृत्यान्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootभृत्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), बहुवचन (समासपूर्वपद-रूपेण)
अतिथिguests
अतिथि:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootअतिथि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), बहुवचन (समासपूर्वपद-रूपेण)
बन्धून्kinsmen/relations
बन्धून्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootबन्धु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), बहुवचन
चand
च:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयबोधक (conjunction)
त्यक्त्वाhaving abandoned
त्यक्त्वा:
Pūrvakāla-kriyā (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Root√त्यज् (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund/absolutive)
अश्रातिhe eats
अश्राति:
Kriyā (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√अश् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
बुभुक्षितान्hungry
बुभुक्षितान्:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootबुभुक्षित (कृदन्त; √भुज्/√भुक्ष्? desiderative base ‘बुभुक्ष-’ from √भुज् ‘to eat’; past participial adjective)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), बहुवचन; कृदन्त-विशेषण ‘भुक्तुमिच्छन्तः/क्षुधिताः’
Speaker

Lomaharṣaṇa (Sūta), deduced from Māheśvara-khaṇḍa narrative convention

Visual Art Cues

Scene: A household courtyard: a man eating alone on a leaf-plate while wife, children, an old person, a sick person, and an atithi stand aside hungry; a sage or inner conscience figure points to the neglected group.

FAQs

A householder’s righteousness is measured by care for dependents and hospitality; selfish consumption while others starve is adharma.

No specific sacred site is mentioned; the verse teaches universal gṛhastha-dharma.

Implied prescription: feed dependents and guests before or along with oneself (annadāna/atithi-sevā), though no formal rite is detailed.

←Previous Verse
Next Verse→