Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 3

Devanagari script

नारद उवाच । नमस्कृत्य महाकालं वरदं स्थाणुमव्ययम् । शक्तितश्चरितं तस्य वक्ष्ये पांडुकुलोद्वह

Transliteration

nārada uvāca | namaskṛtya mahākālaṃ varadaṃ sthāṇumavyayam | śaktitaścaritaṃ tasya vakṣye pāṃḍukulodvaha

Translation

Nārada thưa: “Sau khi đảnh lễ Mahākāla—Đấng ban ân, Chúa Tể kiên trụ, bất hoại—con sẽ kể lại các hạnh nghiệp của Ngài theo khả năng của con, hỡi bậc kiệt xuất của dòng Pāṇḍu.”

Word by Word

• नारदः: Nārada
• नारदः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नारद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case), एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट् (perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपदम्

• नमस्कृत्य: having saluted
• नमस्कृत्य: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Indeclinable
• Root: नमस्-√कृ (धातु)
• Form: क्त्वान्त अव्यय (gerund/absolutive)

• महाकालम्: Mahākāla (the Great Time; Śiva)
• महाकालम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: महाकाल (प्रातिपदिक; महा + काल)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd case), एकवचन

• वरदम्: boon-giving
• वरदम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वरद (प्रातिपदिक; वर + द)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd case), एकवचन; विशेषणम् (qualifier of महाकालम्)

• स्थाणुम्: Sthāṇu (the immovable; Śiva)
• स्थाणुम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: स्थाणु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd case), एकवचन; शिवनाम

• अव्ययम्: imperishable
• अव्ययम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अव्यय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd case), एकवचन; विशेषणम् (qualifier of स्थाणुम्/महाकालम्)

• शक्तितः: according to (my) ability
• शक्तितः: Hetu/Prakara (Manner/Cause/हेतु-प्रकार)
• Type: Indeclinable
• Root: शक्ति (प्रातिपदिक)
• Form: तसिल्-प्रत्ययान्त अव्यय (ablatival adverb): 'शक्तितः' = शक्त्या अनुसारम्

• चरितम्: deed(s), story, account
• चरितम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: चरित (कृदन्त-प्रातिपदिक; √चर)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd case), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (past participle used as noun)

• तस्य: of him (Śiva)
• तस्य: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th case), एकवचन; सर्वनाम

• वक्ष्ये: I shall tell
• वक्ष्ये: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लृट् (simple future), उत्तमपुरुष (1st person), एकवचन; आत्मनेपदम्

• पाण्डुकुलोद्वह: O best of Pāṇḍu’s lineage
• पाण्डुकुलोद्वह: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: पाण्डुकुलोद्वह (प्रातिपदिक; पाण्डु-कुल + उद्वह)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (vocative), एकवचन; संबोधनपदम्

Speaker

Nārada

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Mahākāla/Mahākāleśvara

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: A Pāṇḍava-line prince (pāṇḍukula-udvaha; likely Janamejaya-type framing)

Visual Art Cues

Scene: Nārada, vīṇā in hand, bows to a towering Śiva-liṅga identified with Mahākāla; behind him stands a Pāṇḍava-descendant listener, attentive to the forthcoming kathā.

Characters & Entities

• Nārada
• Mahākāla
• Sthāṇu (Śiva)
• Arjuna (Pāṇḍukulodvaha)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Purāṇic narration begins with namaskāra; humility and devotion frame the telling of divine deeds.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Mahākāla-related tīrtha context is implied; the site’s greatness is unfolded through Mahākāla’s carita.

What ritualistic prescription is mentioned?

Namaskāra (salutation) to Mahākāla before hearing or narrating sacred history.