Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 106

Devanagari script

प्रीतः स्यात्तस्य रामश्च कुमारेशश्च फाल्गुन । इति संक्षेपतः प्रोक्तं कुमारेशस्य वर्णनम्

Transliteration

prītaḥ syāttasya rāmaśca kumāreśaśca phālguna | iti saṃkṣepataḥ proktaṃ kumāreśasya varṇanam

Translation

Hỡi Phālguna, Rāma và cả Kumāreśa cũng sẽ hoan hỷ với người ấy. Như vậy, tóm lược mà nói, sự mô tả về Kumāreśa đã được trình bày.

Word by Word

• प्रीतः: pleased
• प्रीतः: Kartṛ-samānādhikaraṇa (Subject complement/कर्तृसमाना)
• Type: Adjective
• Root: प्री (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (pleased)

• स्यात्: would be
• स्यात्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन (would be/may be)

• तस्य: of him
• तस्य: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन (of him/of that)

• रामः: Rāma
• रामः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: राम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (Rāma)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-बोधक अव्यय (conjunction)

• कुमारेशः: Kumāreśa
• कुमारेशः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: कुमारेश (प्रातिपदिक; कुमार + ईश)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (Kumāreśa)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-बोधक अव्यय (conjunction)

• फाल्गुन: O Phālguna (Arjuna)
• फाल्गुन: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: फाल्गुन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन (Vocative: O Phālguna)

• इति: thus
• इति: Sambandha (Discourse marker/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: उद्धरण-समाप्ति/इत्यर्थक-अव्यय (quotative particle)

• संक्षेपतः: briefly
• संक्षेपतः: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: संक्षेप (प्रातिपदिक)
• Form: तसिल्-प्रत्ययान्त अव्यय (ablatival adverb): ‘in brief’

• प्रोक्तम्: has been stated
• प्रोक्तम्: Kriya (Predicative/क्रिया-भाव)
• Type: Adjective
• Root: प्र + वच् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (said/declared)

• कुमारेशस्य: of Kumāreśa
• कुमारेशस्य: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: कुमारेश (प्रातिपदिक; कुमार + ईश)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन (of Kumāreśa)

• वर्णनम्: description
• वर्णनम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वर्णन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (description)

Speaker

Lomaharṣaṇa (Sūta) to the sages (deduced); vocative addresses Phālguna (Arjuna) within the narrated episode

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kumāreśa (with Rāmeśvara association)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Phālguna

Visual Art Cues

Scene: A narrator-sage figure addresses Phālguna; behind them a shrine of Kumāreśa and a symbolic presence of Rāma (bow or royal iconography) indicating dual pleasure bestowed.

Characters & Entities

• Rāma
• Kumāreśa
• Phālguna (Arjuna)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Devotion at the sacred liṅga brings divine pleasure and grace from revered figures and the presiding deity.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Kumāreśa liṅga-tīrtha whose description is being concluded.

What ritualistic prescription is mentioned?

No new rite is prescribed; it serves as a concluding phalaśruti-style assurance of divine satisfaction.