Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 65

Devanagari script

महापस्मारसंक्रांतं यथैवाप्रियवादिनम् । विधूय सकलान्देवान्क्षणमात्रेण तारकः

Transliteration

mahāpasmārasaṃkrāṃtaṃ yathaivāpriyavādinam | vidhūya sakalāndevānkṣaṇamātreṇa tārakaḥ

Translation

Như người bị cơn co giật dữ dội hất văng kẻ nói lời chướng tai, Tāraka cũng trong khoảnh khắc đã rung lắc, quét sạch và làm tan tác hết thảy chư thiên.

Word by Word

• महापस्मारसंक्रान्तम्: overcome/afflicted by great epilepsy (mahāpasmāra)
• महापस्मारसंक्रान्तम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: महापस्मार (प्रातिपदिक) + संक्रान्त (कृदन्त-प्रातिपदिक, √क्रम्/√क्राम् (धातु) उपसर्ग-सम्)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; भूतकृदन्त-क्त (past passive participle) ‘संक्रान्त’ = ‘सम्+√क्रम्’

• यथा: as, just as
• यथा: Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: यथा (अव्यय)
• Form: अव्यय; उपमान/प्रकारवाचक (comparative ‘as/like’)

• एव: indeed, just
• एव: Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधारणार्थक (emphatic/only/indeed)

• अप्रियवादिनम्: a speaker of unpleasant words
• अप्रियवादिनम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: अप्रिय (प्रातिपदिक) + वादिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; ‘अप्रियं वदति’ इति (one who speaks unpleasantly)

• विधूय: having shaken off, having dispersed
• विधूय: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वि + √धू (धातु)
• Form: क्त्वान्त (absolutive/gerund); ‘having shaken off/dispelled’

• सकलान्: all
• सकलान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: सकल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), बहुवचन

• देवान्: the gods
• देवान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), बहुवचन

• क्षणमात्रेण: within a mere moment
• क्षणमात्रेण: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: क्षण (प्रातिपदिक) + मात्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन; करण/कालवाचक (instrumental of measure: ‘in/within a mere moment’)

• तारकः: Tāraka
• तारकः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तारक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) narrating to the sages

Visual Art Cues

Scene: Tāraka, like a violent seizure, flings away the assembled devas in an instant; gods tumble and scatter across the battlefield, banners torn, chariots displaced, clouds of dust rising.

Characters & Entities

• Tāraka
• Devas

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Unchecked arrogance can fling aside even venerable powers; therefore dharma requires a higher restoring force—Skanda’s advent—to reestablish order.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No tīrtha is referenced in this verse; it remains within the cosmic battle narration.

What ritualistic prescription is mentioned?

None.