Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 60

Devanagari script

ततो हिमाचलस्तत्र दृश्यते व्याकुलाकुलः । आदिशदात्मभृत्यानां महादेव उपस्थिते

Transliteration

tato himācalastatra dṛśyate vyākulākulaḥ | ādiśadātmabhṛtyānāṃ mahādeva upasthite

Translation

Rồi khi ấy, Himācala (Himālaya) hiện ra nơi đó, lòng bồn chồn xao động. Với Mahādeva đang hiện diện, ngài bắt đầu truyền dạy, sai bảo các tùy tùng của mình.

Word by Word

• ततः: then/thereupon
• ततः: Desha-Kala (Temporal/काल)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय; तदस्)
• Form: अव्यय (adverb)

• हिमाचलः: Himālaya (snow-mountain)
• हिमाचलः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: हिम + अचल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; समासः—हिमः अचलः (कर्मधारय)

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्यय (locative adverb)

• दृश्यते: is seen/appears
• दृश्यते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु)
• Form: लट् (वर्तमान), प्रथमपुरुष, एकवचन, आत्मनेपद; कर्मणि प्रयोग (passive)

• व्याकुलाकुलः: agitated and distressed
• व्याकुलाकुलः: Visheshana (Adjectival/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: व्याकुल + आकुल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; समासः—व्याकुलः च आकुलः च (इतरेतर-द्वन्द्व), विशेषणम् (हिमाचलः)

• आदिशत्: commanded/ordered
• आदिशत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: आ + दिश् (धातु)
• Form: लङ् (अनद्यतनभूत/Imperfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• आत्मभृत्यानाम्: to/for his own servants
• आत्मभृत्यानाम्: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: आत्मन् + भृत्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी विभक्ति, बहुवचन; समासः—आत्मनः भृत्याः (षष्ठी-तत्पुरुष)

• महादेव: O Mahādeva
• महादेव: Sambodhana (Address)
• Type: Noun
• Root: महादेव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन विभक्ति, एकवचन; समासः—महान् देवः (कर्मधारय)

• उपस्थिते: when present
• उपस्थिते: Adhikarana (Circumstance/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: उपस्थित (कृदन्त-प्रातिपदिक; उप + √स्था)
• Form: भूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी विभक्ति, एकवचन; सति-सप्तमी (locative absolute): ‘when (you) are present’

Speaker

Lomaharṣaṇa (Sūta), narrating to the sages

Visual Art Cues

Scene: Himācala, personified as a regal mountain-king, appears visibly anxious—brows knit, hands gesturing—issuing rapid instructions to attendants while Mahādeva stands present, calm and luminous.

Characters & Entities

• Himālaya (Himācala)
• Śiva (Mahādeva)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Even the greatest hosts feel awe before divinity; careful service and preparedness are themselves forms of dharma.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Himālaya’s abode is the sacred setting, framed as a divine venue worthy of meticulous hospitality.

What ritualistic prescription is mentioned?

No formal rite is prescribed; the verse stresses proper organization of attendants as part of auspicious reception.