Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 15

Devanagari script

त्वं समुद्धरसि विप्रान्किमतः प्रोच्यते तव । अन्येऽपि जीव बहुधात्वामुपाश्रित्य भूधर

Transliteration

tvaṃ samuddharasi viprānkimataḥ procyate tava | anye'pi jīva bahudhātvāmupāśritya bhūdhara

Translation

Ngài nâng đỡ và nuôi dưỡng các Bà-la-môn—còn cần nói gì thêm để tán dương ngài nữa? Quả thật, hỡi đấng nâng mang địa cầu, muôn loài khác cũng sống theo nhiều cách nhờ nương tựa nơi ngài.

Word by Word

• त्वम्: you
• त्वम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; एकवचनम्; प्रथमा (Nominative, Singular)

• समुद्धरसि: you uplift/rescue
• समुद्धरसि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: सम्-उद्-हृ (धातु)
• Form: लट् (Present); मध्यमपुरुषः; एकवचनम्; परस्मैपदम्

• विप्रान्: brahmins
• विप्रान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: विप्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गम्; बहुवचनम्; द्वितीया (Accusative, Plural)

• किम्: what
• किम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रश्नवाचक सर्वनाम; नपुंसकलिङ्गम्; एकवचनम्; प्रथमा/द्वितीया (interrogative ‘what?’)

• अतः: therefore
• अतः: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Indeclinable
• Root: अतः (अव्यय)
• Form: अव्यय (adverb) ‘therefore/from this’

• प्रोच्यते: is said
• प्रोच्यते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र-वच् (धातु)
• Form: लट् (Present); प्रथमपुरुषः; एकवचनम्; आत्मनेपदम्; कर्मणि प्रयोगः (passive)

• तव: of you/about you
• तव: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; एकवचनम्; षष्ठी (Genitive, Singular)

• अन्ये: others
• अन्ये: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अन्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गम्; बहुवचनम्; प्रथमा (Nominative, Plural)

• अपि: also
• अपि: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: निपात (particle) ‘also’

• जीव: live
• जीव: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: जीव् (धातु)
• Form: लोट् (Imperative); मध्यमपुरुषः; एकवचनम्; परस्मैपदम्

• बहुधा: in many ways
• बहुधा: Kriya-visheṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: बहुधा (अव्यय)
• Form: अव्यय (adverb) ‘in many ways/much’

• त्वाम्: you
• त्वाम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; एकवचनम्; द्वितीया (Accusative, Singular)

• उपाश्रित्य: having taken refuge in
• उपाश्रित्य: Kriya-visheṣaṇa (Gerundial modifier/क्रियाविशेषण)
• Type: Verb
• Root: उप-आ-श्रि (धातु)
• Form: क्त्वान्त (absolutive/gerund) ‘having resorted to/taken refuge in’

• भूधर: O mountain
• भूधर: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: भूधर (प्रातिपदिक)
• Form: समासः: भू + धर (उपपद-तत्पुरुषः ‘earth-holder’); पुंलिङ्गम्; एकवचनम्; संबोधन (Vocative, Singular)

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa), narrating

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Bhūdhara-āśraya (mountain refuge tīrtha)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Bhūdhara/Achala (mountain)

Visual Art Cues

Scene: The mountain is shown as a vast protector: brāhmaṇas study and perform rites at the foothills while varied creatures—birds, deer, villagers—take shelter across its slopes.

Characters & Entities

• Brāhmaṇa

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Supporting the wise and giving refuge to life is a supreme form of dharma worthy of praise.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

A mountain refuge is praised without naming a particular tīrtha.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit ritual; the verse emphasizes protective support and refuge as dharmic merit.