Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 20

Devanagari script

बीजांकुरा इव म्लानाः प्राप्य वृष्टिं धरातले । ततः स मेघरूपेण कालनेमिर्महासुराः

Transliteration

bījāṃkurā iva mlānāḥ prāpya vṛṣṭiṃ dharātale | tataḥ sa megharūpeṇa kālanemirmahāsurāḥ

Translation

Như mầm hạt đã héo úa rồi hồi sinh khi được mưa rơi xuống đất, Kālanemi—đại Asura—bấy giờ cũng hóa hiện thành hình mây.

Word by Word

• बीज-अङ्कुराः: sprouts of seeds
• बीज-अङ्कुराः: Upamana (Standard of comparison/उपमान)
• Type: Noun
• Root: बीज + अङ्कुर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गम्, प्रथमा, बहुवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (बीजानाम् अङ्कुराः)

• इव: like
• इव: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: इव (अव्यय)
• Form: उपमावाचक-अव्ययम् (comparative particle)

• म्लानाः: withered
• म्लानाः: Visheshana (Adjective/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: म्लान (प्रातिपदिक/कृदन्त)
• Form: √म्लै (धातु) से क्त; पुंलिङ्गम्, प्रथमा, बहुवचनम्

• प्राप्य: having obtained
• प्राप्य: Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र-√आप् (धातु)
• Form: क्त्वान्त (absolutive), अव्ययभावः; ‘having obtained’

• वृष्टिम्: rain
• वृष्टिम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वृष्टि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गम्, द्वितीया, एकवचनम्

• धरातले: on the surface of the earth
• धरातले: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: धरातल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गम्, सप्तमी (Locative), एकवचनम्; कर्मधारय/तत्पुरुष-भावः ‘धरायाः तलम्’

• ततः: then
• ततः: Kala/Sequence (काल/क्रम)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; अनन्तरकालार्थे (then)

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गम्, प्रथमा, एकवचनम्

• मेघ-रूपेण: in the form of a cloud
• मेघ-रूपेण: Karana (Instrument/Means/करण)
• Type: Noun
• Root: मेघ + रूप (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गम्, तृतीया (Instrumental), एकवचनम्; तत्पुरुषः ‘मेघस्य रूपम्’

• कालनेमिः: Kālanemi
• कालनेमिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: कालनेमि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गम्, प्रथमा, एकवचनम्

• महासुरः: the great Asura
• महासुरः: Apposition (समानाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: महासुर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गम्, प्रथमा, एकवचनम्; कर्मधारयः (महान् असुरः)

Speaker

Lomaharṣaṇa (Sūta) to the sages (deduced from Māheśvarakhaṇḍa narrative frame)

Characters & Entities

• Kālanemi

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Vitality can return with favorable conditions, but renewal must be guided by dharma; otherwise revived strength may serve harmful ends.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

None; the imagery is natural (rain and sprouts) used to describe a narrative turn.

What ritualistic prescription is mentioned?

No ritual action is prescribed.