Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 2

Devanagari script

केशेषु गृह्य तं वीरं चकर्ष च ननाद च । ततो निमिरुवाचेदं कालनेमिं महाबलम्

Transliteration

keśeṣu gṛhya taṃ vīraṃ cakarṣa ca nanāda ca | tato nimiruvācedaṃ kālanemiṃ mahābalam

Translation

Nắm lấy vị dũng sĩ ấy bằng tóc, hắn kéo lê và gầm vang. Bấy giờ Nimi nói những lời này với Kālanemi đầy sức mạnh.

Word by Word

• केशेषु: in/on the hair (by the hair)
• केशेषु: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: केश (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), बहुवचन

• गृह्य: having seized
• गृह्य: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Indeclinable
• Root: ग्रह् (धातु)
• Form: ल्यप्-प्रत्ययान्त अव्यय (gerund), अव्ययभावः

• तम्: him
• तम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, पुल्लिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन

• वीरम्: the hero
• वीरम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वीर (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; अपपद-विशेषणवत् (appositional)

• चकर्ष: dragged, pulled
• चकर्ष: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृष् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन

• च: and
• च: Connector (समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय (conjunction)

• ननाद: roared
• ननाद: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: नद् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन

• च: and
• च: Connector (समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय (conjunction)

• ततः: then
• ततः: Modifier (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय (adverb)

• निमिः: Nimi
• निमिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: निमि (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन

• इदम्: this (speech)
• इदम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन; वाक्यकर्म (object of speech)

• कालनेमिम्: to Kālanemi
• कालनेमिम्: Sampradana (Addressee/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: कालनेमि (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• महाबलम्: mighty, of great strength
• महाबलम्: Modifier (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: महा + बल (प्रातिपदिक-द्वय)
• Form: पुल्लिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारय-समासः (महद् बलम् यस्य) विशेषणम् (qualifying कालनेमिम्)

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) narrating

Visual Art Cues

Scene: Nimi seizes Kālanemi by the hair, drags him across the battlefield, and roars; the moment freezes just before Nimi speaks—power displayed, then counsel begins.

Characters & Entities

• Nimi
• Kālanemi

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Steadfast courage and presence of mind in crisis are upheld as kṣātra-dharma within Purāṇic ethics.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific tīrtha is named in this verse; it is part of a broader Kaumārikākhaṇḍa narrative.

What ritualistic prescription is mentioned?

None in this verse; it is purely narrative action within a battle context.