Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 191

Devanagari script

गोरोचनमयं शेषो नाम पशुपतिः स्मृतम् । वासुकिर्विषलिंगं च नाम वै शंकरेति च

Transliteration

gorocanamayaṃ śeṣo nāma paśupatiḥ smṛtam | vāsukirviṣaliṃgaṃ ca nāma vai śaṃkareti ca

Translation

Śeṣa được ghi nhớ là liṅga làm bằng gorocanā, sắc vàng rực, và mang danh Paśupati. Vāsuki được nói là thuộc bản tính độc, và liṅga ấy quả thật mang tên Śaṅkara.

Word by Word

• गोरोचनमयम्: made of gorocanā (yellow pigment)
• गोरोचनमयम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: गोरोचन-मय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (लिङ्गस्य/नाम्नः)

• शेषः: Śeṣa
• शेषः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: शेष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• नाम: named
• नाम: Sambandha (Apposition/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: नाम (अव्यय)
• Form: अव्यय; नाम-निर्देश

• पशुपतिः: Paśupati
• पशुपतिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पशु-पति (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• स्मृतम्: is remembered/called
• स्मृतम्: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: स्मृ (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; भावे/कर्मणि प्रयोगः—‘is remembered/called’

• वासुकिः: Vāsuki
• वासुकिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वासुकि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• विषलिङ्गम्: the ‘poison-liṅga’
• विषलिङ्गम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: विष-लिङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय

• नाम: named
• नाम: Sambandha (Apposition/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: नाम (अव्यय)
• Form: अव्यय; नाम-निर्देश

• वै: indeed
• वै: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: वै (अव्यय)
• Form: अव्यय; निश्चयार्थक-निपात (indeed/verily)

• शङ्करे: ‘Śaṅkara’
• शङ्करे: Karma (Name/Apposition)
• Type: Noun
• Root: शङ्कर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; इति-शब्देन नामरूपेण

• इति: thus
• इति: Sambandha (Quotation marker/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: अव्यय; उद्धरण-चिह्न

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय

Speaker

Lomaharṣaṇa (Sūta) to the sages (deduced from Māheśvarakhaṇḍa context)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Śeṣa with many hoods presents a golden-yellow gorocanā offering before a liṅga titled ‘Paśupati’; Vāsuki, dark and gleaming, coils near a liṅga with a subtle blue-black aura titled ‘Śaṅkara’, hinting at poison’s power subdued.

Characters & Entities

• Śeṣa
• Paśupati (Śiva)
• Vāsuki
• Śaṅkara (Śiva)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

All powerful beings and sacred substances ultimately point to Śiva’s lordship (Paśupati/Śaṅkara) and become sanctified when connected to his worship.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No single tīrtha is named in this verse; it functions as doctrinal praise within the Śatarudrīya-māhātmya section.

What ritualistic prescription is mentioned?

No direct ritual is prescribed here; the verse supports the broader practice of Śiva-stuti and Śatarudrīya recitation.